I SA/Kr 357/19

I SA/Kr 357/19 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2019-04-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-03-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas /przewodniczący/
Inga Gołowska
Jarosław Wiśniewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
art. 27 par. 1 pkt 9
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 61
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas Sędziowie: WSA Inga Gołowska WSA Jarosław Wiśniewski (spr.) Protokolant Specjalista Małgorzata Kruszec po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 14 stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów skargę oddala
Uzasadnienie
Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. jako organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia 28.07.2009r. nr [...] do [...], [...], [...], [...], [...] obejmujących należności składkowe. Organ egzekucyjny w dniu 10.08.2009r. doręczył Skarżącemu odpisy ww. tytułów wykonawczych. Prowadzone postępowanie egzekucyjne było nieskuteczne dlatego organ egzekucyjny po uzyskaniu informacji o składniku majątkowym zobowiązanego, zawiadomieniami z dnia 19.01.2018r. dokonał zajęcia świadczenia emerytalnego zobowiązanego. Skarżący pismem z dnia 27.04.2018r. złożył do organu egzekucyjnego zarzuty z art. 33 § 1 pkt 1 upea w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, zarzucając przedawnienie obowiązku, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. W ww. piśmie Skarżący zawarł również wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów.
Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 06.06.2018r. [...] umorzył postępowanie w sprawie zarzutów jako bezprzedmiotowe z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia. Postanowienie doręczono na ręce pełnomocnika zobowiązanego w dniu 21.06.2018r.
Skarżący pismem z dnia 28.06.2018 r. złożył zażalenie na ww. postanowienie, podnosząc iż odebrał w dniu 10.06.2009r. korespondencję z ZUS zawierającą plik tytułów wykonawczych, jednakże nie było w nim przedmiotowych tytułów wykonawczych, zatem nie zostały mu doręczone a podpisane zwrotne potwierdzenie odbioru przez Skarżącego nie zostało prawidłowo opisane.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia 13.08.2018 r. nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując iż organ I instancji nie rozpoznał wniosku o przywrócenie terminu do wniesienie zarzutu.
Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 19.09.2018r. [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów ze względu na uchybienie terminu do ich wniesienia. Postanowienie doręczono na ręce pełnomocnika Skarżącego w dniu 05.10.2018r.
Następnie Skarżący pismem z dnia 12.10.2018r. złożył zażalenie na ww. postanowienie organu egzekucyjnego w ustawowym terminie. W zażaleniu zobowiązany podtrzymał dotychczasowe zarzuty oraz wskazał na nieskuteczne doręczenie części tytułów wykonawczych. W uzasadnieniu zażalenia wskazał, że ze względu na brak doręczenia tytułów wykonawczych organ winien był uznać, iż w przedmiotowej sprawie 7 dniowy termin na złożenie zarzutów został zachowany i powinien był rozpatrzyć zarzuty merytorycznie.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z dnia 14.01.2019 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, iż w omawianej sprawie nie budziło wątpliwości, że zarzuty zostały wniesione z uchybieniem terminu. Jak wynikało z akt sprawy (dowodu w postaci kserokopii potwierdzenia odbioru ), odpisy tytułów wykonawczych Skarżący odebrał osobiście w dniu 10.08.2009r. Mając na uwadze datę odbioru odpisów tytułów wykonawczych 7-dniowy termin do wniesienia zarzutu upłynął zatem dnia 17.08.2009r. Natomiast Skarżący dopiero w dniu 30.04.2018r. złożył do organu egzekucyjnego zarzuty z art. 33 § 1 pkt 1 upea, czyli ponad 9 lat po upływie ustawowego terminu. Wraz z zarzutami zobowiązany wniósł również wniosek o przywrócenie terminu (art. 58 § 1 i § 2 kpa). Wniosek został rozpatrzony przez organ egzekucyjny odmownie. W tej sytuacji zasadne było wydanie przez organ egzekucyjny postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów ze względu na uchybienie terminu do ich wniesienia w trybie art. 61a § 1 kpa. Jeżeli na skutek odmowy wszczęcia postępowania, organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, to należy przyjąć, że w postanowieniu wydanym w trybie 61a § 1 kpa organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, po zbadaniu kontekstu sprawy.
Na ww. postanowienie pismem z dnia 15.02.2019 r. złożono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wnosząc o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K., zarzucając naruszenie przepisów postępowania :
-art. 32 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej jako "upea") w związku z art. 46 § 1 kpa poprzez ich bezpodstawne zastosowanie i błędne uznanie, że P. T. Wykonawcze zostały Skarżącemu doręczone, podczas, gdy zwrotne potwierdzenie odbioru z 10.08.2009 r. nie stanowiło dowodu ich doręczenia,
-art. 11 kpa poprzez nie ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów Skarżącego i nie podanie przyczyn, z powodu których argumentom Skarżącego odmówiono wiarygodności.
-art. 8 kpa poprzez nie ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów Skarżącego i nie podanie przyczyn, z powodu których argumentom Skarżącego odmówiono wiarygodności.
-art. 7 kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego (w tym brak dokonania jakiejkolwiek analizy opisu zwrotnego potwierdzenia odbioru z 10.08.2009 r.) -załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu Skarżącego,
-art. 124 §2 kpa oraz art. 126 kpa w związku z art. 107 §3 kpa poprzez nie ustosunkowanie się w uzasadnieniu do wszystkich zarzutów Skarżącego i nie podanie przyczyn, z powodu których argumentom Skarżącego odmówiono wiarygodności.
W uzasadnieniu Skarżący podtrzymał swoją dotychczasowe argumentację dotyczącą nieskutecznego doręczenie części tytułów wykonawczych oraz zachowania wobec tego zdaniem Skarżącego terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
W odpowiedzi na skargę , Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm. dalej-p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.
W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd, podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga rozpoznawana w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie.
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia - w zakresie i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami - stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest kwestii terminowości wniesienia przez Skarżącego, reprezentowaną przez pełnomocnika, zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 upea., zobowiązanemu przysługuje prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, o czym zobowiązany musi zostać pouczony w treści tytułu wykonawczego. Termin 7-dniowy na wniesienie zarzutów biegnie od chwili doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Natomiast w myśl art. 32 upea, organ egzekucyjny, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony. Z powyższych przepisów wynika bezsprzecznie, że zobowiązany ma prawo wnieść zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego do organu egzekucyjnego w ściśle określonym siedmiodniowym terminie.
Wskazać należy, że zarzuty są środkiem zaskarżenia, który w postępowaniu egzekucyjnym może zostać zgłoszony w ściśle określonym czasie. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Powyższe oznacza, że zarzuty mogą być wnoszone w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W przypadku uchybienia temu terminowi, zarzuty jako spóźnione nie podlegają rozpatrzeniu. Pogląd ten nie budzi wątpliwości zarówno w piśmiennictwie jak i orzecznictwie (por. Piotr Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz Wydanie VIII, teza 4 do art. 33 program Lex, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 września 2016 r., sygn. akt II FSK 2296/14, z 2 lutego 2016 r. sygn. akt II FSK 3259/13, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej "CBOSA"). Termin ten uznać należy za termin procesowy. Z powyższego wynika więc, że po upływie 7-dniowego terminu liczonego od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu egzekucyjnego, o ile termin ten nie został na wniosek zobowiązanego przywrócony, nie może on podnosić skutecznie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uchybienie takiemu terminowi powoduje bowiem bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej, co potwierdza Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z 11 stycznia 2017 roku w sprawie II FSK 3770/14 wskazał, że niewątpliwie uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej, co prowadzić może do zamknięcia drogi dalszego postępowania. W takiej sytuacji zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego właściwa będzie podstawa z art. 61a § 1 k.p.a. o odmowie wszczęcia postępowania z innych uzasadnionych przyczyn. W ten sposób rozstrzygnięcie organu najpełniej wyraża konsekwencje w postaci bezskuteczności dokonanej przez stronę czynności procesowej. Stanowisko to podziela także sąd w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą w pełni akceptując rozstrzygnięcie podjęte przez organy.
W ocenie Sądu w rozstrzyganej sprawie prawidłowo organy przyjęły, że tytuły wykonawcze doręczone zostały Skarżącemu 10.09.2009 r. Przede wszystkim stwierdzić należy, że podstawowym warunkiem prawidłowości doręczenia pisma przez pocztę istotne jest wysłanie pisma listem poleconym za potwierdzeniem odbioru. W formularzu potwierdzenia odbioru winna zostać wskazana data przesyłki, sygnatura akt sprawy oraz rodzaj przesyłki. Podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie nie jest sporna dopuszczalność przesyłania w jednej przesyłce listowej kilku pism, pod warunkiem, że w momencie odbioru są one traktowane indywidualnie (por. np. postanowienie NSA z 21 maja 2010 r., II FSK 619/10, post. SN z 20 kwietnia 2000 r., I CZ 38/00, Biul. SN 2000, nr 5, poz. 15). Dla prawidłowości dokonania w ten sposób doręczenia wymaga się, aby okoliczność ta wynikała z dołączonego do przesyłki potwierdzenia odbioru - powinno to nastąpić poprzez wymienienie na formularzu potwierdzenia odbioru w rubryce "rodzaj przesyłki", pism stanowiących zawartość przesyłki (zob. post. Sądu Najwyższego z 26 lipca 2000 r., I CZ 87/00, publ.: lex nr 548760, post. Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2000 r., sygn. II CKN 483/2000 niepubl., post. Sądu Najwyższego z 20 kwietnia 2000 r., sygn. akt I CZ 38/00, Biul. SN 2000, nr 5, poz. 15).
Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki wynika, że dotyczy tytułów wykonawczych określonych jako [...] [...]. Z charakteru opisu wynika , że doręczono plik tytułów wykonawczych w przedziale od numeru jednostkowego 4787 do 4879 bo takie znaczenie ma myślnik poddany miedzy dwoma liczbami różniącymi się wielkością o co najmniej dwie jednostki. W sytuacji gdy przesyła się dwa pisma podaje się ich numery jednostkowe oddzielając przecinkiem . Myślnik ( pauza) wyznacza relacje między dwoma wyrazami lub wartościami. Występuje między wyrazami oznaczającymi początek i koniec jakiegoś odcinka, np. trasa "W. — K." bądź zastępuje określenie "od — do", np. w terminie 24-28 kwiecień br.
Zwrotne potwierdzenie odbioru z 10.09.2009 r. własnoręcznie zostało podpisane przez Skarżącego, co nie jest zresztą w żaden sposób kwestionowane. Z opisu zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika , iż w kopercie było szereg tytułów wykonawczych, chociaż nie były one wymienione każdorazowo z osobna a jedynie podany ich przedział od – do . Przepisy Ordynacji podatkowej nie zabraniają doręczania jednej stronie w ramach jednej korespondencji (kopercie) kilku pism jej dotyczących. Istotnym jest jedynie, aby z doręczanej korespondencji wynikało, że zawiera ona klika odrębnych pism. Jeżeli zatem w kopercie, której doręczenie Skarżący potwierdził nie było tytułów wykonawczych zakreślonych na potwierdzeniu odbioru, Skarżący okoliczność tę niezwłocznie powinien reklamować . Na nim bowiem ciążył obowiązek wyjaśnienia tej kwestii albowiem potwierdził własnoręcznym podpisem, że otrzymał tytuły wykonawcze w o nr kolejnych od 4787 do 4879.
Ponadto Skarżący potwierdza w poprzednich pismach, w zażaleniu z dnia 28 06.2018r. iż odebrał 10.08.2009r. korespondencję z ZUS zawierającą plik tytułów wykonawczych. Jednocześnie zwrócić należy uwagę, że Skarżący potwierdzając prawidłowość doręczenia spornych tytułów wykonawczych, złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów. Podkreślić należy, że wniosek o przywrócenie terminu do czynności procesowej może być wnoszony w sytuacji, gdy termin został uchybiony, czyli doręczenie było skuteczne. W sytuacji braku skutecznego doręczenia terminu nie można mówić o uchybieniu albowiem termin do wniesienia środka zaskarżenia w ogóle nie zaczął biec.
Wskazać należy, iż Skarżący po podpisaniu zwrotnego potwierdzenia odbioru korespondencji z ZUS nie zgłaszał wówczas żadnych zastrzeżeń co do przesyłki, również co do jej rzekomego błędnego oznaczenia czy też braków wspomnianych tytułów wykonawczych. Zastrzeżenia te pojawiły się dopiero w piśmie z dnia 30.04.2018r., w którym Skarżący złożył do organu egzekucyjnego zarzuty z art. 33 § 1 pkt 1 upea, czyli ponad 9 lat po upływie ustawowego terminu. Ponadto wraz z zarzutami Skarżący wniósł również wniosek o przywrócenie terminu (art. 58 § 1 i § 2 kpa), tym samym sam jakoby poświadczając iż termin ten nie został dochowany. Wniosek został rozpatrzony przez organ egzekucyjny odmownie, Skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Własnoręczny podpis odbioru przesyłki pocztowej jest potwierdzeniem okoliczności faktycznego jej otrzymania i prowadzi do domniemania prawidłowego doręczenia zawartych w niej dokumentów opisanych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przedmiotowej przesyłki. Tym samym należy uznać, że wymogi prawidłowego doręczenia zostały zachowane. Wypełnione prawidłowo potwierdzenie odbioru, stanowi dokument urzędowy, potwierdzający fakt i datę doręczenia wskazanych pism. W tym zakresie dokument urzędowy korzysta z domniemania zgodności z prawdą. W interesie odbierającego przesyłkę było sprawdzenie jej zawartości w chwili odbioru oraz zgłoszenie ewentualnych zastrzeżeń doręczycielowi. Natomiast w sytuacji, kiedy tego nie uczynił, nie ma uzasadnionych podstaw, aby kwestionować prawidłowość doręczenia przesyłki. Przyjęcie dopuszczalności kwestionowania doręczenia przesyłki poprzez gołosłowne twierdzenie o niepełnej zawartości przesyłki prowadziłoby do tego, że każdy odbiorca przesyłki mógłby podnosić, że nie otrzymał żadnego dokumentu, co w konsekwencji podważałoby zasady funkcjonowania procedur sądowych (wyrok NSA z 20.04.2011 r. sygn. II OSK 707/11 )
Ponadto ze stanu faktycznego wynika, iż Skarżący nie kwestionował istnienia samego zobowiązania w żaden sposób, składając przy złożył wniosek o rozłożenie na raty całości zadłużenia.
Na podstawie wskazanych powyżej okoliczności, udokumentowanych w aktach sprawy tutejszy sąd dał wiarę organom administracji w zakresie doręczenia wszystkich spornych tytułów wykonawczych, które słusznie odmówiły wszczęcia postępowania na skutek uchybienia terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Na koniec odnosząc się do zarzutów sformułowanych przez Skarżącego podkreślić należy, że wniesienie zarzutów po terminie jest okolicznością obiektywną i w razie stwierdzenia tego stanu organ nie ma możliwości ich merytorycznego rozpoznania. Ustalenie, że zarzuty zostały złożone po terminie do dokonania tej czynności nie jest zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z analizy obowiązującej normy prawnej – art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Gdy organ stwierdzi, że zarzuty zostały wniesione z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do ich merytorycznego rozpoznania i ma obowiązek odmówić ich oceny. Powyższe czyni niezasadnymi podnoszone w toku postępowania administracyjnego oraz w skardze do sądu administracyjnego zarzuty dotyczące braku merytorycznego ustosunkowania się przez organ egzekucyjny oraz organ nadzoru do zgłoszonych przez skarżącego zarzutów, a tym samym nierozpoznania istoty sprawy.
Reasumując stwierdzić należy, że organy trafnie przyjęły, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia zarzutów i z tego powodu odmówiły wszczęcia postępowania w ich przedmiocie, zaś postępowanie przed organami obu instancji nie naruszało unormowań kodeksu postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7, 10, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.