I SA/Kr 419/23

I SA/Kr 419/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-03-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Inga Gołowska
Urszula Zięba /przewodniczący sprawozdawca/
Wiesław Kuśnierz
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
III FZ 498/23 - Postanowienie NSA z 2023-11-28
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 165a par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Zięba (spr.) Sędziowie: WSA Inga Gołowska WSA Wiesław Kuśnierz Protokolant: starszy referent Kinga Bryk po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 10 marca 2023 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych skargę oddala.
Uzasadnienie
I. Sp. z o.o. w likwidacji w T., złożyła do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Tarnowie wniosek o umorzenie zaległości:
1) w podatku dochodowym od osób fizycznych za grudzień 2018 r., za okres od stycznia do grudnia 2019r., za styczeń, luty, kwiecień, lipiec, wrzesień, listopad i grudzień 2020 r. oraz za okres od stycznia do grudnia 2021r.;
2) w podatku od towarów i usług za listopad 2018 r., za miesiące od stycznia do września 2019 r. oraz kwiecień 2020 r., w ramach pomocy de minimis.
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Tarnowie, po analizie akt sprawy, działając w trybie art. 165a § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm.), dalej "O.p.", postanowieniem z 16 grudnia 2022 r. odmówił wszczęcia postępowania w zakresie dotyczącym umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych przypadających od płatnika za grudzień 2018 r., za okres od stycznia do grudnia 2019 r., za styczeń, luty, kwiecień, lipiec, wrzesień, listopad i grudzień 2020 r. oraz za okres od stycznia do grudnia 2021 r., z uwagi na brak legitymacji prawnej do prowadzenia postępowania w żądanym zakresie. W sprawie wniosku Skarżącej o umorzenie zaległości z tytułu podatku od towarów i usług wydano odrębne rozstrzygnięcie.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie postanowieniem z 10 marca 2023 r., po rozpatrzeniu zażalenia Spółki, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu, organ zacytował treść art. 67a §1 O.p., art. 165 §1 i art. 165a §1 O.p., jak również art. 7 §1 O.p. oraz art. 8 O.p., jak również art. 32 § 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2647 ze zm.) i wskazał, że Spółka w latach 2018-2021 (objętych zakresem wniosku o ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych) zatrudniała pracowników i obowiązana była do wyliczenia, pobierania i odprowadzania zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych jako płatnik. Strona skarżąca zatem w podatku dochodowym od osób fizycznych występuje jako płatnik. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie wyjaśnił, że art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej daje uprawnienie do złożenia wniosku o umorzenie zaległości podatkowych wyłącznie podatnikom, i nie odnosi się do płatników, którym jest Spółka. W stosunku do płatników zastosowanie ma natomiast przepis art. 67c § 1 O.p., w którym ustawodawca wskazał wyraźnie, że przepisy art. 67a § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 67b stosuje się odpowiednio do należności przypadających od płatników lub inkasentów, na podstawie których należności te mogą być odraczane lub rozkładane na raty. Przepisy prawa nie przewidują zatem możliwości umorzenia przez organ podatkowy zaległości podatkowych lub odsetek na wniosek płatnika, wobec czego wniosek strony skarżącej był bezprzedmiotowy i nieskuteczny. Wobec powyższego, organ odwoławczy wskazał, że bezsprzecznym było, iż organ pierwszej instancji nie mógł podjąć merytorycznego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, z uwagi na brak podstaw prawnych. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego wydania przez Naczelnika dwóch sprzecznych rozstrzygnięć, tj. wszczęcia drugim postanowieniem z 16 grudnia 2022 r. postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług, DIAS wyjaśnił, że w przypadku podatku od towarów i usług strona skarżąca występuje jako podatnik, zatem organ pierwszej instancji mógł rozpatrzyć wniosek Spółki merytorycznie. Organ podkreślił, że samo złożenie żądania wszczęcia postępowania w konkretnej sprawie nie powoduje automatycznie skutku jego wszczęcia. Na wstępnym etapie sprawy organ podatkowy przeprowadza badanie pod kątem istnienia przesłanek formalnoprawnych, warunkujących jego dopuszczalność. Jednocześnie, w sytuacji kiedy organ podatkowy stwierdzi, że w sprawie zachodzą przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania i rozpatrzenie treści żądania, nie może on przystąpić do merytorycznego badania wniosku (tak jak orzekł Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Tarnowie).
W skierowanej do WSA w Krakowie skardze na postanowienie DIAS w Krakowie likwidator Spółki wniósł o jego uchylenie ze względu na niezgodność z prawem i jednocześnie uchylenie postanowienia organu I instancji. Strona skarżąca wskazała, że ma poczucie wielkiej krzywdy i nieprawidłowości działań Organów Państwa Polskiego, a szczególnie A.S.A. i Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Tarnowie w okresie ostatnich 3 lat. Podkreśliła ważny interes publiczny i ważny interes podatnika, jaki w przedstawionej sytuacji winien wziąć pod uwagę zarówno Naczelnik, jak i Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, zupełnie pominięte przez oba te Organy. Spółka zaznaczyła, że liczy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oceni niniejszą skargę i dokona wnikliwej analizy przedstawionych przez stronę argumentów.
Odpowiadając na skargę, DIAS w Krakowie wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego. Zgodnie z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, może być rozpoznana w trybie uproszczonym.
W rozpoznanej sprawie podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił art. 165a § 1 zd. 1 O.p, stosownie do którego, gdy żądanie wszczęcia postępowania podatkowego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Zwrot "nie może być wszczęte" należy odnieść przede wszystkim do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny (wyrok WSA w Warszawie sygn. akt III SA/Wa 3288/06, LEX nr 317285). Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W konsekwencji, organy obu instancji prawidłowo odmówiły stronie wszczęcia postępowania w żądanym przez nią przedmiocie.
Skarżąca Spółka wniosła o umorzenie wskazanych we wniosku zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych przypadających od płatnika oraz w podatku od towarów i usług. Niniejsze postępowanie dotyczy zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych.
Zgodnie z art. 67a § 1 O.p., organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może:
1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty;
2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek;
3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
Stosownie natomiast do treści art. 67c § 1 O.p. przepisy art. 67a § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 67b stosuje się odpowiednio do należności przypadających od płatników lub inkasentów. Zatem obowiązujący przepis art. 67c § 1 O.p. nie przyznaje organom podatkowym prawa umorzenia zaległości podatkowych ciążących na płatniku (czyli zastosowania ulgi z art. 67a §1 pkt 3 O.p.), a właśnie taki status posiada w rozpoznanej sprawie strona skarżąca. Płatnikiem jest bowiem – zgodnie z treścią art. 8 O.p. - osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, obowiązana na podstawie przepisów prawa podatkowego do obliczenia i pobrania od podatnika (czyli zatrudnionych przez Spółkę w latach 2018 – 2021 pracowników) podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu. W rozpoznanej sprawie zaległości podatkowe strony skarżącej w podatku dochodowym od osób fizycznych związane są z niewykonaniem przez nią obowiązków płatnika. Należy podkreślić, że żaden przepis Ordynacji podatkowej, ani żaden inny przepis prawa podatkowego powszechnie obowiązującego nie dopuszcza możliwości umorzenia zaległości podatkowych płatnikowi. Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. wszystkie organy władzy publicznej (w tym i organy podatkowe) działają na podstawie i w granicach prawa (zasada legalizmu działania władz). Organy podatkowe nie mogą zatem działać dowolnie, mogą jedynie podejmować takie czynności, na które wyraźnie zezwala ustawa podatkowa. W sferze podatkowej obowiązuje zatem konstytucyjna zasada, iż organy podatkowe mogą działać jedynie wtedy, gdy na to pozwala ustawa. Z tych względów organy podatkowe nie miały żadnych podstaw prawnych do orzekania merytorycznie w zakresie wniosku Spółki jako płatnika, trafnie orzekając o niedopuszczalności wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia wnioskowanej zaległości.
Podsumowując Sąd stwierdza, że powołany przez organy przepis art. 67c § 1 O.p. oznacza, że należności obciążające płatników i inkasentów mogą być jedynie rozkładane na raty, ewentualnie organ może odroczyć termin ich płatności i tylko takiej ulgi może domagać się skarżąca Spółka. W konsekwencji, wniosek Spółki o umorzenie ww. zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych nie mógł zostać rozpoznany merytorycznie przez organy podatkowe. Brak uprawnienia organu podatkowego do działania w żądanym przez stronę skarżącą zakresie uzasadniał odmowę wszczęcia postępowania na podstawie art. 165a §1 O.p..
W świetle powyższych rozważań Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji są zgodne z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na jej wynik. W konsekwencji, Sąd, działając na zasadzie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.