I SA/Kr 445/24

I SA/Kr 445/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-10-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-06-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jarosław Wiśniewski
Paweł Dąbek /przewodniczący/
Waldemar Michaldo /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Odpady
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 399
art. 60
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 111
art. 122, art. 180 par. 1 i art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
|Sygn. akt I SA/Kr 445/24 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 października 2025 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Paweł Dąbek, Sędzia: WSA Waldemar Michaldo (spr.), Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant: specjalista Renata Trojnar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2025 roku, sprawy ze skargi J. J., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, z dnia 15 marca 2024 roku nr SKO.OŚ/4170/69/2024, w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, , I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I, instancji., II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie 108,64 zł (sto osiem, złotych i 64 grosze)., , ,
Uzasadnienie
Burmistrza Miasta i Gminy Olkusz decyzją z 19 grudnia 2023 r., określił J. J. (dalej "Skarżąca") wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwotach: 19 zł miesięcznie za okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 października 2019 r.; 44 zł miesięcznie za okres od 1 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r.; 54 zł miesięcznie za okres od 1 listopada 2020 r.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że J. J. jest właścicielem nieruchomości położonej w O. Nieruchomość jest zabudowana budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym. Zgodnie z uchwałą Rady Miejskiej w Olkuszu z 18 czerwca 2013 r. w sprawie wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właściciela nieruchomości, właściciel nieruchomości zobowiązany był w terminie do dnia 31 lipca 2013 r. złożyć deklarację w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zobowiązana we wskazanym wyżej terminie złożyła deklarację, w której wskazała 2 osoby zobowiązane do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. We wrześniu 2016 r. Skarżąca złożyła zmianę deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie wskazując osób zobowiązanych do opłat za odpady komunalne, uzasadniając to wyjazdem na dłuższy okres poza granice kraju. Po powrocie nie złożyła stosownej deklaracji. Wskazano dalej na art. 6m ust. 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2024 r., poz. 399 ze zm., dalej "u.c.p.g."), z którego wynika obowiązek zaktualizowania danych dotyczących ilości osób zobowiązanych do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w terminie do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła zmiana. Skarżąca nie wywiązała się z tego obowiązku. Organ I instancji wskazał, że jako organ prowadzący rejestr mieszkańców z urzędu powziął informację, iż pod adresem nieruchomości związanej z obowiązkiem uiszczania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi zamieszkują 2 osoby - Skarżąca oraz T. J. W dalszej kolejności Burmistrz odwołał się do treści art. 6o u.c.p.g. i wskazał, że ponieważ liczba osób zamieszkałych na terenie nieruchomości jest inna niż podana w deklaracji, wszczął postępowanie administracyjne w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie-odpadami komunalnymi. W toku postępowania ustalono, iż przedmiotowa nieruchomości jest od stycznia 2019 r. zamieszkana przez łącznie 2 osoby, co ustalono na podstawie rejestru mieszkańców prowadzonym zgodnie z ustawą z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2021 r., poz. 501 ze zm.). Organ I instancji wskazał następnie, że zgodnie z uchwałą Rady Miejskiej w Olkuszu opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi ustala się jako iloczyn liczby osób zamieszkujących daną nieruchomość i stawki opłaty. Organ I instancji przedstawił w związku z tym sposób wyliczenia przedmiotowej opłaty.
W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca podniosła szereg okoliczności mających na celu wykazanie, że przedmiotowa nieruchomość od stycznia 2018 r. nie jest zamieszkiwana na stałe i w związku z tym nie były na niej wytwarzane jakiekolwiek odpady komunalne do usunięcia. Wniosła w związku z tym o anulowanie decyzji Burmistrza.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 15 marca 2024 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu Kolegium podało, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy jest kompletny i tym samym wystarczający do rzetelnego ustalenia niezbędnych w sprawie okoliczności, tj. podmiotu zobowiązanego do ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wytwarzanymi na przedmiotowej nieruchomości, jak również liczby osób ją zamieszkujących w okresie od 1 stycznia 2019 r.
Następnie, po zacytowaniu szeregu przepisów zawartych w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach istotnych z punktu widzenia wydanego rozstrzygnięcia, Kolegium stwierdziło, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy potwierdza poprawność ustaleń organu I instancji. Przedstawiając te ustalenia SKO podało, że:
Właścicielem nieruchomości położonej w O. jest Skarżąca.
W dniu 29 kwietnia 2013 r. wW. złożyła deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla ww. nieruchomości, deklarując opłatę za 2 osoby zamieszkujące ww. nieruchomość (liczba osób zameldowanych na ww. nieruchomości - 4 osoby).
W dniu 23 września 2013 r. Skarżąca złożyła zmianę deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla ww. nieruchomości, deklarując opłatę za 2 osoby zamieszkujące nieruchomość.
W dniu 30 kwietnia 2015 r. Skarżąca złożyła zmianę deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla ww. nieruchomości, deklarując opłatę za 0 osób zamieszkujących nieruchomość.
W dniu 29 stycznia 2016 r. J. J. złożyła zmianę deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla ww. nieruchomości, deklarując opłatę za 2 osoby zamieszkujące nieruchomość.
W dniu 31 sierpnia 2016 r. Skarżąca złożyła zmianę deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla ww. nieruchomości, deklarując opłatę za 0 osób zamieszkujących nieruchomość (przyczyna zmiany - wyjazd za granicę).
Po powrocie do kraju, Skarżąca nie złożyła zmiany deklaracji dotyczącej wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstającymi na ww. nieruchomości.
W dniu 27 września 2023 r. Burmistrz Miasta i Gminy Olkusz wszczął postępowanie administracyjne w sprawie określenia wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstającymi na przedmiotowej nieruchomości, o czym Strona została prawidłowo zawiadomiona.
Na ww. nieruchomości w okresie objętym przedmiotowym rozstrzygnięciem zamieszkiwały 2 osoby, tj. Skarżąca oraz T. J., co organ I instancji z urzędu ustalił na podstawie rejestru mieszkańców prowadzonym zgodnie z ustawą z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności.
Odnosząc się natomiast do treści odwołania, Kolegium podało, że nieruchomość położona w O. użytkowana była w okresie objętym postępowaniem, zarówno przez Ww. osobiście jak również jej męża oraz dorosłego syna (stale zamieszkującego w B.). Częstotliwość, jak również długość pobytu na ww. nieruchomości – w ocenie organu - nie ma w sprawie istotnego znaczenia. Twierdzenie Strony, że wytwarzane na posesji odpady są utylizowane przez jej dziecko w jego miejscu zamieszkania, tj. w B., a więc miejscowości oddalonej od Olkusza o ok. [...] km, jest niewiarygodne. Strona nie przedstawiła żadnych dowodów (rachunków) przekazania odpadów w innym miejscu, w szczególności w B.
Kolegium zauważyło również, że w miejscu zamieszkania syna w B., obowiązuje inny system wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi niż w Gminie Olkusz. Zaświadczenie wydane przez SM Z. w B. nie wykazuje, że Skarżąca oraz jej mąż tam dokonują opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
W ocenie SKO organ I instancji, przy ustalaniu opłat, trafnie wziął pod uwagę informacje zawarte w rejestrze ludności i naliczył opłaty przy uwzględnieniu, że na przedmiotowej nieruchomości od stycznia 2019 r. zamieszkiwała Skarżąca wraz z mężem. Skarżąca nie przedstawiła też żadnych dowodów uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w innym miejscu, np. w związku z czasowym zameldowaniem pod innym adresem
W związku z tym, Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 6o ust. 1 u.c.p.g. uzasadniające wszczęcie postępowania administracyjnego w celu wydania decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (niezłożenie deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstającymi na nieruchomości pomimo tego, iż zamieszkiwały na niej 2 osoby). Organ odwoławczy uznał także, że organ I instancji prawidłowo obliczył wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi uwzględniając metodę określoną we właściwych uchwałach Rady Miejskiej w Olkuszu oraz obowiązującą w danym okresie stawkę tej opłaty. Końcowo SKO zaznaczyło, że 30 listopada 2023 r. Skarżąca złożyła w Urzędzie Miasta i Gminy Olkusz nową deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w której zadeklarowała, że na nieruchomości położonej w O. zamieszkują 2 osoby.
W skardze skierowanej do WSA w Krakowie Skarżąca podniosła szereg okoliczności mających wskazywać na nieprawidłowości popełnione przez organ I instancji w toku prowadzonego postępowania i potwierdzające, że decyzja została wydana niezgodnie ze stanem faktycznym, z ukryciem faktów, zatajeniem części dokumentów i tendencyjną interpretacją. W związku z tym wW. podtrzymała swoje stanowisko sprzeciwu wobec decyzji UMiG Olkusz.
Odpowiadając na skargę SKO w Krakowie wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, gdyż kontrolowane decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a."). Zebrany przez organy materiał dowodowy był bowiem niewystraczający dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Podstawą wydania decyzji przez Burmistrza było bowiem ustalenie, że nieruchomość Skarżącej położona w O. jest nieruchomością, na której od stycznia 2019 r. zamieszkiwały dwie osoby, a mimo to nie została złożona stosowna deklaracja w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
W sprawie poza sporem pozostaje, że ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nakłada na właściciela nieruchomości obowiązek poinformowania organu gminy o aktualnej liczbie mieszańców (wynika to z przepisów art. 6m ust. 1 pkt 1, ust. 1a i ust. 2 u.c.p.g.). Obowiązek ten dotyczy każdego miesiąca, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec (art. 6i ust. 1 pkt 1). Niesporny był także przyjęty przez organ I instancji system naliczania opłat oparty na iloczynie liczby osób zamieszkujących daną nieruchomość oraz stawki opłaty. Rozbieżność stanowisk stron dotyczyła tego, czy faktycznie w okresie od stycznia 2019 r. na nieruchomości zamieszkiwała Skarżąca i jej mąż, a Skarżąca nie złożyła nowej zmienionej deklaracji, co uprawniałoby Burmistrza do wydania decyzji, o jakiej mowa w art. 6o ust. 1 u.c.p.g., w celu określenia opłaty w prawidłowej wysokości. Przepis ten stanowi bowiem, że w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. Decyzja ta ma charakter deklaratoryjny. Tak więc, kwestionując dane zawarte w deklaracji i dokonując odmiennych od zawartych w niej ustaleń, organ jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania dowodowego spełniającego wymogi określone w przepisach ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r., poz. 111), tj. m.in. art. 121, 122, 187 § 1, 180 § 1, 190 § 1, 191 i wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji, jakimi motywami się kierował. Stosownie bowiem do art. 6q ust. 1 u.c.p.g. w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy Ordynacja podatkowa. Analiza przepisów u.c.p.g. pozwala również na wniosek, że opłata ta nie jest związana z faktycznym wytwarzaniem odpadów, ale z faktem zamieszkania na danej nieruchomości. Otóż zgodnie z art. 6c ust.1 u.c.p.g. gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Wytwarzanie odpadów komunalnych związane jest bowiem zawsze z funkcjonowaniem, bytowaniem człowieka (por. wyrok NSA z 20.01.2020 r., II FSK 402/18, dostępne pod adresem: www.nsa.gov.pl). Zobowiązanym do uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest więc osoba faktycznie zamieszkująca na danej nieruchomości.
Sąd stwierdza, że dotychczasowe ustalenia faktyczne organów okazały się niewystarczające do oceny czy na przedmiotowej nieruchomości w okresie, którego dotyczy zaskarżona decyzja rzeczywiście zamieszkiwała Skarżąca wraz z mężem, co stanowi naruszenie art. 122 Ordynacji podatkowej. Dowody, na podstawie których Burmistrz Miasta i Gminy Olkusz oparł swoje rozstrzygnięcie nie dawały organowi odwoławczemu podstaw do stwierdzenia, że "materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy jest kompletny i tym samym wystraczający do rzetelnego ustalenia niezbędnych w sprawie okoliczności, tj. podmiotu zobowiązanego do ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wytwarzanymi na nieruchomości położonej w O. jak również liczby osób zamieszkujących ww. nieruchomość w okresie od 01.01.2019 r.". Analiza akt postępowania pokazuje, że postępowanie wyjaśniające zostało ograniczone właściwe do jednego dowodu, tj. informacji z rejestru mieszkańców, co w sytuacji gdy fakt zamieszkiwania na przedmiotowej nieruchomości był przez Skarżącą kwestionowany było niewystraczające. Nie było bowiem w sprawie istotne kto jest na ww. nieruchomości zameldowany, ale to czy nieruchomość ta była zamieszkiwana w rozumieniu analizowanej ustawy, tj. czy na nieruchomości tej mieszkały osoby w sposób obligujący właściciela nieruchomości do regulowania wskazanej wyżej opłaty. W przypadku zamieszkania w rozumieniu przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie ma znaczenia, czy dana osoba ma zamiar i wolę stałego pobytu na danej nieruchomości. Istotne jest jedynie, że dana nieruchomość w danym miesiącu jest miejscem, w którym koncentruje się jej aktywność życiowa, co powoduje wytwarzanie na tej nieruchomości odpadów komunalnych przez tę osobę i konieczność zagospodarowania tych odpadów. Sąd nie neguje, że adres meldunkowy może stanowić jeden z dowodów, że dana osoba na określonej nieruchomości zamieszkuje, ponieważ informacja na ten temat powinna być aktualizowana przy uwzględnieniu odnośnych przepisów ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (w szczególności art. 24 ust. 1, art. 25, art. 27 i art. 33). Jednak w sytuacji, gdy okoliczność ta jest kwestionowana, konieczne jest przeprowadzenie postępowania dowodowego w szerszym zakresie, jak tego wymaga art. 122 Ordynacji podatkowej. Należy także przypomnieć, że art. 180 § 1 O.p. nakazuje dopuszczenie w charakterze dowodu wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Z kolei, zgodnie z art. 191 O.p., organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Tak więc organ dysponuje szeregiem środków dowodowych, które mogą być zastosowane celem ustalenia stanu faktycznego sprawy. Stan zamieszkiwania na przedmiotowej posesji przez dwie osoby można w szczególności ustalić na podstawie zeznań świadków (osób zamieszkujących sąsiednie nieruchomości) czy analizy danych dotyczących zużycia mediów. Organ może także zwrócić się do innych organów (np. urzędu skarbowego, ZUS czy KRUS) prowadzących ewidencje czy rejestry dla własnych potrzeb o udzielenie informacji dotyczących adresu zamieszkania Skarżącej i jej męża we wskazanym w decyzji okresie. W rozpoznanej sprawie takich ustaleń zabrakło, tak więc organy nie wyjaśniły istoty sprawy. Fakt zameldowania na przedmiotowej nieruchomości nie jest bowiem równoznaczny z zamieszkiwaniem na niej. W toku ponownego rozpoznawania sprawy, konieczne będzie zatem dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego w powyższym zakresie. Zebrane dowody powinny zostać ocenione we wzajemnym powiązaniu, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Cała argumentacja organu powinna z kolei znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji, a mianowicie w jej uzasadnieniu faktycznym i prawnym, stosownie do art. 210 § 1 pkt 4-6 O.p.
Podsumowując Sąd stwierdza, że organy obu instancji dokonując ustaleń faktycznych i ich oceny w zakresie wyjaśnienia istoty sporu w rozpoznanej sprawie (która sprowadzała się do ustalenia czy na przedmiotowej nieruchomości w okresie od 1 stycznia 2019 r. zamieszkiwali mieszkańcy i liczby osób zamieszkujących nieruchomość), dopuściły się naruszenia art. 122, art. 180 §1 i 191 O.p. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ ponownie rozpoznając sprawę, zobowiązany będzie uwzględnić przedstawioną powyżej ocenę prawną Sądu oraz dokładnie wyjaśnić stan faktyczny sprawy w ww. zakresie.
Mając na względzie powyższe Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, jak również decyzję organu I instancji działając na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. Wyjaśniając zakres dokonanego uchylenia (zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji), Sąd wskazuje, iż stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny legalności sąd na podstawie art. 135 p.p.s.a. stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Obowiązkiem sądu administracyjnego jest bowiem stworzenie takiego stanu, aby w obrocie prawnym nie istniał i nie funkcjonował żaden akt organu administracji publicznej naruszający prawo. Ponieważ uchybienia wyżej wskazane dotyczą zarówno decyzji organu odwoławczego jak i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza z 19 grudnia 2023 r., zasadne stało się uchylenie decyzji zarówno organu I jak i II instancji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na zasadzie art. 200 p.p.s.a. zasądzając na rzecz Skarżącej kwotę uiszczonego wpisu od skargi.