I SA/Kr 444/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2025-08-29
NSAAdministracyjneWysokawsa
postępowanie egzekucyjneopłaty egzekucyjneopłata manipulacyjnaustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracjikoszty egzekucyjneTrybunał Konstytucyjnysądy administracyjneprzepisy przejściowenowelizacja ustawy

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę W. Ś. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie dotyczące opłat manipulacyjnych i egzekucyjnych, uznając prawidłowość naliczenia kosztów zgodnie z przepisami przejściowymi i orzecznictwem.

Sprawa dotyczyła skargi W. Ś. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie utrzymujące w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w sprawie określenia wysokości opłaty manipulacyjnej i opłaty za czynności egzekucyjne. Skarżący kwestionował wysokość naliczonych kosztów, powołując się na wyroki Trybunału Konstytucyjnego i sądów administracyjnych. Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zastosowały przepisy przejściowe ustawy nowelizującej postępowanie egzekucyjne, a wyegzekwowane koszty przed wejściem w życie nowelizacji nie podlegają zwrotowi ani zmniejszeniu, nawet jeśli przekraczają nowe limity.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę W. Ś. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, które utrzymało w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie określenia wysokości opłaty manipulacyjnej i opłaty za czynności egzekucyjne. Sprawa miała długą historię procesową, obejmującą wcześniejsze wyroki WSA i NSA, które uchylały poprzednie rozstrzygnięcia organów. Głównym zarzutem skarżącego było naruszenie przepisów materialnego i proceduralnego poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie przepisów Konstytucji RP oraz wyroków Trybunału Konstytucyjnego i sądów administracyjnych, które miały nakazywać miarkowanie kosztów egzekucyjnych. Skarżący domagał się obniżenia opłat do maksymalnych kwot określonych w art. 64 u.p.e.a. po nowelizacji. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że organy prawidłowo zastosowały przepisy przejściowe (art. 7 i 8 ustawy nowelizującej). Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że koszty egzekucyjne wyegzekwowane przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej (20 lutego 2021 r.) w kwocie przekraczającej nowe limity (100 zł opłaty manipulacyjnej, 40 000 zł opłaty za czynności egzekucyjne) nie podlegają zmniejszeniu ani zwrotowi. Sąd podkreślił, że organy prawidłowo wykonały wytyczne sądów dotyczące ustalenia kosztów w oparciu o rzeczywisty nakład pracy i skomplikowanie czynności, a następnie zastosowały przepisy przejściowe. Wyegzekwowana kwota 106 884,69 zł nie podlegała dalszemu zmniejszeniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, koszty egzekucyjne wyegzekwowane przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, które przekraczają nowe limity, nie podlegają zmniejszeniu ani zwrotowi, zgodnie z przepisami przejściowymi.

Uzasadnienie

Przepisy przejściowe (art. 7 i 8 ustawy nowelizującej) jasno stanowią, że zmniejszeniu podlegają jedynie niewyegzekwowane lub niezapłacone opłaty ponad nowe limity. Jeśli opłaty zostały już wyegzekwowane w kwocie nie niższej niż nowe limity, nie pobiera się ich ponownie, a nadwyżka nie podlega zwrotowi ani zaliczeniu na inne należności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.p.e.a. art. 7

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Przepis przejściowy dotyczący opłaty manipulacyjnej, określający zasady jej poboru po wejściu w życie ustawy nowelizującej.

u.p.e.a. art. 8

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Przepis przejściowy dotyczący opłaty za czynności egzekucyjne, określający zasady jej poboru po wejściu w życie ustawy nowelizującej.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 64 § § 1 pkt 4

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie nieokreślenia maksymalnej wysokości opłaty za czynności egzekucyjne, ale nadal obowiązujący w interpretacji zgodnej z TK.

u.p.e.a. art. 64 § § 6

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie nieokreślenia maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, ale nadal obowiązujący w interpretacji zgodnej z TK.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

p.p.s.a. art. 153

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasada związania sądu i organu oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu.

p.p.s.a. art. 190

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasada związania sądu wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny.

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada praworządności.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada kierowania się proporcjonalnością.

Dz.U. 1966 nr 23 poz. 153 art. 64 § § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Określenie wysokości opłat za czynności egzekucyjne.

Dz.U. 1966 nr 23 poz. 153 art. 64 § § 4

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Określenie wysokości opłaty manipulacyjnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Koszty egzekucyjne wyegzekwowane przed wejściem w życie ustawy nowelizującej nie podlegają zmniejszeniu ani zwrotowi, jeśli przekraczają nowe limity, zgodnie z przepisami przejściowymi. Organy egzekucyjne prawidłowo zastosowały wytyczne sądów dotyczące miarkowania kosztów egzekucyjnych, uwzględniając nakład pracy i skomplikowanie czynności.

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa materialnego i proceduralnego poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie przepisów Konstytucji RP oraz wyroków TK i sądów administracyjnych. Obciążenie skarżącego opłatą egzekucyjną i manipulacyjną w wysokości przekraczającej opłaty maksymalne, mimo uznania przepisów za niezgodne z Konstytucją. Niezastosowanie przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją, które utraciły moc obowiązującą. Naruszenie zasady praworządności poprzez zastosowanie przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją. Naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie i zasady proporcjonalności. Naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania poprzez brak oceny poprawności działania organu I instancji.

Godne uwagi sformułowania

Zatem raz jeszcze stwierdzić należy, że nie ma żadnego przepisu, który nakazywałby co do zasady zmniejszenie (zwrot lub zaliczenie na poczet innych zaległości) nadwyżki ponad kwoty 100 zł i 40.000 zł. Wyrok TK był wyrokiem zakresowym o charakterze negatywnym, dotyczącym pominięcia prawodawczego, co oznacza, że nie spowodował utraty mocy obowiązującej przez przepisy art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a., które nadal obowiązują w systemie prawnym. Redukowanie kosztów egzekucyjnych według zasad określonych w przepisach przejściowych, powinno być natomiast poprzedzone procesem ustalenia ich w prawidłowej wysokości.

Skład orzekający

Grzegorz Klimek

przewodniczący sprawozdawca

Borys Marasek

sędzia

Grzegorz Karcz

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych ustawy nowelizującej postępowanie egzekucyjne w administracji, zasady ustalania i miarkowania kosztów egzekucyjnych w kontekście orzecznictwa TK i NSA, oraz stosowanie wytycznych sądów administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wyegzekwowania kosztów egzekucyjnych przed wejściem w życie ustawy nowelizującej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla wielu podatników i przedsiębiorców – zasad naliczania kosztów egzekucyjnych, które były przedmiotem wieloletnich sporów sądowych i wyroków TK. Pokazuje złożoność przepisów przejściowych i ich interpretację.

Wyegzekwowane koszty egzekucyjne: czy można je odzyskać po zmianie przepisów? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Kr 444/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-08-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Borys Marasek
Grzegorz Karcz
Grzegorz Klimek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 132
art. 64
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 119 pkt 3, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Grzegorz Klimek (spr.) Sędziowie WSA Borys Marasek WSA Grzegorz Karcz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi W. Ś. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 23 kwietnia 2025 r. nr 1201-IEE.7113.1.7.2025.4.KN w przedmiocie określenia wysokości opłaty manipulacyjnej i opłaty za czynności egzekucyjne skargę oddala.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2025 r. nr 1201-IEE.7113.1.7.2025.4.KN Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej również jako: Organ, Dyrektor, DIAS), po rozpoznaniu zażalenia W. Ś. (dalej również jako: Strona, Zobowiązany, Skarżący) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 20 stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty manipulacyjnej i opłaty za czynności egzekucyjne.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
1. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] (dalej: Naczelnik US), działając jako organ egzekucyjny, prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku Skarżącego w oparciu o własny tytuł wykonawczy z dnia 5 stycznia 2018 r. obejmujący zaległość w podatku dochodowym z kapitałów pieniężnych i odpłatnego zbycia praw majątkowych w kwocie 2.413.218,00 zł (należność główna). W toku egzekucji naliczono koszty egzekucyjne w kwocie 210.252,29 zł. z czego ściągnięto kwotę 106 884,69 zł.
Organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 16 sierpnia 2021 r. poinformował Zobowiązanego o wysokości opłaty manipulacyjnej, opłaty za czynności egzekucyjne i wydatkach egzekucyjnych.
Zobowiązany wniósł o wydanie postanowienia w sprawie wysokości opłaty manipulacyjnej i opłaty za czynności egzekucyjne.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z dnia 21 września 2021 r. określił Skarżącemu wysokość opłaty manipulacyjnej i opłaty za czynności egzekucyjne.
2. W wyniku zażalenia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie postanowieniem z dnia 15 listopada 2021 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
DIAS wskazał, że postępowanie egzekucyjne wszczęto wobec Zobowiązanego przed dniem 20 lutego 2021 r., zatem pierwotnie koszty egzekucyjne naliczono na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów prawa. W chwili obecnej obowiązują przepisy prawa zmienione ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 1553, dalej: ustawa nowelizująca). Zgodnie z art. 13 tej ustawy, organ egzekucyjny zobowiązany jest do zawiadomienia Zobowiązanego o wysokości kosztów egzekucyjnych i sposobu ich naliczenia. Dyrektor powołał się też na art. 7 i art. 8 ustawy nowelizującej. Podał, że organ egzekucyjny określił opłatę manipulacyjną w wysokości 29.336,80 zł., opłatę za czynność egzekucyjną w wysokości 43.346,39 zł., opłatę za zajęcie nieruchomości 34.200,00 zł. oraz wydatki egzekucyjne w łącznej kwocie 1,50 zł. Stwierdził, że koszty zostały określone w prawidłowej wysokości, gdyż kwoty te zostały wyegzekwowane przed dniem 20 lutego 2021 r.
3. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Strona wniosła skargę do sądu Administracyjnego.
4. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 marca 2022 r., I SA/Kr 110/22, uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji.
WSA zgodził się ze Skarżącym, że organy obu instancji nie dochowały standardów, na które wskazał Trybunał Konstytucyjny (dalej: TK) w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r., SK 31/14 (dalej wyrok TK). Organy nie powiązały bowiem wysokości kosztów egzekucyjnych z rzeczywistymi kosztami prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a także nie odniosły się do adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych w stosunku do stopnia skomplikowania podejmowanych czynności oraz nakładu pracy organu egzekucyjnego.
5. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł Dyrektor.
6. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 lipca 2023 r., III FSK 1024/22, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
W motywach rozstrzygnięcia NSA uznał, że Sąd I instancji nie wskazał jaki stan faktyczny przyjął za miarodajny w niniejszej sprawie. Co więcej, wyrażone w zaskarżonym wyroku stanowisko wskazuje, że WSA nie wziął pod uwagę stanu faktycznego, który zrelacjonował w części historycznej uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, że organ egzekucyjny określił opłatę manipulacyjną w wysokości 29.336,80 zł, opłatę za czynność egzekucyjną w wysokości 43.346,39 zł, opłatę za zajęcie nieruchomości 34.200,00 zł oraz wydatki egzekucyjne w łącznej kwocie 1,50 zł. Z ogólnej kwoty tych cząstkowo obliczonych kosztów, tj. 210.252,29 zł wyegzekwowano 106.884,69 zł. Zdaniem DIAS przez wzgląd na przepisy ustawy nowelizującej, koszty wyegzekwowane przed dniem wejścia jej w życie, a przekraczające 100 zł i 40.000 zł nie podlegają zmniejszeniu. Rolą WSA było zajęcie stanowiska w tej kwestii spornej. WSA nie wskazał jednak stanu faktycznego, który uznał za miarodajny w niniejszej sprawie, więc nie wiadomo dlaczego przyjął, że przepisy ustawy nowelizującej nie weszły w życie w dacie wydawania wcześniej wskazanych aktów administracyjnych.
Zdaniem NSA brak oceny podstawy faktycznej rozstrzygnięcia skutkował nieprawidłową podstawą prawną rozstrzygnięcia.
NSA nie podzielił natomiast stanowiska DIAS, zgodnie z którym zastosowanie w niniejszej sprawie art. 13, art. 7 i art. 8 ustawy nowelizującej wyklucza stosowanie przy ustalaniu kosztów egzekucyjnych zaleceń zawartych w wyroku TK. Wejście w życie ustawy nowelizującej tego obowiązku nie wyeliminowało. Redukowanie kosztów egzekucyjnych według zasad określonych w przepisach przejściowych, powinno być natomiast poprzedzone procesem ustalenia ich w prawidłowej wysokości. WSA miał zakwestionować ustalenie kosztów egzekucyjnych "w oparciu o odniesienie się do innego przepisu regulującego opłatę innej czynności egzekucyjnej" (dot. zaj. nieruchomości - miarkowanie) i zalecił przy ich ustalaniu uwzględnienie poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy (czasochłonności, pracochłonności). W tym zakresie NSA nie zgodził się z podniesionymi przez DIAS zarzutami, że zalecona przez WSA metoda ustalania kosztów egzekucyjnych jest niezgodna z przepisami prawa, szczególnie że w wydanym w składzie siedmiu sędziów wyroku z dnia 19 grudnia 2022 r. sygn. akt III FSK 283/21. NSA uznał za konieczne poczynienie ustaleń na okoliczność rzeczywistych kosztów egzekucyjnych, jakie zostały poniesione w toku postępowania egzekucyjnego.
7. WSA w Krakowie po ponownym rozpoznaniu sprawy, wyrokiem z dnia 23 maja 2024 r., I SA/Kr 24/24, uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.
Sąd w uzasadnieniu wyroku wskazał, że zasadniczym powodem uchylenia ww. wyroku WSA z dnia 9 marca 2022 r., było błędnie sporządzone uzasadnienie. Czyniąc zatem zadość wskazaniom co do dalszego postępowania, WSA wskazał stan faktyczny na podstawie którego rozpoznana została skarga w ponownym postępowaniu przed WSA.
Sąd podniósł, że powołane przepisy bezpośrednio odnoszą się do kosztów powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizacyjnej i określają sposób ich wyliczenia. Jednocześnie ustawodawca w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy nowelizacyjnej nałożył na organ egzekucyjny obowiązek zawiadomienia podmiotów zobowiązanych do zapłaty opłaty manipulacyjnej oraz opłaty za czynności egzekucyjne o ich wysokości ustalonej w oparciu o art. 7 i 8 ustawy nowelizującej. Organ egzekucyjny na wniosek Zobowiązanego lub wierzyciela złożony w terminie 7 dni od dnia doręczenia tego zawiadomienia, miał obowiązek wydać postanowienie w sprawie tych opłat. Unormowanie zawarte w analizowanym przepisie jednoznacznie podkreśla, że organ egzekucyjny miał obowiązek rozliczyć koszty egzekucyjne poniesione do dnia wejścia w życie ustawy nowelizacyjnej i postanowienie w sprawie tych opłat nie obejmuje kosztów, które powstaną/powstały po wejściu w życie tej nowelizacji. Zamiarem ustawodawcy było "zamknięcie" pewnego etapu związanego z obliczeniem wysokości kosztów egzekucyjnych na podstawie przepisów, które zostały uznane za sprzeczne z Konstytucją. Prawidłowe zatem zastosowanie regulacji z art. 7 i art. 8 ustawy nowelizującej wymaga w pierwszej kolejności wyliczenia wysokości kosztów egzekucyjnych według zasad obowiązujących do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej (wynika to wprost z art. 7 i art. 8 ust. 1 tej ustawy). Redukowanie kosztów egzekucyjnych według zasad określonych w przepisach przejściowych, powinno być poprzedzone procesem ustalenia ich w prawidłowej wysokości. Uwzględnienie zaś realiów tej sprawy wymaga odniesienia całości ustalonej kwoty kosztów do poziomu skomplikowania wszystkich czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz globalnego nakładu pracy organu egzekucyjnego. Brak rzetelnych rozważań w tej materii powoduje, że organy nie oceniły w sposób kompleksowy adekwatności kosztów egzekucyjnych, którymi obciążony został skarżący. WSA wskazał zatem, że organ egzekucyjny rozpoznając ponownie sprawę uwzględni, że wysokość kosztów egzekucyjnych powinna zależeć od poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy (czasochłonności, pracochłonności) organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych. Organ powinien mieć również na uwadze, że z punktu widzenia fundamentalnej zasady demokratycznego państwa prawnego, istotne jest zachowanie racjonalnej zależności pomiędzy wysokością tych kosztów, a czynnościami organów, za podjęcie których zostały naliczone. Ustalenia powyższe powinny znaleźć odzwierciedlenie w materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy.
8. Organ egzekucyjny, po ponownym rozpoznaniu sprawy, postanowieniem z dnia 20 stycznia 2025 r. określił wysokość opłaty manipulacyjnej na kwotę 936,78 zł oraz opłat za czynności egzekucyjne na kwotę 105.863,35 zł.
9. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Strona pismem z dnia 28 stycznia 2025 r. złożyła zażalenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, określenie opłaty manipulacyjnej w kwocie 100 zł, opłaty egzekucyjnej w kwocie 40.000 zł oraz stwierdzenie nadpłaty w kwocie uiszczonej tytułem spłaty zaległości podatkowej i zwrot tej kwoty na rachunek bankowy. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 64 § 1 i § 4 u.p.e.a. w zw. z art. 7 i 8 ustawy nowelizującej, poprzez pominięcie przywołanych przepisów i sprzeczność z wytycznymi zawartymi w wyroku NSA i WSA. Z uwagi na to, że postępowanie ws. określenia opłat nadal nie jest zakończone, to jego zdaniem opłaty winny zostać ustalone w wysokości maksymalnej określonej w art. 64 u.p.e.a. w brzmieniu obecnie obowiązującym (tj. 100 zł, 40.000 zł). Zobowiązany zakwestionował również określony w zaskarżonym postanowieniu wymiar nakładu pracy i czasochłonności przy poszczególnych czynnościach egzekucyjnych, zarzucając ich zawyżenie; w konsekwencji dalsze naliczenie opłat w stosunku do wartości egzekwowanej należności. Zarzucił też, że opłata jest zmultiplikowana od dokonywanej pełnej kwoty zajęcia w stosunku do każdej nieruchomości osobno. Zobowiązany zaakcentował, że organ pierwotnie określając opłatę za czynność egzekucyjną wskazał ją na kwotę 43.346,39 zł, a opłatę za zajęcie nieruchomości 34.200 zł. Wydając ponownie postanowienie z nieuzasadnionych przyczyn opłata ta wzrosła zaś do kwoty 105.863,35 zł., a opłata za zajęcie nieruchomości ustalona została jako trzykrotność kwoty 34.200,00 zł. Finalnie Zobowiązany zaznaczył, że organ egzekucyjny nadal nie wykonał zaleceń zawartych w ww. wyroku WSA z dnia 23 maja 2024 r., I SA/Kr 24/24, z którego wynika, że organ ma w pierwszej kolejności ustalić wysokość kosztów egzekucyjnych biorąc pod uwagę wytyczne z wyroku TK z 28 czerwca 2016 r., SK 31/14 i dopiero następnie do tak ustalonych kosztów zastosować reguły wyrażone w art. 7 i 8 ustawy nowelizującej. Bez znaczenia w tym procesie pozostaje okoliczność, że część kosztów została już wyegzekwowana. Jeżeli okaże się, że koszty wyegzekwowano w nadmiernej wysokości, powinny one zostać zaliczone na poczet egzekwowanych należności.
10. W wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego (zażaleniowego) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie wydał opisane na wstępie postanowienie z dnia 23 kwietnia 2025 r.
W uzasadnieniu DIAS streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie. Następnie Dyrektor wyjaśnił, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte przed 20 lutego 2021 r., w związku z czym pierwotnie koszty egzekucyjne słusznie naliczono na podstawie obowiązujących w tamtym czasie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Od dnia 20 lutego 2021 r. weszły w życie zmienione przepisy, a ustawodawca jednocześnie zobowiązał organy egzekucyjne do poinformowania zobowiązanych o sposobie ustalania wysokości kosztów egzekucyjnych i metodzie ich naliczania. W omawianej sprawie organ egzekucyjny, pismem z dnia 16 sierpnia 2021 r. zawiadomił Zobowiązanego o ograniczeniu kwoty opłaty manipulacyjnej i/lub opłaty za czynności egzekucyjne, wskazując, że zmniejszono wysokość kosztów egzekucyjnych naliczonych w postępowaniach wszczętych i niezakończonych przed 20 lutego 2021 r. Organ wyjaśnił, że zmiana dotyczy opłaty manipulacyjnej i/lub opłat za czynności egzekucyjne, jeżeli przekraczają one określone kwoty, oraz poinformował, że zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami maksymalna kwota opłaty manipulacyjnej wynosi 100 zł dla każdego tytułu wykonawczego, a suma opłat za czynności egzekucyjne to 40 tys. zł, również odrębnie dla każdego tytułu. Organ zaznaczył przy tym, że jeśli wynikające z zawiadomienia o zajęciu koszty egzekucyjne zostały opłacone przed 20 lutego 2021 r. w wysokości przekraczającej te limity, to zgodnie z przepisami nie podlegają one zmniejszeniu, a nadwyżka nie zostanie zwrócona ani zaliczona na inne należności. Zobowiązany, działając zgodnie z pouczeniem zawartym w zawiadomieniu, wniósł wniosek o wydanie postanowienia w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych, co w konsekwencji sprawiło, że sprawa stała się przedmiotem rozpoznania w pierwszej i drugiej instancji w toku postępowania administracyjnego, a następnie sądowego, by ostatecznie powrócić na etap postępowania pierwszej instancji i obecnie stanowić przedmiot rozpoznania zażalenia przez organ odwoławczy, czyli Dyrektora Izby Administracji Skarbowej.
Przechodząc do meritum sprawy oraz wydanych w niej uprzednio wyroków WSA i NSA, istotne stało się wykonanie przez organ egzekucyjny wytycznych zawartych w tych orzeczeniach, co w konsekwencji oznaczało również uwzględnienie zaleceń z wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Wspomnianym wyrokiem Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, oraz art. 64 § 6 tejże ustawy, w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, są niezgodne z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji. Wyjaśniono, że orzeczenie o niekonstytucyjności ma charakter konstytutywny i zmienia stan prawny, a w przypadku wyroku o złożonych skutkach dotyczącego niekonstytucyjności w "pewnym zakresie", dochodzi do uchylenia jedynie fragmentu normy uznanego za niekonstytucyjny, przy utrzymaniu w mocy pozostałej części. Wyrok TK był wyrokiem zakresowym o charakterze negatywnym, dotyczącym pominięcia prawodawczego, co oznacza, że nie spowodował utraty mocy obowiązującej przez przepisy art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a., które nadal obowiązują w systemie prawnym. Jednakże, aby nie narazić się na zarzut naruszenia Konstytucji, organy administracji publicznej i sądy muszą stosować i interpretować te przepisy zgodnie ze wskazówkami zawartymi w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, co potwierdził NSA w wyroku z dnia 27 listopada 2019 r., I GSK 1678/19. Trybunał Konstytucyjny w swoim wyroku stwierdził, że chociaż dopuszczalne jest stosowanie stawek procentowych do określania wysokości opłat, to nie może dojść do zerwania relacji między interesem Skarbu Państwa a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem, a mechanizm ustalania opłaty stosunkowej z wyznaczoną górną granicą chroni przed takimi sytuacjami.
W wyroku z dnia 23 maja 2024 roku WSA nakazał organowi egzekucyjnemu, aby przy ustalaniu kosztów egzekucyjnych uwzględnił, że ich wysokość powinna zależeć od poziomu skomplikowania podejmowanych czynności oraz od nakładu pracy organu, czyli jego czasochłonności i pracochłonności przy egzekwowaniu należności. W uzasadnieniu WSA wskazał również, że organ egzekucyjny ma obowiązek dokonania rozliczenia kosztów poniesionych do dnia wejścia w życie ustawy nowelizacyjnej, a wskazanymi zaleceniami organ jest związany zgodnie z art. 153 p.p.s.a.
Odnosząc się do podkreślonej kwestii zachowania racjonalnej zależności między wysokością kosztów a nakładem pracy, organ egzekucyjny słusznie zaznaczył, że pojęcie nakładu pracy nie zostało ustawowo zdefiniowane, co powoduje brak obiektywnych i normatywnych mierników umożliwiających bezpośrednie przełożenie jego wartości na wysokość kosztów w konkretnej sprawie. Organ wskazał, że pracownicy wykonują szereg czynności nieopomiarowanych pod względem czasochłonności, a na koszty postępowania składają się również wydatki związane z funkcjonowaniem organu, takie jak koszty sprzętu, oprogramowania, materiałów biurowych, mediów czy wynagrodzeń i szkoleń pracowników, których nie da się precyzyjnie przypisać do jednego postępowania.
W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego do dnia 20 lutego 2021 r. organ podjął szereg czynności, które można podzielić na dwie grupy: pierwszą, do której zaliczono czynności techniczne i materialno-prawne związane z obsługą tytułu wykonawczego, prowadzeniem postępowania i poszukiwaniem majątku, oraz drugą, obejmującą czynności związane z zastosowaniem i realizacją konkretnego środka egzekucyjnego. Zaznaczono przy tym, że środki pieniężne na realizację czynności z pierwszej grupy powinny pochodzić z naliczonej na podstawie art. 64 § 6 u.p.e.a. opłaty manipulacyjnej.
Dokonując w niniejszej sprawie wyliczenia, a zarazem miarkowania, opłaty manipulacyjnej, organ egzekucyjny stwierdził, że przy ustalaniu jej wysokości zasadne było przyjęcie relacji średniego kosztu godziny pracy pracownika komórki egzekucyjnej w roku dokonania wspomnianych czynności do ilości czasu poświęconego na ich realizację. W odpowiedzi na zapytanie organu egzekucyjnego, które zostało wysłane 23 grudnia 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej pismem z dnia 16 stycznia 2025 r. udzielił informacji o liczbie zatrudnionych osób oraz o łącznych kwotach przeznaczonych na wynagrodzenia dla całej komórki egzekucyjnej. Poinformował również, że koszt jednej przesyłki w formie listu ekonomicznego poleconego z potwierdzeniem odbioru (ZPO) o wadze do 500 g w formacie S wynosił 5,90 zł w 2018 r., 8,50 zł w 2019 r. oraz 6,97 zł w 2020 r. Dodatkowo przekazał cennik usług systemu OGNIVO dla administracyjnych organów egzekucyjnych, obowiązujący od 8 września 2016 roku, z którego wynika, że opłata za przesłanie jednego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego wynosi 0,50 zł netto, co daje kwotę 0,62 zł brutto.
Biorąc pod uwagę powyższe dane organ egzekucyjny obliczył średni koszt godziny pracy pracownika komórki egzekucyjnej Urzędu Skarbowego w [...] w poszczególnych latach. Wskazał, że wysokość opłaty manipulacyjnej ustalona w niniejszej sprawie zgodnie z zaleceniami zawartymi w wyroku WSA w Krakowie z 23.05.2024r. wyniosła 936,78 zł (opłata manipulacyjna w uprzednio wydanym w postanowieniu organu egzekucyjnego z dnia 21 września 2021 r. wynosiła 29.336,80 zł.).
W toku postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego:
- w dniu 8 stycznia 2018 r. zajęto rachunek bankowy w X. S.A., jednak pismem z tego samego dnia wskazany bank poinformował, że na rachunku brakuje środków pieniężnych;
- w dniu 8 stycznia 2018 roku zajęto wierzytelność z rachunku bankowego prowadzonego przez Y., z którego to zajęcia uzyskano: kolejno kwotę 3.788,60 zł w dniu 12 lutego 2018 r., kwotę 2.823 zł w dniu 2 grudnia 2019 r. oraz kwotę 3.670 zł w dniu 9 marca 2020 r., przy czym zawiadomienie o zajęciu tej wierzytelności doręczono Zobowiązanemu 12 stycznia 2018 r., a w związku z tą czynnością organ egzekucyjny był zobowiązany do naliczenia opłaty zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.;
- w dniu 8 stycznia 2018 r. zajęto także wierzytelność z rachunku bankowego prowadzonego przez Z. S.A., skąd uzyskano kwotę 833,23 zł w dniu 8 stycznia 2018 r., 17.504,50 zł w dniu 12 lutego 2018 r., 16.000 zł w dniu 4 grudnia 2019 r. oraz 16.000 zł w dniu 4 lutego 2020 r.; zawiadomienie o tym zajęciu doręczono Zobowiązanemu 12 stycznia 2018 r., co również zobowiązywało organ egzekucyjny do naliczenia opłaty na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.;
- w dniu 16 stycznia 2018 r. zajęto udziały Zobowiązanego w spółce P. Sp. z o.o., a postanowieniem z dna 23 stycznia 2018 r. Sąd Rejonowy dla K. postanowił złożyć do akt rejestrowych spółki zawiadomienie o zajęciu udziałów, o którym to zajęciu Zobowiązany został powiadomiony 19 stycznia 2018 r., a w dniu 4 maja 2018 r. spółka, tytułem realizacji zajęcia, przekazała kwotę 41 000,00 zł, co rodziło obowiązek naliczenia opłaty zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.;
- w dniu 29 stycznia 2018 r. zajęto wierzytelność w kwocie 2.100.000 zł, którą Zobowiązany posiadał w spółce P. Sp. z o.o. na podstawie umowy pożyczki z 21 września 2016 r., przy czym Zobowiązany został o tym zajęciu powiadomiony w dniu 19 stycznia 2018 r., a czynność ta obligowała organ do naliczenia opłaty w oparciu o art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.;
- zawiadomieniami z 10 stycznia 2018 r. zajęto trzy nieruchomości objęte księgami wieczystymi o numerach [...], [...] oraz [...], o czym Zobowiązany został powiadomiony w dniu 22 stycznia 2018 r., a w związku z tymi czynnościami organ egzekucyjny był zobowiązany do naliczenia opłat na podstawie art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a.;
- w dniu 27 listopada 2019 r. zajęto emeryturę Zobowiązanego wypłacaną przez ZUS Oddział w [...], z czego uzyskano kwotę 755,12 zł w dniu 19 grudnia 2019 r., 755,12 zł w dniu 17 stycznia 2020 r. oraz 755,12 zł w dniu 19 lutego 2020 r., a Zobowiązany został powiadomiony o tym zajęciu 30 listopada 2019 r., co zobowiązywało organ do naliczenia opłaty zgodnie z art. 64 § 1 pkt 2 u.p.e.a.
Ponadto organ egzekucyjny, realizując wytyczne wyroku WSA z dnia 23 maja 2024 r. przy ustaleniu wysokości ww. opłat za czynności przyjął średni koszt godziny pracy pracownika komórki egzekucyjnej w roku dokonania danej czynności egzekucyjnej do ilości czasu na jej obsługę. Zatem opłata egzekucyjna za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w Y. opłata wynosi 135,56 zł, za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w Z. S.A. ustalono ją na kwotę 166,25 zł, za zajęcie udziałów w spółce P. Sp. z o.o. opłata wynosi 81,64 zł, natomiast za zajęcie wierzytelności w tej samej spółce P. Sp. z o.o. opłata została określona na 92,07 zł.
W związku z powyższym wysokość opłaty za dokonane czynności egzekucyjne wynosi 131.882,03 zł.
Następnie DIAS przedstawił w formie tabeli (str. 16-17 postanowienia) zestawienie kosztów, które stanowią wydatki egzekucyjne.
Dyrektor podkreślił, że w przypadku gdy koszty egzekucyjne zostały opłacone przed dniem 20 lutego 2021 r. w wysokości przekraczającej odpowiednio 100 zł (opłata manipulacyjna) i/lub 40.000 zł (opłata za czynności egzekucyjne) to nie podlegają one zmniejszeniu, a co za tym idzie nadwyżka ponad te kwoty nie podlega zwrotowi, ani zaliczeniu na inne należności.
Odpowiadając na zarzuty zażalenia Dyrektor zwrócił uwagę, że Zobowiązany w istocie zakwestionował fakt, iż ponownie obliczone koszty egzekucyjne nie sprowadziły się do kwot 100 zł i 40.000 zł, jednak taka wysokość kosztów byłaby możliwa jedynie w sytuacji, gdyby do dnia 20 lutego 2021 roku organ egzekucyjny nie wyegzekwował od Zobowiązanego kwoty 106.884,69 zł zaliczonej na koszty egzekucyjne. W niniejszej sprawie Organ wyegzekwował tę kwotę, a ona nie podlega zmniejszeniu do oczekiwanych poziomów, jak również różnica między kwotą wyegzekwowaną a kwotą 40.100 zł nie podlega zaliczeniu na inne należności. Oceniając natomiast zarzut Zobowiązanego odnoszący się do niewykonania zaleceń z wyroków WSA i NSA, DIAS stwierdził, że jest on bezzasadny, ponieważ organ egzekucyjny wydał zaskarżone postanowienie w oparciu o obowiązujące przepisy i z uwzględnieniem wytycznych z wyroku WSA z dnia 23 maja 2024 roku, którymi zobowiązano go do ponownego określenia wysokości opłat, które to opłaty na nowo wyliczono w sposób odpowiadający nakładowi pracy i czasu przy uwzględnieniu kosztów funkcjonowania organu, a uzasadnienie postanowienia zawierało dokładny opis stanu faktycznego i sposobu wyliczenia kosztów.
Dyrektor nie zgodził się również z twierdzeniem Zobowiązanego, że celowo zawyżono czas potrzebny na wykonanie czynności, gdyż pomija on fakt, że wskazana czynność, jak np. zajęcie rachunku bankowego, obejmowała nie tylko samo zajęcie, ale cały szereg powiązanych działań, a przywołana wartość to suma czasu poświęconego na obsługę konkretnej czynności w danym roku.
W zażaleniu Zobowiązany zarzucił również, że Organ z nieuzasadnionych przyczyn naliczył opłatę za czynności egzekucyjne w kwocie 105 863,35 zł, a opłatę za zajęcie nieruchomości ustalono jako trzykrotność kwoty 34 200 zł. Zdaniem DIAS wbrew twierdzeniu Zobowiązanego nie zaliczono w poczet opłaty trzykrotności maksymalnej opłaty za zajęcie nieruchomości, a wynik końcowy jest konsekwencją naliczenia opłaty pomniejszonej o opłaty za wcześniej dokonane czynności. Ponadto, Zobowiązany mylnie wskazał, że organ naliczył opłatę w kwocie 105 863,35 zł, gdyż jest to kwota wyegzekwowana do 20 lutego 2020 roku, a obecnie wyliczona opłata wynosi 131 882,03 zł; z uwagi jednak na nowelizację, Zobowiązany nie zapłaci tej nowo wyliczonej kwoty, a pozostanie przy kwocie już wyegzekwowanej.
Biorąc powyższe pod uwagę DIAS podzielił stanowisko organu egzekucyjnego, iż kwota opłaty manipulacyjnej oraz opłaty za czynności egzekucyjne powstałe przed 20 lutego 2021 roku, przy uwzględnieniu zmian wprowadzonych ustawą nowelizującą i zaleceniami z wyroku WSA, wyniosła odpowiednio 936,78 zł oraz 105.863,35 zł.
11.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Zobowiązany zarzucił ww. rozstrzygnięciu:
I. naruszenie prawa materialnego, a to:
1) przepisów art. 64 § 1 i § 4 u.p.e.a. w zw. z art. 7 i art. 8 ustawy nowelizującej oraz w zw. z art. 2, art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483, z późn. zm.) poprzez jego błędną wykładnię i bezpodstawne przyjęcie, że obciążenie Skarżącego opłatą egzekucyjną oraz opłatą manipulacyjną w wysokości przekraczającej opłatę maksymalną odpowiada prawu i znajduje odzwierciedlenie w faktycznie poniesionych przez organ nakładach pracy, podczas gdy orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. w sprawie o sygn. akt: SK 31/14 przywołane przez organ przepisy art. 64 § 1 u.p.e.a. oraz art. 64 § 4 u.p.e.a zostały uznane za niezgodne z art. 2, art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości tych opłat - co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż skutkowało wydaniem przez organ wadliwego postanowienia i obciążenie Skarżącego wyżej opisanymi kosztami w nieprawidłowej i niczym nieuzasadnionej wysokości;
2) art. 190 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 64 § 1 art. 64 § 4 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i wydanie zaskarżonego postanowienia na podstawie przepisów, które utraciły moc obowiązującą wskutek uznania ich przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją - mimo iż orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają powszechnie obowiązującą i są ostateczne - co miało wpływ na wynik sprawy, albowiem doprowadziło do obciążenia Skarżącego kosztami postępowania egzekucyjnego w nieprawidłowej wysokości;
II. naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności:
1) art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.; dalej jako k.p.a.) polegające na naruszeniu zasady praworządności poprzez wydanie rozstrzygnięcia nie znajdującego oparcia w przepisach prawa w zakresie uznania, iż pobrana opłata egzekucyjna i pobrana opłata manipulacyjna nie podlegają ograniczeniu w toku trwającego postępowania egzekucyjnego do wysokości opłat maksymalnych określonych przepisem art. 64 § 1 oraz art. 64 § 4 u.p.e.a.,
2) art. 7 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. poprzez ich niezastosowanie i naruszenie zasady praworządności, polegające na świadomym zastosowaniu przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją, co miało wpływ na wynik sprawy i doprowadziło do bezpodstawnego obciążenia Skarżącego kosztami egzekucji w nieprawidłowej wysokości, z pominięciem obowiązku miarkowania tych kosztów,
3) art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. i art. 121 § 1 O.p. poprzez ich niezastosowanie, a mianowicie procedowanie w sprawie z pominięciem zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów, oraz zasady kierowania się proporcjonalnością, poprzez procedowanie w niniejszej sprawie z pominięciem wskazań zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. o sygn. akt: SK 31/14 i przyjęcie, że dokonane obciążenie Skarżącego opłatą egzekucyjną i opłatą manipulacyjną w wysokości przekraczającej opłaty maksymalne odpowiada prawu i znajduje odzwierciedlenie w faktycznie poniesionych przez organ nakładach pracy, w sytuacji gdy nie zostało to wykazane, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż skutkowało wydaniem przez organ wadliwego postanowienia i obciążeniem Skarżącego wyżej opisanymi kosztami w nieprawidłowej wysokości - co tym samym jednoznacznie uzasadnia tezę o prowadzeniu przez organ postępowania w sposób niebudzący zaufania do organu egzekucyjnego;
4) art. 15 k.p.a. polegające na naruszeniu zasady dwuinstancyjności postępowania poprzez brak oceny poprawności działania organu I instancji i weryfikacji naliczonych kosztów z uwzględnieniem wytycznych zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. o sygn. akt: SK 31/14 oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 2023 r. sygn. akt Ill FSK 1024/22 wydanego na skutek zaskarżenia poprzedniego postanowienia określającego wysokość kosztów postępowania w niniejszej sprawie, a także wydanego na jego podstawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 maja 2024 r. sygn. akt I SA/Kr 24/24.
Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowieni organu I instancji, określenie opłaty manipulacyjnej w kwocie 100 zł, opłaty egzekucyjnej w kwocie 40.000 zł oraz zwrot na rachunek bankowy kwot wyegzekwowanych w ramach postępowania egzekucyjnego w wysokości przewyższającej kwoty odpowiednio 100 zł i 40.000 zł, tj. w wysokości 66.784,69 zł oraz zasądzenie kosztów postępowania.
11.2. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
12.1. W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej jako p.p.s.a.), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z brzmieniem art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Jak zaś zgodnie podnosi się w orzecznictwie (wyroki NSA: z dnia 16 lutego 2021 r., III FSK 2430/21; z dnia 8 grudnia 2020 r., I FSK 1110/20, I FSK 1121/20, I FSK 1122/20, z dnia 11 czerwca 2019 r., II OSK 1867/17; wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. (w przeciwieństwie do przypadków określonych wart. 119 pkt 2 p.p.s.a.) jest niezależne od woli stron.
W ocenie Sądu, skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym umożliwiło rozstrzygnięcie sprawy bez szkody dla jej wyjaśnienia, przeciwdziałając jednocześnie stanowi przewlekłości postępowania. Wyjaśnić należy przy tym, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji Skarżącego, bowiem podnoszone przez niego argumenty, podobnie jak i argumenty Organu, były wnikliwie rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę wraz z odpowiedzią Organu na skargę.
12.2. Odnosząc się zaś do kwestii kognicji Sądu, należy wpierw przywołać art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), stosownie do którego sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 p.p.s.a. stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.
Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.).
W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeśli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Natomiast zgodnie z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
12.3. Dokonując kontroli zaskarżonego orzeczenia zgodnie z zakreślonymi powyżej regułami, Sąd stwierdził, że skarga jest niezasadna.
12.4. Na wstępie zaznaczyć należy, że niniejsza sprawa była już przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego (który ww. wyrokiem z dnia 7 lipca 2023 r., III FSK 1024/22, uchylił poprzednie rozstrzygnięcie WSA w Krakowie), a także Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który ww. wyrokiem z dnia 23 maja 2024 r., I SA/Kr 24/24, uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.
Zatem w niniejszej sprawie należy mieć na uwadze w szczególności art. 170 p.p.s.a, który stanowi z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Znajdzie w niej również zastosowanie przepis art. 190 p.p.s.a., zgodnie z którym, sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ponadto zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.
Strona postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym (skarżący lub organ administracji) niezadowolona z wyroku ma prawo wnieść skargę kasacyjną. Jeśli jednak tego nie uczyni musi liczyć się z konsekwencjami prawnymi wynikającymi z brzmienia zacytowanego wyżej art. 153 p.p.s.a.
12.5. Punktem wyjścia skargi jest błędne założenie Skarżącego, znajdujące w szczególności odzwierciedlenie w pierwszym zarzucie prawa materialnego (I.1) i w pierwszym zarzucie naruszenia przepisów postępowania (II.1) że z dniem wejścia w życie przepisów zmieniających ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (czyli – ww. ustawy nowelizacyjnej), we wszystkich postępowaniach egzekucyjnych będących w toku opłata manipulacyjna oraz opłata za czynności egzekucyjne – niezależnie od tego czy zostały już wyegzekwowane czy też nie zostały wyegzekwowane – powinny zostać zredukowane do wartości maksymalnych określonych w aktualnie obowiązujących przepisach, tj. odpowiednio do kwoty 100 zł oraz 40.000 zł.
Jest to – jak już wspomniano – założenie błędne.
Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 7 ustawy nowelizacyjnej:
1. Niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłatę manipulacyjną naliczoną w egzekucji należności pieniężnej objętej każdym tytułem wykonawczym w wysokości wyższej niż 100 zł na podstawie art. 64 § 6 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 100 zł.
2. Jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłata, o której mowa w ust. 1, została częściowo wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości niższej niż 100 zł, opłatę pobiera się w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą 100 zł a kwotą opłaty wyegzekwowanej lub zapłaconej.
3. Nie pobiera się opłaty, o której mowa w ust. 1, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłata ta została wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości nie niższej niż 100 zł.
Natomiast zgodnie z art. 8 ustawy:
1. Niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłatę za czynności egzekucyjne naliczoną w egzekucji należności pieniężnej w wysokości wyższej niż 40 000 zł, oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, na podstawie art. 64 § 1 pkt 1 -5, 7 i 11 oraz § 1a i 5 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 40 000 zł.
2. Jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłata, o której mowa w ust. 1, została częściowo wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości niższej niż 40 000 zł, opłatę pobiera się w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą 40 000 zł a kwotą opłaty wyegzekwowanej lub zapłaconej.
3. Nie pobiera się opłaty, o której mowa w ust. 1, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłata ta została wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości nie niższej niż 40 000 zł.
Nie można w szczególności zgodzić się z twierdzeniem zawartym w skardze (str. 4), że "z żadnego z powołanych przepisów nie wynika norma, iż pobrane kwoty nie podlegają zmniejszeniu, a co za tym idzie nadwyżka ponad te kwoty nie podlega zwrotowi ani zaliczeniu na inne należności".
Jest wręcz odwrotnie. Z żadnego z ww. przepisów (przytoczonych również w treści skargi) nie wynika, że nadwyżka ponad te kwoty podlega zwrotowi.
Przepisy te (art. 7 dotyczący opłaty manipulacyjnej oraz art. 8 dotyczący opłaty za czynności egzekucyjne) w swoich ust. 1 odnoszą się do niewyegzekwowanych lub niezapłaconych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłat (podkreślenie Sądu) ponad odpowiednio 100 zł i 40.000 zł. W takim przypadku opłaty te zmniejsza się do odpowiednio 100 zł i 40.000 zł i pobiera się tylko w takiej wysokości.
Czyli zmniejsza się je tylko w przypadku niewyegzekwowania (podkreślenie Sądu).
W ust. 2 ww. przepisów uregulowano sytuację, w której ww. opłaty przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zostały częściowo wyegzekwowane lub zapłacone (podkreślenie Sądu) w wysokości niższej niż odpowiednio 100 zł i 40.000 zł. W takim przypadku opłaty te pobiera się w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą odpowiednio 100 zł i 40.000 zł a kwotą opłaty wyegzekwowanej lub zapłaconej.
Natomiast w ust. 3 ww. przepisów uregulowano sytuację, w której ww. opłaty przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zostały wyegzekwowane lub zapłacone w wysokości nie niższej niż odpowiednio 100 zł i 40.000 zł (podkreślenie Sądu). W takim przypadku nie pobiera się ww. opłat.
Zatem raz jeszcze stwierdzić należy, że nie ma żadnego przepisu, który nakazywałby co do zasady zmniejszenie (zwrot lub zaliczenie na poczet innych zaległości) nadwyżki ponad kwoty 100 zł i 40.000 zł.
Natomiast zgodnie z brzmieniem art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Również art. 7 Konstytucji stanowi, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
W konsekwencji brak jest podstaw prawnych do takiego zwrotu (ponad ww. kwoty), jakiego domaga się Skarżący.
12.6. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny do czasu wejścia w życie ustawy nowelizacyjnej wyegzekwował tytułem kosztów egzekucyjnych łączną kwotę 106.884,69 zł.
Natomiast w pierwotnie wydanym postanowieniu z dnia 21 września 2021 r. (karty 111-112 akt administracyjnych) na podstawie przepisów wówczas obowiązujących obliczył opłatę manipulacyjną na kwotę 29.336,80 zł oraz łączną kwotę opłaty za czynności egzekucyjne w wysokości 180.883,99 zł.
Jednakże na podstawie ww. przepisów art. 7 i art. 8 ustawy nowelizacyjnej zmniejszył ww. opłaty do kwot odpowiednio 29.336,80 zł (opłata manipulacyjna) oraz 77.547,89 zł (łączna kwota opłaty za czynności egzekucyjne).
W tym miejscu należy wyjaśnić, że niezasadne są twierdzenia Skarżącego, że łączna kwotę opłaty za czynności egzekucyjne w ponownie wydamy postanowieniu organu egzekucyjnego z dnia 20 stycznia 2025 r. (karty 284-295 akt administracyjnych) jest wyższa niż kwota opłaty za czynności egzekucyjne w pierwotnie wydamy postanowieniu z dnia 21 września 2021 r.
Ta kwota obliczona w ponownie wydamy postanowieniu, tj. 131.882,03 zł jest niższa niż ww. kwota 180.883,99 zł. obliczona w pierwotnie wydanym postanowieniu. Lecz i ona podlegała zmniejszeniu na podstawie ww. przepisów art. 7 i art. 8 ustawy nowelizacyjnej do kwoty 105.863,35 zł.
Czym innym jest bowiem obliczenie wysokości opłaty manipulacyjnej oraz opłaty za czynności egzekucyjne (które wraz z wydatkami egzekucyjnymi składają się na koszty egzekucyjne), a czym innym (wtórnym) jest zmniejszenie ww. opłat na podstawie ww. przepisów przejściowych art. 7 i art. 8 ustawy nowelizacyjnej.
12.7. Przedmiotowe zmniejszenie opłat na podstawie art. 7 i art. 8 ustawy nowelizacyjnej nie zostało zakwestionowane w żadnym z dotychczas wydanych wyroków w niniejszej sprawie (wymienionych wyżej w "części historycznej" uzasadnienia). Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku nie podzielił jedynie stanowiska DIAS, zgodnie z którym zastosowanie w niniejszej sprawie art. 13, art. 7 i art. 8 ustawy nowelizującej wyklucza stosowanie przy ustalaniu kosztów egzekucyjnych zaleceń zawartych w wyroku TK. Wejście w życie ustawy nowelizującej tego obowiązku nie wyeliminowało. Redukowanie kosztów egzekucyjnych według zasad określonych w przepisach przejściowych, powinno być natomiast poprzedzone procesem ustalenia ich w prawidłowej wysokości.
Zatem najpierw należy obliczyć koszty egzekucyjne na podstawie dotychczasowych przepisów, zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, a dopiero w drugiej kolejności – ewentualnie zastosować ww. przepisy przejściowe.
Przy czym dokonując obliczenia kosztów na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów NSA podzielił stanowisko WSA w pierwotnie wydanym (i uchylonym) wyroku WSA w Krakowie z dnia 9 marca 2022 r., że przy ustalaniu wysokości opłąt za czynności egzekucyjne konieczne jest uwzględnienie poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy (czasochłonności, pracochłonności). NSA uznał za konieczne poczynienie ustaleń na okoliczność rzeczywistych kosztów egzekucyjnych, jakie zostały poniesione w toku postępowania egzekucyjnego.
Powyższe stanowisko zostało rozwinięte w ww. wyroku WSA w Krakowie z dnia 23 maja 2024 r., w którym wskazano, że organ egzekucyjny miał obowiązek rozliczyć koszty egzekucyjne poniesione do dnia wejścia w życie ustawy nowelizacyjnej i postanowienie w sprawie tych opłat nie obejmuje kosztów, które powstaną/powstały po wejściu w życie tej nowelizacji. Zamiarem ustawodawcy było "zamknięcie" pewnego etapu związanego z obliczeniem wysokości kosztów egzekucyjnych na podstawie przepisów, które zostały uznane za sprzeczne z Konstytucją. Prawidłowe zatem zastosowanie regulacji z art. 7 i art. 8 ustawy nowelizującej wymaga w pierwszej kolejności wyliczenia wysokości kosztów egzekucyjnych według zasad obowiązujących do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej (wynika to wprost z art. 7 i art. 8 ust. 1 tej ustawy). Redukowanie kosztów egzekucyjnych według zasad określonych w przepisach przejściowych, powinno być poprzedzone procesem ustalenia ich w prawidłowej wysokości. Uwzględnienie zaś realiów tej sprawy wymaga odniesienia całości ustalonej kwoty kosztów do poziomu skomplikowania wszystkich czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz globalnego nakładu pracy organu egzekucyjnego. Zatem organ egzekucyjny rozpoznając ponownie sprawę uwzględni, że wysokość kosztów egzekucyjnych powinna zależeć od poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy (czasochłonności, pracochłonności) organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych. Organ powinien mieć również na uwadze, że z punktu widzenia fundamentalnej zasady demokratycznego państwa prawnego, istotne jest zachowanie racjonalnej zależności pomiędzy wysokością tych kosztów, a czynnościami organów, za podjęcie których zostały naliczone. Ustalenia powyższe powinny znaleźć odzwierciedlenie w materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy.
Strona postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym (skarżący lub organ administracji) niezadowolona z wyroku ma prawo wnieść skargę kasacyjną. Jeśli jednak tego nie uczyni musi liczyć się z konsekwencjami prawnymi wynikającymi z brzmienia zacytowanego wyżej art. 153 p.p.s.a.
Jednakże żadna ze stron nie zaskarżyła ww. wyroku WSA, zatem stał się on prawomocny i wiążący w niniejszej sprawie.
12.8. Zdaniem Sądu ponownie rozpoznającego sprawę organy spełniły ww. wymagania.
W pierwszej kolejności przytoczyć jednak należy sentencję wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., SK 31/14, który jest kluczowy dla niniejszej sprawy, w którym m.in. stwierdzono, że:
1. Art. 64 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599) w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
2. Art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
Odnosząc się do tego wyroku należy w pierwszej kolejności zauważyć, że uznał on za niekonstytucyjne jedynie przepisy dotyczące dwóch opłat, tj. opłaty manipulacyjnej (art. 64 § 6 u.p.e.a) oraz opłaty za zajęcie za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych (art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.). Nie dotyczył on natomiast innych opłat, w szczególności opłaty za zajęcie nieruchomości (art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a), gdyż przewidywała ona kwotę maksymalną tej opłaty (w wysokości 34.200 zł) czyli główny powód uznania przepisów dotyczących powyższych opłat za niekonstytucyjne.
Ponadto należy za Organem podnieść, że ww. wyrok – wbrew twierdzeniom Skarżącego – nie był "klasycznym" wyrokiem TK, tzn. nie powodował, że zakwestionowane przepisy straciły moc (wbrew zarzutowi nr I.2 i II.2 skargi). Był to tzw. wyrok zakresowy, który doprowadza do uchylenia pewnego fragmentu normy, uznanego za niekonstytucyjny, w pozostałym zakresie utrzymując stan prawny. Wyrok ten był wyrokiem zakresowym o charakterze negatywnym, albowiem kwestie konstytucyjności zostały rozstrzygnięte w odniesieniu do treści normatywnej pominiętej w ustawie. Wyrok TK dotyczy bowiem tzw. pominięcia prawodawczego i nie powoduje – w przeciwieństwie do "klasycznego" wyroku uznającego kwestionowany przepis za niezgodny z Konstytucją – utraty mocy przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. Przepisy te nadal obowiązują w systemie prawa, nie tracą mocy, jednakże od chwili orzeczenia muszą być traktowane jako niezgodne z Konstytucją w zakresie (podkreślenie Sadu) określonym w wyroku Trybunału. W pozostałym zakresie muszą być nadal stosowane przez adresatów tego przepisu, także przez organy administracji publicznej i sądy. Jednakże, aby nie narazić się na zarzut naruszenia Konstytucji, przepisy te muszą być stosowane i interpretowane zgodnie ze wskazówkami zawartymi w wyroku Trybunału Konstytucyjnego (por. wyrok NSA z dnia 27 listopada 2019 r., I GSK 1678/19).
W szczególności Trybunał Konstytucyjny w ww. wyroku stwierdził, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych), jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. Niemniej nie może dojść do zerwania relacji pomiędzy zapewnieniem właściwej równowagi między interesem Skarbu Państwa, polegającym na otrzymaniu
zwrotu wydatków za przeprowadzone postępowanie egzekucyjne, a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem państwa. Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej z wyznaczoną górną jej granicą chroni przed tego typu sytuacjami.
12.9. Wykonując zalecenia zawarte w ww. wyrokach prawomocnych NSA i WSA organ egzekucyjny słusznie podkreślił, że pojęcie nakładu pracy organu egzekucyjnego nie zostało ustawowo zdefiniowane, wobec czego brak jest obiektywnych i normatywnych mierników umożliwiających bezpośrednie przełożenie wartości nakładu pracy na wysokość kosztów egzekucji w konkretnej sprawie. Pracownicy komórki egzekucji w trakcie prowadzonych postępowań egzekucyjnych wykonują szereg czynności, które nie zostały formalnie opomiarowane pod względem ich czasochłonności. Przy określeniu wysokości kosztów egzekucyjnych konkretnego postępowania egzekucyjnego istotne znaczenie mają również wydatki związane z kosztami funkcjonowania organu egzekucyjnego, co do których zobowiązany nie zawsze posiada wiedzę o konieczności ich poniesienia, ale bez których funkcjonowanie organu egzekucyjnego jest niemożliwe. Należą do nich m.in. koszty użytkowania sprzętu informatycznego, oprogramowania, koszty materiałów biurowych, wydatki na media. Kosztów tych organ egzekucyjny nie jest w stanie dokładnie przypisać do konkretnego postępowania egzekucyjnego. Do kosztów funkcjonowania organu egzekucyjnego należą również koszty osobowe: wynagrodzenia, szkolenia pracowników.
W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego, do dnia 20.02.2021r., organ egzekucyjny podjął szereg czynności, które można podzielić na dwie grupy.
Do pierwszej grupy należy zaliczyć czynności techniczne i materialno-prawne związane z obsługą tytułu wykonawczego, prowadzeniem postępowania egzekucyjnego i poszukiwaniem majątku zobowiązanego, do którego można skierować egzekucję. Do drugiej natomiast czynności związane z zastosowaniem i realizacją konkretnego środka egzekucyjnego. Czynności zaliczone przez organy do tej grupy zostały wymienione w Tabeli 2 na str. 7-10 zaskarżonego postanowienia.
Organ egzekucyjny dokonując w niniejszej sprawie wyliczenia/miarkowania opłaty manipulacyjnej uznał (prawidłowo zdaniem Sądu), że przy ustaleniu jej wysokości zasadnym było przyjęcie średniego kosztu godziny pracy pracownika komórki egzekucyjnej w roku dokonania ww. czynności do ilości czasu poświęconego na ich realizację.
W tym zakresie DIAS (który jest pracodawcą wszystkich pracowników organu) udzielił organowi egzekucyjnemu informacji o ilości zatrudnionych i łącznie o kwotach na wynagrodzenia dla całej komórki egzekucji. Poinformował również o innych kosztach (m.in. przesyłek listowych, usług systemu OGNIVO). Biorąc powyższe dane pod uwagę organ egzekucyjny obliczył średni koszt godziny pracy pracownika komórki egzekucyjnej w poszczególnych latach, co zostało uwzględnione w Tabeli nr 2 na str. 11 zaskarżonego postanowienia.
Uwzględniając powyższe wyliczenia wysokość opłaty manipulacyjnej w niniejszej sprawie organ ustalił na kwotę 936,78 zł.
Powyższe wyliczenia – zdaniem Sądu rozpatrującego ponownie sprawę – spełniają wymogi określone w wyroku TK oraz ww. wyrokach NSA i WSA.
W toku niniejszego postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego zastosowano liczne środki egzekucyjne, szczegółowo wymienione w zaskarżonym postanowieniu oraz w części historycznej niniejszego uzasadnienia.
Realizując zalecenia zawarte w ww. prawomocnych wyrokach NSA i WSA w zakresie miarkowania opłat egzekucyjnych naliczonych na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a, tak by ich wysokość zależała od poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy (czasochłonności, pracochłonności) organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych, organ egzekucyjny stwierdził, że przy ustaleniu wysokości ww. opłat za czynności egzekucyjne zasadnym jest przyjęcie średniego kosztu godziny pracy pracownika komórki egzekucyjnej w roku dokonania danej czynności egzekucyjnej do ilości czasu na jej obsługę.
W Tabeli nr 4 na str. 13-14 zaskarżonego postanowienia przedstawiono dokonane czynności, czas niezbędny na dokonanie czynności oraz koszty korespondencji. Natomiast w Tabeli nr 5 na str. 14 zaskarżonego postanowienia przedstawiono poszczególne środki egzekucyjne, czas poświęcony na czynność, średni koszt godziny pracownika oraz koszt pracy na poszczególny środek egzekucyjny.
W tym zakresie Skarżący kwestionuje czas pracy na dokonanie poszczególnych czynności (środków egzekucyjnych) przez pracowników organu egzekucyjnego, stwierdza że celowo zawyżono czas potrzebny na ich wykonanie. Zobowiązany wskazał na przykład, że dokonanie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego nie mogło zająć organowi 70 minut. W tym zakresie należy jednak zgodzić się z Organem, że Zobowiązany nie zauważa, że wskazana czynność obejmowała nie tylko zajęcie rachunku bankowego, a czynności wskazane w tabeli nr 4 (tj. sporządzenie zawiadomienia o zajęciu, podpisanie, wysyłka przez system OGNIVO, przygotowanie i wysyłka korespondencji do zobowiązanego, pobranie i zarejestrowanie w systemie odpowiedzi banku na zajęcie, zarejestrowanie w systemie odbioru zawiadomienia przez zobowiązanego, rozliczenie kwoty uzyskanej w systemie, wygenerowanie przelewu, kontrola merytoryczna rozliczenia, wysyłka przelewu. Wartość przywołana przez Skarżącego to suma czasu jaki poświęcono w danym roku na obsługę konkretnej czynności (tabela nr 5).
W konsekwencji wysokość opłaty za dokonane czynności egzekucyjne ustalona w niniejszej sprawie, zgodnie z zaleceniami wynikającymi z ww. wyroków TK, NSA oraz WSA, wynosi – zdaniem organów – 131.882,03 zł (co obrazuje Tabela nr 6 na str. 15-16 zaskarżonego postanowienia).
Wysokość opłaty manipulacyjnej wynosi 936, 78 zł (Tabela nr 3 na str. 11 zaskarżonego postanowienia), a wysokość wydatków egzekucyjnych 84,56 zł (Tabela nr 7 na str. 16-17 zaskarżonego postanowienia).
Łącznie daje to kwotę 132,903,37 zł. Jak już wspomniano przed wejściem w życie ustawy nowelizacyjnej wyegzekwowano zaś kwotę 106.884,69 zł.
Zgodnie z art. 7 ustawy nowelizującej niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłatę manipulacyjną naliczoną w egzekucji należności pieniężnej objętej każdym tytułem wykonawczym w wysokości wyższej niż 100 zł na podstawie art. 64 § 6 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 100 zł (ust. 1). Jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłata, o której mowa w ust. 1, została częściowo wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości niższej niż 100 zł, opłatę pobiera się w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą 100 zł., a kwotą opłaty wyegzekwowanej lub zapłaconej (ust. 2). Nie pobiera się opłaty, o której mowa w ust. 1, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłata ta została wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości nie niższej niż 100 zł (ust. 3).
W art. 8 ustawy nowelizującej ustawodawca wskazał natomiast, że niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłatę za czynności egzekucyjne naliczoną w egzekucji należności pieniężnej w wysokości wyższej niż 40.000 zł, oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, na podstawie art. 64 § 1 pkt 1-5, 7 i 11 oraz § la i 5 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 40.000 zł (ust. 1). Jeżeli przed dniem wejścia w życie nowelizacji opłata, o której mowa w ust. 1, została częściowo wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości niższej niż 40.000 zł, opłatę pobiera się w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą 40.000 zł a kwotą opłaty wyegzekwowanej lub zapłaconej (ust. 2). Nie pobiera się opłaty, o której mowa w ust. 1, jeżeli przed dniem wejścia w życie nowelizacji opłata ta została wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości nie niższej niż 40.000 zł (ust. 3).
Z przywołanych przepisów wynika – wbrew wskazanym już wcześniej zastrzeżeniom Skarżącego - że w przypadku gdy koszty egzekucyjne zostały wyegzekwowane (opłacone) przed dniem 20.02.2021r. w wysokości przekraczającej odpowiednio 100 zł (opłata manipulacyjna) oraz 40.000 zł (opłata za czynności egzekucyjne) to nie podlegają one zmniejszeniu, a co za tym idzie nadwyżka ponad te kwoty nie podlega zwrotowi, ani zaliczeniu na inne należności.
Jak już wspomniano Zobowiązany w istocie kwestionuje to, iż koszty egzekucyjne ponownie obliczone nie sprowadziły się do kwoty odpowiednio opłaty manipulacyjnej wysokości 100 zł. i opłaty za czynności egzekucyjne 40.000 zł. Jednakże – jak słusznie zauważył Organ – taka wysokość kosztów egzekucyjnych możliwa byłaby jedynie w sytuacji gdyby do dnia 20.02.2021r. organ egzekucyjny od zobowiązanego nie wyegzekwował kwoty 106.884,69 zł. zaliczonej na koszty egzekucyjne. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny wyegzekwował ww. kwotę i ona zgodnie z ww. przepisami nie podlega zmniejszeniu do ww. oczekiwanych kwot, ponieważ dodatkowo spełnia wymagania określone w ww. wyrokach TK, NSA oraz WSA. Wykazanie tego było zadaniem organów w ponownie przeprowadzonym postępowaniu i organy – zdaniem Sądu – powyższe wymagania spełniły
Podsumowując zatem powyższe stwierdzenia stwierdzić należy, że – zdaniem Sądu, wbrew zarzutom skargi – organ egzekucyjny wykonał zalecenia zawarte w ww. prawomocnych wyrokach, w których w pierwszej kolejności (przed ewentualnym zastosowaniem art. 7 i art. 8 ustawy nowelizacyjnej) określił koszty egzekucyjne zgodnie z zaleceniami zawartymi w ww. wyroku TK. Koszty te wyliczono na nowo w sposób odpowiadający skomplikowaniu ww. czynności, w tym w sposób odpowiadający nakładowi pracy i czasu poświęconego poszczególnym czynnościom, przy uwzględnieniu kosztów funkcjonowania organu egzekucyjnego. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawierało dokładny opis stanu faktycznego sprawy i sposobu wyliczenia kosztów egzekucyjnych oraz wskazuje przepisy w oparciu o jakie dokonano ich naliczenia.
12.10. Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów postępowania określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego.
W niniejszej sprawie zebrano wystarczający materiał dowodowy do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego w sprawie, a stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie z wymogami zawartymi w przepisach postępowania. Wbrew odmiennym twierdzeniom zawartym w skardze zastosowano się do wiążących w niniejszej sprawie zaleceń zawartych w ww. wyrokach NSA i WSA. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia sposób szczegółowy i wyczerpujący wyjaśniono Skarżącemu przyczyny rozstrzygnięcia sprawy. Ustosunkowano się do twierdzeń Skarżącego zawartych w złożonym zażaleniu.
Natomiast o naruszeniu przez organ przepisów postępowania w tym jego zasad ogólnych nie może stanowić podjęcie przez organ rozstrzygnięcia odmiennego od oczekiwanego przez Zobowiązanego. Strona skarżąca ma oczywiście prawo do własnego subiektywnego przekonania o zasadności jej zarzutów, jednakże przekonanie to nie musi znajdować odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych i ich wykładni, a podjęcie przez organ rozstrzygnięcia odmiennego od oczekiwanego przez Stronę nie świadczy samo w sobie o naruszeniu zasad postępowania, w tym zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.
12.11. Sąd nie będąc związany granicami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.) dokonał również kontroli zaskarżonego postanowienia w zakresie wykraczającym poza sformułowane w skardze zarzuty i również w tym zakresie nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa, które skutkowałyby koniecznością jej uchylenia.
12.12. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI