I SA/Kr 421/21

I SA/Kr 421/21 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-02-02
Data wpływu
2021-04-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Piotr Głowacki /przewodniczący/
Urszula Zięba
Jarosław Wiśniewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
uchylono zaskarżony wyrok, uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 374
art. 31 zo ust. 1,2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki Sędziowie: WSA Urszula Zięba WSA Jarosław Wiśniewski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, w dniu 2 lutego 2023 r. skargi kasacyjnej W.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 maja 2021 r. sygn. akt I SA/Kr 421/21 w sprawie ze skargi W.C., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Nowym Sączu, z dnia 11 lutego 2021 r. nr 220000/71/27880/2021/RDZ-W, w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych za okres marzec-maj 2020 r., I. działając w ramach autokontroli uchyla zaskarżony wyrok w całości, II. uchyla zaskarżoną decyzję, III. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Nowym Sączu na rzecz skarżącego kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 29 stycznia 2021 r. W. C. poinformował Zakład Ubezpieczeń Społecznych, że w czerwcu 2020 r. złożył wniosek o zwolnienie należności z tytułu składek.
Wyjaśnił, że w dniu 27 stycznia 2021 rok został poinformowany telefonicznie przez pracownika terenowej jednostki ZUS w Limanowej o zaległości w opłacaniu składek za marzec, kwiecień, maj 2020 rok, która jak twierdzi pracownik ZUS powstała na skutek nie złożenia w terminie do dnia 30-06-2020 rok formularza ZUS RD-Z. Wyjaśnił , że za wskazane wyżej miesiące nie opłacał składek ZUS, ponieważ jak większość przedsiębiorców korzystał ze zwolnienia, które przewidział ustawodawca chcąc wspomóc działalność firm w trudnym okresie. Korzystając ze zwolnienia miał świadomość, że aby to zwolnienie było skuteczne, to, że do dnia 30-czerwca 2020 rok należy złożyć do ZUS formularz RD-Z. Otóż był przekonany, że taki druk wypełnił przy pomocy księgowej i w dniu wypełnienia formularza osobiście wrzucił druk do urny znajdującej się w budynku ZUS w Limanowej przy ul. [...]. Czynności tej dokonał w dniu miedzy 10 a 13 czerwca 2020 roku. Fakt ten kojarzy, gdyż w przeddzień powrócił do swojej miejscowości będąc na wyjeździe w celu załatwiania umów na zlecenia usług transportowych. Czas od 10 do 13 czerwiec 2020 rok poświęcił na załatwianie spraw związanych z tarczą antykryzysową. W tym czasie m.in. odwiedził budynek ZUS aby dopełnić formalności związanych ze zwolnieniem. W związku z tym, że budynki ZUS w tym okresie nie przyjmowały stron lub też bardzo to ograniczały, wypełniony druk RD-Z wrzucił do urny, którą wskazał ochroniarz stojący przy drzwiach. Taki sposób pozostawienia dokumentu sprawił, że nie posiada potwierdzonej przez ZUS kopi tego formularza, a jedynie ksero dokumentu, które robił aby wiedzieć gdzie i jakie dokumenty w tym okresie składał. Zwrócił uwagę , że nie powinienem ponosić skutków utrudnień związanych z załatwianiem formalności pomiędzy instytucjami publicznoprawnymi, które mają zamknie te drzwi dla stron.
Decyzją z 11 lutego 2021 r. nr 220000/71/27880/2021/RDZ-W Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych za okres marzec 2020 r. - maj 2020r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniósł, że zgodnie z art. 31zp ust. 1 i ust 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., zwany dalej "wnioskiem o zwolnienie z opłacania składek", płatnik składek przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r.
Wniosek o zwolnienie z opłacania składek zawiera: dane płatnika składek, imię i nazwisko, nazwę skróconą, numer NIP i REGON, a jeżeli płatnikowi składek nie nadano tych numerów lub jednego z nich - numer PESEL lub serię i numer dowodu osobistego albo paszportu, adres do korespondencji, oświadczenie płatnika składek, potwierdzające uzyskanie, w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek przychodu z działalności nie wyższego niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r, oświadczenie płatnika składek potwierdzające uzyskanie w pierwszym miesiącu,-za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, przychodu z działalności wyższego niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020r., oraz uzyskanie w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, dochodu nie wyższego niż 7000 zł, inne informacje niezbędne do umorzenia składek, podpis wnioskodawcy.
Jednocześnie wyjaśnił, że w ewidencji wniosków RDZ Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie figuruje wniosek, o którym pisze W. C. w piśmie z dnia 29.01.2021 r.
Z uwagi na niedopełnienie ustawowych terminów na złożenie wniosku, który zawiera dane niezbędne do umorzenia składek, w ocenie Organu, nie przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, za okres marzec 2020 r. -maj 2020 r.
Na to rozstrzygnięcie została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w której zarzucono:
-naruszenie art. 2 Konstytucji RP, art 7 k p a., 9 k p a. art. 10 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 i § 2 oraz art. 81a § 1 k.p.a. bezpośrednio oraz, z ostrożności procesowej - w zw. z art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - poprzez brak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, niezebranie wyczerpującego materiału dowodowego, niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, brak pouczenia strony o prawie do przedstawienia dowodów, składania wyjaśnień, przeglądania akt sprawy, brak zawiadomienia o zakończeniu postępowania, jak również zawiadomienia o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów - co skutkowało nieprawidłowym ustaleniem, że W. C. nie złożył formularza RDZ niezbędnego do zwolnienia go ze obowiązku opłacania składek (zarzut opisany poniżej). Nieprawidłowe ustalenie, że W. C. nie złożył wniosku na formularzu RDZ w przedmiocie zwolnienia z opłacania składek za okres marzec 2020 - maj 2020 - co skutkowało wydaniem decyzji odmownej, ze względu na niespełnienie przesłanek do udzielenia mu zwolnienia na podstawie art. 31zp ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVrD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, podczas gdy wniosek RDZ, ze względu na niemożność bezpośredniego kontaktu z pracownikiem ZUS i wyłączenia bezpośredniej obsługi petentów ze względu na epidemię COVTD-19, został złożony do skrzynki podawczej (urny) znajdującej się w ZUS,, a wskazanej skarżącemu przez pracownika ochrony, przy której nie wydawano potwierdzeń złożenia pisma.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podniósł, że w niniejszej sprawie podjęto bardzo wnikliwe postępowanie wyjaśniające, rozpatrzono zebrany materiał dowodowy - jednakże w zasobach ZUS nie ma wniosku Skarżącego bo fizycznie nie został on złożony. Ustosunkowując się do treści odwołania wskazano, iż zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu CO\/ID-19 - na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz, Emerytur Pomostowych, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, ponieważ organ nie posiada wniosku złożonego przez płatnika nie mógł zwolnić go z obowiązku opłacania składek.
Wyrokiem z dnia 20 maja 2021 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę uznając, że rozstrzygnięcie podjęte przez organ odwoławczy jest prawidłowe.
Od powyższego wyroku Skarżący wniósł skargę kasacyjną wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i uchylenie zaskarżonej decyzji
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił :
- na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 p.p.s.a poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy postępowanie organu dotknięte było wadami, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, i które to wady uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie, wyjaśnienie sprawy, a także udział skarżącego w postępowaniu - tj. postępowanie organu było niezgodne z art. 2 Konstytucji RP, art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 10 § 1 i § 3, art. 11, art. 61 § 1 i § 3 i 4, art. 75 § 1 i § 2 art. 77 § 1, art. 80, art. 81, art. 81a § 1 i art. 107 § 3 k.p.a, tj. opisywana wyżej niezgodność i naruszenie przepisów k.p.a.
- na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 p.p.s.a poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy postępowanie organu dotknięte było wadami, które miały istotny wpływ na wynik sprawy - tj. postępowanie organu było niezgodne z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., gdyż organ dopiero w odpowiedzi na skargę złożoną w toku postępowania sądowoadministracyjnego dokonał brakujących ustaleń faktycznych, tj. wskazał okoliczności nie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (organ w odpowiedzi wskazał, że postępowanie ZUS było przeprowadzone wnikliwie, a w czerwcu 2020 r. była możliwość bezpośredniego kontaktu z organem rentowym, który był otwarty i przyjmował petentów) na których to ustaleniach następnie sąd administracyjny oparł swoje rozstrzygnięcie,
- na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucam naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 p.p.s.a poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy postępowanie organu dotknięte było wadami, które miały istotny wpływ na wynik sprawy - tj. postępowanie organu było sprzeczne z art. 15zzzzzn? ust. 1 pkt 2 i pkt 5 oraz ust. 2 ustawy z dnia z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki oraz terminów zawitych - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu, a w zawiadomieniu, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm., zwana dalej ustawą o COVID-19). Zgodnie z przywołanym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
W niniejszej sprawie zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I WSA w Krakowie, wyznaczono posiedzenie niejawne Sądu w składzie trzech sędziów. Przeprowadzenie rozprawy w obecnej sytuacji epidemiologicznej stanowiłoby bowiem nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a jednocześnie brak było możliwości przeprowadzenia jej na odległość z bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
W ocenie Sądu, skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym umożliwiło rozstrzygnięcie sprawy bez szkody dla jej wyjaśnienia, przeciwdziałając jednocześnie stanowi przewlekłości postępowania. Wyjaśnić należy przy tym, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji Skarżącej, bowiem podnoszone przez nią argumenty, podobnie jak i argumenty organu, były wnikliwie rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę wraz z odpowiedzią organu na skargę.
Stosownie do art. 179a p.p.s.a. jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę.
Wskazany przepis umożliwia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w dokonanie autokontroli zaskarżonego wyroku lub postanowienia, od którego przysługuje skarga kasacyjna. Przy czym z woli ustawodawcy, uchylenie zaskarżonego orzeczenia i ponowne rozpoznanie sprawy może nastąpić wówczas, gdy sąd ten uzna, że podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione lub w razie stwierdzenia przesłanek nieważności. Podstawy skargi są oczywiście usprawiedliwione, w szczególności jeżeli sąd "od razu", "na pierwszy rzut oka" ocenia jako uzasadnione zarzuty i żądania zawarte w skardze kasacyjnej.
W ocenie Sądu taka właśnie sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie.
W skardze kasacyjnej złożonej od wyroku tutejszego Sądu z dnia 20 maja 2021 r. profesjonalny pełnomocnik strony skarżącej zarzucił zaskarżonemu wyrokowi m.in. naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a skutkujące oddaleniem skargi podatnika i utrzymaniem w obrocie prawnym zaskarżonej decyzji podatkowej, poprzez:
- nieuwzględnienie, że w sprawie doszło do naruszenia obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,
- nieuwzględnienie, że w sprawie naruszono obowiązek zgromadzenia i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz
- nieuwzględnienia, że w sprawie naruszono obowiązek dokonania oceny na podstawie całego materiału dowodowego oraz weryfikacji, czy dana okoliczność została udowodniona.
W uzasadnieniu powyższego zarzutu Skarżący podniósł, że w sprawie, która została zakończona wydaniem zaskarżonej decyzji odmownej, Skarżący nie został powiadomiony o wszczęciu postępowania, nie został pouczony o prawie do przedstawienia dowodów, składania wyjaśnień, przeglądania akt sprawy, nie został zawiadomiony o zakończeniu postępowania, jak również zawiadomiony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. O tym, że toczyło się postępowanie w sprawie tak naprawdę dowiedział się z zaskarżonej odmownej decyzji. Tym samym nie mógł on powołać w toku postępowania dowodów, ani składać wyjaśnień mających na celu wyjaśnienie już konkretnej okoliczności - tj. okoliczności złożenia wniosku RDZ do urny w Inspektoracie ZUS w Limanowej, przyczyn takiego zachowania, powołania świadków mu w tym dniu towarzyszących - w tym przypadku M. C., powołania świadka A. R., która sporządzała dokumenty RDZ i była świadkiem jak skarżący wyjeżdża do ZUS celem złożenia formularzy, i ustalenia jaką wiedzę posiadają ci świadkowie. Skarżący nie miał też możliwości wyjaśnienia, że w dniu, w którym składał wniosek, dostęp na salę obsługi klienta - wbrew temu, co podaje pełnomocnik ZUS w odpowiedzi na skargę skierowanej do WSA, nie był możliwy.
Zdaniem Sądu powyższy zarzut zasługuje na uwzględnienie i jest usprawiedliwiony. Wskazać należy, że subsumcja przepisów prawa materialnego jest związana z zaistnieniem określonego stanu faktycznego. Ten zaś winien być ustalony w postępowaniu administracyjnym a jego wynik powinien znaleźć w uzasadnieniu rozstrzygnięcia.
Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 par. 1 Kpa co oznacza, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 Kpa). Podjęte przez organ rozstrzygniecie oraz okoliczności stanowiące podstawę rozstrzygnięcia oraz okoliczności stanowiące podstawę powinny znaleźć odzwierciedlenie w decyzji spełniającej wymogi określone w art. 107 par. 3 Kpa. Przeprowadzone przez ZUS postępowanie administracyjne, a w konsekwencji i sama decyzja nie spełnia standardów określonych w przywołanych przepisach
Z istoty samego uzasadnienia wynika, że powinno ono wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie, a więc powinno w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim, a nie innym rozstrzygnięciem przemawiają. Celem uzasadnienia jest przedstawienie procesów myślowych, które doprowadziły organ do wydania danego aktu, wskazanie motywów będących podstawą podjętego przez niego rozstrzygnięcia i wreszcie wskazanie argumentów tłumaczących, dlaczego takie, a nie inne stanowisko było prawidłowe w określonym stanie faktycznym. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu powinna pozwolić - zarówno podmiotowi, którego rozstrzygnięcie bezpośrednio dotyczy, jak i ewentualnie sądowi kontrolującemu następnie tę decyzję - odczytać kierunek rozważań oraz tok rozumowania organu. Uzasadnienie aktu administracyjnego, stanowiąc jego integralną część, wpływa na jego treść. Sporządzenie uzasadnienia jest nie tylko wymogiem formalnym - wynikającym wprost z brzmienia art. 107 § 1 i 3 k.p.a. - ale także ma istotne znaczenie merytoryczne. Przedstawienie toku rozumowania organu administracyjnego wpływa na kontrolę rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowo-administracyjnym.
W zaskarżonej decyzji opisanych wyżej elementów zabrakło. Jak wynika z akt sprawy, decyzja zawiera prawidłowo zredagowaną sentencję. W uzasadnieniu zacytowano treść art. 31 zp ust 1 i 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem , przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID 19 , a następnie sformułowano krótkie kluczowe dla sprawy jedno zdanie – "W naszej ewidencji wniosków RDZ nie figuruje wniosek, o którym pisze Pan w piśmie z dnia 29.01.2021r."
Dalej następuje tylko jednozdaniowa konkluzja, wedle której Skarżącemu nie przysługuje prawo zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne za sporny okres, a potem już tylko pouczenie.
W pierwszej jednak kolejności zauważyć należy, że zaskarżona decyzja w sposób rażący narusza postanowienia art. 107§ 1 pkt 6 i § 3 k.p.a.
W myśl powołanych przepisów decyzja musi bowiem zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, składające się w szczególności ze wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Powinno ono więc wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie, a więc musi w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim, a nie innym rozstrzygnięciem przemawiają. Uzasadnienie decyzji spełnia szczególnie istotną rolę, gdyż pozwala na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności, czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, materiałów dowodowych, czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Celem tego elementu decyzji jest bowiem przedstawienie procesów myślowych, które doprowadziły organ do wydania danego rozstrzygnięcia, oraz wskazanie argumentów tłumaczących, dlaczego takie, a nie inne stanowisko było prawidłowe w określonym stanie faktycznym. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu powinna pozwolić - zarówno podmiotowi, którego rozstrzygnięcie bezpośrednio dotyczy, jak i ewentualnie sądowi administracyjnemu kontrolującemu następnie tę decyzję - odczytać kierunek rozważań oraz tok rozumowania organu. Organ uzasadniając swoją decyzję powinien mieć na uwadze konieczność realizacji zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. Zasada przekonywania nie jest zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty podniesione przez stronę, a w szczególności te, które mają istotne znaczenie dla końcowego rozstrzygnięcia sprawy, muszą zostać rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane, co odzwierciedlać powinna wyraźnie treść uzasadnienia.
Tymczasem lakoniczne a właściwie szczątkowe uzasadnienie decyzji (celowo przywołane in extenso) należy ocenić w konsekwencji jako istotne naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., z uwagi na brak dostatecznego ustosunkowania się przez organ do kluczowej okoliczności sprawy, jak również przedstawienia stanu faktycznego jak i istoty problemu. Z uzasadnienia dowiadujemy się jedynie, że organ dokonywał bezskutecznych poszukiwań wniosku skarżącego ( nie wiadomo jakich ), nie przedstawiając tzw. części historycznej ilustrującej zarówno stanowisko skarżącego jak i przebieg postępowania i zgromadzone w sprawie dowody.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie wyjaśnił w sposób przekonywujący w oparciu o jakie dowody doszedł do wniosku, że Skarżący wniosku nie złożył.
Podkreślić należy, że Organ nie odniósł się do argumentacji Skarżącego zawartej w piśmie z 12 stycznia 2021 r.
Również w sprawie nie zgromadzono żadnego materiału dowodowego, na podstawie którego można by dokonać jakichkolwiek ustaleń faktycznych . Akta administracyjne składają się bowiem jedynie z 5 kart takich jak: pismo W. C. do ZUS., wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, zaskarżona decyzja ( 1 karta) i ksero potwierdzenia odbioru.
Taki sposób uzasadnienia nie spełnia wyżej opisanych kryteriów, co uniemożliwia sądowi ocenę prawidłowości i legalności działań organu. Z kolei wskazywanie w odpowiedzi na skargę dalszych argumentów nie może natomiast zastępować uzasadnienia decyzji administracyjnej. Tym bardziej, iż podnoszona w odpowiedzi na skargę argumentacja również nie znajduje uzasadnienia w aktach sprawy a okoliczności te są kontestowane przez Skarżącego
Przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny orzeka na podstawie administracyjnych akt sprawy, chyba, iż organ administracji nie wykonał obowiązku przekazania akt sprawy do sądu administracyjnego. Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy - rozumiany, jako oparcie rozstrzygnięcia na istotnych w sprawie faktach prawidłowo udokumentowanych w aktach sprawy - oznacza orzekanie na podstawie materiału dowodowego znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy i stanowiącego podstawę faktyczną wydania zaskarżonego aktu oraz zakaz wykraczania poza ten materiał. Jest rzeczą oczywistą, że to organ ustala stan faktyczny, a Sąd ocenia czy uczyniono to prawidłowo. Subsumpcja przepisów prawa materialnego może być dokonana dopiero po prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego.
W ocenie Sądu, okoliczności dotyczące sposobu wnoszenia pism do Oddziału ZUS w Nowym Sączu w czerwcu 2020 r. można odtworzyć jedynie poprzez przeprowadzenie drobiazgowego postępowania, w trakcie którego organ ustali, jak wyglądało wyjmowanie pism ze skrzynki, rejestracja dokumentów i w jakim trybie odbywało się ich przekazywanie właściwym komórkom organu oraz jakie gwarancje procesowe praw strony temu towarzyszyły (np. odnotowanie daty wpływu na wniosku). W tej sytuacji samo stwierdzenie organu, odnośnie niezłożenia przez Skarżącego wniosku, niepoparte żadnymi konkretnymi i weryfikowalnymi ustaleniami, uznać należy za niewystarczające. Organ nie przedstawił w aktach sprawy jakichkolwiek innych okoliczności wskazujących na taki stan rzeczy.
Zdaniem Sądu organ decydując się na przyjmowanie korespondencji za pośrednictwem skrzynki wystawionej przy wejściu do ZUS Oddział w Nowy Sączu, bez potwierdzania jej przyjęcia, był zobowiązany do wprowadzenia procedury, na podstawie której istniała by możliwość jednoznacznego ustalenia, czy dane pismo w określonym dniu zostało złożone, czy też nie. Z akt sprawy i z decyzji nie wynika, aby taka procedura była wprowadzona. Nie wprowadzając takiej procedury, całe ryzyko, że wniosek zaginie, organ przerzucił na podmiot składający wniosek. Taką sytuację Sąd uznaje za niedopuszczalną, gdyż jest to niezgodne z zasadą praworządności i zaufania do organów administracji.
Obciążając Skarżącego obowiązkiem wykazania, że dokument złożył w terminie, organ nie uwzględnił, czy przy procedurze składania wniosków do skrzynki miał on w ogóle możliwość wykazania tego w inny sposób, niż na podstawie własnych wyjaśnień oraz ewentualnego wskazania świadków tej czynności .
W przedmiotowej sprawie organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił przyczyn nieuwzględnienia stanowiska Skarżącego zawartego w piśnie z dnia 29 stycznia 2021 r. i nie wykazał czy wykluczone jest omyłkowe dołączenie dokumentów Skarżącego np. do sprawy innego płatnika. Na tym etapie sprawy nie można zatem wykluczyć, że przez omyłkę organu mogło dojść do nieprawidłowości, a przy tym nie zostało wyjaśnione w jaki sposób Skarżący miałby wykazać, że złożył wniosek.";
Ponadto zaznaczenia wymaga, że w sytuacji, gdy nie ma możliwości wykazania danej okoliczności, a przedmiotem postępowania jest ograniczeni|e lub odebranie stronie uprawnień, to organ powinien rozważyć, czy w sprawie nie będzie miał zastosowanie przepis art. 81 a par. 1 Kpa, zgodnie z którym niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego rozstrzygane są na korzyść strony. Organ nie wziął też pod uwagę, że z uwagi na tryb składania dokumentów do skrzynki podawczej, Skarżący nie miał możliwości uzyskania potwierdzenia. Organ nie rozstrzygnął ewentualnych wątpliwości na korzyść strony.
Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien zastosować się do wyżej wymienionych wytycznych jak i rozważyć dopuszczenie ewentualnego dowodu z przesłuchania świadków.
Jednocześnie na marginesie Sąd zawraca uwagę na obowiązujący od 16 grudnia 2020 r. przepis art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o COVID-19, zgodnie z którymi w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:
1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,
2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,
3) przedawnienia,
4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,
5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,
6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju
- organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.
W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
Co niezwykle istotne, ww. przepisy wprost uwzględniają sytuację, w której strona uchybiła terminowi do dokonania czynności kształtującej jej prawa i obowiązki.
Art. 15zzzzzn2 dodany został do ustawy COVID-19 na mocy art. 1 pkt 24 ustawy z 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 2255) z dniem 16 grudnia 2020 r. Z jego treści wprost zaś wynika, że znajduje on zastosowanie w przypadkach uchybienia terminu (nie tylko procesowego, ale także materialnoprawnego) w okresie obowiązywania stanu epidemii. Tymczasem stan epidemii ogłoszony został od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.).
Przywołana regulacja wyznacza bowiem również kierunek, w którym powinny zmierzać interpretacja i stosowanie przepisów ustawy o COVID-19, czyli z pominięciem nadmiernego formalizmu, z faktycznym dążeniem do umożliwienia płatnikom skorzystania ze zwolnienia z opłacenia składek. Wynika z tego, że sam ustawodawca uznał za konieczne zamieszczenie w ustawie o COVID-19 tej daleko idącej i bardzo korzystnej z punktu widzenia interesów płatników regulacji prawnej.
Ponieważ skarga kasacyjna okazała się skuteczna, Sąd pierwszej instancji orzekł, jak w sentencji, czyli uchylił zaskarżony wyrok na podstawie art. 179a p.p.s.a. (w trybie autokontroli), a także uchylił na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 p.p.s.a. zaskarżoną decyzję.
O zwrocie kosztów postępowania w kwocie 480 zł Sąd orzekł na podstawie art. 179a w związku z art. 200 i art. 203 pkt 1, art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265 z późn. zm.). Na wysokość zasądzonych kosztów postępowania sądowego składa się wynagrodzenie radcy prawnego za postępowanie przed sądem administracyjnymi w pierwszej instancji 480 zł.