I SA/Kr 448/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2018-06-28
NSAAdministracyjneŚredniawsa
niepodatkowe należności budżetoweumorzenie należnościopłata dodatkowastrefa płatnego parkowaniaważny interes dłużnikainteres publicznyfinanse publiczneuznanie administracyjnepostępowanie administracyjne

WSA w Krakowie oddalił skargę na decyzję odmawiającą umorzenia niepodatkowej należności budżetowej z tytułu opłaty parkingowej, uznając, że strona nie wykazała ważnego interesu ani nadzwyczajnych okoliczności uzasadniających ulgę.

Skarga dotyczyła odmowy umorzenia niepodatkowej należności budżetowej z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania. Strona skarżąca argumentowała trudną sytuacją materialną i zdrowotną oraz oszustwem ze strony osoby trzeciej, która korzystała z jej pojazdu. Organy administracji obu instancji uznały, że strona nie wykazała ważnego interesu ani interesu publicznego uzasadniającego umorzenie, wskazując na rozbieżności w jej oświadczeniach majątkowych i brak dowodów na nadzwyczajne okoliczności. Sąd administracyjny podzielił to stanowisko, podkreślając, że ciężar dowodu spoczywa na stronie wnioskującej o ulgę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu odmawiającą umorzenia niepodatkowej należności budżetowej z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w Strefie Płatnego Parkowania w kwocie 861,60 zł. Skarżąca podnosiła, że padła ofiarą oszustwa, a pojazd, za który nałożono opłatę, był użytkowany przez inną osobę. Wskazywała na swoją trudną sytuację materialną (emerytura 1380 zł) i zdrowotną. Organy administracji obu instancji uznały, że skarżąca nie wykazała ważnego interesu dłużnika ani interesu publicznego uzasadniającego umorzenie. Podkreślono rozbieżności w jej oświadczeniach majątkowych (właścicielstwo kilku pojazdów, pomoc od syna) oraz brak dowodów na nadzwyczajne okoliczności. Sąd administracyjny, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji, stwierdził, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały prawo. Podkreślono, że umorzenie należności budżetowych jest fakultatywne i wymaga wykazania przez stronę ważnego interesu lub interesu publicznego. Sąd uznał, że skarżąca nie sprostała ciężarowi dowodu, a jej twierdzenia o trudnej sytuacji materialnej nie zostały wystarczająco udokumentowane, zwłaszcza w kontekście posiadanych pojazdów i udzielanych pożyczek. Sąd odrzucił również zarzut naruszenia przepisów postępowania, wskazując, że organy wzięły pod uwagę okoliczności podnoszone przez stronę, ale nie znalazły podstaw do uwzględnienia wniosku. Stwierdzono, że sytuacja skarżącej nie nosi znamion nadzwyczajnych zdarzeń losowych, a umorzenie należności stałoby w sprzeczności z interesem publicznym. Sąd zaznaczył, że odmowa umorzenia nie stanowi powagi rzeczy osądzonej i skarżąca może ponownie wystąpić z wnioskiem w przypadku pogorszenia sytuacji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, strona nie wykazała ważnego interesu dłużnika ani nadzwyczajnych okoliczności uzasadniających umorzenie, a jej twierdzenia o trudnej sytuacji materialnej budziły wątpliwości.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że strona nie sprostała ciężarowi dowodu w zakresie wykazania ważnego interesu dłużnika. Rozbieżności w oświadczeniach majątkowych, posiadanie kilku pojazdów i udzielanie pożyczek podważały wiarygodność jej twierdzeń o skrajnie trudnej sytuacji materialnej. Brak było dowodów na nadzwyczajne zdarzenia losowe.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.f.p. art. 64 § 1 pkt 2 lit. a

Ustawa o finansach publicznych

Umorzenie należności budżetowych na wniosek zobowiązanego jest możliwe w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym, jednakże organ posiada swobodę uznania administracyjnego w tej kwestii.

Pomocnicze

u.f.p. art. 60

Ustawa o finansach publicznych

Definiuje środki publiczne stanowiące niepodatkowe należności budżetowe.

Ustawa o drogach publicznych art. 13f § 1

Stanowi, że należności z tytułu opłat dodatkowych za postój w strefie płatnego parkowania stanowią dochód jednostek samorządu terytorialnego.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek działania w celu wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego i uwzględniania słusznego interesu obywateli.

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 133 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uwzględnienia skargi.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzygnięcie sądu administracyjnego.

k.p.a. art. 156

Kodeks postępowania administracyjnego

Wady decyzji administracyjnej.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Trudna sytuacja materialna i zdrowotna skarżącej. Należność powstała w wyniku działania osoby trzeciej (oszustwo). Naruszenie art. 7 i 77 KPA poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Naruszenie art. 7 KPA poprzez brak uwzględnienia słusznego interesu skarżącej.

Godne uwagi sformułowania

organy są władne odmówić ulgi decyzje o zastosowaniu ulgi są podejmowane w sytuacjach wyjątkowych ważny interes dłużnika interes publiczny swoboda uznania administracyjnego rozstrzygnięcie nie może mieć charakteru dowolnego ciężar dowodu spoczywa na stronie nie można przerzucać konsekwencji wyborów na społeczeństwo odpowiedzialność publiczno-prawna ma charakter obiektywny nie można za uzasadniony uznać zarzutu naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 KPA rozbieżności w oświadczeniach składnych przez skarżącą z pewną rezerwą należy oceniać sytuację w jakiej faktycznie znajduje się skarżąca nie wykazała, aby w jej przypadku zachodziły nadzwyczajne i nieprzewidziane zdarzenia nie stanowi samo w sobie podstawy do uwolnienia się od ciążących zobowiązań odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej

Skład orzekający

Piotr Głowacki

przewodniczący

Grażyna Firek

członek

Stanisław Grzeszek

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'ważnego interesu dłużnika' w kontekście umarzania niepodatkowych należności budżetowych, zasady uznania administracyjnego organów, ciężar dowodu w postępowaniu o umorzenie należności."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i przepisów ustawy o finansach publicznych. Uznaniowy charakter decyzji organu oznacza, że każde podobne przypadki wymagają indywidualnej oceny.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest rzetelne udokumentowanie swojej sytuacji finansowej i życiowej przy wnioskowaniu o ulgi, nawet w przypadku trudnych okoliczności. Pokazuje też granice uznania administracyjnego.

Trudna sytuacja materialna to za mało? Sąd wyjaśnia, kiedy można liczyć na umorzenie długu publicznego.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Kr 448/18 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2018-06-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-04-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Grażyna Firek
Piotr Głowacki /przewodniczący/
Stanisław Grzeszek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I GSK 163/19 - Wyrok NSA z 2023-04-13
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 2077
art. 64,art. 67a
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
Dz.U. 2017 poz 1369
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki Sędziowie: WSA Grażyna Firek WSA Stanisław Grzeszek (spr.) Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 lutego 2018 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia niepodatkowej należności budżetowej - s k a r g ę o d d a l a -
Uzasadnienie
Dyrektor Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. decyzją z dnia 28 grudnia 2017 r. nr [...] odmówił A. M. udzielenia ulgi w postaci umorzenia niepodatkowej należności budżetowej z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w Strefie Płatnego Parkowania w kwocie 861,60 zł.
W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że stosowanie ulg indywidualnych należy do kategorii rozstrzygnięć mieszczących się w ramach tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że nawet w przypadkach istnienia którejkolwiek z wymienionych przesłanek organ jest władny odmówić ulgi, nadto wszelkie decyzje o zastosowaniu ulgi są podejmowane w sytuacjach wyjątkowych. Dokonano wykładni pojęcia ważny interes dłużnika i pojęcia interesu publicznego. W niniejszej sprawie, strona nie wykazała dowodów potwierdzających szczególną sytuację. Podała ona przykładowo, iż po weryfikacji faktur ustalono, że w lipcu 2017 r. poniosła koszty 1.539,69 zł, a jej dochód wyniósł 1.383,12 zł. Nadto organ I instancji podkreślił, że musi posiadać środki na utrzymanie samochodu.
W odwołaniu A. M. zarzuciła naruszenie art. 7, art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego i pobieżną analizę materiału dowodowego. Wskazała, że nie korzystała z samochodu i nigdy nim nie parkowała, podkreślając przy tym, iż podła ofiarą oszustwa. Za błędne uznała ustalenia organu, że posiada środki wyższe niż deklarowane. Celem pokrycia wydatków musiała pozbyć się rzeczy ruchomych, czy też została wsparta pomocą syna (dowód przelew). Wskazała, że jedynie formalnie pojazdy są /były zarejestrowane na nią jednakże były to pojazdy służbowe syna. Wskazała na swoją trudną sytuację zdrowotną na dowód czego dołączyła karty leczenia szpitalnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze po zapoznaniu się z materiałami sprawy oraz zarzutami odwołania, decyzją z dnia 26 lutego 2018 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu podzieliło stanowisko zajęte przez organ I instancji, że w ustalonym stanie faktycznym nie jest uzasadnione udzielenie ulgi w formie umorzenia należności pieniężnej.
Organ II instancji przytoczył następnie dotychczasowy przebieg postępowania, wskazując, że do organu I instancji wpłynął wniosek A. M. o umorzenie należności za nieopłacony postój w Strefie Płatnego Parkowania w kwocie 861,60 zł. W uzasadnieniu wniosku zobowiązana wskazała na swoją trudną sytuacją materialną i życiową, podnosząc zdarzenie losowe tj. że padła ofiarą przestępstwa (z uwagi na swoją łatwowierność, nieporadność, wiek) za strony R. S., który był użytkownikiem samochodu Renault KR [...] Samochód stanowił zabezpieczenie pożyczki, której mu udzieliła, jednakże to on użytkował pojazd i zobowiązany był do opłat OC i ew. mandatów. Podniosła, że utrzymuje się z emerytury 1.380 zł, jest osobą samotną, rozwódką, nie ma osoby która mogłaby jej pomóc, pozostaje w stałym leczeniu (przewlekła astma oskrzelowa, cztery operacje i in. ) jest osobą niepełnosprawną i nie ma możliwości zarobienia dodatkowych pieniędzy. Koszty utrzymania domu to ok. 401 zł miesięcznie, w związku z pozostawaniem w leczeniu zmuszona jest do zakupu leków i rehabilitacji.
Wnioskodawczyni złożyła również oświadczenie majątkowe, w którym oświadczyła, że pozostaje właścicielem pojazdu marki Honda Fit z 2007 r. Organ II instancji podkreślił w tym miejscu, że po weryfikacji CEPiK, na dzień 29 września 2017 r. strona była również właścicielką pojazdu Nissan Notę z 2009 r. Ponadto w bazie znajduje się jeszcze jedno upomnienie wystawione na zobowiązaną jako właścicielkę pojazdu BMW, które opłaciła.
Zdaniem organu odwoławczego, zobowiązana nie wykazała w oświadczeniu majątkowym, iż posiada także inne pojazdy. Nadto w uzasadnieniu wniosku A. M. deklarowała, iż nie ma osoby która mogłaby jej pomóc, przy czym w odwołaniu wskazała na pomoc jaką otrzymała od syna w kwocie 1.500 zł.
Powyższe okoliczności i zasady doświadczenia życiowego, świadczą zdaniem organu II instancji, iż z pewną rezerwą należy ocenić sytuację w jakiej faktycznie znajduje się odwołująca i jak tę sytuację przedstawia. Wybory strony i podejmowane przez nią decyzje, co do udzielania pożyczek z zabezpieczeniem w postaci samochodu, rejestrowanie innych samochodów, podczas gdy nie jest się ich faktycznym dysponentem i niewykazywanie ich potem w oświadczeniu majątkowym nie mogą być przerzucane na społeczeństwo w postaci późniejszego umarzania należności. Wyzbywanie się majątku w drodze pożyczki z zabezpieczeniem w postaci samochodu który wg. oświadczeń odwołującej nadal był w posiadaniu pożyczkobiorcy i ew. niedotrzymanie postanowień umowy, nie stanowi sytuacji nadzwyczajnych w obrocie prawnym, ich konsekwencje regulowane są bowiem przepisami prawa cywilnego, względnie karnego. Tego typu sytuacje nie mogą natomiast powodować bezpośrednich skutków w postaci wygaszania zobowiązań powstałych w pewnym związku z tymi umowami. Odpowiedzialność publiczno-prawna ma charakter obiektywny i nie jest uzależniona od winy, zamiaru czy dobrej lub złej woli. Jak podkreślił organ odwoławczy, trudno też uznać, że powstała sytuacja pozostawała poza zupełnym wpływem strony.
Nadto organ II instancji wskazał, iż odwołująca posiada stałe dochody w postaci emerytury i dochód ten jest wyższy od kryterium dochodowego o którym mowa w ustawie o pomocy społecznej. Jak podkreślił, nie kwestionuje on złej sytuacji zdrowotnej strony i ponoszenia w związku z tym kosztów, jednakże, jego zdaniem, posiadany dochód jak i stan majątkowy po spłacie należności, nie zachwieje podstawami egzystencji strony.
Biorąc pod uwagę stosunkowo niewysoką kwotę należności, jest możliwe w opinii organu odwoławczego spłacenie tej należności przy odpowiednim wykorzystaniu własnych zasobów.
Jak podkreślił organ II instancji, pozostałe okoliczności wskazywane przez odwołującą, a dotyczące sytuacji, w której powstał obowiązek zapłacenia przedmiotowej należności, nie mają w niniejszej sprawie znaczenia, gdyż nie mogą podlegać ocenie przez organ orzekający w sprawie przyznania ulgi. Istotą ustaleń organów administracyjnych orzekających w sprawie nie są bowiem kwestie prawidłowości nałożenia określonej sankcji.
Podsumowując, w opinii organu odwoławczego ważny interes dłużnika nie przemawiał w niniejszej sprawie za umorzeniem należności.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A. M. zarzuciła naruszenie:
- przepisów prawa materialnego - art. 64 ust. 1 ustawy o finansach publicznych poprzez błędną wykładnię pojęcia "ważnego interesu zobowiązanego" tj. poprzez przyjęcie, że fakt parkowania przez inną osobę niż skarżąca i obciążenie skarżącej wysokimi opłatami z tego tytułu w połączeniu z trudna sytuacja materialną i zdrowotną nie świadczą o istnieniu po stronie skarżącej ważnego interesu w umorzeniu nałożonej na nią opłaty dodatkowej,
- przepisów postępowania tj. art. 7 w zw. z art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego prowadzący do błędnych ustaleń faktycznych polegających na ustaleniu, ze skarżąca jest właścicielką trzech samochodów, podczas gdy jest właścicielką jedynie jednego Honda Fit z 2007 r. oraz ustaleniu, że jest ona w stanie spłacać opłatę podczas, gdy wystarcza jej wyłącznie na życie bieżące.
- art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak uwzględnienia przy rozstrzygnięciu sprawy słusznego interesu skarżącej, polegającego na zasadności umorzenia nałożonej opłaty wynikłej z działania osoby trzeciej, pomimo, że organ załatwiając sprawę powinien mieć na względzie słuszny interes obywateli - naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkowało bowiem rozstrzygnięciem sprawy wyłącznie w oparciu o interes społeczny/publiczny, w który w tym przypadku sprzeczny był z interesem strony.
W uzasadnieniu skargi wskazano dodatkowo, iż R. S. nie wywiązał się z umowy i skarżąca została obciążana karą finansową za cudze działania. Skarżąca wskazała, że zarejestrowany aktualnie na nią samochód Nissan Notę 2009 r. tak naprawdę jest własnością syna. Wskazała ona, iż dysponuje kwotą 1.300 zł miesięcznie i zmaga się z przewlekłą chorobą.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.). Sąd rozpoznający skargę na akt administracyjny dokonuje jego oceny mając na uwadze wyłącznie stan prawny obowiązujący w dniu podjęcia aktu, jak i stan sprawy istniejący na ten dzień, a wynikający z akt administracyjnych (art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."). Podstawą orzekania Sądu jest więc materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed organami obydwu instancji.
Aby usunąć z obrotu prawnego decyzję wydaną przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w niej do naruszenia przepisu prawa materialnego o wpływie na wynik sprawy, bądź przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt dotknięty jest jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych ustawach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję co do jej zgodności z prawem, tj. w granicach określonych przepisami ustaw powołanych wyżej, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kontroli sądowej została poddana decyzja Samorządowe Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. orzekającą o odmowie udzielenia skarżącej A. M. ulgi w postaci umorzenia niepodatkowej należności budżetowej z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w Strefie Płatnego Parkowania w kwocie 861,60 zł.
Przechodząc w tym miejscu do merytorycznego rozpoznania skargi stwierdzić w pierwszej kolejności należy, że należności z tytułu opłat dodatkowych za nieuiszczone opłaty parkingowej za postój pojazdu w strefie płatnego parkowania stanowią dochód jednostek samorządu terytorialnego, zgodnie z art. 13f ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( Dz.U. z 2017 r., poz. 2222).
Zgodnie natomiast z art. 60 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2077) – dalej "u.f.p.", środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa, dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego albo przychody państwowych funduszy celowych:
1) kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie;
2) należności z tytułu gwarancji i poręczeń udzielonych przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego;
3) wpłaty nadwyżek środków obrotowych samorządowych zakładów budżetowych;
4) wpłaty nadwyżek środków finansowych agencji wykonawczych;
5) wpłaty środków z tytułu rozliczeń realizacji programów przedakcesyjnych;
6) należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności;
6a) należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia skarbowe;
7) dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw;
8) pobrane przez jednostkę samorządu terytorialnego dochody związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami i nieodprowadzone na rachunek dochodów budżetu państwa.
W myśl z kolei art. 64 ust. 1 u.f.p., należności, o których mowa w art. 60, właściwy organ może:
1) z urzędu umarzać w całości - w przypadku gdy zachodzi jedna z okoliczności, o których mowa w art. 56 ust. 1 pkt 1-4;
2) na wniosek zobowiązanego:
a) umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym,
b) umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego.
Zaznaczyć należy, że użyty w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p. spójnik "lub" wskazuje na to, iż wystarczy spełnienie tylko jednej z przesłanek zawartych w tym przepisie (tj. "ważnego interesu zobowiązanego" bądź "interesu publicznego"), aby organ mógł podjąć decyzję o wyborze alternatywy, czy przyznać ulgę. Natomiast wskazany w tym przepisie zwrot "może umorzyć" w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje, że organ orzekający w przedmiocie umorzenia niepodatkowych należności budżetowych przy rozpatrywaniu takiej sprawy i wydaniu rozstrzygnięcia korzysta ze swobody uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ podatkowy w przypadku stwierdzenia przesłanek określonych w tym przepisie może uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Wolność decyzyjna w zakresie rozstrzygnięcia na gruncie art. 64 u.f.p. sprawia, że nawet wystąpienie ustawowych przesłanek nie obliguje organu podatkowego do zastosowania instytucji umorzenia w każdym przypadku.
Wyjaśnić jednak przy tym należy, że rozstrzygnięcie organu nie może mieć natomiast charakteru dowolnego o tyle, że musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organ podejmując negatywną dla podatnika decyzję, nawet mającą charakter uznaniowy, jest zobowiązany do wskazania i uzasadnienia motywów, którymi się kierował, albowiem każdorazowo, odmowa uwzględnienia wniosku o udzielenie ulgi, przy spełnieniu przesłanek do jej udzielenia wymaga wyważenia pomiędzy owymi przesłankami a powszechnie akceptowalnymi zasadami społecznymi: sprawiedliwością, równością, czy obowiązkiem ponoszenia kosztów funkcjonowania wspólnoty przez jej członków (por. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 2013/11).
Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji sprowadza się do oceny, czy organ zbadał sprawę pod kątem wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p., tj. czy prawidłowo zostały ustalone okoliczności faktyczne mające znaczenie w sprawie i czy organ w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami uzasadnił przyczyny podjęcia konkretnego rozstrzygnięcia.
W przedmiotowej sprawie, zdaniem Sądu, tak się właśnie stało, bowiem organy orzekające prawidłowo ustaliły okoliczności faktyczne przyjmując, iż analiza materiału dowodowego oraz wyjaśnień wnioskodawczyni nie uzasadniała wydania rozstrzygnięcia zgodnego z jej wnioskiem, tj. umorzenia należności.
Nie można zatem za uzasadniony uznać w tym wypadku zarzutu skarżącej dotyczącego naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej "k.p.a.") poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Należy zauważyć bowiem, iż z treści decyzji zarówno organu I jak i II instancji wynika, że organy wzięły pod uwagę przy rozstrzyganiu sprawy okoliczności na które powołuje się strona we wniosku, a mianowicie jej sytuację materialną, zdrowotną oraz życiową.
Jak wynika z wniosku skarżącej o umorzenie przedmiotowej należności pobiera ona emeryturę w wysokości 1380 zł, jest osobą samotną, rozwódką, nieposiadającą osoby która mogłaby jej pomóc, ponadto pozostaje w stałym leczeniu. W oświadczeniu majątkowym wykazała, że podsiada dom o powierzchni 100 m2 o wartości 350.000 zł oraz pojazd marki Honda Fit z 2007 r. o wartości 10.000 zł. Swoje wydatki określiła na kwotę 401 zł (rachunki) oraz około 270 zł miesięcznie na leki, ponadto ponosi koszty związane z rehabilitacją. Skarżąca podnosi na etapie całego postępowania również okoliczność, że padła ofiarą oszusta ze strony jej pożyczkobiorcy, który to był użytkownikiem stanowiącego zabezpieczenie pożyczki samochodu Renault, a który to użytkował ten pojazd i zobowiązany był do opłat OC i ponoszenie ewentualnych mandantów.
Jednocześnie powyższe okoliczności wskazywane przez skarżącą, a związane z posiadaniem przez nią jednego tylko pojazdu, pozostają w sprzeczności z ustaleniami dokonanymi przez organ. Wynika z nich bowiem, że na dzień 29 września 2017 r. skarżąca była również właścicielską pojazdu Nissan Note z 2009 r., a ponadto wystawione zostało na nią jeszcze jedno upomnienie, tym razem jako na właścicielkę samochodu BMW, które zostało zresztą przez nią opłacone. Oświadczenia składne przez skarżącą również są rozbieżne, zarówno w kwestii majątkowej jak i osobistej. Skarżąca deklarowała we wniosku, że nie ma osoby która mogłaby jej pomóc, natomiast w odwołaniu wskazuje na pomoc od syna jaką otrzymała w kwocie 1.500 zł. Ponadto udzielane przez skarżąca pożyczki z zabezpieczeniem w postaci samochodu w kwocie 14.000 zł, na naprawy w wysokości 3.000 zł, czy też ponoszone koszty ( np. w miesiącu lipcu 2017 r. – 1.539,69 zł – obliczone na podstawie dostarczonych przez skarżącą faktur, nie zawierających kosztów wyżywienia oraz zakupów środków codziennego utrzymania) w odniesieniu do wskazywanego przez nią dochodu tylko i wyłącznie z pobieranej emerytury w wysokości 1.380 zł, mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wiarygodności składnych przez nią oświadczeń. Wobec powyższego, z pewną rezerwą należy oceniać zatem sytuację w jakiej faktycznie znajduje się skarżąca i jak tę sytuacje przedstawia.
W opinii Sądu prawidłowe jest zatem stanowisko organu odwoławczego, że w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy brak było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej. Jednocześnie dodać należy, iż jakkolwiek to na organie spoczywa obowiązek dokładnego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy i podejmowania z urzędu wszelkich działań zmierzających do wszechstronnego zebrania materiału dowodowego, to jednak obowiązek wykazania występowania przesłanek, w tym wypadku, do umorzenia zaległości, spoczywa właśnie na stronie. Musi ona nie tylko odpowiednio uzasadnić swój wniosek, ale również przedłożyć dowody na poparcie przedstawianych przez siebie argumentów. Sąd stwierdził zatem, że na decyzję organu mogły mieć również wpływ wskazane wyżej wątpliwości co do rzeczywistej kondycji finansowej skarżącej.
W tym miejscu należy wskazać, że istotnym jest i wymaga podkreślenia, iż w przypadku postępowania w sprawie wniosku o udzielenie ulgi, ciężar dowodzenia zdecydowanie przesuwa się na zobowiązanego. W interesie strony leży bowiem podanie do wiadomości organów wszystkich istotnych okoliczności sprawy i dopilnowanie utrwalenia ich w dokumentach. Specyfika postępowania w sprawie udzielenia ulgi polega na tym, że postępowanie wszczynane jest inicjatywy strony (wniosku strony) i dotyczy jej indywidualnej sytuacji (w ramach badania istnienia ważnego interesu), której organ z urzędu nie może ustalić, nie posiada bowiem stosownych uprawnień, a przede wszystkim wiedzy o sytuacji życiowej wnioskodawcy. Postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącej o udzielenie ulgi w spłacie należności publicznoprawnych (tu: opłaty za parkowanie)) nie jest postępowaniem, w którym w ramach realizacji zasady prawdy obiektywnej organ ma obowiązek z urzędu dokonać ustaleń, zebrać wszelkie dowody i dokonać ich oceny. W postępowaniu takim, jak niniejsze nie istnieją obiektywne okoliczności, tylko subiektywne, określające sytuację faktyczną konkretnego wnioskodawcy, jego ważny interes.
W niniejszej sprawie tak się nie stało, bowiem podnoszone przez skarżącą argumenty dotyczące trudnej sytuacji materialnej, nie zostały poparte stosownymi w tym względzie dowodami, a tym samym nie stanowiły przesłanek do zastosowania przedmiotowej ulgi. Skarżąca zatem nie wykazała, aby w jej przypadku zachodziły nadzwyczajne i nieprzewidziane zdarzenia, mogące mieć wpływ na jej sytuację materialną. Wyzbywanie się majątku w drodze pożyczki z zabezpieczeniem w postaci samochodu, który według oświadczenia skarżącej nadal był w posiadaniu pożyczkobiorcy i ewentualne niedotrzymanie postanowień umowy, nie może stanowić samo w sobie podstawy do uwolnienia się od ciążących zobowiązań w zakresie niepodatkowych należności budżetowych. Na marginesie zaznaczyć należy, że postanowieniem Prokuratury Rejonowej w K. z dnia 4 sierpnia 2017 r. w sprawie oszustwa na szkodę skarżącej, umorzono dochodzenie, z uwagi, na brak jednoznacznego przyjęcia, że pożyczkobiorca nie zwrócił skarżącej pożyczki w wysokości 3.000 zł. Sąd pragnie również zauważyć, że pomimo niekwestionowanego złego stanu zdrowia skarżącej, posiadany dochód i stan majątkowy przy stosunkowo niewysokiej kwocie należności, nie powinien zostać na tyle zachwiany, aby zagrozić egzystencji skarżącej.
Tym samy bezpodstawny jest także zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. poprzez brak uwzględnienia przy rozstrzygnięciu sprawy słusznego interesu skarżącej. Podkreślić jeszcze raz należy, że ważny interes strony występuje w sytuacjach wyjątkowych, gdy niemożność uregulowania zaległości spowodowana jest przypadkami losowymi, taki jak klęska żywiołowa powodująca utratę majątku, trwała niezdolność zarobkowania, inne nadzwyczajne okoliczności, które mogłyby zachwiać egzystencja dłużnika, w przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie zaistniała.
Nadto, słusznie organ II instancji przyjął, że umorzeniu należności z tytułu opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłat parkingowych sprzeciwia się również interes publiczny, nakazujący respektować wartości wspólne dla całego społeczeństwa, w tym sprawiedliwość oraz powszechność uiszczenia zobowiązań publicznoprawnych, bowiem takie umorzenie doprowadziłoby do wygaszenia właśnie takiej zaległości publicznoprawnej, która w przyszłości mogłaby być skutecznie egzekwowana czy dochodzona, co miało już miejscu w stosunku do skarżącej.
Za nieuzasadniony uznać należy również zarzut skarżącej dotyczący naruszenia art. 64 ust. 1 u.f.p. Wyjaśnić w tym miejscu należy bowiem, że okoliczność, jak twierdzi skarżąca, parkowania bez uiszczenia należnej opłaty za postój przez inną osobę, mogłaby być rozpatrywana, ale w drodze zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, a nie w niniejszej sprawie, dotyczącej odmowy umorzenia opłaty dodatkowej za nieopłacony postój. Z akt niniejszej sprawy nie wynika natomiast, aby skarżąca taki zarzut wniosła do właściwego organu egzekucyjnego.
Na marginesie już tylko wskazać należy, że Sąd dokonywał oceny decyzji w dacie jej wydania i każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być podstawą do ponownego wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie zaległości, bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i – jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2000 r. w sprawie o sygn. akt III SA 398-399/99 – zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje, zwłaszcza zaś jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu.
Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI