I SA/Kr 434/22

I SA/Kr 434/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-09-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jarosław Wiśniewski /przewodniczący/
Waldemar Michaldo
Wiesław Kuśnierz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 538/23 - Wyrok NSA z 2024-01-25
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 2 par. 1 pkt. 8, art, 17a
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 182, art. 294, art. 297-299
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
|Sygn. akt I SA/Kr 434/22 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 września 2022 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz (spr.), WSA Waldemar Michaldo, , , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 września 2022 r. sprawy ze skargi P. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 4 lutego 2022 r. nr 1201-IEE.711.1.3.2022.2.LJM w przedmiocie zwrotu podania oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej: DIAS, organ II instancji) postanowieniem z dnia 4 lutego nr 1201-IEE.711.1.3.2022.2.LJM utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nowym Targu (dalej: NUS, organ egzekucyjny) z dnia 14 grudnia 2021 r. nr 1218-SEE.711.3190.2021 w przedmiocie zwrotu podanie wniesionego przez P. G. (dalej: Zobowiązany Skarżący) z którego wynika, że organem właściwym w sprawie jest organ państwa członkowskiego.
Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
NUS działający jako organ egzekucyjny, prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego P. G. na podstawie jednolitego tytułu wykonawczego nr SK-e994562021G_20210714-UIPE_I z dnia 14 lipca 2021 r. obejmującego należności państwa członkowskiego z tytułu podatku od wartości dodanej VAT, których wierzycielem jest Danovy urad Zilina, na kwotę należności głównej 8.649,31 EUR (39.516,10 zł).
Organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia 29 lipca 2021 r. zajął wierzytelność z rachunku bankowego Zobowiązanego.
Zobowiązany w dniu 9 sierpnia 2021 r. wniósł do organu egzekucyjnego podanie o zaniechanie i umorzenie prowadzonej egzekucji na podstawie w/w tytułu wykonawczego. Podanie zawierało w treści zarzut nieistnienia obowiązku.
NUS wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 14 grudnia 2021 r. zwrócił Zobowiązanemu wniesione podanie. Jako podstawę zwrotu organ egzekucyjny wskazał przepis art. 17a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427, ze zm.; dalej: u.p.e.a.).
Zobowiązany na postanowienie NUS wniósł zażalenie w którym podniósł nieistnienie obowiązku, stwierdzając że słowacki urząd skarbowy bezpodstawnie domaga się od niego zwrotu pieniędzy. Stwierdził, że jego "gehenna z oszustami ze słowackiego Urzędu Skarbowego trwa 12 lat". W tym czasie o "oszukańczych praktykach" tego urzędu zawiadomił Prokuraturę, Policję oraz inne wymienione w podaniu instytucje.
DIAS wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 4 lutego 2022 r. utrzymał w mocy postanowienie NUS.
W uzasadnieniu postanowienia DIAS wskazał, że zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawą wniesionego zarzutu w tej sprawie jest - nieistnienie obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.) dochodzonego na podstawie jednolitego tytułu wykonawczego. Zgodnie z art. 33 § 3 u.p.e.a. w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 i 9, przepisów art. 33 § 1 i 2 nie stosuje się. Przepis art. 17a stosuje się. Art. 17a u.p.e.a. znajduje zastosowanie w każdym przypadku, gdy do organu administracji publicznej, w tym zarówno organu egzekucyjnego, czy też wierzyciela, wniesione zostanie podanie, do którego rozpatrzenia właściwy jest organ państwa członkowskiego (art. 1a pkt 8c u.p.e.a.). W omawianej sprawie organem właściwym państwa członkowskiego (Słowacji) jest Danovy urad Zilina. Na podstawie art. 17a u.p.e.a. podanie podlega zwrotowi wnoszącemu podanie, wraz z pouczeniem, że w sprawie będącej przedmiotem podania powinien wnieść podanie do organu właściwego państwa członkowskiego lub państwa trzeciego, zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym państwie. Zwrot podania następuje w formie postanowienia, na które służy zażalenie.
Dalej organ II instancji wskazał, że podanie Zobowiązanego, wniesione do organu egzekucyjnego zawierało w treści zarzut nieistnienia obowiązku należności państwa członkowskiego wynikających z zagranicznego tytułu wykonawczego. Zarzuty zgłoszone do polskiego organu egzekucyjnego na podstawie takiego tytułu wykonawczego nie przysługują. Zgodnie z powołanymi wyżej przepisami u.p.e.a., zarzuty te rozpatruje organ właściwego państwa członkowskiego, w tej sprawie – czyli Danovy urad Zilina. Wobec powyższego organ egzekucyjny zwrócił podanie Zobowiązanemu, działając na podstawie art. 17a u.p.e.a. oraz poinformował, że Zobowiązany powinien wnieść wniosek do organu właściwego państwa członkowskiego, zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym państwie.
Na powyższe postanowienie Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której wskazał, że organy orzekające w sprawie nie zrobiły nic by wyjaśnić stan faktyczny, a wręcz popierają próbę wyłudzenia od Niego dużej sumy pieniędzy przez słowackie organa skarbowe.
Dalej Skarżący podniósł, że od dwunastu lat jest bezprawnie atakowany przez słowacki urząd skarbowy, który twierdzi, że Skarżący złożył deklarację w podatku VAT w 2009 r. i domaga się zwrotu 12.500 euro i 400.000 euro. Deklaracja tak została złożona w imieniu Skarżącego i nieudolnie sfałszowanym podpisem Skarżącego.
Kolejno Skarżący podniósł, że trzykrotnie składał doniesienia do polskiej Prokuratury, raz do słowackiej oraz poinformował o próbie wyłudzenia polską ambasadę i konsulat na Słowacji. Polska i słowacka prokuratura przeprowadziły postępowanie i uznały, że dokonano oszustwa na szkodę Skarżącego i że jest poszkodowany. Pomimo tych "wyroków" słowacki urząd skarbowy zdaniem Skarżącego próbuje go okraść wystawiając bezprawne tytuły egzekucyjne. Po nielegalnej zdaniem Skarżącego próbie ściągnięcia pieniędzy wysłał do Urzędu Skarbowego w Nowym Targu postanowienie prokuratury słowackiej, w której jest stwierdzenie, że Skarżący jest osobą poszkodowaną. Zdaniem Skarżącego polski urząd skarbowy winien chronić polskiego obywatela przed próbami wyłudzenia pieniędzy i wnikliwie zbadać sprawę, skontaktować się z prokuraturą polską i słowacką, wezwać Skarżącego i wysłuchać.
Następnie Skarżący wniósł "o natychmiastowe zaprzestanie nielegalnej windykacji nieistniejącego długu, "zwrócenie się do słowackiej izby skarb. na jakiej podstawie wystawia tytuły egzekucyjne".
Końcowo Skarżący wniósł o wezwanie na świadka pracownika Urzędu Skarbowego w Namestowie, który prowadził, ze Skarżącym "korespondencję z ramienia urz. skarb na Słowacji".
Do skargi Skarżący dołączył plik dokumentów otrzymanych od polskich i słowackich organów ochrony prawa oraz dokumenty związane z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym.
DIAS w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz, jak w sprawie niniejszej, postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Kontrola sądowoadministracyjna w przedmiotowej sprawie przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria wykazała, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie NUS nie naruszają prawa w sposób uzasadniający eliminację ich z obrotu prawnego. W ocenie Sądu zaskarżone rozstrzygnięcia są merytorycznie prawidłowe i wydane zostały w wyniku postępowania przeprowadzonego zgodnie z zasadami określonymi zarówno w u.p.e.a., jak i w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735, ze zm.; dalej: K.p.a.).
Istota sporu w sprawie dotyczy zasadności zwrotu Skarżącemu podania, w którym podnosił on zarzuty dotyczące postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie jednolitego tytułu wykonawczego wystawionego przez administrację słowacką.
Z akt sprawy wynika, że postępowanie egzekucyjne do majątku Zobowiązanego prowadzone jest na podstawie jednolitego tytułu wykonawczego z dnia 14 lipca 2021 r. obejmującego należności państwa członkowskiego z tytułu podatku od wartości dodanej VAT, których wierzycielem jest Daňový urad Žilina, z siedzibą na Słowacji.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 14 ust. 1 dyrektywy Rady Unii Europejskiej z dnia 16 marca 2010 r. nr 2010/24/UE w sprawie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków, ceł i innych obciążeń (Dz.U.UE.L.2010.84.1) spory dotyczące wierzytelności, pierwotnego tytułu wykonawczego umożliwiającego egzekucję we wnioskującym państwie członkowskim lub jednolitego tytułu wykonawczego umożliwiającego egzekucję we współpracującym państwie członkowskim oraz spory dotyczące ważności powiadomienia dokonanego przez właściwy organ wnioskującego państwa członkowskiego podlegają kompetencjom odpowiednich organów wnioskującego państwa członkowskiego. Jeżeli w trakcie procedury odzyskiwania wierzytelności pierwotny tytuł wykonawczy umożliwiający egzekucję we wnioskującym państwie członkowskim lub jednolity tytuł wykonawczy umożliwiający egzekucję we współpracującym państwie członkowskim zostają zaskarżone przez zainteresowaną stronę, organ współpracujący informuje taką zainteresowaną stronę, że sprawa musi zostać przez nią wniesiona przed odpowiedni organ wnioskującego państwa członkowskiego, zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym państwie.
Innymi słowy, na mocy przepisów unijnych, polskie organy egzekucyjne udzielające pomocy innemu państwu członkowskiemu nie są właściwe w sprawach zaskarżania przez zobowiązanego tytułów wykonawczych, na podstawie których jest dochodzona należność. (podkreślenie Sądu).
Jeżeli zobowiązany wniesie takie zarzuty do polskiego organu egzekucyjnego, to należy poinformować go o trybie wnoszenia zarzutów. Nie przekazuje się wówczas zarzutów właściwym organom państwa występującego o udzielenie pomocy. Podstawę do zwrotu podania stanowi wówczas powołany przez organy obydwóch instancji art. 17a u.p.e.a., zgodnie z którym, w przypadku wniesienia podania, z którego wynika, że organem właściwym w sprawie jest organ państwa członkowskiego lub państwa trzeciego, podanie podlega zwrotowi wnoszącemu podanie, wraz z pouczeniem, że w sprawie będącej przedmiotem podania powinien wnieść podanie do organu właściwego państwa członkowskiego lub państwa trzeciego, zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym państwie. Zwrot podania następuje w formie postanowienia, na które służy zażalenie.
Kolejno Sąd wskazuje, że w myśl art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela za pośrednictwem organu egzekucyjnego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie z przepisem art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Stosownie do art. 33 § 3 u.p.e.a. w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 i 9, przepisów art. 33 § 1 i 2 nie stosuje się. Przepis art. 17a stosuje się. Jak Sąd wskazał powyżej, dochodzona należność to słowacki podatek od towarów i usług, zatem mieści się w przepisie art. 2 § 1 pkt 8 u.p.e.a, zgodnie z którym egzekucji administracyjnej podlegają należności pieniężne państwa członkowskiego wynikające z tytułu podatków i należności celnych pobieranych przez to państwo lub w jego imieniu, przez jego jednostki podziału terytorialnego lub administracyjnego, w tym organy lokalne, lub w imieniu tych jednostek lub organów, a także w imieniu Unii Europejskiej.
Zatem w przypadku, gdy dochodzona jest należność pieniężna państwa członkowskiego wynikająca z tytułu podatków, ustawodawca w sposób jednoznaczny wyłączył możliwość składania zarzutów. Jednocześnie ustalił procedurę postępowania organu egzekucyjnego w sytuacji, gdy zobowiązany wniesie takie zarzuty, które dotyczą należności państwa członkowskiego. Mianowicie w pierwszej kolejności, w cytowanym już powyżej przepisie art. 17a u.p.e.a. w sposób nie budzący żadnych wątpliwości ustawodawca nakazał organowi egzekucyjnemu zwrócić podanie wnoszącemu w przypadku, gdy z podania wynika, że organem właściwym do rozpatrzenia tego podania jest organ państwa członkowskiego. Jednocześnie organ ma obowiązek pouczyć wnoszącego podanie, że w sprawie będącej przedmiotem podania powinien wnieść podanie do organu właściwego państwa członkowskiego lub państwa trzeciego, zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym państwie.
Sąd stwierdza, że w rozpatrywanej wszystkie warunki zwrotu podania określone w art. 17a u.p.e.a. zostały spełnione, mianowicie właściwym do rozpatrzenia podania był słowacki organ egzekucyjny, a NUS prawidłowo pouczył Skarżącego, że powinien wnieść podanie do słowackiego organu egzekucyjnego (organu właściwego państwa członkowskiego lub państwa trzeciego – s. 2 postanowienia organu I instancji – k. 46 verte i 45 akt adm.).
Odnosząc się do argumentacji skargi, a w szczególności zasadności kierowania egzekucji do Skarżącego, Sąd wyjaśnia, że polskie organy egzekucyjne nie są władne oceniać działań organów słowackiej administracji podatkowej, w tym tego, czy słowackie organy egzekucyjne zasadnie dochodzą należności.
Sąd wyjaśnia, że polskie organy administracji publicznej, a takim jest organ egzekucyjny, mają kompetencję do rozstrzygania spraw administracyjnych, jeżeli w danej sytuacji prawo administracyjne obowiązujące w Polsce ma zastosowanie. Organ administracji nie dokonuje wyboru prawa właściwego. Stosowanie norm prawnych innego państwa jest wykluczone. Inaczej rzecz ujmując, właściwość (kompetencja, jurysdykcja) organu danego państwa, w tym wypadku polskiego organu egzekucyjnego, skutkuje tym, że orzeka on na podstawie prawa obowiązującego w Rzeczpospolitej Polskiej. Skoro ustawodawca w sposób jednoznaczny w ustawie wskazał, że organ egzekucyjny ma zwrócić wnoszącemu podanie w sytuacji, gdy organem właściwym jest organ innego państwa, to nie ma on kompetencji do występowania do organu innego państwa z pytaniem, czy obowiązek objęty jednolitym tytułem wykonawczym istnieje. Tym samym argumentacja zawarta w skardze poparta złożonymi dokumentami nie mogła odnieść rezultatu i skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego.
Zdaniem Sądu Skarżący powinien podjąć kolejną próbę wyjaśnienia zaistniałej sytuacji z właściwymi organami słowackiej administracji podatkowej. Jest to jedyna droga, aby wyjaśnić kwestie związane z dochodzoną należnością z tytułu słowackiego podatku od towarów i usług, gdyż wierzycielem tych należności jest właśnie słowacki organ podatkowy, który złożył stosowny wniosek egzekucyjny.
Odnosząc się do wniosku Skarżącego odnośnie przesłuchania pracownika słowackiego organu podatkowego Sąd wyjaśnia, że w postępowaniu w przed sądem administracyjnym kontrola administracji publicznej odbywa się na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 P.p.s.a.), a zatem co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed tym sądem, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym przez organ administracji. Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zatem postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym ograniczone jest wyłącznie do możliwości przeprowadzenia dowodu z dokumentów i może mieć wyłącznie charakter uzupełniający. Oznacza to, że sąd administracyjny nie przesłuchuje świadków, dlatego Sąd nie mógł uwzględnić wniosku Skarżącego.
Ponadto Sąd wyjaśnia, że sąd administracyjny nie ma kompetencji uprawniających go do wstrzymania egzekucji, czy też nakazania organowi egzekucyjnemu wstrzymania egzekucji.
Sąd w ramach dokonywanej kontroli jeżeli stwierdził, że decyzja, czy postanowienie narusza prawo, uchyla tą decyzję lub postanowienie w całości lub części, jednocześnie formułuje zalecenia do ponownego rozpoznania sprawy.
Podsumowując, przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego w zakresie podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek wziętych przez Sąd pod uwagę z urzędu wykazała, że postanowienia te są zgodne z prawem, nie naruszają bowiem przepisów prawa w stopniu mogącym mieć istotnym wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.