I SA/Kr 471/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi A.R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Kraków określającą zobowiązanie podatniczki w podatku od towarów i usług za I i II kwartał 2017 r. Organy podatkowe zakwestionowały cztery faktury VAT o łącznej wartości 26 800 zł i podatku VAT w kwocie 6 164 zł, wystawione dla podatniczki przez firmę T. (S.K.), ponieważ firma ta nie wykonała usług opisanych na fakturach. Ustalono, że S.K. zlikwidował działalność gospodarczą w 2014 r., a w 2017 r. wystawiał tzw. "puste faktury" na prośbę męża podatniczki, pobierając połowę kwoty VAT. Podatniczka nie wykazała należytej staranności przy wyborze kontrahenta i nie była w stanie udowodnić rzeczywistego wykonania usług. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały właściwe przepisy prawa, w tym art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT, zgodnie z którym faktury stwierdzające czynności, które nie zostały dokonane, nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej prawa do odliczenia VAT od nierzetelnych faktur, znaczenia rzeczywistości gospodarczej i braku prawa do odliczenia w przypadku fikcyjnych transakcji.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie kontrahent był świadomy wystawiania "pustych faktur". Interpretacja przepisów dotyczących należytej staranności może ewoluować w zależności od orzecznictwa TSUE i krajowego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy faktury dokumentujące czynności, które nie zostały faktycznie dokonane, mogą stanowić podstawę do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, faktury stwierdzające czynności, które nie zostały dokonane, nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego.
Uzasadnienie
Prawo do odliczenia podatku naliczonego jest warunkowe i wymaga, aby faktura dokumentowała rzeczywistą transakcję. Jeśli czynność gospodarcza w ogóle nie zaistniała, prawo do odliczenia nie powstaje, niezależnie od posiadania faktury czy zapłaty.
Czy podatnik ma obowiązek dochowania należytej staranności przy wyborze kontrahenta w celu zachowania prawa do odliczenia podatku naliczonego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Choć przepisy nie obligują bezpośrednio do weryfikacji kontrahenta, brak należytej staranności, zwłaszcza w sytuacji, gdy podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć o fikcyjności transakcji, może skutkować pozbawieniem prawa do odliczenia.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że w sytuacji, gdy transakcje nie miały miejsca, nie jest wymagane udowadnianie złej wiary podatnika. Jednakże, jeśli podatnik mógł i powinien przewidzieć, że uczestniczy w oszustwie, traci prawo do odliczenia. W tej sprawie ustalono, że faktury były fikcyjne, co wykluczyło potrzebę oceny należytej staranności.
Czy zeznania świadka złożone w innym postępowaniu mogą stanowić dowód w sprawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dowody przeprowadzone bezpośrednio przez organ mają tę samą moc dowodową jak dowody zgromadzone w innych postępowaniach i podlegają swobodnej ocenie organu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że korzystanie z zeznań świadka z innego postępowania nie narusza przepisów, a dowody te podlegają ocenie organu zgodnie z zasadą prawdy materialnej.
Przepisy (20)
Główne
u.p.t.u. art. 86 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.
u.p.t.u. art. 86 § 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług.
u.p.t.u. art. 88 § 3a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego faktury stwierdzające czynności, które nie zostały dokonane.
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 108
Ustawa o podatku od towarów i usług
Dotyczy obowiązku zapłaty podatku wykazanego na fakturze, nawet jeśli czynność nie została dokonana.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uwzględnienia skargi w przypadku naruszenia prawa materialnego lub istotnego naruszenia przepisów postępowania.
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.e.a. art. 33 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 33 § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
o.p. art. 193 § 4
Ordynacja podatkowa
Ocena ksiąg podatkowych jako nierzetelnych.
o.p. art. 169 § 1
Ordynacja podatkowa
Prawo odmowy złożenia zeznań.
o.p. art. 121
Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.
o.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
Zasada prawdy obiektywnej.
o.p. art. 125
Ordynacja podatkowa
Obowiązek działania wnikliwie i szybko.
o.p. art. 187 § 1
Ordynacja podatkowa
Obowiązek wyjaśnienia wszystkich faktów i zebrania materiału dowodowego.
o.p. art. 180 § 1
Ordynacja podatkowa
Zasada otwartego systemu dowodów.
o.p. art. 181
Ordynacja podatkowa
Zasada równej mocy środków dowodowych.
o.p. art. 194 § 1
Ordynacja podatkowa
Domniemanie prawdziwości i zgodności z prawdą dokumentu urzędowego.
o.p. art. 210
Ordynacja podatkowa
Wymogi decyzji administracyjnej.
ustawa o COVID-19 art. 15zzs4 § 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Możliwość rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Faktury nie dokumentowały rzeczywistych transakcji gospodarczych. • Podatniczka nie dochowała należytej staranności przy wyborze kontrahenta. • S.K. zeznał, że wystawiał "puste faktury" na prośbę męża podatniczki. • S.K. nie prowadził działalności gospodarczej w okresie wystawienia faktur.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 120 Ordynacji podatkowej poprzez sformułowanie pozaustawowych kryteriów oceny. • Zarzut naruszenia art. 122 Ordynacji Podatkowej poprzez oparcie ustaleń na "labilnych" zeznaniach S.K. • Zarzut niewłaściwego zastosowania art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT. • Zarzut bezzasadnej odmowy uwzględnienia prawa do odliczenia podatku naliczonego. • Argument o braku obowiązku weryfikacji kontrahenta w 2017 r. • Argument o sprzeczności zeznań S.K. z jego wcześniejszym oświadczeniem z 2018 r.
Godne uwagi sformułowania
"puste faktury" • nie dokumentowały rzeczywistych transakcji gospodarczych • nie wykonała usług opisanych na ww. fakturach • nie zachowała należytej staranności • nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego • nie można uznać za prawidłową faktury, która wykazuje zdarzenie gospodarcze, które w ogóle nie zaistniało • nie jest prawem bezwarunkowym • nie jest wystarczające, że podatnik w ogóle nabył towar lub usługę wymienioną w fakturze, ale też to, czy nabył go (ją) od wystawcy tej faktury • nie można przyjąć, że każda kwota określona w fakturze VAT niejako "automatycznie" i bezwarunkowo uprawnia do odpowiedniego obniżenia podatku
Skład orzekający
Urszula Zięba
przewodniczący
Piotr Głowacki
członek
Jarosław Wiśniewski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej prawa do odliczenia VAT od nierzetelnych faktur, znaczenia rzeczywistości gospodarczej i braku prawa do odliczenia w przypadku fikcyjnych transakcji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie kontrahent był świadomy wystawiania "pustych faktur". Interpretacja przepisów dotyczących należytej staranności może ewoluować w zależności od orzecznictwa TSUE i krajowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa ilustruje powszechny problem "pustych faktur" i konsekwencje dla podatników, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i prawników. Pokazuje, jak sądy oceniają dowody i argumenty w takich przypadkach.
“Puste faktury VAT: Kiedy brak należytej staranności pozbawia prawa do odliczenia?”
Dane finansowe
WPS: 6164 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.