I SA/KR 477/23

I SA/Kr 477/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-11-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Grzegorz Klimek /przewodniczący/
Inga Gołowska
Waldemar Michaldo /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 1a pkt 2, art. 7 par. 3, art. 54 par. 1, par. 2, art. 79 par. 1, par. 2, par. 4, art. 80 par. 1, par. 2, par. 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 77 par. 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 133 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Klimek, Sędziowie WSA Inga Gołowska, WSA Waldemar Michaldo (spr.), po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 28 lutego 2023 r. nr SKO.EA/418/170/2022 w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
W dniu 26 września 2022 r. (data prezentaty) do Urzędu Miasta Krakowa wpłynęło pismo M.B., stanowiące skargę w trybie art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w którym zarzucił, że czynności egzekucyjne polegające na zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie z dnia 1 września 2022 r. nr EW-03.3160.37311.2022.SM oraz zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku Millenium S.A. z dnia 1 września 2022 r. nr EW-03.3160.37309.2022.SM naruszają ustawę oraz stanowią zbyt uciążliwy środek egzekucyjny.
Postanowieniem z dnia 26 października 2022 r. nr EW-01.3160.2.17.2022.MP Prezydent Miasta Krakowa oddalił powyższą skargę M.B. z powodu braku podstaw do zakwestionowania zaskarżonych czynności egzekucyjnych. W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wyjaśnił, że organ egzekucyjny w dniu 1 września 2022 r. doręczył drogą elektroniczną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie oraz Bankowi Millennium S.A. zawiadomienia o zajęciu odpowiednio świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie nr EW-03.3160.37311.2022.SM oraz zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego nr EW-03.3160.37309.2022.SM. O dokonaniu przedmiotowych czynności egzekucyjnych organ egzekucyjny powiadomił zobowiązanego w dniu 19 września 2022 r. doręczając mu zawiadomienia o zajęciu nr EW-03.3160.37311.2022.SM i nr EW-03.3160.37309.2022.SM z dnia 1 września 2022 r. wraz z tytułem wykonawczym nr W-1/000235.2022 z dnia 8 sierpnia 2022 r. Organ I instancji uznał zatem, że organ egzekucyjny uczynił zadość wymaganiom określonym w art. 79 oraz art. 80 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a zatem wobec M.B. została skutecznie wszczęta egzekucja administracyjna. Tym samym organ egzekucyjny prawidłowo zastosował środki egzekucyjne przewidziane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a dokonane czynności egzekucyjne przeprowadzono zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Odnośnie natomiast kwestii zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego Prezydent Miasta Krakowa stwierdził, że w przypadku zajęcia świadczeń z zaopatrzenia społecznego nie występuje sytuacja całkowitego pozbawienia zobowiązanego środków finansowych przekazywanych przez ZUS, a ponadto możliwość potrąceń jest ograniczona przepisami wynikającymi z art. 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Natomiast egzekucja z rachunku bankowego stanowi, zdaniem organu, jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych, gdyż w przypadku jego zastosowania zobowiązany zostaje co prawda ograniczony w prawie dysponowania środkami zgromadzonymi na rachunku, ale tylko do wysokości należności, która podlega egzekucji. Ponadto środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych jednej osoby, niezależnie od liczby zawartych umów, są wolne od zajęcia na podstawie administracyjnego tytułu wykonawczego w każdym miesiącu kalendarzowym, w którym obowiązuje zajęcie, do wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę przysługującego pracownikowi zatrudnionemu w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy. Kwota wolna od zajęcia w 2022 r. wynosiła 2.257,50 zł. Prezydent Miasta Krakowa stwierdził zatem, że skarga, której podstawą jest zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, podlega oddaleniu.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa M.B. zarzucił, że narusza ono prawo oraz prawa obywatelskie i wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Postanowieniem z dnia 28 lutego 2023 r. nr SKO.EA/418/170/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 26 października 2022 r. nr EW-01.3160.2.17.2022.MP. W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji przytoczył treść art. 1a pkt 2, art. 54 § 2-5, art. 79 oraz art. 80 § 1 i § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i wskazał, że w dniu 1 września 2022 r. organ egzekucyjny doręczył tak Bankowi Millennium S.A. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego nr EW-03.3160.17676.2022.SM i wezwał Bank, aby nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności objętej wskazanym tytułem wykonawczym, jak i doręczył organowi rentowemu - ZUS w Krakowie zawiadomienie o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS Oddział w Krakowie nr EW-03.3160.37311.2022.SM. Organ egzekucyjny prawidłowo zawiadomił o dokonanym zajęciu M.B. doręczając mu w dniu 19 września 2022 r. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz zawiadomienie o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS Oddział w Krakowie. Kolegium uznało zatem, że wobec M.B. została skutecznie wszczęta egzekucja administracyjna.
SKO nie podzieliło zarzutów skargi w kwestii zastosowania względem M.B. zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. W ocenie organu II instancji, zastosowany w niniejszej sprawie środek egzekucyjny stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych w świetle przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W przypadku bowiem prowadzenia takiej egzekucji zobowiązany zostaje ograniczony w prawie udzielania zleceń i rozliczeń pieniężnych jedynie do wysokości należności, która podlega egzekucji. Rachunek bankowy pozostaje więc otwarty, a zobowiązany może dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotą. Ponadto z mocy art. 81 § 4 i 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zobowiązanemu przysługuje prawo wypłat z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego na bieżące wynagrodzenia za pracę, które mogą być dokonane po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu, a także na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne należne od wypłat dokonywanych na bieżące wynagrodzenia. Kolegium powołało się przy tym na stanowisko doktryny prawniczej, zgodnie z którym kolejność, w jakiej ustawa wylicza środki egzekucji, ma znaczenie w przypadku egzekucji należności pieniężnych, są one bowiem uszeregowane od najłagodniejszego do najbardziej dolegliwego. Tym samym powinny być stosowane w takiej kolejności, zgodnie z zasadą stosowania najłagodniejszego środka prowadzącego bezpośrednio do wykonania obowiązku. Zdaniem organu II instancji, w świetle systematyki przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przyjąć należy, że egzekucja z rachunku bankowego jest środkiem mniej dolegliwym niż np. egzekucja z nieruchomości lub egzekucja z ruchomości. W ocenie Kolegium, zastosowany środek egzekucyjny nie może być więc kwalifikowany jako zbyt uciążliwy i dolegliwy.
Odnosząc się natomiast do zarzutu zastosowania względem M.B. zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS Oddział w Krakowie Kolegium stwierdziło, że nie jest on zasadny i wskazało na treść art. 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określającego ograniczenia egzekucji z rent i emerytur.
Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie M.B. pismem z dnia 24 kwietnia 2023 r. wniósł na nie skargę, podnosząc, że zostało ono wydane z naruszeniem prawa, a w szczególności z naruszeniem gwarantowanych przez Konstytucję praw osobistych i majątkowych obywateli. Zdaniem skarżącego Kolegium nie wniknęło w meritum sprawy i nie zweryfikowało zebranego materiału dowodowego. W związku z tym skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie podtrzymało swoje stanowisko w sprawie i wniosło o jej oddalenie.
Pismem z dnia 9 października 2023 r. pełnomocnik z urzędu skarżącego uzupełnił skargę i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, gdyż narusza ono art. 7 § 2 i art. 7a § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zdaniem pełnomocnika zaskarżone postanowienie narusza również art. 15 ww. ustawy, poprzez brak przesłania skarżącemu upomnienia w trybie i na zasadach przewidzianych przez tenże przepis prawa.
W ocenie pełnomocnika, naruszenia te obrazują się w braku podjęcia przez organ egzekucyjny próby dialogu ze skarżącym celem dobrowolnej realizacji przez niego jego obowiązku w postaci spłaty zadłużenia podlegającego egzekucji i od razu podjęcia działań zmierzających do zajęcia środków pieniężnych należnych skarżącemu.
Pełnomocnik wyjaśnił, że art. 15 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji wprowadza jako obowiązek przesłania zobowiązanemu "przed egzekucyjnego" upomnienia, które ma na celu wskazanie, iż zobowiązany pomimo istnienia długu nie jest zmuszony do znoszenia w przyszłości postępowania egzekucyjnego, lecz nadal ma możliwość dobrowolnego uregulowania długu, m.in. po to, aby nie narażać się na koszty postępowania egzekucyjnego jak również na samo znoszenia faktu podjęcia czynności przez organ egzekucyjnych, np. takich jak zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego lub świadczenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, upomnienie jest warunkiem sine qua non możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego, gdyż to może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.
Pełnomocnik skarżącego stwierdził, że powyższe należy połączyć również z tym, iż stosunkowo niska kwota zadłużenia powinna skutkować tym, iż organ egzekucyjny zwróci się do skarżącego z wnioskiem o dobrowolną zapłatę i nie będzie od razu dokonywał zajęcia. Takie działanie organu egzekucyjnego realizowałoby zasadę stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku, nazywaną też zasadą racjonalnego działania albo celowości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, skargę złożoną w niniejszej sprawie rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; zwanej dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W następnej kolejności stwierdzić należy, że w myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 p.p.s.a., stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.
Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Co więcej, pozostaje zobowiązany do wzięcia z urzędu pod rozwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodniesionych w skardze, pozostających jednak w związku z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Oznacza to zatem, że w przypadku zaistnienia takiej konieczności, uchylone może zostać nie tylko orzeczenie organu wydane w postępowaniu odwoławczym, które zostało zaskarżonego do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale i orzeczenie wydane na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Poruszając się w tak zakreślonych ramach kontroli zgodności z prawem, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie narusza prawo w sposób powodujący konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego.
Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.), a w szczególności jej art. 54 § 1, zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że postępowanie wszczęte skargą na czynności egzekucyjne stanowi jedynie fragment postępowania egzekucyjnego i nie prowadzi do kontroli całego postępowania egzekucyjnego. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kontrola jest ograniczona do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych, którymi zgodnie z treścią art. 1a pkt 2 u.p.e.a. są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 132/22 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W wyroku tym WSA w Krakowie stwierdził również, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze wykonawczym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym przewidzianym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zarzuty, zażalenie, wyłączenie spod egzekucji). Przewidziany w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (por. np. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt III FSK 3044/21 oraz wyrok WSA w Białymstoku z dnia 15 grudnia 2021 r. sygn. akt I SA/Bk 487/21).
Skarżący powinien wyraźnie określić zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie (art. 54 § 2 u.p.e.a.). W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne - stanowiącym fragment postępowania egzekucyjnego - ocenie podlegają bowiem tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej.
W szczególności, odnosząc się do zawartego w skardze wniosku skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego należy podkreślić, że w postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne co do zasady nie ma wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uwzględnienie skargi wywiera skutki jedynie w zakresie czynności, na którą ją wniesiono (por. wyroki: NSA z dnia 25 sierpnia 2020 r. sygn. akt II FSK 1200/18, WSA w Krakowie z dnia 10 lipca 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 268/17).
Wyjaśnić należy, że dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) może polegać na zastosowaniu niedopuszczalnego środka egzekucyjnego. Środek egzekucyjny jest niedopuszczalny, jeżeli nie został przewidziany w ustawie, a ponadto jeżeli wprawdzie został przewidziany w ustawie, ale do egzekucji obowiązków innego rodzaju. Niedopuszczalne jest również stosowanie środków egzekucyjnych wobec osoby niepodlegającej jurysdykcji polskich organów administracyjnych, zwłaszcza korzystających z immunitetu dyplomatycznego lub konsularnego. Dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy może też polegać na zastosowaniu dopuszczalnego środka egzekucyjnego, ale w sposób naruszający ustawę (tak P. M. Przybysz (w:) Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2021, art. 54). Stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy (art. 7 § 3 u.p.e.a.).
Odnośnie natomiast kwestii zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej (art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) wskazać należy, że zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne (zabezpieczające), które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Organ egzekucyjny może zrezygnować ze stosowania środków zabezpieczających, które są uciążliwe dla zobowiązanego tylko wtedy, gdy osiągnięcie celu zabezpieczenia jest możliwe przy wykorzystaniu innych środków zabezpieczających.
W niniejszej sprawie organ egzekucyjny zastosował środki przewidziane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i zajął świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, a także wierzytelność z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Prawidłowość dokonania przez organ egzekucyjny powyższych czynności egzekucyjnych należy rozpatrywać na podstawie regulacji zawartych w art. 79 i art. 80 u.p.e.a.
Zgodnie z treścią art. 79 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej, zwanych dalej "świadczeniami", przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Zajęcie świadczeń jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu. Zajęcie to zachowuje moc również w przypadku zmiany organu rentowego właściwego do wypłaty świadczeń (art. 79 § 2 u.p.e.a.). Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny: 1) zawiadamia zobowiązanego o zajęciu przysługujących mu świadczeń, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia przesłanego do organu rentowego, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać świadczeń poza częścią wolną od zajęcia, ani rozporządzać nimi w żaden inny sposób; 2) wzywa organ rentowy, aby: a) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia podał wysokość przysługujących zobowiązanemu miesięcznych świadczeń i zawiadamiał o każdej zmianie ich wysokości, b) składał, w przypadku zaistnienia przeszkód do wypłacenia świadczeń, oświadczenie o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności podał, czy inne osoby roszczą sobie prawa do zajętych świadczeń, czy i w jakim sądzie toczy się sprawa o te świadczenia oraz czy i o jakie roszczenia została skierowana do tych świadczeń egzekucja przez innych wierzycieli; 3) poucza organ rentowy o określonych w art. 71b, art. 168c i art. 168e skutkach niestosowania się do wezwań, o których mowa w pkt 1 i 2 (art. 79 § 4 u.p.e.a.).
Z kolei zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie: 1) po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 2) nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego; 3) po powstaniu wierzytelności, jeżeli jej wysokość przekracza kwotę wolną od egzekucji, a zajęta kwota nie wystarcza na zaspokojenie egzekwowanych należności pieniężnych, zawiadomił o zbiegu egzekucji. W myśl art. 80 § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1 i obejmuje również środki pieniężne: 1) których nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia; 2) które zostały wpłacone na inny rachunek, otwarty po dokonaniu zajęcia. Z kolei zgodnie z § 3 tego artykułu, jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.
Z treści powyższych przepisów wynika, że do skutecznego dokonania czynności egzekucyjnych, o których mowa w tych przepisach niezbędne jest doręczenie organowi rentowemu oraz bankowi zawiadomień o zajęciu.
W treści zaskarżonego postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wskazało, że w dniu 1 września 2022 r. organ egzekucyjny doręczył Bankowi Millennium S.A. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego nr EW-03.3160.17676.2022.SM i wezwał Bank, aby nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności objętej wskazanym tytułem wykonawczym. W tym samym dniu organ egzekucyjny doręczył również organowi rentowemu - ZUS w Krakowie zawiadomienie o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS Oddział w Krakowie nr EW-03.3160.37311.2022.SM. Kolegium stwierdziło, że o dokonanym zajęciu organ egzekucyjny prawidłowo zawiadomił skarżącego doręczając mu w dniu 19 września 2022 r. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz zawiadomienie o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS Oddział w Krakowie. Kolegium uznało zatem, że wobec skarżącego została skutecznie wszczęta egzekucja administracyjna.
Swoich twierdzeń Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie nie poparło jednak stosownymi dowodami. W aktach sprawy brak jest bowiem dowodów potwierdzających doręczenie Bankowi Millennium S.A. oraz ZUS w Krakowie odpowiednio zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz zawiadomienia o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. W aktach sprawy brak również potwierdzenia o doręczeniu skarżącemu ww. zawiadomień o dokonanych zajęciach.
W aktach administracyjnych na k. 1-2 znajduje się wydruk sporządzonego w postaci elektronicznej zawiadomienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Z kolei na k. 3-4 znajduje się wydruk sporządzonego w postaci elektronicznej zawiadomienie Banku Millennium S.A. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Natomiast na k. 7 akt administracyjnych znajduje się wydruk ze strony https://www.poczta-polska.pl, dotyczący śledzenia przesyłki o nr [...], a na k. 8 wydruk z programu Spedycja dotyczący ww. przesyłki z adnotacją "Zwrotka zwrócona do wydziału". Próżno jednak w aktach sprawy szukać potwierdzenia przesłania i doręczenia Bankowi Millennium S.A. oraz ZUS w Krakowie ww. zawiadomień. Jeżeli natomiast chodzi o wydruk ze strony https://www.poczta-polska.pl, to wskazać należy, że po pierwsze nie może on stanowić dowodu dokonania doręczenia zastępującego zwrotne potwierdzenie odbioru, gdyż operator pocztowy Poczta Polska S.A. zastrzega na swojej stronie, że "wyświetlane informacje mają jedynie charakter poglądowy i nie mogą stanowić podstawy do jakichkolwiek roszczeń wobec Poczty Polskiej S.A.", a po drugie, brak jest informacji co zawierała rzeczona przesyłka, tj. czy były w niej zaadresowane do skarżącego zawiadomienia o dokonanych zajęciach. Jak wskazano powyżej na k. 8 akt administracyjnych znajduje się wydruk z programu Spedycja dotyczący ww. przesyłki z adnotacją "Zwrotka zwrócona do wydziału", jednak w aktach sprawy brak jest tej zwrotki.
Powyższe uchybienie organu uniemożliwia Sądowi dokonanie pełnej kontroli zaskarżonego postanowienia w zakresie tego, czy dokonane przez organ egzekucyjny zajęcia egzekucyjne zostały przeprowadzone zgodnie z trybem przewidzianym w art. 79 i art. 80 u.p.e.a.
Wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. W zakresie oceny stanu faktycznego ustalonego przez organy sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (vide - wyrok NSA z dnia 6 lutego 2008 r. sygn. akt: II FSK 1665/06). Przypomnieć trzeba, że przez akta sprawy administracyjnej należy rozumieć w szczególności pełną dokumentację stanowiącą dowód przeprowadzonych przez organy administracyjne i strony czynności prawnomaterialnych i procesowych pozwalających na kontrolę prawidłowości ustaleń poczynionych w sprawie przez organy prowadzące postępowanie administracyjne (por. np. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2331/12).
Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem - co do zasady - materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania przed tym organem (zob. wyrok NSA z dnia 12 września 2019 r. sygn. akt I OSK 2623/17, wyrok NSA z dnia 10 lipca 2014 r. sygn. akt I GSK 463/13). Orzekanie przez sąd administracyjny możliwe jest tylko na podstawie całości akt sprawy. Oznacza to, że orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego powinno być podjęte nie tylko w oparciu o analizę uzasadnienia zaskarżonego aktu i wyjaśnienia stron, ale na podstawie całego materiału faktycznego i dowodowego zgromadzonego przez organ administracji.
Warunkiem wydania przez Sąd rozstrzygnięcia merytorycznego jest stwierdzenie, że wszystkie okoliczności faktyczne i prawne zostały w sprawie wyjaśnione. Jest to możliwe jedynie wówczas, gdy sąd będzie dysponował kompletnymi aktami sprawy. Sąd nie może wyrokować na podstawie wybiórczej dokumentacji przedstawionej mu przez organ, którego decyzja jest przedmiotem skargi. Tylko pełne akta administracyjne dają sądowi możliwość wszechstronnego i dogłębnego zbadania sprawy we wszystkich jej aspektach, a następnie podjęcia obiektywnego, zgodnego z prawem rozstrzygnięcia. Niedopuszczalne jest zatem, aby sąd orzekał w sprawie nie dysponując całością akt administracyjnych, a w konsekwencji nie zapoznawszy się ze wszystkimi dokumentami sprawy.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy podnieść, że nadesłane przez organ akta sprawy, z uwagi na swoje braki, uniemożliwiają Sądowi przeprowadzenie oceny prawidłowości dokonanych przez ten organ ustaleń. Wymaga podkreślenia, że Sąd nie może wyrokować na podstawie wybiórczej dokumentacji przedstawionej mu przez organ, którego decyzja lub postanowienie jest przedmiotem skargi. Tylko pełne akta administracyjne dają sądowi możliwość wszechstronnego i dogłębnego zbadania sprawy we wszystkich jej aspektach, a następnie podjęcia obiektywnego, zgodnego z prawem rozstrzygnięcia.
W konsekwencji brak pełnego materiału dowodowego uniemożliwia Sądowi nie tylko kontrolę zaskarżonego postanowienia, ale również uniemożliwia zbadanie zasadności zarzutów skargi. Wskazać trzeba, że obowiązkiem organu jest przekazanie Sądowi wraz ze skargą i odpowiedzią na skargę kompletnych akt administracyjnych, rolą Sądu nie jest bowiem poszukiwanie akt w celu ich skompletowania. Niedopuszczalne jest, aby Sąd orzekał nie dysponując zebranymi i powoływanymi przez organy dokumentami, a w konsekwencji nie zapoznawszy się z nimi. Zdaniem Sądu analiza przekazanych przez organ akt administracyjnych prowadzi do jednoznacznego wniosku, że przedmiotowe akta nie zawierają dokumentów źródłowych stanowiących podstawę dokonanych przez organy ustaleń odnośnie prawidłowości (w tym skuteczności zastosowania) kwestionowanych przez skarżącego czynności egzekucyjnych.
Nieudokumentowanie przez organ okoliczności wpływających na prawidłowość dokonanych czynności egzekucyjnych stanowi naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., zwanej dalej k.p.a.). Zgodnie bowiem z treścią art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a według art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Z treści tych przepisów wynika, że organ administracyjny wszystkie swoje twierdzenia o zdarzeniach prawnych istotnych w danej sprawie powinien wykazać poprzez załączenie do akt sprawy dokumentów obrazujących daną okoliczność. Wniosek dotyczący okoliczności faktycznych (w tym przypadku wskazujących na skuteczność zastosowanych środków egzekucyjnych, oraz na zachowanie przez skarżącego terminu do złożenia skargi w trybie art.54 u.p.e.a.) powinien być zatem oparty na dowodach pozyskanych przez organ i sprawdzonych przezeń.
Podsumowując należy wskazać, że w świetle powyższych okoliczności organ zobowiązany był do załączenia do akt administracyjnych niezbędnej dokumentacji, na podstawie której ustaliły, że czynności egzekucyjne zostały dokonane przez organ egzekucyjny zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a skarżący zachował termin do złożenia ww. skargi.
Wykazane powyżej nieprawidłowości postępowania, zakończonego zaskarżonym postanowieniem, obligowały Sąd do jego wyeliminowania z porządku prawnego. Należy przy tym zauważyć, że niniejszy wyrok nie przesądza kwestii zasadności złożonej przez skarżącego skargi na czynności egzekucyjne, gdyż wobec dostrzeżonych przez Sad braków odniesienie się do podniesionych w niej zarzutów byłoby przedwczesne.
Na podstawie art. 153 p.p.s.a., przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Kolegium, mając na uwadze regulacje prawne wskazane przez Sąd w uzasadnieniu, powinno udokumentować wszystkie okoliczności, na które będzie się powoływać przy ocenie zasadności zarzutów zażalenia oraz samej skargi z art. 54 u.p.e.a. W tym celu organ zażaleniowy winien pozyskać w pierwszej kolejności od organu I instancji wskazane powyżej dokumenty, dołączyć je do akt sprawy, a następnie dokonać ich stosownej analizy i oceny. Dopiero w przypadku ustalenia, iż w sprawie doszło do skutecznego zastosowania środków egzekucyjnych, a skarżący zachował termin do złożenia skargi z art.54 u.p.e.a. Kolegium będzie mogło merytorycznie odnieść się zarzutów przedmiotowej skargi jak i samego zażalenia.
Mając na uwadze, iż zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania Sąd działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł o jego uchyleniu – jak w sentencji wyroku.