I SA/KR 432/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Krakowie oddalił skargę na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu kwoty z przepadku poręczenia majątkowego, uznając niewłaściwość drogi administracyjnej.
Skarżący domagał się zwrotu 80.000 zł z tytułu przepadku poręczenia majątkowego, powołując się na art. 269 § 1 k.p.k. Organy administracji (Naczelnik Urzędu Skarbowego i Dyrektor Izby Administracji Skarbowej) odmówiły wszczęcia postępowania, uznając swoją niewłaściwość. WSA w Krakowie oddalił skargę, potwierdzając, że postępowanie administracyjne nie jest właściwe do rozpatrzenia tego typu wniosków, a sprawa powinna być kierowana na drogę cywilną lub egzekucyjną.
Sprawa dotyczyła wniosku J.D. o zwrot kwoty 80.000 zł z tytułu przepadku poręczenia majątkowego, orzeczonego przez Sąd Okręgowy w Krakowie wobec W.L. Skarżący powoływał się na art. 269 § 1 k.p.k., który przyznaje pokrzywdzonemu pierwszeństwo zaspokojenia roszczeń z takich środków. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wszczęcia postępowania, wskazując na brak podstaw prawnych do rozpatrzenia wniosku w trybie administracyjnym oraz na techniczną rolę urzędu skarbowego w przyjęciu środków. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Skarżący zaskarżył postanowienie do WSA w Krakowie, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i k.p.k. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że postępowanie administracyjne jest niewłaściwe dla tego typu spraw. Podkreślono, że Skarb Państwa jest podmiotem prawa cywilnego, a kwestie zaspokojenia roszczeń pokrzywdzonego z przepadku powinny być rozpatrywane na drodze cywilnej lub egzekucyjnej, a nie administracyjnej. Sąd powołał się również na wcześniejszą korespondencję z Sądem Okręgowym, który wskazał na niewłaściwość sądu do wykonania orzeczenia w zakresie zaspokojenia roszczeń pokrzywdzonego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie administracyjne jest niewłaściwe dla tego typu spraw. Organ administracji pełni jedynie rolę techniczną w przyjęciu środków, a kwestie zaspokojenia roszczeń pokrzywdzonego powinny być rozpatrywane na drodze cywilnej lub egzekucyjnej.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny uznał, że przepisy k.p.a. nie obejmują spraw karnych ani cywilnych, a Skarb Państwa jest podmiotem prawa cywilnego. Naczelnik urzędu skarbowego nie ma podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu środków, co do których orzeczono przepadek na rzecz Skarbu Państwa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (19)
Główne
k.p.a. art. 61a § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.
k.p.k. art. 269 § 1
Kodeks postępowania karnego
Pokrzywdzony ma pierwszeństwo zaspokojenia swoich roszczeń wynikających z przestępstwa z sum poręczenia majątkowego przelanych na rzecz Skarbu Państwa, jeżeli w inny sposób nie można uzyskać naprawienia szkody.
Pomocnicze
k.p.a. art. 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zakres przedmiotowy i podmiotowy stosowania ustawy, który nie obejmuje spraw karnych i cywilnych.
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy utrzymuje w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
k.p.a. art. 144
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 151
Kodeks postępowania administracyjnego
W razie nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę.
k.p.k. art. 283 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.k.w. art. 1
Kodeks karny wykonawczy
p.p.s.a. art. 119 § 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
p.p.s.a. art. 120
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.c. art. 33
Kodeks cywilny
k.c. art. 34
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 1060 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Tryb egzekucji świadczeń pieniężnych od Skarbu Państwa.
k.p.c. art. 1060 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ administracji publicznej nie jest właściwy do rozpatrzenia wniosku o zwrot środków z przepadku poręczenia majątkowego, gdyż jest to sprawa cywilna/egzekucyjna. Art. 269 § 1 k.p.k. nie stanowi samoistnej podstawy prawnej do żądania zwrotu od organu administracji.
Odrzucone argumenty
Organ I instancji miał obowiązek przekazać na rzecz Skarżącego kwotę 80.000,00 zł tytułem podlegającej przepadkowi sumy poręczenia majątkowego, wynikający z art. 269 § 1 k.p.k. Niewłaściwe zastosowanie art. 6 k.p.a. w związku z art. 269 § 1 k.p.k. przez błędną interpretację. Naruszenie art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności, brak odniesienia się do argumentów i dowolność w rozpatrzeniu materiału dowodowego.
Godne uwagi sformułowania
Naczelnik urzędu skarbowego w sprawie karnej pełni jedynie rolę techniczną (wykonawczą). Pojęcie Skarbu Państwa jest pojęciem z gruntu prawa cywilnego, a nie administracyjnego. Droga właściwa w niniejszej sprawie jest droga postępowania cywilnego (w tym egzekucyjnego), a nie administracyjnego.
Skład orzekający
Bogusław Wolas
przewodniczący
Grzegorz Klimek
sprawozdawca
Jarosław Wiśniewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie niewłaściwości drogi postępowania administracyjnego w sprawach dotyczących zwrotu lub zaspokojenia roszczeń z przepadku poręczenia majątkowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy wnioskodawca próbuje dochodzić roszczeń z przepadku poręczenia majątkowego od organu administracji skarbowej, zamiast na drodze cywilnej lub egzekucyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje ważne rozróżnienie między właściwością organów administracji a drogą cywilną/egzekucyjną w kontekście dochodzenia roszczeń z przepadku. Jest to istotne dla prawników procesowych i praktyków.
“Czy urząd skarbowy zwróci Ci pieniądze z przepadku? Sąd wyjaśnia, gdzie szukać.”
Dane finansowe
WPS: 80 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Kr 432/23 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2023-07-05 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-05-15 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Bogusław Wolas /przewodniczący/ Grzegorz Klimek /sprawozdawca/ Jarosław Wiśniewski Symbol z opisem 6119 Inne o symbolu podstawowym 611 Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie WSA Jarosław Wiśniewski WSA Grzegorz Klimek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 lipca 2023 r. sprawy ze skargi J. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 24 marca 2023 r. nr 1201-IEE.7113.2.40.2023.2.ID w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania skargę oddala. Uzasadnienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej również jako: Organ, Dyrektor, DIAS) postanowieniem z dnia 24 marca 2023 r. nr 1201-IEE.7113.2.40.2023.2.ID utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków - Śródmieście z dnia 2 lutego 2023 r. nr 1213.SEE.7113.45. POS.2023.MK w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o zwrot środków należnych z tytułu zaspokojenia roszczeń J.D. (dalej również jako: Strona, Skarżący) z ulegającego przepadkowi poręczenia majątkowego w kwocie 80.000,00 zł. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. 1. Naczelnik Urzędu Skarbowego Kraków - Śródmieście otrzymał 21 lutego 2019 r. odpis prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 18 grudnia 2018 r. wydanego w sprawie prowadzonej pod sygnaturą akt [...] przeciwko W.L. W wyroku tym Sąd, na zasadzie art. 283 § 2 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 1375 z późn. zm. dalej jako k.p.k.), orzekł "że wartości majątkowe udzielone z tytułu poręczenia majątkowego w wysokości 80.000,00 zł (...) - wobec odwołania listu żelaznego z powodu naruszenia warunku wymienionego w art. 282 § 1 pkt 2 k.p.k. - ulegają przepadkowi. Na polecenie Sądu z dnia 14 lutego 2019 r. kwota ta została przelana na konto Urzędu Skarbowego Kraków - Śródmieście tytułem przepadku poręczenia majątkowego, w wysokości 80.585,02 zł, na którą składają się: kwota poręczenia majątkowego oraz odsetki. W dniu 25 stycznia 2023 r. Skarżący zwrócił się do Urzędu Skarbowego Kraków - Śródmieście o wypłacenie na jego rachunek bankowy kwoty 80.000,00 zł "tytułem podlegającej przepadkowi sumie poręczenia majątkowego, ewentualnie zwrot ww. kwoty na konto Sądu Okręgowego w Krakowie III Wydział Karny, tak aby możliwe było zwrócenie się ponownie do tegoż Sądu o wypłatę kwoty poręczenia". Wyjaśnił, że na mocy prawomocnego wyroku Sądu doszło do zasądzenia na jego rzecz tj. oskarżyciela posiłkowego kwoty 100.00,00 zł tytułem zadośćuczynienia. Podniósł, że z jego wniosku Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym przy Sądzie Rejonowym dla Krakowa - Podgórza w Krakowie X.Y. prowadził postępowanie egzekucyjne, które zostało umorzone z uwagi na brak majątku dłużnika. Podając takie argumenty (poparte załączonymi do wniosku kopiami dokumentów), Skarżący wskazał, że w jego przypadku zastosowanie znajduje art. 269 § 1 k.p.k., który stanowi, że z sum poręczenia majątkowego przelanych na rzecz Skarbu Państwa pokrzywdzony ma pierwszeństwo zaspokojenia swoich roszczeń wynikających z przestępstwa, jeżeli w inny sposób nie można uzyskać naprawienia szkody. Podał również, że drugi z oskarżycieli posiłkowych zmarł w toku sprawy, zatem cała kwota 80.000,00 zł należna jest jemu. 2. Naczelnik Urzędu Skarbowego Kraków - Śródmieście, postanowieniem z dnia 2 lutego 2023 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o zwrot środków należnych z tytułu zaspokojenia roszczeń pokrzywdzonego z ulegającego przepadkowi poręczenia majątkowego. W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji stwierdził, że brak jest przepisu na podstawie którego organ wykonawczy miałby rozpoznać wniosek Strony o wypłatę kwoty 80.000,00 zł z tytułu przepadku poręczenia majątkowego orzeczonego wobec skazanego W.L. w postanowieniu Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 18 grudnia 2018 r., sygn. akt [...]. Ponadto organ zwrócił uwagę, że przepadek poręczenia majątkowego został orzeczony na podstawie art. 283 § 2 k.p.k., który znajduje się w rozdziale 30 "List żelazny", natomiast wniosek Skarżącego dotyczy art. 269 § 1 k.p.k. znajdującym się w rozdziale 28 "środki zapobiegawcze", a zatem jest to odrębna instytucja prawna. 3. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Skarżący złożył zażalenie, w którym powołał się na wyrok Sądu Okręgowego z 14 maja 2019 r. i wniósł o zaspokojenie jego roszczeń. Zdaniem Skarżącego, wpłacona przez skazanego kwota tytułem poręczenia majątkowego jest mu należna na podstawie art. 269 k.p.k. 4. Po rozpoznaniu zażalenia Dyrektor wydał opisane na wstępie postanowienie. W uzasadnieniu Organ w pierwszej kolejności streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie. Następnie wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego, jako organ administracji publicznej, działa na podstawie przepisów prawa. Wykonując zadania organu wykonawczego, organ ten jest zobligowany do prowadzenia postępowania wykonawczego na podstawie przepisów ustawy Kodeks karny wykonawczy, ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. W postanowieniu organu I instancji słusznie zauważono, że żaden z licznych przepisów wymienionych ustaw, nie stanowi o istniejącym po stronie tego organu obowiązku rozpatrzenia wniosku strony o wypłatę poręczenia majątkowego, co do którego w postępowaniu karnym orzeczono przepadek na rzecz Skarbu Państwa. Przywołany przez skarżącego kodeks postępowania karnego nie wskazuje na Naczelnika Urzędu Skarbowego jako organu właściwego do prowadzenia jakiegokolwiek postępowania w sprawie karnej. Do postępowań tych właściwe są podmioty tam wymienione, tj. na etapie postępowań sądowych są to sądy powszechne. Jak podano w zaskarżonym postanowieniu, udział Naczelnika Urzędu Skarbowego w tym postępowaniu sprowadził się jedynie do wykonania czynności technicznych, tj. przyjęcia środków, co do których orzeczono przepadek na rzecz Skarbu Państwa i przekazanie ich na rachunek Skarbu Państwa właściwy dla tego rodzaju należności. Tym samym Naczelnik Urzędu Skarbowego nie miał podstaw nie tylko do wypłaty tych środków skarżącemu, ale również do wszczęcia postępowania z wniosku strony w tej sprawie. Naczelnik Urzędu Skarbowego nie ma także możliwości zwrotu tych środków do Sądu Okręgowego w Krakowie. Zdaniem Dyrektora postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków - Śródmieście o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku o zwrot środków z tytułu zaspokojenia roszczeń pokrzywdzonego, było jedynym możliwym załatwieniem tej sprawy. Naczelnik Urzędu Skarbowego jest organem administracyjnym i nie dysponuje żadnymi unormowaniami postępowania administracyjnego, które mógłby zastosować w tej sprawie. Tryb sądowy jest zaś właściwy tylko dla organów sądowych. W zaskarżonym postanowieniu jedynie na marginesie, wskazano, że do powołanego przez wnoszącego art. 269 § 1 k.p.k. odniósł się – właściwy w tej sprawie – Sąd Okręgowy w Krakowie III Wydział Kamy, który wskazał że: "wprawdzie pokrzywdzonemu przysługuje pierwszeństwo zaspokojenia swoich roszczeń wynikających z przestępstwa na orzeczonym na rzecz Skarbu Państwa przepadku przedmiotu poręczenia majątkowego, jednakże należy podnieść, że wskazany przepis art. 269 § 1 k.p.k. nie stanowi samoistnej podstawy prawnej zaspokojenia roszczenia należnego pokrzywdzonemu, a jedynie wskazuje kolejność wyegzekwowania należności w przypadku konkurencyjnych wierzytelności powstałych z różnych podstaw prawnych." 5.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: a) art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.; dalej jako k.p.a.) w związku z art. 269 § 1 k.p.k. poprzez wadliwe uznanie, że organ I instancji nie miał obowiązku przekazania na rzecz Skarżącego kwoty 80.000,00 zł tytułem podlegającej przepadkowi sumie poręczenia majątkowego. Skarżący podniósł, że "obowiązek taki wynika wprost z przewidzianego w art. 269 § 1 k.p.k. pierwszeństwa zaspokojenia roszczeń po stronie pokrzywdzonego ze środków, które zostały przekazane na rzecz Skarbu Państwa; b) art. 1 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. z 2023 r. poz. 127; dalej jako k.k.w.) w zw. z art. 269 § 1 k.p.k. poprzez nieuprawnione uznanie, że żaden z przepisów kodeksu karnego wykonawczego nie stanowi o istniejącym po stronie organu obowiązku rozpatrzenia wniosku strony o wypłatę poręczenia majątkowego, co do którego w postępowaniu karnym orzeczono przepadek na rzecz Skarbu Państwa". Zdaniem skarżącego prawidłowe zastosowanie tych przepisów prowadzić winno do wniosku, że z uwagi na brak uregulowania tej kwestii w kodeksie karnym wykonawczym zastosowany winien być kodeks postępowania karnego przewidujący, że ulegające przepadkowi przedmioty poręczenia lub ściągnięte sumy poręczenia majątkowego co prawda przekazuje się lub przelewa na rzecz Skarbu Państwa, ale pokrzywdzony ma wówczas pierwszeństwo zaspokojenia na nich swoich roszczeń wynikających z przestępstwa, jeżeli w inny sposób nie można uzyskać naprawienia szkody; c) art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, pomimo iż wydane zostało w wyniku niewłaściwego zastosowania art. 6 k.p.a. w związku z art. 269 § 1 k.p.k., polegającego na jego błędnej interpretacji; d) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, brak odniesienia się do argumentów Skarżącego w uzasadnieniu postanowienia oraz dowolność i wybiórczość w rozpatrzeniu materiału dowodowego, a w konsekwencji błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść orzeczenia, poprzez wadliwe przyjęcie, że organ I Instancji nie miał obowiązku przekazania na rzecz J.D. kwoty 80 000,00 tytułem podlegającej przepadkowi sumie poręczenia majątkowego, bowiem wykonuje on jedynie czynności techniczne, w postaci przyjęcia środków, przy czym obowiązek przekazania środków przelanych na Skarb Państwa (Urząd Skarbowy), na rzecz pokrzywdzonego, któremu przypada pierwszeństwo zaspokojenia roszczeń, wynika wprost z art. 269 § 1 k.p.k. Mając na uwadze powyższe wniesiono o: - uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, - zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. 5.2. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje 6.1. W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.; dalej jako p.p.s.a.), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z brzmieniem art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Jak zaś zgodnie podnosi się w orzecznictwie (wyroki NSA: z dnia 16 lutego 2021r., III FSK 2430/21; z dnia 8 grudnia 2020r., I FSK 1110/20, I FSK 1121/20, I FSK 1122/20, z dnia 11 czerwca 2019r., II OSK 1867/17; wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. (w przeciwieństwie do przypadków określonych wart. 119 pkt 2 p.p.s.a.) jest niezależne od woli stron. W ocenie Sądu, skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym umożliwiło rozstrzygnięcie sprawy bez szkody dla jej wyjaśnienia, przeciwdziałając jednocześnie stanowi przewlekłości postępowania. Wyjaśnić należy przy tym, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji Skarżącego, bowiem podnoszone przez niego argumenty, podobnie jak i argumenty Organu, były wnikliwie rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę wraz z odpowiedzią Organu na skargę. 6.2. Odnosząc się zaś do kwestii kognicji Sądu, należy wpierw przywołać art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492), stosownie do którego sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 p.p.s.a. stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.). Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Oznacza to zatem, że w przypadku zaistnienia takiej konieczności, uchylone może zostać nie tylko orzeczenie organu wydane w postępowaniu odwoławczym, które zostało zaskarżonego do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale i orzeczenie wydane na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę, uchyla decyzję administracyjną, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w przypadku wystąpienia przesłanek nieważności postępowania administracyjnego określonych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Natomiast zgodnie z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. 6.3. Dokonując kontroli zaskarżonego orzeczenia zgodnie z zakreślonymi powyżej regułami, Sąd stwierdził, że skarga jest niezasadna. 6.4. Zgodnie z brzmieniem – będącego w niniejszej sprawie podstawą orzekania przez organy – art. 61a k.p.a.: § 1. Gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. § 2. Na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie. Natomiast na podstawie art. 1 k.p.a. – stanowiącego zakres przedmiotowy i podmiotowy stosowania tej ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego normuje: 1) postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych albo załatwianych milcząco; 2) postępowanie przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych w pkt 1; 3) postępowanie w sprawach rozstrzygania sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i organami administracji rządowej oraz między organami i podmiotami, o których mowa w pkt 2; 4) postępowanie w sprawach wydawania zaświadczeń; 5) nakładanie lub wymierzanie administracyjnych kar pieniężnych lub udzielanie ulg w ich wykonaniu; 6) tryb europejskiej współpracy administracyjnej. Jak więc jasno wynika z treści ww. przepisu, ustawa ta nie obejmuje uprawnień do działania organów administracji zarówno w zakresie spraw karnych i cywilnych. W tym miejscu należy przytoczyć art. 7 Konstytucji, zgodnie z którym organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Jego odpowiednikiem jest art. 6 k.p.a. stanowiący, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Należy zatem przyznać rację organowi I instancji, który stwierdza, że brak jest przepisu prawa, na podstawie którego organ wykonawczy miałby rozpoznać wniosek Strony o wypłatę kwoty 80.000,00 zł z tytułu przepadku poręczenia majątkowego orzeczonego wobec skazanego W.L. w postanowieniu Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 18 grudnia 2018 r., sygn. akt [...]. Należy również zgodzić się z Dyrektorem, który w swoim postanowieniu zauważył, że żaden z przepisów nie stanowi o istniejącym po stronie organu administracji (tj. naczelnikuj urzędu skarbowego) obowiązku rozpatrzenia wniosku strony o wypłatę poręczenia majątkowego, co do którego w postępowaniu karnym orzeczono przepadek na rzecz Skarbu Państwa. Naczelnik urzędu skarbowego w sprawie karnej pełni jedynie rolę techniczną (wykonawczą), tj. do jego obowiązków należy przyjęcie środków, co do których orzeczono przepadek na rzecz Skarbu Państwa i przekazanie ich na rachunek Skarbu Państwa właściwy dla tego rodzaju należności. Jednakże powyższe nie upoważnia naczelnika urzędy skarbowego do prowadzenia i wszczęcia postępowania administracyjnego z wniosku strony w sprawie zwrotu (przyznania stronie) kwot, co do których uprzednio orzeczono przepadek na rzecz Skarbu Państwa. Naczelnik Urzędu Skarbowego nie ma także możliwości zwrotu tych środków do Sądu Okręgowego w Krakowie. 6.5. W tym miejscu należy zauważyć, że pojęcie Skarbu Państwa jest pojęciem z gruntu prawa cywilnego, a nie administracyjnego. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 33 k.c. osobami prawnymi są Skarb Państwa i jednostki organizacyjne, którym przepisy szczególne przyznają osobowość prawną. Natomiast – na podstawie art. 34 k.c. – Skarb Państwa jest w stosunkach cywilnoprawnych podmiotem praw i obowiązków, które dotyczą mienia państwowego nienależącego do innych państwowych osób prawnych. Powyższe wskazuje, że drogą właściwą w niniejszej sprawie jest droga postępowania cywilnego (w tym egzekucyjnego), a nie administracyjnego (na podstawie Kodeksu postepowania administracyjnego). 6.6. Potwierdza to również Sąd Okręgowy w Krakowie (orzekający w niniejszej sprawie). Jak bowiem wynika z akt sprawy, przed zwróceniem się do naczelnika urzędu skarbowego, Skarżący – pismem z dnia 18 sierpnia 2022 r. – zwrócił się o wypłacenie kwoty 80 tys. zł do tegoż sądu. W odpowiedzi Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 25 października 2022 r. wyraźnie wskazano że "Sąd nie jest organem uprawnionym do wykonania swojego prawomocnego orzeczenia w zakresie zaspokojenia roszczeń pokrzywdzonego, co następuje w postępowaniu egzekucyjnym". [podkreślenie WSA w Krakowie] Ponadto zaznaczono – z powołaniem się na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 1997 roku, sygn. akt II AKa 965/96 – że wprawdzie pokrzywdzonemu przysługuje pierwszeństwo zaspokojenia swoich roszczeń wynikających z przestępstwa na orzeczonym na rzecz Skarbu Państwa przepadku przedmiotu poręczenia majątkowego, jednakże należy podnieść, że wskazany przepis art. 269 § 1 k.p.k. nie stanowi samoistnej podstawy prawnej zaspokojenia roszczenia należnemu pokrzywdzonemu, a jedynie wskazuje kolejność wyegzekwowania należności [podkreślenie WSA w Krakowie] w przypadku konkurencyjnych wierzytelności powstałych z różnych podstaw prawnych. W tym miejscu, niejako tytułem wyjaśnienia (pouczenia), należy wskazać, że szczególny tryb w przypadku egzekucji wobec Skarbu Państwa uregulowano w art. 1060 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1805 z późn. zm.), zgodnie z którym: § 1. Jeżeli dłużnikiem jest Skarb Państwa, wierzyciel – wskazując na tytuł egzekucyjny – wzywa do spełnienia świadczenia bezpośrednio państwową jednostkę organizacyjną, z której działalnością wiąże się to świadczenie; jednostka ta jest obowiązana spełnić niezwłocznie świadczenie stwierdzone tytułem egzekucyjnym. (...) § 2. W wypadku gdy tytuł egzekucyjny, obejmujący należność pieniężną, nie zostanie wykonany w ciągu dwóch tygodni od dnia doręczenia wezwania, o którym mowa w § 1, wierzyciel może wystąpić do sądu o nadanie tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności w celu przeprowadzenia egzekucji z rachunku bankowego właściwej państwowej jednostki organizacyjnej dłużnika. W przypadku, o którym mowa w § 11, egzekucję prowadzi się z rachunków bankowych służących do obsługi centralnego rachunku bieżącego budżetu państwa. 6.7. Podsumowując raz jeszcze stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie tryb postępowania administracyjnego był niewłaściwy, słusznie zatem organ I instancji wydał postanowienie na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., gdyż postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie nie mogło być wszczęte. Słusznie również Dyrektor utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. W konsekwencji zawarte w skardze zarzuty naruszenia ww. przepisów, jak również innych przepisów postępowania zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego należy uznać za niezasadne. Niezasadne są również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów ustawy – Kodeks postępowania karnego, albowiem – jak już wskazano – przepisy tej ustawy nie mogą stanowić podstawy do działania organów administracji w trybie postępowania administracyjnego. 6.8. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI