I SA/KR 371/22

I SA/Kr 371/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-01-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-03-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Grzegorz Klimek
Michał Niedźwiedź
Urszula Zięba /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
III FSK 1178/23 - Wyrok NSA z 2024-09-10
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1009
art. 29 ust. 1 i ust. 1a i art. 83
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Zięba (spr.) Sędziowie: WSA Grzegorz Klimek WSA Michał Niedźwiedź Protokolant: starszy referent Kinga Bryk po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M.C. przy udziale H.C. i Gminy Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 10 stycznia 2022 r., nr [...] w przedmiocie przyznania gminie własności nieruchomości uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 15 listopada 2021 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Krakowie przyznał Gminie Z. własność nieruchomości składającej się z niezabudowanej działki o nr ewidencyjnym [...] o pow. 0,09 ha położonej w miejscowości R., gmina Z.
Po rozpatrzeniu zażalenia M. C., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie postanowieniem z dnia 10 stycznia 2022 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania podał, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Kraków, jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanej H. C., na podstawie własnych tytułów wykonawczych obejmujących zaległości podatkowe. W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny wszczął egzekucję z nieruchomości położonej w miejscowości R. gm. Z., składającej się min. z działki o numerze [...], która w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego ujęta była m.in. w terenach tras komunikacyjnych. W związku z tym organ egzekucyjny zwrócił się do Gminy Z. o udzielenie informacji czy skorzysta ona z prawa pierwokupu przedmiotowej działki (art. 110n ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.), dalej "u.p.e.a."). Wójt Gminy Z. poinformował organ o skorzystaniu z prawa pierwokupu. DIAS podał, że w toku postępowania został sporządzony opis i oszacowanie wartości nieruchomości, do którego zostały wniesione zarzuty. Postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2019 r. organ egzekucyjny uznał je za nieuzasadnione. Nie postanowienie to nie zostało wniesione zażalenie.
Postanowieniem z 30 września 2019 r., organ egzekucyjny oznaczył więc cenę nabycia przez Gminę Z. przedmiotowej działki w wysokości odpowiadającej wartości nieruchomości, określonej przez rzeczoznawcę majątkowego, tj. w kwocie 197 000 zł. Żadna ze stron nie wniosła na to postanowienie zażalenia. Gmina wpłaciła powyższą kwotę na rachunek bankowy organu egzekucyjnego.
Organ egzekucyjny 13 listopada 2019 r. wydał postanowienie, w którym przyznał Gminie Z. własność ww. nieruchomości, a DIAS w Krakowie postanowieniem z dnia 18 marca 2021 r. utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy. Na postanowienie to zobowiązana złożyła do WSA w Krakowie skargę.
Sąd wyrokiem z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 431/20, uchylił oba powyższe postanowienia, uznając, że postanowienie w sprawie ceny nieruchomości jak i postanowienie o przyznaniu prawa własności powinno być doręczone również małżonkowi zobowiązanej, jako uczestnikowi postępowania egzekucyjnego. Brak doręczenia postanowienia w sprawie ceny nieruchomości małżonkowi zobowiązanej powoduje, że postanowienie to nie stało się ostateczne. To z kolei spowodowało, że nie było podstaw do wydania postanowienia o przyznaniu prawa własności.
W związku z powyższym wyrokiem, organ egzekucyjny przesłał M. C. odpis postanowienia z 30 września 2019 r. w sprawie wysokości ceny nabycia ww. nieruchomości. Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego, Dyrektor IAS w Krakowie postanowieniem z 21 września 2021 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Na postanowienie to wW. złożył skargę do WSA w Krakowie.
Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Kraków 15 października 2021 r. zwrócił Gminie kwotę przez nią wpłaconą 8 listopada 2019 r. Zwrot ten był spowodowany koniecznością ponownego przeprowadzenia przez organ egzekucyjny postępowania dotyczącego podziału sumy uzyskanej z egzekucji. Następnie organ egzekucyjny wezwał Gminę do uiszczenia kwoty 197 000 zł - została ona wpłacona na rachunek bankowy organu egzekucyjnego 28 października 2021 r.
DIAS w Krakowie stwierdził w związku z tym, mając na uwadze treść art. 112b §1 u.p.e.a., że postanowienie z dnia 30 września 2019 r. w sprawie wysokości ceny nabycia stało się ostateczne w dniu 24 września 2021 r., tj. w dniu doręczenia postanowienia organu odwoławczego pełnomocnikowi strony. Gmina uiściła cenę nabycia w dniu 28 października 2021 r., więc Naczelnik Drugiego US Kraków wydał postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości. Na dzień wydania postanowienia z dnia 15 listopada 2021 r. nie istniały bowiem żadne przeszkody przeciwko takiemu działaniu.
Na to rozstrzygnięcie została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1. art. 120 w zw. z art. 121 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez działanie z rażącym naruszeniem zasad, którymi organ winien kierować się w trakcie postępowania oraz działanie nieobiektywne, nieprzejrzyste i dowolne, co miało istotny wpływ na wynik postępowania,
2. art. 123 §1 O.p. poprzez jego niezastosowanie i uniemożliwienie stronie faktycznego udziału w postępowaniu egzekucyjnym.
W związku z tym wniesiono o "uchylenie decyzji organu I i II instancji".
Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021r., poz. 137), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022r., poz. 329 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.").
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005r., sygn. akt: FSK 2326/04).
Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji (postanowienia) podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.
Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji (postanowienia), stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.
Jednocześnie zaznaczyć trzeba, iż korzystając z uprawnienia, które przyznaje sądowi administracyjnemu art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 p.p.s.a., dopuszczający możliwość rozpoznania w postępowaniu uproszczonym skargi, której przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, Sąd procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonych granicach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził naruszenia prawa, które poskutkowało koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia wraz z postanowieniem organu I instancji.
Kontroli Sądu zostało przedstawione w trybie skargi postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 10 stycznia 2022r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Kraków z dnia 15 listopada 2021r. przyznające Gminie Z. własność nieruchomości składającej się z niezabudowanej działki o nr. ewidencyjnym [...], położonej w miejscowości R.
Podstawą wydania zaskarżonych postanowień obydwu instancji było stwierdzenie przez organ egzekucyjny, iż;
- Wójt Gminy Z. pismem z 06.05.2019 r. nr [...] poinformował organ o skorzystaniu z prawa pierwokupu
- Opis i oszacowanie wartości nieruchomości zakończono 25.06.2019r. a protokół opisu i oszacowania wartości nieruchomości wraz z operatem szacunkowym został
doręczony zobowiązanej 25.06.2019r.
- w toku prowadzonego postępowania, postanowieniem z 30.09.2019r. nr [...], organ egzekucyjny oznaczył cenę nabycia przez Gminę Z. przedmiotowej działki,
- Organ egzekucyjny 13.11.2019r. wydał postanowienie nr [...], w którym przyznał Gminie Z. własność w/w nieruchomości
- na skutek złożenia skargi do sądu administracyjnego WSA w Krakowie wyrokiem z 15.12.2020r. sygn. akt I SA/Kr 431/20 uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji. W swoim rozstrzygnięciu WSA w Krakowie stwierdził, że "organ egzekucyjny powinien uznawać małżonka zobowiązanego jako uczestnika postępowania egzekucyjnego z nieruchomości. Zatem zarówno postanowienie w sprawie ceny nieruchomości jak i postanowienie o przyznaniu prawa własności powinno być doręczone również jemu. Brak doręczenia postanowienia w sprawie ceny nieruchomości małżonkowi zobowiązanej powoduje, że postanowienie to nie stało się ostateczne. To z kolei powoduje, że nie było podstaw do wydania postanowienia o przyznaniu prawa własności.
- organ egzekucyjny wykonując zalecenia WSA pismem z 03.10.2021r. przesłał M. C. zgodny z oryginałem odpis postanowienia z 30.09.2019r. nr
[...] w sprawie wysokości ceny nabycia przez Gminę Z. w/w nieruchomości Nie zgadzając się z wydanym postanowieniem M. C., złożył do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej zażalenie, który postanowieniem z 2ł września 2021r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Na postanowienie organu odwoławczego strona złożyła skargę do WSA.
- uznając postanowienia w sprawie ustalenia ceny nieruchomości za ostateczne w toku instancji organy obydwu instancji wydały zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienia o przysądzeniu własności nieruchomości na rzecz Gminy Z.
- Skarżący zarzucając, iż cena nieruchomości powinna zostać zaktualizowania, konsekwentnie kwestionował "ostateczność" postanowienia w przedmiocie ustalenia ceny z uwagi na jego zaskarżenie do WSA w Krakowie
- wyrokiem z dnia 29 grudnia 2022r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie do sygn. I SA/Kr 1625/21 uchylił postanowienie organu odwoławczego z dnia 21 września 2021r. o ustaleniu ceny, z uwagi na brak jej aktualizacji.
Mimo zatem, iż postanowienie o przybiciu z 21 września 2021r. było ostateczne w toku instancji administracyjnych w dacie wydawania zaskarżonego oraz poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego, to zostało ono jednak wyeliminowane z obrotu prawnego na skutek orzeczenia tut. Sądu wydanego w sprawie I SA/Kr 1625/21. W konsekwencji odpadła podstawa faktyczna i prawna do wydania postanowienia o przysądzeniu własności i sąd administracyjny również te rozstrzygnięcia musiał wyeliminować z obrotu prawnego.
Mimo więc, iż organ egzekucyjny zrealizował wskazania Sądu zawarte w wyroku tut. Sądu z 15 grudnia 2020r. sygn.. I SA/Kr 431/20 i naprawił błędy proceduralne związane z niedoręczaniem korespondencji małżonkowi zobowiązanej i konsekwentnym dopuszczaniem go do udziału w postępowaniu, to jednak na skutek zdarzeń zaistniałych później postanowienia o przysądzeniu własności musiały zostać po raz drugi wyeliminowane z obrotu prawnego. Mogą zostać wydane dopiero gdy postanowienie o ustaleniu ceny stanie się rzeczywiści ostateczne.
Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania nie orzeczono ponieważ skarżący, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, nie złożył w tym przedmiocie wniosku, domagając się jedynie uchylenia zaskarżonej decyzji.