I SA/Kr 436/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Krakowie uchylił decyzję Izby Skarbowej, uznając częściowo zwrot kosztów podróży służbowych i używania prywatnego samochodu przez prezesa spółki za koszty uzyskania przychodu.
Sprawa dotyczyła podatku dochodowego od osób prawnych za 1998 rok, gdzie spółka zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów wynagrodzenia i inne świadczenia wypłacone prezesowi zarządu, który był jednocześnie udziałowcem. Organy podatkowe odmówiły zaliczenia tych wydatków do kosztów, uznając je za wydatki na rzecz udziałowca niebędącego pracownikiem. WSA uchylił decyzję, uznając, że zwrot kosztów podróży służbowych i używania prywatnego samochodu przez prezesa spółki mogą stanowić koszty uzyskania przychodu, pod warunkiem właściwego udokumentowania i związku z działalnością gospodarczą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpatrzył skargę spółki F. Sp. z o.o. na decyzję Izby Skarbowej dotyczącą podatku dochodowego od osób prawnych za 1998 rok. Spółka zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów wynagrodzenia i inne świadczenia wypłacone prezesowi zarządu, J. C., który był jednocześnie jedynym udziałowcem. Organy podatkowe zakwestionowały te wydatki, powołując się na art. 16 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, który wyłączał z kosztów wydatki ponoszone na rzecz udziałowców niebędących pracownikami. Sąd Okręgowy wcześniej stwierdził nieważność umowy o pracę zawartej między J. C. a spółką. WSA uchylił zaskarżoną decyzję, częściowo przychylając się do argumentacji spółki. Sąd uznał, że wynagrodzenie J. C. wraz ze składkami ZUS i innymi należnościami związanymi ze stosunkiem pracy nie może być kosztem uzyskania przychodu, ponieważ nie był on pracownikiem. Jednakże, sąd podzielił stanowisko skarżącego w zakresie zwrotu kosztów podróży służbowej i kosztów używania prywatnego samochodu dla celów spółki. Sąd uznał, że takie wydatki, jeśli są poniesione w celu osiągnięcia przychodów i właściwie udokumentowane, mogą stanowić koszty uzyskania przychodu, nie będąc wydatkami na rzecz udziałowca w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 38 ustawy. W związku z tym, sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organy podatkowe w zakresie tych wydatków.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Wydatki na rzecz udziałowców niebędących pracownikami, z wyjątkiem wynagrodzeń z tytułu pełnienia funkcji, nie stanowią kosztów uzyskania przychodów. Jednakże, zwrot kosztów podróży służbowych i używania prywatnego samochodu dla celów spółki, poniesione przez udziałowca-prezesa, mogą być kosztem, jeśli są związane z działalnością gospodarczą i właściwie udokumentowane.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na wykładni art. 16 ust. 1 pkt 38 ustawy o CIT, który wyłączał z kosztów wydatki na rzecz udziałowców niebędących pracownikami. Jednocześnie, sąd podkreślił, że zwrot kosztów podróży i używania samochodu nie są wydatkami na rzecz udziałowca w rozumieniu tego przepisu, lecz kosztami poniesionymi w celu osiągnięcia przychodów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (11)
Główne
u.p.d.o.p. art. 16 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Wyłącza z kosztów uzyskania przychodów wydatki ponoszone na rzecz udziałowców (akcjonariuszy) i członków spółdzielni nie będących pracownikami w rozumieniu odrębnych przepisów oraz na rzecz osób wchodzących w skład rad nadzorczych, komisji rewizyjnych lub innych organów stanowiących osób prawnych, z wyjątkiem wynagrodzeń wypłacanych z tytułu pełnionych funkcji.
Pomocnicze
u.p.d.o.p. art. 15 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Kosztem uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności może orzec o utracie przez strony prawa do żądania zwrotu świadczeń.
k.p. art. 300
Kodeks pracy
Do stosunków prawnych powstałych na podstawie umowy o pracę stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego i Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dotyczące stosunków zobowiązaniowych i małżeńskich.
o.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 180
Ordynacja podatkowa
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.d.o.p. art. 16 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
pkt 51 - dotyczy wydatków związanych z używaniem prywatnych samochodów osobowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zwrot kosztów podróży służbowej i używania prywatnego samochodu dla celów spółki mogą stanowić koszty uzyskania przychodu, jeśli są poniesione w celu osiągnięcia przychodów i właściwie udokumentowane. Wykładnia art. 16 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.p. nie wyłącza z kosztów wydatków związanych z podróżami służbowymi i używaniem samochodów dla celów spółki.
Odrzucone argumenty
Wynagrodzenie wypłacone prezesowi zarządu (udziałowcowi) na podstawie umowy o pracę, która została uznana za nieważną, stanowi koszt uzyskania przychodu. Wynagrodzenie wypłacone prezesowi zarządu (udziałowcowi) na podstawie umowy zlecenia, zawartej po stwierdzeniu nieważności umowy o pracę, stanowi koszt uzyskania przychodu.
Godne uwagi sformułowania
Koszty uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. Zwrot o wydatkach ponoszonych "na rzecz" udziałowców (akcjonariuszy), zamieszczony w cyt. przepisie nie rozciągał się na wszelkie wydatki dokonywane na ich "korzyść", dla ich "dobra", w ich "interesie", czy choćby tylko "do ich rąk", niezależnie od charakteru danego świadczenia.
Skład orzekający
Anna Znamiec
przewodniczący
Jarosław Wiśniewski
sprawozdawca
Stanisław Grzeszek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 16 ust. 1 pkt 38 ustawy o CIT w kontekście wydatków ponoszonych na rzecz udziałowców, w szczególności zwrotu kosztów podróży i używania prywatnych samochodów dla celów spółki."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 1998 roku. Należy uwzględnić ewentualne zmiany w przepisach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu zaliczania wydatków związanych z prezesem zarządu, który jest jednocześnie udziałowcem, do kosztów uzyskania przychodów. Wyjaśnia niuanse interpretacyjne przepisów podatkowych.
“Czy wynagrodzenie prezesa-udziałowca to koszt firmy? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Kr 436/03 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2005-12-19 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2003-03-10 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Anna Znamiec /przewodniczący/ Jarosław Wiśniewski /sprawozdawca/ Stanisław Grzeszek Symbol z opisem 611 Podatki i inne świadczenia pieniężne, do których mają zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej, oraz egzekucja t Sygn. powiązane II FSK 429/06 - Wyrok NSA z 2007-03-27 Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Anna Znamiec Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek Asesor WSA Jarosław Wiśniewski (spr) Protokolant: Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2005 r. sprawy ze skargi F. Sp. z o.o. w K. na decyzję Izby Skarbowej w K. z dnia 5 lutego 2003 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 1998 rok I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 2.995,62 zł (dwa tysiące dziewięćset dziewięćdziesiąt pięć złotych 62/100). Uzasadnienie W 1998 r. małżonkowie J. i B. C. byli jedynymi udziałowcami Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "F.". W dniu [...].04.1996 r. została zawarta umowa o pracę pomiędzy Panem J. C. - Prezesem Zarządu Spółki a Spółką F. reprezentowaną przez pełnomocnika Panią B. C. - udziałowca i współmałżonka Pana J. C. Ocena prawidłowości nawiązania stosunku pracy pomiędzy "F." Sp. z o.o. w K. a Panem J. C. była przedmiotem postępowania przed Sądem Okręgowym - Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. Prawomocnym wyrokiem z dnia [...].04.2000r. sygn. akt. [...] Sąd stwierdził, że umowa o pracę z dnia [...].04.1996r. zawarta w imieniu Spółki przez pełnomocnika Panią B. C. -udziałowca i współmałżonkę Pana J. C. jest nieważna na mocy art. 58 kc w związku z art. 300 kp, ponieważ charakter prawny wspólności ustawowej małżeńskiej, którą są objęte udziały w Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością małżonków należy traktować tak jak by to była spółka jednoosobowa. W dniu [...].07.2000 r. Drugi Urząd Skarbowy w K. wszczął postępowanie podatkowe w stosunku do "F." sp. z o.o. w K. W trakcie toczącego się postępowania podatkowego spółka działając przez pełnomocnika T. W. w dniu [...].10.2001 r. zawarła z J. C. ugodę. Strony ugody uznały, iż wypłacone przez F. Sp. z o.o. w okresie od 1996 do 1998 wynagrodzenie z tytułu stosunku pracy jest ekwiwalentem (wynagrodzeniem) za pracę świadczona na zasadzie umowy zlecenia. W wyniku przeprowadzonego przez Drugi Urząd Skarbowy w K. postępowania podatkowego w firmie "F." sp. z o.o. w K. stwierdzono szereg nieprawidłowości. Kontrolujący ustalili między innymi, że Spółka poniosła wydatki w łącznej kwocie 4[...].[...][...][...],[...] zł tytułem wypłaconych wynagrodzeń za pracę prezesowi zarządu tej Spółki, Panu J. C. /w kwocie [...]zł/ oraz zapłaconych od tych wynagrodzeń składek ZUS /w kwocie [...]zł/, a także świadczeń pracowniczych dotyczących prezesa Spółki tj. Pana J. C. w łącznej kwocie 3[...]. [...][...][...],[...] zł w tym: odpisy na ZFŚS w kwocie [...] zł, zwrot kosztów podróży służbowych w kwocie [...] zł, zwrot kosztów używania prywatnego samochodu dla potrzeb Spółki w kwocie [...] zł, składki z tytułu nieobowiązkowego ubezpieczenia w kwocie [...] zł. Wydatki powyższe Spółka zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów w 1998r., które uwzględniła w złożonym zeznaniu CIT-8 za ten rok podatkowy. Decyzją znak: [...]z dnia [...].09.2002 r. Drugi Urząd Skarbowy w K. określił Spółce z o.o. F. w K. należny podatek dochodowy od osób prawnych za 1998 r. w kwocie [...]zł, zaległość podatkową w kwocie [...]zł oraz należne odsetki za zwłokę. Wyżej wymienioną decyzją Urząd Skarbowy powołując się na art. 16 ust. 1 pkt 38 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych nie uznał za koszt uzyskania przychodu wydatków na rzecz J. C. w łącznej kwocie 8[...].[...][...][...],[...] zł. Zdaniem Urzędu powyższe wydatki nie stanowią kosztu uzyskania przychodu, gdyż są to wydatki ponoszone na rzecz udziałowców nie będących pracownikami w rozumieniu odrębnych przepisów. Ponadto nie uznał za koszty uzyskania przychodów wydatki na : - zakup torby skórzanej w kwocie [...] zł - zakup torby na kółkach w kwocie [...] zł - zakup torby skórzanej w kwocie [...] zł - zakup materiałów do nauki języka angielskiego w kwocie [...] zł - opłata za miesięczny abonament parkingowy w łącznej kwocie [...]. Zwiększono również koszty uzyskania przychodów w związku z dwukrotnym zaewidencjonowaniem do kosztów księgowych wydatków uznanych za darowiznę w kwocie [...] zł. oraz zmniejszono odliczenia od dochodów z tytułu darowizn w łącznej wysokości [...]zł. Od decyzji tej Spółka wniosła odwołanie pismem z dnia [...].10.2002 r., w którym zarzuciła naruszenie art. 122 i art. 180 Ordynacji podatkowej oraz art. 16, ust. 1, pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w związku z dokonaniem przez Urząd Skarbowy korekty kosztów uzyskania przychodów dotyczącą wynagrodzeń Pana J. C. wraz ze składkami na ubezpieczenie pracownicze oraz świadczeń pracowniczych. Do pozostałych ustaleń Spółka nie wniosła zastrzeżeń. W konkluzji Spółka wniosła o uznanie w/w wydatków za koszty uzyskania przychodów i proporcjonalne zmniejszenie wymiaru podatku i zaległości podatkowej, ewentualnie o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W wyniku rozpatrzenia odwołania Izba Skarbowa uchyliła w całości zaskarżoną decyzje i określiła należny podatek dochodowy od osób prawnych za 1998 r. w kwocie [...] zł. zaległość podatkową w kwocie 2[...].[...][...][...],[...] zł wraz z należnymi odsetkami. Organ podatkowy drugiej instancji powołując się na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Sądu Najwyższego wywiódł, iż umowa o pracę zawarta przez J. C. z F. zgodnie z art. 58 § 1 Kodeksu Cywilnego jest nieważna i zawarta dla pozoru. Zdaniem Izby ponieważ umowa o pracę zawarta w dniu [...].04.1996 r. z Panem J. C. była pozbawiona swej konstytutywnej cechy podporządkowania pracownika w procesie świadczenia pracy, to fakt ten oznaczał, iż wypłacone na podstawie tej umowy kwoty nie były wynagrodzeniami za pracę i nie mogły rodzić skutków prawnych wynikających z art. 300 kodeksu pracy. Tym samym, w świetle powołanego powyżej art. 16 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, kwota [...] zł wypłacona przez Spółkę Panu J. C. na podstawie nieskutecznej umowy o pracę stanowi wydatek na rzecz udziałowca nie będącego pracownikiem tej Spółki i stosownie do tego przepisu nie podlega zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów. W tej sytuacji także inne wydatki poza wynagrodzeniami, poniesione przez Spółkę na rzecz Pan J. C. w związku z zawartą umową są wydatkami na rzecz udziałowca nie będącego pracownikiem. W myśl powołanego wcześniej art. 16 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych wydatki te nie stanowią również kosztów uzyskania przychodów. W związku z powyższym Izba Skarbowa nie uznała za koszty uzyskania przychodów wydatków na rzecz Prezesa Spółki - Pana J. C. w łącznej kwocie 7[...].[...][...][...],[...] zł w tym: - wynagrodzenia w kwocie [...] zł - składki ZUS w kwocie [...]zł odpisy za ZFSS w kwocie [...]zł - zwrotu kosztów podróży służbowych w kwocie [...]zł - zwrotu kosztów używania prywatnego samochodu dla potrzeb Spółki w kwocie [...]zł - składek z tytułu nieobowiązkowego ubezpieczenia w kwocie [...]zł. W wyniku rozpatrzenia odwołania Izba Skarbowa uznała natomiast za koszt uzyskania przychodów wydatki w kwocie [...] zł, zaliczone w decyzji Urzędu Skarbowego do świadczeń pracowniczych, tj: 1. poniesiony przez Spółkę wydatek w kwocie [...] zł dot. opłaty za wyjazd służbowy na Targi Supercomm '98 w Atlancie udokumentowany fakturą Nr [...] z dnia [...].05.1998r. wystawioną przez "[...]" I. B. T. w W. na Spółkę "F.". 2. Wydatek w kwocie [...] zł dot. opłaty do wizy amerykańskiej do wyjazdu służbowego prezesa do Atlanty na targi telekomunikacyjne. Zdaniem Izby Skarbowej stosownie do art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, kosztem uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 tej ustawy. Oznacza to, że podatnik może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów wydatki poniesione w celu osiągnięcia przychodów. Tak więc poniesione wydatki w kwocie [...] zł jako związane z prowadzoną działalnością Spółki, a nie wymienione w art.16, ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych stanowią koszty uzyskania przychodów. Za bezzasadny uznano podniesiony w odwołaniu zarzut dot. nieuzasadnionego wyłączenia z kosztów uzyskania przychodów zwrotu kosztów podróży służbowych Pana J. C. i powoływanie się na ich związek z przychodem. Podstawą rozliczenia tych kosztów były delegacje służbowe wystawione dla Pana J. C., który nie był w tym czasie pracownikiem Spółki. Stanowią one zatem wydatek na rzecz udziałowca nie będącego pracownikiem, który na podstawie powołanego wyżej przepisu art. 16 ust. 1 pkt 38 nie może być uznany za koszt uzyskania przychodów. Również ustalenie zakresu i charakteru wykonywanych przez Pana J. C. obowiązków Prezesa Zarządu oraz związku jego działań z uzyskiwaniem przez Spółkę przychodów jak również zawarcie ugody z dnia [...] października 2001 r. pomiędzy F. a Panem J. C. zdaniem Izby nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie. Jak wynika z treści zawartej w dniu [...] października 2001 r. ugody pomiędzy Spółką z o.o. "F." a J. C. wynagrodzenie z tytułu stosunku pracy wraz z wszystkimi pochodnymi i dodatkami w okresie 1996-1998 należy potraktować jako ekwiwalent za pracę świadczoną na zasadzie umowy zlecenia. Wypłacone świadczenie jest wydatkiem na rzecz udziałowca nie będącego pracownikiem tej Spółki, a w świetle w/w art. 16 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych kosztami są tylko wydatki na rzecz udziałowców z tytułu pozostawania ze spółką w stosunku pracy. Odnosząc się do zarzutów o naruszeniu przepisów art. 120 i 180 Ordynacji podatkowej, Izba Skarbowa stwierdziła, iż zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie prawne i faktyczne, oparte jest na przepisach prawa i nie narusza przepisów Ordynacji podatkowej. Z decyzją Izby Skarbowej nie zgodził się podatnik wnosząc skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze podatnik przyznaje, iż zawarta, w dniu [...].04.1996 r. umowa między J. C., a F., nie była umową o pracę mimo brzmienia jej tytułu, bowiem w stosunku prawnym i faktycznym łączącym J. C. i F. istotnie brak jest elementu podporządkowania, charakterystycznego dla stosunku pracy, w ujęciu jaki zawiera kodeks pracy. Jest to jednakże jedyny element uzasadnienia decyzji, z którym podatnik się zgodził. W dalszej części skargi podatnik nie zgadza się ze stwierdzeniem, iż zawarcie "umowy o pracę" między J. C., a F. Sp. z o.o. zostało dokonane w celu obejścia prawa (ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych) Zdaniem skarżącego byłoby to zasadne, gdyby organ podatkowy wykazał, że zamiarem stron było wywołanie skutku innego niż zapewnienie stosownej zapłaty za pracę związaną z pełnieniem funkcji prezesa zarządu spółki przez J. C. czego jednak nie zrobiono. Przede wszystkim skarżący zarzuca, iż organy podatkowe błędnie interpretują obowiązującą w 1998 treść ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych stwierdzając, że "w świetle w/w art.16 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych kosztami są tylko wydatki na rzecz udziałowców z tytułu pozostawania ze spółką w stosunku pracy". Zdaniem Skarżącego w rzeczywistości przywołany przepis wyłącza możliwość włączenia do kosztów stanowiących koszty uzyskania przychodów "wydatków ponoszonych na rzecz udziałowców (akcjonariuszy) i członków spółdzielni nie będących pracownikami w rozumieniu odrębnych przepisów oraz na rzecz osób wchodzących w skład rad nadzorczych, komisji rewizyjnych lub innych organów stanowiących osób prawnych, z wyjątkiem wynagrodzeń wypłacanych z tytułu pełnionych funkcji". Skarżący uważa, iż z prostej, literalnej wykładni przepisu wynika, że nie tylko stosunek pracy daje prawo do zaliczenia wynagrodzenia udziałowca do kosztów uzyskania przychodów, ale także wynagrodzenie z tytułu pełnionej funkcji w organie stanowiącym spółki, bez względu na rodzaj stosunku zobowiązaniowego będącego podstawą wypłat. Powołując się na wykładnie systemową i celowościową analizowanego przepisu, skarżący dochodzi do wniosku, że za "wydatki na rzecz udziałowców lub akcjonariuszy" w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt. 38 nie mogą być w ogóle uważane świadczenia wzajemne, stanowiące ekwiwalent świadczonych spółce usług lub dostarczanych rzeczy oraz innych dóbr niezbędnych do prowadzenia działalności dochodowej. Następnie skarżący wyjaśnił przesłanki ugody zawartej pomiędzy J. C., a spółką F. U podstaw jej zawarcia legło bowiem przekonanie obydwu stron, że wyrok Sądu Okręgowego w K., w którego uzasadnieniu pojawia się stwierdzenie o nieważności umowy o pracę J. C. i spółki F., nie może kończyć sprawy ustalenia charakteru wzajemnych stosunków prawnych między stronami. W tym stanie rzeczy niezbędne stało się znalezienie takiej formuły prawnej, która oddawałaby istotę i charakter rzeczywistych stosunków łączących Spółkę i jej Prezesa m.in. w 1998 roku, wychodząc z założenia, że nie może być tu mowy o prawnej próżni. Strony uznały, że rzeczywisty charakter tych relacji pozwala na uznanie, że funkcja Prezesa Zarządu pełniona była na zasadzie zlecenia. Taka treść ugody w pełni harmonizuje stan prawny ustalony orzeczeniem Sądu Okręgowego w K. - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z regułami współżycia społecznego i normami kodeksu cywilnego. Powyżej przedstawione przesłanki wskazują na pełną prawną zasadność uznania za koszty uzyskania przychodów spółki F. zarówno wypłaconych w 1998 r. wynagrodzeń Prezesa Zarządu J. C. jak i poniesionych kosztów ubezpieczenia społecznego. Tym bardziej, według skarżącego, zasadne jest uznanie za koszty uzyskania przychodów, zwrotu kosztów podróży służbowych i kosztów używania samochodu dla celów spółki. Nie są to bowiem w żadnym przypadku wydatki na rzecz udziałowca lecz zwrot wydatków poczynionych dla realizacji zlecenia (art. 742 k.c.). W odpowiedzi na skargę Izba skarbowa w K. wnosząc o oddalenie skargi podtrzymała swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, jednak wobec wejścia w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ oraz ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/ w związku z art. 97 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271/ została ona rozpatrzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zgodnie z tymi przepisami. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stwierdzić należy, iż skarga częściowo zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 38 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. (Dz. U. nr 106, poz. 482 z poz. zm.) w brzmieniu obowiązującym w 1998 r., nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków ponoszonych na rzecz udziałowców (akcjonariuszy) i członków spółdzielni nie będących pracownikami w rozumieniu odrębnych przepisów oraz na rzecz osób wchodzących w skład rad nadzorczych, komisji rewizyjnych lub innych organów stanowiących osób prawnych, z wyjątkiem wynagrodzeń wypłacanych z tytułu pełnionych funkcji, z tym że wydatki ponoszone na rzecz członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i innych spółdzielni zajmujących się produkcją rolną są kosztem uzyskania przychodów w części dotyczącej działalności objętej obowiązkiem podatkowym w zakresie podatku dochodowego. Z pierwszej części przepisu art. 16 ust. 1 pkt 38 cyt. ustawy, wynika wyraźnie zamiar prawodawcy, aby z kategorii kosztów uzyskania przychodów wyłączyć wszelkie wydatki na rzecz udziałowców lub akcjonariuszy nie będących równocześnie pracownikami spółki. Kosztami uzyskania przychodów są więc a contrario wydatki ponoszone na rzecz udziałowców lub akcjonariuszy z tytułu pozostawania ze spółką w stosunku pracy. Druga część tego przepisu odnosi się natomiast do osób wchodzących w skład organów stanowiących osób prawnych, a więc nie tylko spółek prawa handlowego. Z kręgu tych osób należy jednak wyłączyć udziałowców lub akcjonariuszy, gdyż wydatki na ich rzecz zostały - poza wypłatami ze stosunku pracy - wyjęte z kategorii kosztów w sposób generalny przez pierwszą część przepisu. Druga część przepisu odbiera więc kosztowy charakter wydatkom na rzecz innych niż udziałowcy lub akcjonariusze członków organów stanowiących osób prawnych, poza wynagrodzeniem z tytułu pełnionej funkcji członkowskiej (np. za udział w posiedzeniach danego organu). Przedmiotowe ograniczenie dotyczy członkostwa w organach stanowiących, czyli nie obejmuje członkostwa w organie wykonawczym osoby prawnej (np. w jej zarządzie). Wydatki na rzecz innych niż udziałowcy lub akcjonariusze członków organów wykonawczych osoby prawnej (nie wyłączając zarządu spółki prawa handlowego) są zatem kosztem uzyskania przychodu, jeżeli zostały w tym celu poczynionej Wyrok NSA z 1999.02.10 sygn. akt I SA/Gd 496/97, podobnie wyrok NSA z 2000.09.28 sygn. akt I SA/Wr 2531/98) Bezzasadne jest więc stanowisko skarżącego, iż również wynagrodzenie z tytułu pełnionej przez udziałowca funkcji w organie stanowiącym spółki bez względu na rodzaj stosunku zobowiązaniowego daje możliwość zaliczenia wynagrodzenia udziałowca do kosztów uzyskania przychodów. Zarząd spółki nie jest bowiem organem stanowiącym, tylko organem zarządzającym, wykonawczym sprawami spółki. W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną, przyznaną przez podatnika i stwierdzona prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. jest fakt, iż J. C. będący prezesem zarządu spółki F. w 1998 r. nie był związany ze spółką stosunkiem pracy. Zasadne jest więc stanowisko organów podatkowych w zakresie nie uznania za koszty uzyskania przychodów wynagrodzenia J. C. wraz ze składkami na ZUS i innymi należnościami związanymi ściśle ze stosunkiem pracy. Bez znaczenia jest przy tym to, iż J. C. zawarł w późniejszym okresie ugodę na podstawie, której uznano, iż otrzymane przez niego wynagrodzenie jest ekwiwalentem za prace świadczoną na zasadzie umowy zlecenia. Przepis art. 16 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, w brzmieniu obowiązującym w 1998 roku, nie dawał bowiem podstawy do uznawania za koszt uzyskania przychodu wydatków ponoszonych z tytułu umowy zlecenia na rzecz udziałowców nie będących pracownikami. Sąd podzielił natomiast stanowisko skarżącego w zakresie pozostałych wydatków związanych ze zwrotem kosztów podróży służbowej i kosztów używania prywatnych samochodów dla celów spółki. Zwrot kosztów podróży służbowej i kosztów używania prywatnego samochodu dla celów spółki nie są bowiem wydatkami na rzecz udziałowca w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 38 cyt ustawy. Wydatki związane z kosztami podróży służbowej są bowiem wydatkami związanymi z prowadzoną działalnością gospodarczą podatnika i jeżeli są poniesione w celu osiągnięcia przychodu i są właściwie udokumentowane stanowią koszt uzyskania przychodu. Podobnie wyraził się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 03.10.2002 sygn. akt SN III RN 156/01. Zdaniem Sądu Najwyższego zwrot o wydatkach ponoszonych "na rzecz" udziałowców (akcjonariuszy), zamieszczony w cyt. przepisie nie rozciągał się na wszelkie wydatki dokonywane na ich "korzyść", dla ich "dobra", w ich "interesie", czy choćby tylko "do ich rąk", niezależnie od charakteru danego świadczenia. Należy bowiem pamiętać, że kosztami uzyskania przychodu są według art. 15 ust. 1 ustawy koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, za wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. Zasadą jest zatem odliczanie od przychodów każdego wydatku, który pozostaje w przyczynowym związku z prowadzoną działalnością i którego poniesienie miało bądź mogło mieć wpływ na wysokość osiągniętego przychodu. Takie wydatki są w istocie swoistą "ceną", którą trzeba każdorazowo zapłacić za osiągnięcie rzeczywistego albo choćby tylko potencjalnego przychodu. Inaczej mówiąc, wspomniane wydatki nie są z natury rzeczy jednostronnym przysporzeniem i mają swój szeroko pojęty ekwiwalent także wówczas, gdy są czynione "na rzecz" udziałowców (akcjonariuszy), czy też raczej - im kompensowane (zwracane). W konsekwencji ewentualne zakazy uwzględniania tak pojętych kosztów działalności muszą mieć ustawowe oparcie i nie mogą być interpretowane w rozszerzający sposób (2002.10.03 wyrok SN III RN 156/01). Również zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów wydatków z tytułu kosztów używania, dla potrzeb działalności gospodarczej spółki, prywatnych samochodów osobowych przez członków zarządu spółki, nie jest powiązane z ich statusem jako pracowników spółki, lecz powinno być oceniane pod kątem wymagań określonych w art. 16 ust. 1 pkt 51 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (por. wyrok SN z 18.12.2003 r. sygn. akt. III RN 21/03). Co prawda ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż J. C. rozliczał się z używania prywatnego samochodu dla potrzeb działalności spółki w sposób ryczałtowy, co wykluczałoby spełnienie przesłanek z art. 16 ust. 1 pkt 51 cyt. ustawy. Niemniej jednak postępowanie dowodowe w tym zakresie nie było prowadzone, dlatego tez nie można takiej możliwości wykluczyć. Dlatego też przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy podatkowe powinny dokonać analizy ww. wymienionych wydatków pod katem realizacji znamion z art. 15 ust. 1 i art. 16 ust. 1 pkt. 51 cyt ustawy. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 z poz. zmianami) orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowaniu orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI