I SA/Kr 377/18

I SA/Kr 377/18 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2018-06-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-04-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jarosław Wiśniewski
Piotr Głowacki /przewodniczący/
Stanisław Grzeszek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 3466/18 - Wyrok NSA z 2022-11-16
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1369
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek (spr.) WSA Jarosław Wiśniewski Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 18 stycznia 2018 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego na 2015 r. - s k a r g ę o d d a l a -
Uzasadnienie
W dniu 8 czerwca 2015 r. do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. (dalej jako ARiMR) wpłynął wniosek R. W. o przyznanie na 2015 r. m.in. płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (zwanej dalej PRŚK) w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Powyższy wniosek dotyczył realizacji pakietu 7.1.3 Bydło polskie czerwono-białe. Strona zadeklarowała 23 sztuki tej rasy.
Postępowanie zainicjowane wnioskiem strony zostało zakończone decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr: [...] z dnia 20 kwietnia 2016 r., na mocy której przyznano R. W. za 2015 r. PRŚK dla wariantu 7.1.3 do 23 sztuk bydła (zgodnie z deklaracją) w wysokości [...] zł.
W związku ze stwierdzeniem zmian w ilości zwierząt uprawnionych do płatności, postanowieniem nr: [...] z dnia 26 maja 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wznowił postępowanie w sprawie dotyczącej ww. płatności. W efekcie wznowionego postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. decyzją nr [...] z dnia 28 czerwca 2017 r. uchylił decyzję nr [...] z dnia 20 kwietnia 2016 r., a liczbę zwierząt objętą zobowiązaniem PRŚK dla wariantu 7.1.3 ustalił na poziomie 21 sztuk. Z uwagi na różnicę pomiędzy liczbą zwierząt zgłoszonych we wniosku a zatwierdzoną (2 szt.) przyznana płatność została obniżona i wyniosła [...] zł.
Na skutek odwołania strony Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w K. decyzją nr [...] z dnia 21 września 2017 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W związku z ww. okolicznościami, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych, wypłaconych stronie na podstawie decyzji nr [...].
Postępowanie "ustaleniowe" zostało zakończone decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. nr [...] z dnia 28 listopada 2017 r., którą ustalono R. W. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego (PROW 2014-2020) w wysokości [...] zł.
Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie złożył R. W. wskazując, że zaistniała sytuacja powstała z winy ARiMR, bowiem system weryfikacji był opóźniony o rok. Stąd niezgodność ilości bydła w stadzie. Nadto odwołujący się podniósł, że został wprowadzony w błąd przez urzędnika ARiMR, który go poinformował, że po czerwcu 2015 r. nie musi zgłaszać ubytku w stadzie i podmiany bydła ze względu na synchronizowany system. Odwołujący się zgodził się na zapłatę [...] zł bez sankcji karnej za jedną sztukę bydła, a co do drugiej wskazał, że dokonał odpowiedniej zmiany.
Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w K. (dalej także jako Dyrektor MOR ARiMR) decyzją z dnia 18 stycznia 2018 r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm.), w związku z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r, poz. 1512 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania R. W. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. nr [...] z dnia 28 listopada 2017 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że podstawą prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie były aktualne dla oceny jej okoliczności regulacje ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach PROW 2014-2020 (tekst jednolity: Dz. U z 2017 r., poz. 562 z późn. zm.) zwanej dalej "ustawą PROW 2014-2020", rozporządzenie MRRiW z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego PROW 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 415 z późn. zm.) oraz przepisy powiązane z ww. aktem prawnym (krajowe i wspólnotowe), a także zapisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Organ odwoławczy weryfikując prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia organu l instancji stwierdził, że strona nie dotrzymała wymagań związanych z płatnościami w ramach PROW 2014-2020. Taka ocena była efektem wykrytej w toku prowadzonego postępowania różnicy między ilością zwierząt zadeklarowanych do płatności, a ilością zwierząt, które kwalifikowały się do tej płatności. Konsekwencją tego jest fakt, że strona nie realizuje zobowiązania PRŚK w odniesieniu do ilości zwierząt, które zostały objęte zobowiązaniem. Dlatego też zachodzi konieczność zwrotu do ARiMR płatności w wysokości [...] zł. Kwota ta wynika z faktu, iż strona nie spełnia warunku przyznania płatności PRŚK związanego z posiadaniem 23 sztuk bydła przez cały okres realizowania zobowiązania rolno-środowisko-klimatycznego, podjętego w 2015 r. Strona nie zgłosiła też zmiany zobowiązania rolno-środowisko-klimatycznego, związanego ze zmianą ilości zwierząt podlegających temu zobowiązaniu, z 23 sztuk do 21 sztuk. Zmiana zobowiązania PRŚK w ramach danego wariantu może polegać na zwiększeniu lub zmniejszeniu zwierząt objętych zobowiązaniem, przy czym zastąpienie należy zgłosić w terminie 30 dni od jego dokonania (§ 7 rozporządzenia z dnia 18 marca 2015 r.). Dwie sztuki bydła o nr [...] oraz [...] wybyły z siedziby stada strony odpowiednio w dniu 15 czerwca 2015 r. i 17 lipca 2015 r. Tym samym nie przebywały w siedzibie stada strony przez cały okres realizowania zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, podjętego w 2015 r. Strona złożyła Kierownikowi BP ARiMR w G. "Oświadczenie o zastąpieniu zwierząt" z dnia 8 sierpnia 2017 r., z którego wynika, iż zastąpienie sztuki nr [...] miało miejsce w dniu 24 lipca 2015 r. Zgodnie z § 8 pkt 2 rozporządzenia z dnia 18 marca 2015 r., termin na poinformowanie Kierownika BP ARiMR upływał 30 dni po jego dokonaniu tj. w dniu 23 sierpnia 2015 r. W takim wypadku strona nie wypełniła wymogów wariantu PRŚK 7.1.3, w ramach którego zastąpienie było możliwe w terminie do dnia 23 sierpnia 2015 r. W stosunku do sztuki nr [...] strona również nie wypełniła wymogów wariantu PRŚK 7.1.3, związanego posiadaniem tej sztuki przez okres realizowania zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, podjętego w 2015 r. Strona przemieściła tę sztukę ze swojej siedziby stada (sprzedaż) w dniu 15 czerwca 2015 r. i nie przedłożyła żadnych dokumentów, które mogłyby stwierdzać, że nastąpiło prawidłowe zastąpienie tego zwierzęcia.
Dyrektor OR ARiMR w K. podzielił odnośnie ww. kwestii ustalenia organu l instancji i uznał je za własne (dotyczy to także konsekwencji stwierdzonych powyżej nieprawidłowości). Z analizy akt sprawy wynika, że ww. okoliczności ustalono przede wszystkim na podstawie porównania ilości zwierząt zadeklarowanych do płatności oraz wyników kontroli administracyjnej przeprowadzonej odnośnie zadeklarowanych zwierząt w skomputeryzowanej bazie danych zwierząt gospodarskich. Stwierdzone okoliczności oznaczały: brak możliwości przyznania stronie płatności PRŚK za 2015 r. w żądanej wysokości, konieczność zmiany wyliczeń dotyczących ilości zwierząt, do których pomiarów powinno być realizowane zobowiązanie, konieczności wszczęcia postępowania nakierowanego na odzyskanie płatności.
Prawidłowość wyliczeń kwoty [...]zł do zwrotu, jako nienależnie pobranej, nie wzbudziła zastrzeżeń organu odwoławczego. Nadto w ocenie Dyrektora OR ARiMR organ l instancji prawidłowo przyjął także, iż w sprawie nie zaistniały żadne okoliczności uniemożliwiające ustalenie wysokości kwot, które powinny zostać przez stronę zwrócone do ARiMR bądź pozwalające na warunkowe odstąpienie od żądania ich zwrotu określone w przytoczonych przez organ przepisach.
Organ II instancji uznał, że nienależne płatności zostały przyznane i wypłacone stronie w wyniku jednoznacznej pomyłki organów ARiMR. W czasie rozstrzygania sprawy strony po raz pierwszy (decyzja nr [...]), organy te dysponowały lub powinny dysponować wiedzą o stanie zwierząt strony w 2015 r. Pozyskanie tej wiedzy było możliwe bowiem ewidentnie przed wydaniem pierwszej decyzji - dokumenty stanowiące podstawę do wydania ww. decyzji dotyczące zdarzeń ubycia sztuk o nr [...] oraz nr [...] z siedziby stada strony zostały wprowadzone do CBD Systemu IRZ odpowiednio w dniach 20 lipca 2015 r. oraz 24 lipca 2015 r., co potwierdziła kontrola administracyjna z dnia 7 września 2016 r. Zdaniem organu brak jednak podstaw do twierdzenia, że "w zwykłych okolicznościach" strona w ogóle nie mogła wykryć stwierdzonych w jej sprawie nieprawidłowości. Zadeklarowane do płatności za 2015 r. zwierzęta ubyły z siedziby stada strony w miesiącach czerwiec i lipiec 2015 r., a strona nie zgłosiła zmiany do podjętego w 2015 r. zobowiązania rolno-środowisko-klimatycznego. Skoro strona zdecydowała się na ubieganie o płatności, powinna mieć świadomość wymogów z nimi związanych (podpis pod wnioskiem oznaczał m.in. oświadczenie o znajomości tych przepisów). Brak dopilnowania ww. kwestii nie usprawiedliwia strony, ponieważ otrzymując płatności, to właśnie strona powinna zadbać o wypełnienie wszystkich związanych z tymi płatnościami wymogów.
W ocenienie organu odwoławczego, przedstawione przez stronę w odwołaniu zarzuty, nie pozostają w ścisłym związku z zaistniałym stanem faktycznym sprawy. Zarzut, że zaistniała sytuacja powstała z winy ARiMR w związku z faktem, iż "system weryfikacji był opóźniony o rok" oraz w związku z wprowadzeniem w błąd przez urzędnika ARiMR odnosi się do sprawy przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, a nie sprawy obecnie rozstrzyganej tj. sprawy dotyczącej ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020. Prowadzone postępowanie "ustaleniowe" przez organy ARiMR jest odrębnym postępowaniem, w związku z tym te zarzuty strony nie mogą zostać uznane za zasadne.
Zdaniem organu II instancji okoliczności sprawy oznaczały spełnienie przesłanek uzasadniających wznowienie rozpatrywania sprawy strony, zapisanych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Organ odwoławczy nie miał wątpliwości, iż w wyniku kontroli administracyjnej przeprowadzonej w dniu 7 września 2016 r. wyszły na jaw nowe okoliczności w sprawie strony tj. ubycie ze stada strony 2 sztuk zwierząt deklarowanych w 2015 r. do wsparcia w ramach 5-letniego zobowiązania PRŚK podjętego w 2015 r.
Po uwzględnieniu całokształtu okoliczności sprawy, decyzja organu l instancji została uznana przez Dyrektora Małopolskiego OR ARiMR za prawidłową.
W ustawowym terminie R. W. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego powyżej opisaną decyzję Dyrektora [...] OR ARiMR w K.. Zakwestionowanej decyzji zarzucił:
- naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, a to:
1. art. 6b ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, art. 7 ust 3 rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) NR 809/2014z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U. L 227 z 31.7.2014, s. 69) poprzez niezastosowanie tego przepisu pomimo, że płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu oraz błąd nie mógł zostać wykryty przez skarżącego w zwykłych okolicznościach, a jednocześnie decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności,
2. art. 29 ustawy o z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie powołanego przepisu polegające na ustaleniu kwoty [...]zł jako nienależnie pobranej pomimo nieprawidłowo przeprowadzonej procedury przyznania płatności przy niefunkcjonującym programie do obsługi płatności i przy niezachowaniu 3 miesięcy na załatwienie sprawy.
- naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a to:
1. art. 138 § 2 k.p.a. polegające na niezastosowaniu tego przepisu i nie uchyleniu przez Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zaskarżonej decyzji i nie przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania organowi l instancji, pomimo tego, że wydana przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. decyzja z dnia 28 listopada 2017 r. [...], została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie,
2. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy i dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, prowadzące do wadliwego ustalenia stanu faktycznego, a w szczególności:
- skarżącego obciąża brak poinformowania w terminie 30 dni o Kierownika BP ARiMR o zastąpieniu, w sytuacji gdy pracownik BP ARiMR w G. poinformował skarżącego, że synchronizacja tych danych w nowym oprogramowaniu dzieje się automatycznie i nie jest to konieczne,
- brak działania systemu komputerowego zawierającego wszystkie informacje potrzebne do wydania decyzji o przyznaniu płatności obciąża skarżącego, podczas gdy jest to błąd organu wydającego decyzje o płatności i nie może w szczególności zostać uznany za naruszenie prawa wspólnotowego po stronie skarżącego,
- zachowane zostały terminy do wydania decyzji o zwrocie płatności określonych w art. 29 ust. 1 i ust. 9 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, oraz art. art. 7 ust. 3 Rozporządzeniu Wykonawczym Komisji UE Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich raz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U. L 227 z 31.7.2014, s. 69),
- braku jednoznacznego wskazania w zaskarżonej decyzji, czy oparta jest ona na procedurze wznowienia postępowania z art. 145 k.p.a. czy tez na procedurze zwrotu płatności nienależnej opartego na ustawie z dnia 9 maja 2008 r. o ARiMR, ustawie z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Towarów Wiejskich na lata 2014-2020 i rozporządzeniach UE i WE powołanych w zaskarżonej decyzji,
- nieprawidłowe ustalenie faktu, że skarżący był świadomy uchybień i winien był czuwać nad wydaniem prawidłowej decyzji o płatności,
- wykryte podczas kontroli w dniu 7 września 2016 r. nieprawidłowości obciążają skarżącego,
- błędne obliczenie płatności nienależnej, która w razie stwierdzenia różnicy między ilością zwierząt zadeklarowanych do płatności (23 szt.) a ilością zwierząt, które kwalifikowały się do płatności (21 szt.) winna wynosić [...] zł i która to kwota została wskazana w decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 28.06.2017 r. nr [...],
3. art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewskazaniu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na jakiej podstawie kwota do zwrotu [...] zł została obliczona, niewskazanie przepisu prawa zawierającego stawki płatności, na podstawie których została obliczona, a także niewskazanie na jakich przepisach konkretnie opiera się dochodzenie zwrotu płatności w kwocie [...]zł - czy w oparciu o procedurę z art. 145 k.p.a. czy w oparciu o dochodzenie zwrotu nienależnych płatności z ustawie z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, ustawie z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 i rozporządzeniach UE i WE powołanych w zaskarżonej decyzji,
4. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., polegające na zastosowaniu ww. przepisu i wznowieniu postępowania pomimo tego, że nie wystąpiły żadne nowe okoliczności uzasadniając wznowienie postępowania.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Dyrektora MOR ARiMR w K. z dnia 18 stycznia 2018 r. i poprzedzającej ją decyzji Kierownika BP ARiMR w G. z dnia 28 listopada 2017 r. [...], decyzji z dnia 28 czerwca 2017 r. nr [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi l instancji.
W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił szereg argumentów, które jego zdaniem przemawiają za zasadnością uwzględnienia skargi.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, uznając ją za całkowicie niezasadną, a argumentację skarżącego zawartą zarówno w odwołaniu jak i w skardze za niezasługującą na uwzględnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.). Sąd rozpoznający skargę na akt administracyjny dokonuje jego oceny mając na uwadze wyłącznie stan prawny obowiązujący w dniu podjęcia aktu, jak i stan sprawy istniejący na ten dzień, a wynikający z akt administracyjnych (art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."). Podstawą orzekania Sądu jest więc materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed organami obydwu instancji.
Aby usunąć z obrotu prawnego decyzję wydaną przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w niej do naruszenia przepisu prawa materialnego o wpływie na wynik sprawy, bądź przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt dotknięty jest jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych ustawach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję co do jej zgodności z prawem, tj. w granicach określonych przepisami ustaw powołanych wyżej, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kontroli sądowej została poddana decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. w sprawie ustalenia skarżącemu R. W. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowisko-klimatycznego PROW 2014-2020, w łącznej wysokości [...] zł.
Podstawę materialnoprawną wydanego rozstrzygnięcia stanowiły m. in. przepisy ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2016 r., poz. 1512 ze zm.).
Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:
1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;
2) krajowych, przeznaczonych na:
a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,
b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej
- następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Przepis ust. 1 stosuje się również do podmiotów niebędących stronami postępowania w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej, które nienależnie lub nadmiernie pobrały środki publiczne, o których mowa w ust. 1. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.
Przepis ten pozwala organowi na ustalenie nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej lub też krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy europejskich, jak też finansowanie przez ARiMR pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.
Jak wynika z tego przepisu uprawnienie do ustalenia tej kwoty jest realizowane przez ARiMR w drodze decyzji.
Jako przesłanka działania w tym trybie organów ARiMR jawi się tylko i wyłącznie fakt ustalenia, że beneficjent otrzymujący dopłaty realizowane z funduszy unijnych (współfinansowanych z funduszy krajowych) otrzymał pomoc w sposób nienależny lub też otrzymał ją w nadmiernej wielkości (por. np. wyrok NSA z 14 grudnia 2016 r., sygn. II GSK 2715/26, wyrok WSA w Szczecinie z 8 września 2016 r., sygn. akt I SA/Sz 168/16, czy wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 1 września 2016 r., sygn. akt I SA/Go 419/16).
Jeżeli zatem organ stwierdzi na podstawie dowodów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym, że kwota została przyznana beneficjentowi jest kwotą nienależną, to wówczas jest on zobowiązany do wydania decyzji opartej na art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR.
Ustalenia będące podstawą wydania takiej decyzji mogą wynikać z przeprowadzonej kontroli przez stosowne komórki ARiMR, w czasie których zostaną stwierdzone nieprawidłowości czy też niezgodności, ale może też być podstawą wydania takiej decyzji fakt, że decyzja, na podstawie której dana pomoc została przyznana, została następnie wyeliminowana z obrotu prawnego.
Należy przy tym zaznaczyć, że w tym drugim przypadku, organ nie jest uprawniony w postępowaniu ustaleniowym do kontrolowania zasadności uchylenia decyzji przyznającej pomoc, a jedynie jest zobligowany do ustalenia faktu wynikającego z jej uchylenia, a mianowicie tego, że pomoc taka – w tej sytuacji – jest kwotą pobraną nienależnie lub też w nadmiernej wysokości.
Jeżeli zatem kwota pomocy została przyznana na podstawie decyzji wyeliminowanej następnie z obrotu prawnego, to obowiązkiem organu jest ustalić obowiązek jej zwrotu.
Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt sprawy skarżący we wniosku z dnia 8 czerwca 2015 r. o przyznanie na 2015 r. płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej zadeklarował łączoną ilość zwierząt w liczbie 23 sztuki. Wniosek dotyczył realizacji pakietu 7.1.3 Bydło polskie czerwono-białe.
Decyzją z dnia 20 kwietnia 2016 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. przyznał płatność do ilości zadeklarowanych przez skarżącego zwierząt (23 sztuki) w wysokości [...] zł.
W dniu 7 września 2016 r. Kierownik Biura ARiMR w G. wznowił postępowanie w tej sprawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., gdyż w jego ocenie 2 sztuki bydła nie kwalifikowały się do przyznania płatności i w konsekwencji decyzją z dnia 28 czerwca 2017 r. nr [...], ustalił ilość zwierząt uprawnionych do płatności w ramach wariantu 7.1.3 na poziomie 21 szt. oraz przyznał płatność w wysokości [...] zł. Decyzją z dnia 21 września 2017 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał ww. decyzję w mocy. Decyzja ta uzyskała walor decyzji ostatecznej i prawomocnej.
W tej sytuacji nie może budzić wątpliwości, że różnica pomiędzy kwotą otrzymaną przez beneficjenta na podstawie pierwotnej, uchylonej następnie decyzji, a wysokością płatności przyznanych na podstawie decyzji z dnia 28 czerwca 2017 r. będzie stanowiła kwotę świadczenia nienależnie pobranego (pobranego w nadmiernej wysokości).
W niniejszej sprawie Sąd dokonując kontroli decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia w ramach płatności PRŚK nie może abstrahować od faktu wydania prawomocnej decyzji w sprawie przyznania płatności w obniżonej wysokości.
Organy obu instancji w uzasadnieniu decyzji ustalającej kwotę do zwrotu wykazały, jaka to jest kwota, przedstawiły stosowne wyliczenia i jako prawidłowe nie mogą być one skutecznie kwestionowane. Jednocześnie wyjaśnić należy w tym miejscu, że niezasadne są zarzuty skarżącego w tej kwestii, a mianowicie dotyczące błędnego obliczenia płatności nienależnej, jak również braku wskazania na jakiej podstawie kwota do zwrotu została obliczona. Jak wynika bowiem z decyzji, łączna kwota płatności nienależnie pobranych przez stronę wyniosła [...] zł, co stanowi różnicę pomiędzy płatnością przyznaną decyzją pierwotną [...] zł, a kwotą płatności przyznanych decyzją z dnia 28 czerwca 2017 r. w wysokości [...] zł. Nadto organy wskazały na sposób wyliczenia stawek płatności w ramach wariantu 7.1.3. Bydło polskie czerwono-białe, które zostały ustalone na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowisko-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 poz. 415, z późn. zm.). Zgodnie z załącznikiem nr [...] tego rozporządzenia dla 1 szt. bydła ustala się stawkę w wysokości [...] zł, stąd też wyliczenie w pierwotnej decyzji kwoty [...]zł przy ilości zadeklarowanej 23 szt. bydła. Z kolei w decyzji z dnia 28 czerwca 2017 r. z uwagi na stwierdzoną różnicę pomiędzy deklarowaną liczba zwierząt (23 szt.), a faktycznie stwierdzoną w ramach przeprowadzonej w dniu 7 września 2016 r. kontroli (21 szt.) ustalono, że przyznana wyżej kwota zostanie pomniejszona.
Zgodnie z art. 31 Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.181.48) - który to przepis wskazuje na kary administracyjne w odniesieniu do zwierząt zgłoszonych w ramach systemów pomocy lub środków wsparcia związanych z produkcją zwierzęcą - w przypadku gdy dla wniosków o przyznanie pomocy w ramach systemów pomocy związanej z produkcją zwierzęcą lub wniosków o płatność w ramach środków wsparcia związanych z produkcją zwierzęcą, lub w ramach rodzaju działania objętego danym środkiem wsparcia stwierdzi się różnicę między liczbą zwierząt zgłoszonych a liczbą zwierząt zatwierdzonych zgodnie z art. 30 ust. 3, całkowita kwota pomocy lub wsparcia, do której beneficjent jest uprawniony w ramach tych systemów pomocy lub środków wsparcia, lub rodzaju działania w ramach danego środka wsparcia w danym roku składania wniosków, zmniejszana jest o odsetek ustalany zgodnie z ust. 3 niniejszego artykułu, o ile stwierdzone niezgodności dotyczą nie więcej niż trzech zwierząt (ust. 1). Stosownie do ust. 3 art. 31 omawianego rozporządzenia, w celu ustalenia odsetków, o których mowa w ust. 1 i 2, liczbę zwierząt zgłoszonych w ramach systemu pomocy lub środka wsparcia związanych z produkcją zwierzęcą lub rodzaju działania, co do której stwierdzono niezgodności, dzieli się przez liczbę zwierząt zatwierdzonych na potrzeby tego systemu pomocy lub środka wsparcia, lub rodzaju działania w ramach danego środka wsparcia dla wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność, lub rodzaju działania w ramach danego środka wsparcia na dany rok składania wniosków. Organy orzekające w sprawie wysokości przyznanej płatności PRŚK, prawidłowo określiły ten odsetek w wysokości 9,52%.
Wobec powyższych przepisów organy prawidłowo więc wyliczyły, że płatność w ramach przedmiotowego wariantu, przyznana do 21 szt. bydła (21 szt. x [...] zł = [...] zł), po uwzględnieniu pomniejszenia wynikającego zastosowania kary administracyjnej z powyższego rozporządzenie [...] ([...], na którą to składają się powyższa kwota [...]zł x [...] - wyliczona procentowo różnica między zadeklarowaną liczba zwierząt a liczba zwierząt stwierdzoną w czasie kontroli), wynosić będzie [...] zł.
W konsekwencji zarzuty skarżącego w omawianym względzie należało uznać za nieuzasadnione.
Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia art. 6b ustawy o ARiMR i art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. Stosownie do treści art. 7 ust. 3 ww. rozporządzenia obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.
W orzecznictwie przyjmuje się, że możliwość wyłączenia zwrotu nienależnie dokonanej płatności wymaga spełnienia dwóch przesłanek – płatność musi być dokonana na skutek błędu organu, a błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika (wyrok NSA z 15 czerwca 2011 r., sygn. akt II GSK 594/10, z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 315/13).
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie owszem organy przyznały nienależne stronie płatności, w wyniku swojej pomyłki, bowiem już w chwili rozstrzygnięcia sprawy w decyzji pierwotnej z dnia 20 kwietnia 2016 r., dysponowały one lub powinny dysponować wiedzą o stanie zwierząt skarżącego w 2015 r. (dokumenty dot. ubycia dwóch sztuk bydła ze stada zostały wprowadzone do CBD Systemu IRZ już w 2015 r., co potwierdza kontrola z dnia 7 września 2016 r.), jednakże przy tym, brak jest podstaw, aby uznać, że skarżący nie mógł wykryć stwierdzonych nieprawidłowości. Za niesprawność systemu informatycznego ARiMR nie może owszem odpowiadać skarżący, jednakże powyższe nie zwalnia go z obowiązków przestrzegania wymogów związanych z realizowanym przedsięwzięciem. Zdaniem Sądu, oczywistym jest, że skarżący nie mógł nie wiedzieć, że dwie sztuki zwierząt z jego stada przestały kwalifikować się do płatności (wybyły ze stada zgłoszonego we wniosku do płatności). Zatem z uwagi na fakt, że odstąpienie od ustalenia kwot nienależnych jest warunkowane, jak już o tym była mowa wyżej, jednoczesnym wystąpieniem pomyłki po stronie organu i brakiem możliwości jej wykrycia przez stronę, to takie odstąpienie w przedmiotowej sprawie, jak prawidło wskazały organy, było niemożliwe.
Zarzut skarżącego dotyczący naruszenia art. 145 K.p.a. poprzez zastosowanie wznowienia postępowania i ponownego rozpatrzenia sprawy jest również bezpodstawny. Jak już wcześniej Sąd zasygnalizował, okoliczności stanowiące podstawę wznowienia postepowania dot. płatności PRŚK za 2015 r. zostały szczegółowo omówione przez organ w ostatecznej i prawomocnej decyzji z dnia 21 września 2017 r. utrzymującej w mocy decyzję z dnia 28 czerwca 2017 r., a przedmiotowa sprawa dotyczy decyzji wydanej w innym postępowaniu, a mianowicie w postępowaniu "ustaleniowym", konsumującym rozstrzygnięcie w kwestii płatności zawarte w "tamtych" decyzjach. Tym samym przesłanki wznowienia postępowania dot. płatności, wychodzą poza granice rozpatrywanego w niniejszej sprawie postępowania "ustaleniowego". Na marginesie wskazać jednak należy, że prawidłowo organy zastosowały nadzwyczajny tryb w postaci wznowienia postępowania, bowiem wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne/ nowe dowody odnoszące się do stanu istniejącego na dzień wydania decyzji pierwotnej, w postaci wyników kontroli administracyjnej przeprowadzonej w odniesieniu do złożonego przez skarżącego wniosku z dnia 7 września 2016 r.
Nadto, w ocenie Sądu zarzuty skarżącego odnoszące się do uchybień proceduralnych, jak również naruszenia przez organy art. 7, art. 77 i 80 K.p.a., które w głównej mierze oscylują wokół decyzji już prawomocnych dotyczących płatności, a nie decyzji wydanych w postępowaniu "ustaleniowym", należy uznać także za nieuzasadnione. Wskazać w tym miejscu wypada, że ustalenia organu dotyczące płatności za 2015 r. przedstawione w decyzji z dnia 28 czerwca 2017 r., oraz utrzymującej ją w mocy z decyzji z dnia 21 września 2017 r., Sąd uznaje za prawidłowe, a wywody zawarte w uzasadnieniach tych decyzji przyjmuje za swoje.
Zdaniem Sądu to po stronie skarżącego zabrakło odpowiedniego poziomu dbałości o własne sprawy, bowiem to nie do organów należało choćby powiadomienie o warunkach prawidłowego zastąpienia zwierząt o jakich mowa w przepisach rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. To przecież o wystąpieniu okoliczności wymuszających zastosowanie zastąpienia wie nie kto inny, a właśnie strona. Nadto nieprawidłowość w działaniu systemu elektronicznego ARiMR ewidencjonującego zmiany stada w żadnej mierze nie wyłączają konieczności spełniania wymogów dotyczących realizowanego wariantu i prawidłowego (terminowego) reagowania na ubycie ze stada zwierząt istotnych w związku z tym właśnie wariantem. Nadmienić również wypada, że znajomość w tym przedmiocie przepisów prawa potwierdził właśnie skarżący na ostatniej stronie wniosku o przyznanie płatności.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy nie naruszyły zatem żadnego ze wskazanych w zarzutach skargi przepisów K.p.a. oraz działały w niniejszej sprawie zgodnie z zasadą praworządności i na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Ponadto, mając na uwadze zawartość akt administracyjnych – Sąd stwierdził, że orzekające w niniejszej sprawie organy obu instancji, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 K.p.a., podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia niniejszej sprawy, rozpatrując w sposób wyczerpujący zebrany materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.), przy jednoczesnym zachowaniu reguł oceny tego materiału wskazanych w art. 80 K.p.a. Tym samym, w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy, organ zobligowany był do wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości wskazanej w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Sąd nie stwierdził również przekroczenia terminów załatwienia spraw wynikających z art. 35-36 K.p.a., przy czym zaznaczyć należy, że nawet ewentualne przekroczenie terminu załatwienia sprawy, samo w sobie nie mogłoby stanowić podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji. Na marginesie należy zauważyć, że powołanie się w skardze na art. 148 § 1 K.p.a. (w przypadku postępowania wznowieniowego) jest nieuzasadnione, gdyż powyższy przepis nie miał zastosowania w sprawie (wznowienie postępowania nastąpiło z urzędu).
Biorąc wskazane wyżej okoliczności pod uwagę i nie znajdując argumentów przemawiających za uznaniem skargi za uzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.