I SA/Kr 41/23

I SA/Kr 41/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-03-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas /przewodniczący/
Jarosław Wiśniewski
Michał Niedźwiedź /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III FSK 1311/23 - Wyrok NSA z 2024-06-12
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 54 par. 1, art. 56 par. 6 pkt 2, art. 110c par. 2 i 4
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c), art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas, Sędziowie: WSA Michał Niedźwiedź (spr.), WSA Jarosław Wiśniewski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 marca 2023 r. sprawy ze skargi W.M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 3 listopada 2022 r., nr 1201-IEE.711.1.79.2022.4.LJM w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę
Uzasadnienie
1.1. W.M. – nazywany dalej "Skarżącym", na podstawie art. 54 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.; dalej jako "u.p.e.a.") wniósł do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Tarnowie skargę na czynności egzekucyjne.
Zdaniem Skarżącego, czynność zajęcia nieruchomości została dokonana z naruszeniem art. 110c § 2 u.p.e.a. ponieważ wezwanie, o którym jest mowa w tym przepisie, zostało skierowane do jego pełnomocnika. Tymczasem z brzmienia tego przepisu wynika, że należało przesłać je bezpośrednio zobowiązanemu.
Ponadto tytuł wykonawczy z 30 grudnia 2020 r., na podstawie którego wszczęto postępowanie egzekucyjne, został błędnie wypełniony w części D, poz. 11. Organ bowiem nie sprecyzował, na podstawie której konkretnie jednostki redakcyjnej Rozporządzenia Ministra Finansów z 30 października 2014 r. (Dz. U. z 2017 r., poz. 131) odstąpiono od obowiązku upomnienia Skarżącego. Organ poprzestał bowiem na zbiorczym wskazaniu § 2 pkt 1-9 tego aktu.
1.2. Postanowieniem z 9 sierpnia 2022 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Tarnowie oddalił w części zarzuty skargi na czynności egzekucyjne wniesionej przez Skarżącego.
Podstawą prawną postanowienia organu był między innymi art. 54 § 1 oraz art. 56 § 6 pkt 2 u.p.e.a.
1.3. Po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z 3 listopada 2022 r. (nr 1201-IEE.711.1.79.2022.4.LJM), Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W motywach postanowienia organ drugiej instancji wyjaśnił, że względem majątku Skarżącego było prowadzone postępowanie egzekucyjne, w trakcie którego organ egzekucyjny zajął nieruchomość zobowiązanego. O zajęciu tym Skarżący miał zostać powiadomiony pismem z 2 czerwca 2022 r., które zostało odebrane przez jego pełnomocnika 8 czerwca 2022 r.
Na powyższą czynność zobowiązany wniósł skargę, podnosząc w niej, że zastosowany środek był zbyt uciążliwy, a zawiadomienie o zajęciu z 2 czerwca 2022 r. doręczone nieprawidłowo. Ponadto tytuł wykonawczy miał zostać wystawiony nieprawidłowo z uwagi na błędne wypełnienie pozycji 11 w części D.
Na skutek skargi na czynności egzekucyjne organ pierwszej instancji uwzględnił skargę w części dotyczącej zarzutu braku doręczenia wezwania z 2 czerwca 2022r. bezpośrednio zobowiązanemu i usunął stwierdzoną wadę czynności egzekucyjnej poprzez doręczenie wezwania o zajęciu nieruchomości. W pozostałym zakresie oddalił zarzuty skargi.
Dalej, wskazując na art. 54 § 1-2 oraz art. 110c § 2-4 u.p.e.a., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie stwierdził, że wezwanie dotyczące zajęcia nieruchomości z 2 czerwca 2022 r. zawierało wszystkie niezbędne elementy. Przyznał również, że w świetle art. 110c § 2 u.p.e.a. wezwanie to należało doręczyć bezpośrednio Skarżącemu, a nie jego pełnomocnikowi. Tym niemniej, uwzględniwszy w tej części skargę na czynności egzekucyjne, organ pierwszej instancji skierował 3 sierpnia 2022 r. wezwanie na adres wskazany przez Skarżącego; ten zaś odebrał je 18 sierpnia 2022 r., co wynikało ze zwrotnego potwierdzenie odbioru.
Odnosząc się do kwestii wadliwie wystawionego tytułu wykonawczego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie stwierdził, że okoliczność ta powinna być przedmiotem zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 u.p.e.a. – a nie skargi na czynności egzekucyjne.
Organ nie dopatrzył się również podstaw, aby przyjąć na podstawie art. 7 § 2 u.p.e.a., że zastosowany środek egzekucyjny był nadmiernie uciążliwy. Przede wszystkim Skarżący nie przedstawił innych praw majątkowych lub rzeczy, z którym możliwa byłaby egzekucja. Wcześniej zaś organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunków bankowych, wierzytelności pieniężnych oraz emerytury, uzyskując w ten sposób 187.752,23 zł. Niemnie jednak nie wyegzekwował w całości dochodzonych należności, stąd też dokonanie zajęcia nieruchomości było zasadne.
2.1. W skardze na powyższe postanowienie pełnomocnik Skarżącego sformułował zarzuty naruszenia następujących przepisów:
- art. 56 § 6 pkt 1 u.p.e.a. poprzez jego wadliwe niezastosowanie przejawiające się w braku uchylenia czynności egzekucyjnej w całości;
- art. 56 § 6 pkt 1 u.p.e.a. poprzez wadliwe nieusunięcie stwierdzonej wady czynności egzekucyjnej.
2.2. Pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
2.3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, utrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
3.1. Skarga okazała się bezzasadna, dlatego została oddalona.
3.2. Biorąc pod uwagę motywy skargi, należy dojść do wniosku, że spór w sprawie skupia się przede wszystkim na kwestii prawidłowości doręczenia Skarżącemu wezwania, o którym jest mowa w art. 110c § 2 u.p.e.a. Strona skarżąca stoi bowiem na stanowisku zgodnie z którym, 9 sierpnia 2022 r., czyli w dacie wydania postanowienia przez organ pierwszej instancji, nie było podstaw, aby przyjąć, że usunięto stwierdzone wady czynności poprzez doręczenie jej wspomnianego wezwania. Stąd też należało stwierdzić, że czynność egzekucyjna, czyli zajęcie nieruchomości, nastąpiło w sposób sprzeczny z art. 54 ust.
3.3. Skarżący wskazał przy tym w pierwszej kolejności, że pomimo podania zarówno w skardze na czynności egzekucyjne, jak i dalszym piśmie z 11 lipca 2022 r. adresu w Krakowie, organ przesłał wezwanie z 3 sierpnia 2022 r. na poprzedni adres strony w Tarnowie, wskazany w tytule wykonawczym.
Zdaniem Sądu, w tej części argumentacja strony jest bezzasadna. Sąd dostrzega przy tym, że – wbrew temu co stwierdził organ – Skarżący dochował obowiązku zawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie adresu zamieszkania, o którym jest mowa w art. 36 § 3 pkt 2 oraz § 4 u.p.e.a. Ponieważ przepis ten nie precyzuje formy, w jakiej strona powinna powiadomić organ o tej zmianie, wystarczającym wydaje się podanie nowego adresu w pismach wnoszonych w toku postępowania egzekucyjnego w części, w której oznacza się stronę. Co istotne, zmianę tę dostrzegł również sam organ, prawidłowo identyfikując adres strony w wezwaniu z 22 czerwca 2022 r. Tym samym o ile strona wywiązała się z obowiązku określonego w art. 36 § 3 pkt 2 u.p.e.a., tak organ skierował wezwanie z 3 sierpnia 2022 r. pod nieprawidłowy adres.
Bezspornym pozostaje jednak fakt, że 18 sierpnia 2022 r. Skarżący osobiście odebrał powyższe wezwanie w Tarnowie. Oznacza to, że w tej części zarzut skargi nie spełnia wymogów wynikających z art. 145 § 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; ze zm.) – tj. uchybienie, którego on dotyczy nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Zasadniczym celem art. 110c § 2 u.p.e.a. jest bowiem powiadomienie zobowiązanego o zajęciu wraz z wezwaniem go do zapłacenia egzekwowanej należności pieniężnej. Ma on zatem przede wszystkim powziąć wiedzę o czynności organu egzekucyjnego oraz jej konsekwencjach, jeżeli w terminie 14 dni od daty doręczenia nie zapłaci zaległości. Wspomniany przepis chroni zatem interesy zobowiązanego, umożliwiając mu podjęcie odpowiednich środków, chociażby takich jak wniesienie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (art. 33 u.p.e.a.), złożenie skargi na czynności egzekucyjne (art. 54 u.p.e.a.), czy też uregulowanie zaległości. Biorąc pod uwagę powyższe należy zatem przyjąć, że cel tego przepisu został w pełni zrealizowany – nawet jeżeli przesyłka zawierając wezwanie została skierowana na poprzedni adres strony. Ponadto wspomniane uchybienie organu nie wywołało u strony skarżącej żadnych negatywnych skutków procesowych.
3.4. Podobnie należy ocenić trzecią z kwestii podniesionych w skardze, tj. zawiadomienia przez organ o treści pisma z 3 sierpnia 2022 r. poprzedniego pełnomocnika strony. Biorąc pod uwagę, że adresatem wezwania sformułowanego na podstawie art. 110c § 1, 2, 2a i 3 u.p.e.a. powinien być Skarżący – i tak też organ skierował wskazane wezwanie – fakt powiadomienia o treści tego pisma radcy prawnego, który już nie był pełnomocnikiem strony, nie mógł zrodzić po jej stronie negatywnych skutków. Zdaniem Sądu, oznacza to, że również w tym zakresie zastrzeżenia strony nie spełniają przesłanek zastosowania art. 145 § 1 lit. c) P.p.s.a.
W tym kontekście trudno jest również dopatrzyć się uchybienia w tym, że Skarżący nie otrzymał pism Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Tarnowie z 3 sierpnia 2022 r. o numerze 1223-SEE.711.11.36.2022.4. (k. 31). Zgodnie z treścią tego pisma, jego znaczenie sprowadzało się do powiadomienia pełnomocnika strony o treści wspomnianego wezwania oraz jego załączenie w ślad za pismem przewodnim. Skoro – jak sama strona skarżąca przyjmuje – wezwanie z art. 110c § 2 u.p.e.a. powinno zostać doręczone bezpośrednio zobowiązanemu, a nie jego pełnomocnikowi, przesłanie go dodatkowo pełnomocnikowi strony nie mogło mieć żadnego znaczenia procesowego. To samo dotyczy sytuacji, w której tego typu informacja została przekazana radcy prawnemu, którego pełnomocnikiem już nie był.
3.5. Czwartą z podniesionych w skardze kwestii była rozbieżność pomiędzy kwotą wskazaną w wezwaniu przez organ, a tą, która faktycznie była wymagana na 3 sierpnia 2022 r. Pomiędzy 2 czerwca 2022 r. (czyli dniem wystawienia pierwszego wezwania) a 3 sierpnia 2022 r. (czyli dniem wystawienia drugiego wezwania). W tym czasie kwota zaległości miała bowiem ulec zmniejszeniu.
Przede wszystkim – wbrew temu co podnosi Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie – skoro wezwanie z 2 czerwca 2022 r. nie zostało skutecznie doręczone stronie, wezwanie z 3 sierpnia 2022 r. należało uznać za odrębne pismo, którym organ miał usunąć wadę czynności egzekucyjnej na podstawie art. 54 § 6 pkt 2 u.p.e.a. Tym samym organ egzekucyjny powinien był wykazać w tym wezwaniu aktualną kwotę dochodzonej zaległości.
Tym niemniej, zdaniem Sądu, powyższe uchybienie nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy – tj. prawidłowość zajęcia nieruchomości strony i konieczność uchylenia tej czynności.
W świetle art. 110c § 2 u.p.e.a. doręczenie wezwania do zapłaty zaległości wraz z odsetkami stanowi przesłankę warunkującą dokonania zajęcia nieruchomości – i w tym ujęciu do zajęcia, jako czynności egzekucyjnej, powinno dojść dopiero 18 sierpnia 2022 r., czyli w dacie usunięcia wady czynności egzekucyjnej poprzez prawidłowe doręczenie tegoż wezwania.
Jednakże – jak trafnie zauważyły organy – o tym, czy doszło do zajęcia nieruchomości nie decyduje jedynie okoliczność doręczenia powyższego wezwania, ale również dokonania wpisu w księgach wieczystych, tak jak przewiduje to art. 110c § 4 u.p.e.a. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, zajęcie jest skuteczne względem osób, którym nie doręczono wezwania z chwilą dokonania wpisu w księdze wieczystej. Wspomniane przepisy ustanawiają dwa odrębne względem siebie tryby zajęcia nieruchomości. Treść art. 110c § 4 u.p.e.a. przesądza bowiem, że spór o to kiedy zobowiązany otrzymał wezwanie, o którym stanowi art. 110c § 2 u.p.e.a. i czy w ogóle je otrzymał nie ma znaczenia dla wyniku rozpatrywanej sprawy, a ściślej dla prawnej skuteczności zajęcia nieruchomości. Ustawodawca w art. 110c § 4 u.p.e.a. przyjął bowiem, że nawet gdy zobowiązany nie zostanie wezwany zgodnie z art. 110c § 2 u.p.e.a., wówczas nieruchomość zostaje zajęta z chwilą dokonania wpisu w księdze wieczystej. Stąd też brak doręczenia zobowiązanemu wezwania przewidzianego w art. 110c § 2 u.p.e.a. nie przekłada się na prawną skuteczność zajęcia nieruchomości. Natomiast wpływa na określenie momentu, z którym następuje zajęcie (por. też Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, R. Hauser, A. Skoczylas, C.H.BECK, wyd. 7. oraz Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, P. Przybysz, wyd. WKP 2018 każdorazowo do art. 110c u.p.e.a.). Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Sąd Rejonowy w Tarnowie (VI Wydział Ksiąg Wieczystych) dokonał stosownego wpisu 20 lipca 2022 r. (k. 25). Powyższe oznacza, że w dacie orzekania przez organ pierwszej instancji nieruchomość, której dotyczy sprawa, została skutecznie zajęta na podstawie art. 110c § 4 u.p.e.a., chociaż sam zobowiązany nie otrzymał jeszcze zawiadomienia oraz wezwania do zapłaty zaległości wskazanych w art. 110c § 2 tej ustawy. W konsekwencji nie było podstaw, aby opisywaną czynność egzekucyjną uchylić na podstawie art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a.
3.6. Biorąc pod uwagę, że w petitum skargi został sformułowany również zarzut naruszenia art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a., który nie został szerzej uzasadniony przez pełnomocnika strony, Sąd, kierując się art. 134 § 1 P.p.s.a. stwierdza, że w sprawie nie zastosowano zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Bezspornym jest, że na wcześniejszych etapach postępowania egzekucyjnego organ zastosował szereg środków egzekucyjnych (zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych, zajęcie wierzytelności pieniężnych, zajęcie świadczenia emerytalnego) i od dnia wystawienia tytułu wykonawczego (30 grudnia 2020 r.) wyegzekwował do łącznie 187.752,23 zł. Równocześnie jedynym składnikiem majątku, z którego możliwa byłaby skuteczne dalsze zaspokojenie wierzyciela pozostaje w pierwszej kolejności świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego. W dalszej kolejności należy wskazać wierzytelność Skarżącego w kwocie 18.006,65 zł, która jest przedmiotem egzekucji komorniczej – chociaż w jej przypadku spłaty kształtują się na poziomie 70 zł miesięcznie. Ponadto łączna kwota zobowiązania na 6 czerwca 2022 r. wynosiła 1.020.824,81 zł. Biorąc pod uwagę strukturę źródeł przychodów Skarżącego oraz jego majątku w zestawieniu z wysokością zobowiązania, skoro jedynym składnikiem majątku Skarżącego, co do którego organ nie podjął czynności egzekucyjnych, pozostaje wspomniana nieruchomości – nie można zgodzić się ze stroną, że organ wybrał środek, który można byłoby opisać jako nadmiernie uciążliwy.
Należy w tym miejscu zaznaczyć, że pojęcie nadmiernej uciążliwości, którym posłużono się w art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. należy wykładać z uwzględnieniem art. 7 § 2 tej ustawy. Ostatni z tych przepisów przewiduje bowiem, że organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Skoro organ wcześniej zastosował inne środki, które prowadziły do wykonania obowiązku, a mimo to nadal do zapłaty pozostaje znaczna część zaległości, trudno jest uznać, że skierowanie uwagi na nieruchomość Skarżącego i podjęcie czynności zmierzających do wyegzekwowania z niej zaległości było nadmiernie uciążliwe w powyższym znaczeniu. W świetle powyższego wybór tego środka egzekucyjnego pozostaje de facto jedynym sposobem efektywnego zaspokojenie wierzyciela.
3.7. Przywołując raz jeszcze art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd stwierdza, że analiza akt administracyjnych nie prowadzi do wniosku, aby w sprawie wystąpiły uchybienia, na które strona nie zwróciła uwagi w skardze, , a uzasadniające uchylenie kontrolowanego postanowienia.
3.8. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 151 P.p.s.a.