I SA/Kr 426/22

I SA/Kr 426/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-06-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-04-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas /przewodniczący/
Jarosław Wiśniewski /sprawozdawca/
Piotr Głowacki
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 594/23 - Wyrok NSA z 2026-02-13
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 479
art. 54a
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas Sędziowie: WSA Piotr Głowacki WSA Jarosław Wiśniewski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi M. S.A. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przewlekłości postępowania skargę oddala.
Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nowym Sączu jako organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne do zobowiązanego M. S.A. z siedzibą w N. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez wierzyciela Marszałka Województwa Dolnośląskiego, obejmującego należność z tytułu opłaty "za korzystanie ze środowiska Odpady" w kwocie 5.821.806,00 zł. Tytuł wykonawczy doręczono Spółce wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w dniu 04.08.2021r. Z tytułu dokonanego zajęcia na rachunek organu egzekucyjnego wpłynęły kwoty: - 9.08.2021r. - 4.013.661,19 zł., -10.08.20211-. - 162.971,39 zł., -11.08.2021 r. - 89.464,17 zł.
W dniu 06.08.2021r. Spółka złożyła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne.
Z uwagi na złożenie zarzutów, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 10.08.2021r. zawiesił od dnia 06.08.2021r. prowadzone postępowanie egzekucyjne.
Pismem z dnia 10.08.2021r. Spółka, działając przez pełnomocnika, złożyła wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W przypadku nieuwzględnienia powyższego wniosku Spółka zwróciła się o zawieszenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na wstrzymanie wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 26.05.2021r. znak SKO 4133/12/21. Także pismem z tego samego dnia pełnomocnik zobowiązanego złożył wniosek o zwrot niezasadnie wyegzekwowanych środków pieniężnych.
Postanowieniami z 23.08.2021 r. organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku Spółki: o umorzenie postępowania egzekucyjnego (nr 1217-SEE.711.1394.2021.3), o zawieszenie postępowania egzekucyjnego (nr 1217-SEE.711.1394.2021.4) oraz o zwrot niezasadnie wyegzekwowanych środków (nr 1217-SEE.711.1352.2021.8).
Pismami z 02.09.2021r. Spółka reprezentowana przez pełnomocnika złożyła zażalenie na w/w postanowienia wnosząc o ich uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie postanowieniami z 05.10.2021r. nr 1201-IEE.711.2.146.2021.2.AG, nr 1201-IEE.711.2.147.2021.2.AG i nr 1201-IEE.711.2.148.2021.2.AG uchylił w całości w/w postanowienia organu egzekucyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Następnie pismem z 13.12.2021r. pełnomocnik zobowiązanego złożył skargę na przewlekłość postępowania organu egzekucyjnego w sprawie ponownego rozpatrzenia w/w wniosków po uchyleniu przez organ odwoławczy postanowień organu pierwszej instancji z 23.08.2021r. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, że wnioski strony do dnia złożenia zażalenia nie zostały rozpatrzone przez organ, co jest niezgodne z art. 18 upea w związku z art. 35 § 1 Kpa i terminami tam wskazanymi.
Organ egzekucyjny w odpowiedzi, postanowieniem z dnia 17.12.2021 r. oddalił skargę. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny zwrócił uwagę, że nie doszło do przewlekłości postępowania w wypadku rozpatrzenia w/w wniosku, bowiem akta dotyczące powyższych postępowań nie zostały zwrócone przez organ odwoławczy. Zatem termin na załatwienie powyższych wniosków nie zaczął biec.
Zobowiązany, działając przez pełnomocnika, złożył w ustawowym terminie zażalenie na postanowienie. W zażaleniu strona zarzuca naruszenie art. 54a § 2 w zw. z art. 54 § 4 pkt 2 lit. a) upea w zw. z art. 35 § 1 Kpa poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że z uwagi na brak zwrotu akt postępowań toczących się pod nr 1217-SEE.711.1394.2021.3, nr 1217-SEE.711.1394.2021.4 i nr 1217-SEE.711.1352.2021.8 w ogóle nie zaczął biec termin do załatwienia w/w spraw. Podczas gdy termin do załatwienia spraw rozpoczął bieg w dniu wydania przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie ostatecznych postanowień i jest on uniezależniony od zwrotu akt postępowania.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, postanowieniem z 11 lutego 2022 r. nr 1201-IEE.711.2.4.2022.2.JM utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie .
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, że zgodnie z art. 54a § 1 upea, zobowiązanemu, wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym, podmiotowi, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku oraz organowi zainteresowanemu w wykonaniu obowiązku przysługuje skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego.
Jak już powyżej wskazano pełnomocnik zobowiązanego złożył skargę na przewlekłość postępowania organu egzekucyjnego, bowiem pełnomocnik zarzucił, że organ egzekucyjny działa opieszale w sprawie ponownego rozpatrzenia w/w wniosków po uchyleniu przez organ odwoławczy postanowień organu pierwszej instancji z 23.08.2021r.
Z akt sprawy wynika, że postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 05.10.2021r. uchylające zaskarżone postanowienia i przekazujące sprawy do ponownego rozpatrzenia, organ egzekucyjny otrzymał w dniu datowania, natomiast zobowiązany w dniu 07.10.2021r.
Ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ I instancji mogło nastąpić dopiero po otrzymaniu akt z organu odwoławczego, które mogły zostać zwrócone dopiero po uprawomocnieniu się postanowienia.
Zgodnie z pouczeniem zawartym w postanowieniu, zobowiązanemu przysługiwało bowiem prawo wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w terminie 30 dni od daty doręczenia postanowienia. Przyjmując, że zobowiązany mógł złożyć skargę w ostatnim, przysługującym mu terminie, należało doliczyć czas oczekiwania na jej wpływ do organu odwoławczego. Czas ten należało doliczyć z uwagi na wydłużony okres obiegu dokumentów w czasie pandemii. W poszczególnych instytucjach wpływające dokumenty poddawane były bowiem obowiązkowej kwarantannie.
Akta przedmiotowych spraw zostały zwrócone do organu I instancji w dniu 30.12.2021 r.. a więc ustawowy termin ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ I instancji upływał w dniu 28.02.2022r.
Z informacji uzyskanej od organu egzekucyjnego wynika, że postanowienie nr 1217-SEE.711.1394.2021.16 w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego zostało wydane 18.01.2022r., postanowienie nr 1217-SEE.711.1394.2021.17 w sprawie wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego zostało wydane 25.01.2022r., a postanowienie nr 1217-SEE.711.1352.2021.10 w sprawie wniosku o zwrot niezasadnie wyegzekwowanych środków zostało wydane 19.01.2022r.,
Na dzień wydania niniejszego rozstrzygnięcia skarżony organ nie pozostaje więc w bezczynności. Z uwagi na powyższe, art. 54a § 2 upea w związku z art. 54 § 4 pkt 2 lit. a) upea nie będzie miał zastosowania, bowiem skargę na przewlekłość należy uznać za nieuzasadnioną.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, uwzględniając powyższe, stwierdził, iż brak jest podstaw do uwzględnienia zażalenia i postanowił jak w sentencji.
Na to rozstrzygnięcie została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której zarzucono naruszenie:
- art. 15 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez brak samodzielnego zweryfikowania całokształtu okoliczności istotnych dla niniejszej sprawy i oparcie się jedynie na twierdzeniach Organu I instancji (nie wyjaśniając przy tym przyczyn, ze względu, na które nie uwzględniono stanowiska Spółki), co w efekcie doprowadziło do błędnego przyjęcia, iż Organ I instancji nie prowadził postępowania na dzień wniesienia zażalenia 27 grudnia 2021 r. przewlekle, ponieważ prawidłowe ustalenie i ocenienie stanu faktycznego niniejszej sprawy prowadzi do oczywistego wniosku, iż zaktualizowały się przesłanki stwierdzenia przewlekłości prowadzenia postępowania po stronie Organu instancji wobec rażącego naruszenia art. 12 k.p.a.;
- art. 54a § 2 w zw. z art. 54 § 4 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479; dalej jako ustawa o p.e.a.) w zw. z art. 35 § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż powyższe normy prawne nie mają zastosowania, kiedy obiektywna i dogłębna analiza zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie prowadzi do oczywistych wniosków przeciwnych, co stało się wynikiem błędnego przyjęcia, iż bieg terminu do załatwienia sprawy po doręczeniu Organowi I instancji postanowień Dyrektora Izby Administracji Skarbowej u Krakowie z dnia 5 października 2021 r. (znak: 1201-IEE.711.2.147.2021.2.AG.; znak 1201-IEE/711.2.146.2021.2.AG; znak 1201-IEE.711.2.148.2021.2.AG) nie zaczął biec od momentu ich doręczenia.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie wniósł o oddalenie skargi, jako bezzasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.) zadanie Sądu jest ściśle określone: Sąd ma obowiązek przeprowadzić kontrolę zaskarżonego aktu administracyjnego pod względem zgodności z prawem, czyli prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.
W związku z tym, Sąd ma obowiązek wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, jeśli stwierdzi, że w danej sprawie niewątpliwie doszło do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nakazuje to art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Sąd ma też obowiązek stwierdzić nieważność decyzji lub postanowienia, jeśli akt taki jest dotknięty którąkolwiek z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a.
Natomiast w przypadku niestwierdzenia wskazanych postaci naruszenia prawa przez organ administracji, skarga podlega oddaleniu. Inaczej mówiąc, jeśli zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, uchylenie jej przez sąd jest niedopuszczalne.
Jednocześnie należy podkreślić, że stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.
Sąd wydał wyrok na podstawie akt sprawy na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym (art. 133 § 1 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a). Zgodnie z art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Istota rozpatrywanej sprawy sprowadza się do oceny zgodności z prawem postanowień organów w przedmiocie rozpatrzenia skargi na przewlekłość postępowania, a w gruncie rzeczy oceny postępowania i stwierdzenia, czy organy dopuściły się przewlekłości prowadząc postępowanie egzekucyjne w stosunku do zobowiązanego.
Przewidziana w art. 54a u.p.e.a. skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego dotyczy sytuacji, gdy w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny nie podejmuje czynności zmierzających do zastosowania środka egzekucyjnego albo w przypadku podejmowania tych czynności przez organ z nieuzasadnionym opóźnieniem lub niecelowo. Przy takim sposobie rozumienia przewlekłości postępowania przedmiotem skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego jest sposób prowadzenia postępowania przez organ egzekucyjny, wskutek którego nie doszło do wyegzekwowania obowiązku lub obowiązek został wyegzekwowany później, niż mógłby być wyegzekwowany, przez co postępowanie trwało dłużej niż to jest niezbędne. Podmiot, wnosząc skargę na przewlekłość, może zarzucać organowi egzekucyjnemu, że bezpodstawnie odstąpił od dokonania określonych czynności albo że bezpodstawnie dokonał określonych czynności, które były zbędne i których dokonanie odwlekło w czasie moment przymusowego wykonania obowiązku. Może również kwestionować prawidłowość poszczególnych czynności egzekucyjnych, twierdząc, że sposób ich dokonania przez organ egzekucyjny doprowadził do przewlekłości postępowania egzekucyjnego
O przewlekłości postępowania można o niej mówić tylko wówczas, gdy organ egzekucyjny nie podejmuje czynności zmierzających do wyegzekwowania obowiązku, uwzględniając czas niezbędny do podjęcia tych czynności, a więc, gdy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne z przyczyn leżących po stronie organu.
Oznacza to, że przedmiotem skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego jest sposób prowadzenia postępowania przez organ egzekucyjny, wskutek którego nie doszło do wyegzekwowania obowiązku lub obowiązek został wyegzekwowany później, niż mógłby być wyegzekwowany.
Organ egzekucyjny, rozpatrując skargę na przewlekłość, powinien zatem ustalić przede wszystkim, czy czynności były podejmowane w terminie, bez zbędnej zwłoki, czy wystąpiły okresy, w którym nie podejmowano żadnych działań.
Można więc mówić jedynie o okolicznościach zależnych od organu egzekucyjnego (bądź egzekutora), kiedy można mu przypisać swoiste zawinienie w zwłoce.
Zasadne jest w tym miejscu nawiązanie do definicji przewlekłości zawartej w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem przewlekłość zachodzi wówczas, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.
W niniejszej sprawie, taka sytuacja nie miała miejsca.
Zwrócić bowiem należy uwagę na fakt , że organy administracyjne podejmują swoje rozstrzygnięcia w oparciu o akta sprawy. Natomiast organ administracji publicznej, który wydał decyzję,(postanowienie) obowiązany jest przesłać odwołanie wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu w terminie siedmiu dni od dnia, w którym otrzymał odwołanie. Do chwili zwrotu akt z organu odwoławczego organ administracyjny praktycznie nie może procedować sprawie. Niewątpliwie nie do zaakceptowania jest bowiem sytuacja podejmowania rozstrzygnięcia przez organ bez akt, która może doprowadzić do przedstawienia stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w jej aktach.
W przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, brak jest przepisów regulujących kwestię zwrotu akt do organu pierwszej instancji po zakończeniu postępowania odwoławczego.
Taka regulacja istnieje natomiast w Ordynacji podatkowej . Zgodnie bowiem z art. 234a Ordynacji podatkowej, Organ odwoławczy zwraca akta sprawy organowi pierwszej instancji nie wcześniej niż po upływie terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Przepis ten, jak należy sądzić, został wprowadzony ze względów ekonomicznych (oszczędnościowych). Dotychczas bowiem większość organów odwoławczych, bez względu na rodzaj rozstrzygnięć (czy utrzymanie w mocy, czy uchylenie decyzji), natychmiast po wydaniu decyzji zwracała akta sprawy wraz z decyzją organowi pierwszej instancji. Po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego ponownie zwracano się do tegoż organu pierwszej instancji o akta danej sprawy. Taka czynność z pewnością zwiększała koszty postępowania podatkowego (koszty przesyłki, czasu pracy) - Etel Leonard (red.), Ordynacja podatkowa. Komentarz. Tom II. Procedury podatkowe wyd. LEX
Niewątpliwie z tych przyczyn organ odwoławczy , który na co dzień stosuje Ordynacje podatkową z przyczyn praktycznych i ekonomicznych zastosował taki schemat postępowania.
W ocenie Sądu trudno uznać takie działania za nieprawidłowe, biorąc pod uwagę z jednej strony brak regulacji w kpa w tym zakresie jak wzorowanie się na innej, podobnej procedurze.
Tym samym nie można czynić zarzutu organowi, że pozostawał w zwłoce , jeżeli nie miał możliwość do wydania stosownych rozstrzygnięć bez akt sprawy. Ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ I instancji mogło bowiem nastąpić dopiero po zwróceniu akt z organu odwoławczego. W dniu składani skargi na przewlekłość postępowania organ akt nie posiadał.
Reasumując, uznać należy, że w badanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia organu II instancji.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na postawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.