I SA/KR 435/03

I SA/Kr 435/03 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2005-12-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-03-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas
Ewa Michna /sprawozdawca/
Józef Gach /przewodniczący/
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: NSA Józef Gach Sędziowie: WSA Ewa Michna (spr) WSA Bogusław Wolas Protokolant: Iwona Sadowska - Białka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2005r sprawy ze skargi J. W. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 5 lutego 2003r Nr. [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą j ą decyzję organu I instancji. II.zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie 22 zł 40 gr (dwadzieścia dwa złote czterdzieści groszy ).
Uzasadnienie
I SA/Kr 435/03
Uzasadnienie
W zeznaniu rocznym Pit-37 za 2001 r. J. W. wykazała należny dochód z emerytury w kwocie 9 639,72zł. Po odliczeniu składek na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 747,11 zł., wydatków remontowych w wysokości 491,58zł. zadeklarowany podatek dochodowy wyniósł 99,60zł., przy czym J. W. wykazała w zeznaniu rocznym nadpłatę w wysokości 491,60zł.
W dniu [...]stycznia 2002r. J.W. zwróciła się pisemnie do Urzędu Skarbowego z prośbą o anulowanie składanych przez nią deklaracji PIT-51, powołując się na zmianę wcześniej zawartej umowy renty na umowę darowizny i popełniony błąd polegający na przeświadczeniu, że nadal powinna składać deklaracje PIT-51 i opłacać zaliczki na podatek dochodowy. Do swojej prośby J. W. dołączyła kserokopię aktu notarialnego umowy renty zawartej [...] sierpnia 1999r. ze swoją córką B. B. W. oraz kserokopię pisemnej umowy z dnia 16 lutego 2001 r. rozwiązującą umowę renty, a w to miejsce zobowiązującą do wypłacania J. W. kwartalnie 4500zł. tytułem darowizny. Pismem z dnia [...] lutego 2002r. Urząd Skarbowy poinformował J. W., że przepisy prawa podatkowego nie przewidują anulowania deklaracji podatkowych. Pismem datowanym na [...]sierpnia 2001 r. J. W. złożyła w Urzędzie Skarbowym wniosek stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. w związku z nienależnie, jej zdaniem, uiszczonymi zaliczkami w kwocie 2071,70zł. z tytułu otrzymywanej renty umownej w wysokości 13 500zł.
W toku postępowania wywołanego wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty Urząd Skarbowy uznał za bezpodstawne żądanie J. W. w części dotyczącej, jakoby nienależnego, wpłacanego podatku z tytułu renty. Dodatkowo Urząd Skarbowy uznał, że J.W.zawyżyła kwotę odliczeń podatkowych o wydatki na cele remontowe poniesione w 2000r. w wysokości 354,16zł. co dało kwotę zawyżenia 67,30zł.
Powyższe ustalenia spowodowały wydanie decyzji nr [...] z dnia [...] października 2002r. w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. oraz określenia zobowiązania podatkowego za 2001 r. w kwocie 2 731,90zł., określenia zaległości podatkowej w wysokości 560,60zł. oraz należnych odsetek za zwłokę. W wydanej decyzji Urząd Skarbowy podkreślił, że zgłoszenie umowy darowizny do Urzędu Skarbowego (właściwym w sprawie zgodnie z miejscem zamieszkania darczyńcy) nastąpiło[...] marca 2002r. tj. prawie rok od sporządzenia umowy darowizny.
Pismem z dnia [...] października 2002r. J. W. wniosła odwołanie. Izba Skarbowa w wyniku postępowania odwoławczego, nie uwzględniła zarzutów odwołania i utrzymała w mocy decyzją nr [...] z dnia[...] lutego 2003r. ww. decyzję Urzędu Skarbowego.
W wniesionej skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie J. W. zarzuciła naruszenie art. 76c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zmianami) oraz art. 27a ust. 5 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 14 poz. 176 ze zmianami) poprzez ich błędną interpretację i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Urzędu Skarbowego. W uzasadnieniu skargi J. W. podniosła, iż została wprowadzona w błąd informacjami uzyskanymi w Urzędzie Skarbowym, że pomimo zamiany dotychczasowej umowy renty na umowę darowizny, powinna nadal składać PIT-51. Ponadto J. W. zarzuciła, że w rzeczywistości organy podatkowe orzekły o nieważności umowy darowizny, czym naruszyły obowiązujące przepisy. Odnosząc się natomiast do zakwestionowania odliczeń remontowych udokumentowanych fakturami VAT z roku 2000, J.W.podniosła, że z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 1997r. (sygn. K8/97) wynika, że wydatki mogą być sumowanej a z przepisu art. 27a ust. 5 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2003r. wynika, ze odliczenia mogą być dokonywane w roku, w którym wydatki remontowe przekroczyły ustawowe minimum, natomiast brak jest wymogu, aby wydatki takie poniesione były w roku odliczenia.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie podnosząc, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego wskazuje, że celem "rozwiązania umowy renty" było obejście przepisów ustawy podatkowej, akcentując przy tym, że wpłacone zaliczki na podatek dochodowy wyniosły 2071,70zł., natomiast zapłacony podatek od darowizny wyniósł 133,30zł. Odnosząc się natomiast do zarzutów dotyczących nieuwzględnienia wydatków remontowych poniesionych w 2000r., Izba Skarbowa podkreśliła, iż przywołany w skardze wyrok Trybunału Konstytucyjnego należy rozumieć jako prawo do kumulacji wydatków remontowych w celu ustalenia prawa do skorzystania z ulgi, przy czym prawo to może zostać zrealizowane począwszy od roku, w którym suma wydatków poniesionych przez podatnika jest równa co najmniej ustawowemu minimum i dotyczy to tylko wydatków, które zostały poniesione w roku przekroczenia tego minimum i w. latach następnych.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.
Na wstępie należy zaznaczyć, iż z akt postępowania wynika, że Urząd Skarbowy wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. w związku z wnioskiem J. W. datowanym na [...] sierpnia 2002r. podczas, gdy w rzeczywistości prowadził postępowanie również w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r., czym naruszył przepis art. 165 §2 ustawy z 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zmianami). Postępowanie w sprawie nadpłaty jest innym postępowaniem niż postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego. Przystępując do dokonania wymiaru rocznego zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r., Urząd Skarbowy \powinien wszcząć postanowieniem w takim zakresie postępowanie.
Ponadto, Urząd Skarbowy posiadając wiedzę o wydanej decyzji przez Urząd Skarbowy w sprawie kwot wypłacanych J. W. tytułem darowizny całkowicie zignorował ten fakt, odmiennie oceniając skutki podatkowe tych samych czynności. Skoro, zdaniem Urzędu Skarbowego decyzja wydana przez Urząd Skarbowy oparta została na odmiennej ocenie skutków zawartej umowy przez J. W.to wydanie decyzji w sprawie wysokości podatku dochodowego od osób fizycznych powinno zostać poprzedzone wznowieniem postępowania i uchyleniem decyzji w sprawie podatku od spadków i darowizn. Nie do pogodzenia z zasadą działania organów podatkowych w sposób budzący zaufanie tj. zasadą wynikającą z art. 121 cyt. ustawy- Ordynacja podatkowa, jest, w sytuacji posiadania wiedzy o rozstrzygnięciu innego organu podatkowego, dokonywanie odmiennej oceny skutków podatkowych tej samej czynności.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie organy podatkowe uprawnione są do samodzielnej oceny skutków podatkowych czynności prawnych, umów zawieranych przez podatników. Jednakże ocena ta nie może być dowolna. W niniejszej sprawie nie przesłuchano stron umowy, opierając się wyłącznie na ocenie twierdzeń J.W. zawartych w wniosku o nadpłatę. Nie zbadano co wpłynęło na zmianę umowy renty na umowę darowizny, czy oprócz zmiany treści umowy zmieniły się inne okoliczności sprawy. Argumentacja zawarta w zaskarżonej decyzji, iż zawarta umowa darowizny wynikała wyłącznie z dążenia J. W. do obejścia prawa podatkowego nie wynikła jakiegokolwiek dowodu w sprawie, a jedynie z zaakcentowania korzystniejszego sposobu opodatkowania w porównaniu do opodatkowania umowy renty,
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie nie jest naruszeniem prawa wybranie przez podatników takiego kształtu zawieranych umów, aby umowy te wywoływały najkorzystniejsze skutki finansowe, w tym skutki podatkowe. Naruszeniem prawa jest natomiast takie kształtowanie stosunków prawnych, które nie odpowiadają rzeczywistości, a ich jedynym celem jest zminimalizowanie obciążeń podatkowych. Organy podatkowe nie przeprowadziły w ogóle w tym zakresie postępowania dowodowego, a prori uznając, iż jedynym celem umowy darowizny jest dążenie do obniżenia sposobu opodatkowania przekazywanych kwartalnie J. W. środków utrzymania przez j ej córkę.
Takie działanie naruszyło przepisy art. 187 §1 cyt. ustawy - Ordynacja podatkowa w stopniu, który wpłynął na wynik postępowania. Skarga wniesiona przez J. W. nie zawierała zarzutów w tym zakresie, jednakże zgodnie z art. 134. § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zmianami) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekający w niniejszej sprawie skład Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wziął więc z urzędu pod uwagę wady prawne wydanych w sprawie orzeczeń organów podatkowych I oraz II instancji.
Pozostałe zarzuty skargi powołanych części dotyczącej wydatków remontowych, nie są zasadne. Przepis art. 27a cyt. ustawy powołanych podatku dochodowym od osób fizycznych powołanych brzmieniu obowiązującym w 2001 r. ogranicza prawo do odliczenia wydatków remontowych jedynie do wydatków poniesionych powołanych danym roku. Powyższe ograniczenie wynika z literalnego brzmienia obowiązującego w 2001r. art. 27a ust. 1 zdanie pierwsze cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowiącego "podatek dochodowy od osób, (...) zmniejsza się na zasadach określonych w ust. 2-17, jeżeli w roku podatkowym podatnik... " oraz stanowiącego jego dopełnienie art. 27aust. 3 pkt 3 cyt. ustawy określającego wartość maksymalną odliczeń powołanych wysokości 19% wydatków o których mowa w art. 27a ust. 1 pkt 1 lit. g) tj. poniesionych powołanych danym roku podatkowym wydatków mieszkaniowych przeznaczonych na remont, i modernizację budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego
Rozpoznając sprawę oparto się na art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zmianami) stanowiącym, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegaj ą rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi .
W oparciu więc o art. 145 § 1 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji, orzekając jednocześnie o kosztach na zasadzie art. 200 tejże ustawy.