I SA/Kr 350/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2005-01-27
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek dochodowyulga budowlanapomoc naukowawydatkiodliczeniapostępowanie podatkoweprawo budowlaneinterpretacja przepisów

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę podatnika na decyzję Izby Skarbowej dotyczącą określenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 1996 rok, uznając, że odliczenia od dochodu z tytułu wydatków na cele mieszkaniowe i zakup pomocy naukowych były nieuzasadnione.

Sprawa dotyczyła skargi D. D. na decyzję Izby Skarbowej, która określiła mu podatek dochodowy od osób fizycznych za 1996 rok. Podatnik odliczył od dochodu wydatki na cele mieszkaniowe i zakup pomocy naukowych, jednak organy podatkowe uznały te odliczenia za nieuzasadnione. Sąd administracyjny podzielił stanowisko organów, stwierdzając brak związku czasowego i rzeczowego między poniesionymi wydatkami a budową domu, a także nieuznając biurka za pomoc naukową.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę D. D. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 15 stycznia 2002 roku, która uchyliła decyzję Pierwszego Urzędu Skarbowego i określiła podatnikowi podatek dochodowy od osób fizycznych za rok 1996 w kwocie [...] zł oraz zaległość wraz z odsetkami. Podstawą decyzji było ustalenie, że podatnik wykazał odliczenia od dochodu, które nie były wydatkami poniesionymi na wskazany cel. Postępowanie podatkowe wykazało, że D. D. wykazał w zeznaniu PIT-30 odliczenia z tytułu darowizn, dokształcania, zakupu pomocy naukowych i wydatków na budowę domu. Organ podatkowy nie uwzględnił części wydatków na publikacje fachowe i pomoc naukową (biurko), a także odliczenia z tytułu ulgi budowlanej, wskazując na sprzeczności w dokumentach, takie jak uzyskanie pozwolenia na budowę i tytułu własności działki dopiero po latach od poniesienia wydatków. Izba Skarbowa, rozpoznając odwołanie, uchyliła decyzję organu pierwszej instancji w całości, uznając odliczenie za zakup książki "Logika praktyczna", ale w pozostałym zakresie podzieliła ustalenia faktyczne i ocenę prawną. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym poświadczenie nieprawdy, przekroczenie uprawnień, naruszenie zasady dwuinstancyjności i brak czynnego udziału w postępowaniu. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że decyzja nie narusza prawa materialnego, a postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami. Sąd podkreślił, że warunkiem zastosowania ulgi budowlanej jest rzeczywiste poniesienie wydatków, ich udokumentowanie i przeznaczenie na cel wskazany w ustawie, a w orzecznictwie NSA dominował pogląd o konieczności posiadania pozwolenia na budowę i tytułu prawnego do gruntu. W tej sprawie brak było związku czasowego i rzeczowego między poniesionymi wydatkami a budową domu. Sąd nie uznał również biurka za pomoc naukową, powołując się na rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej. Zarzuty dotyczące naruszeń proceduralnych uznano za bezzasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli nie istnieje związek czasowy i rzeczowy między poniesionymi wydatkami a procesem budowlanym, a podatnik nie prowadził budowy zgodnie z przepisami prawa budowlanego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że brak jest związku czasowego i rzeczowego między poniesionymi wydatkami a budową domu, a także że podatnik nie prowadził budowy zgodnie z przepisami prawa budowlanego, co jest warunkiem zastosowania ulgi budowlanej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

u.p.d.o.f. art. 26 § ust. 1 pkt 5b

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Odliczeniu od dochodu podlegają kwoty wydatków poniesionych w roku podatkowym na cele mieszkaniowe podatnika przeznaczone na budowę budynku mieszkalnego.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia o oddaleniu skargi.

Pomocnicze

u.p.d.o.f. art. 26 § ust. 1 pkt 7b

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Pozwala na odliczenie od dochodu wydatków na zakup przyrządów i pomocy naukowych, programów komputerowych oraz wydawnictw fachowych związanych z wykonywanym zawodem i wykonywaną pracą.

Pr. bud. art. 48

Prawo budowlane

Określa przeszkody w osiągnięciu celu, jakiemu ma służyć budowlana ulga podatkowa, w przypadku braku wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia podjęcia robót budowlanych.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 ust. 1 pkt c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umożliwia uchylenie zaskarżonej decyzji w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § § 1

Reguluje rozpoznawanie spraw wniesionych do NSA przed 1.01.2004 r. przez właściwe WSA.

u.p.d.o.f. art. 45 § ust. 6

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Podatek wynikający z zeznania jest podatkiem należnym, chyba że urząd skarbowy określi go w innej wysokości, co daje prawo urzędowi do badania podstaw obliczenia podatku i jego korekty.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak związku czasowego i rzeczowego między poniesionymi wydatkami a budową domu. Podatnik nie prowadził budowy zgodnie z przepisami prawa budowlanego. Biurko nie jest pomocą naukową w rozumieniu przepisów podatkowych. Postępowanie podatkowe zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami.

Odrzucone argumenty

Odliczenie wydatków na cele mieszkaniowe mimo braku pozwolenia na budowę i tytułu własności działki w momencie ich poniesienia. Odliczenie wydatków na zakup biurka jako pomocy naukowej. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania podatkowego.

Godne uwagi sformułowania

ulgi w systemie prawa podatkowego, są odstępstwem od zasady powszechności i równości opodatkowania i dlatego stosowanie jakiejkolwiek ulgi trzeba oceniać na podstawie literalnego brzmienia obowiązujących w jej kwestii przepisów .Nie można więc stosować wykładni rozszerzającej ani celowościowej. zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych podatnika podatku dochodowego od osób fizycznych, ponoszącego wydatki na ten cel może nastąpić jedynie wówczas gdy czynności zmierzające do zaspokojenia tych potrzeb odbywają się zgodnie z przepisami prawa budowlanego. Byłoby to zbyt rozszerzające i niczym nie uzasadnione rozumienie pojęcia "pomoc naukowa".

Skład orzekający

Grażyna Jarmasz

przewodniczący

Stanisław Grzeszek

członek

Urszula Zięba

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ulgi budowlanej i pomocy naukowych w podatku dochodowym od osób fizycznych, a także wymogów proceduralnych w postępowaniu podatkowym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 1996 roku i specyficznych okoliczności faktycznych sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje typowe problemy interpretacyjne związane z ulgami podatkowymi i wymaga od podatników dokładnego przestrzegania przepisów, co jest cenne dla praktyków prawa podatkowego.

Ulga budowlana i pomoc naukowa – kiedy można je odliczyć od podatku? Wyrok WSA w Krakowie.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Kr 350/02 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2005-01-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-02-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Grażyna Jarmasz /przewodniczący/
Stanisław Grzeszek
Urszula Zięba /sprawozdawca/
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Sygn. powiązane
II FSK 657/05 - Wyrok NSA z 2006-04-26
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: NSA Grażyna Jarmasz Sędziowie WSA Stanisław Grzeszek WSA Urszula Zięba (spr.) Protokolant: Krystyna Mech po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2005r. sprawy ze skargi D. D. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 15 stycznia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1996 r. skargę oddala
Uzasadnienie
I SA/Kr 350/02
UZASADNIENIE
Izba Skarbowa decyzją z dnia 15 stycznia 2002 roku nr. [...], wydaną w wyniku rozpoznania odwołania D. D., uchyliła decyzję Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...].2000 roku i określiła D. D. podatek dochodowy od osób fizycznych za rok 1996 w kwocie [...] zł oraz zaległość z tytułu tego podatku w kwocie [...] zł wraz z należnymi odsetkami. Podstawą wydanych decyzji było ustalenie, że podatnik wykazał w zeznaniu podatkowym za rok 1996 odliczenia od dochodu, które w istocie nie były wydatkami poniesionymi na cel wskazany w zeznaniu.
Postępowanie podatkowe służące weryfikacji zeznania podatkowego D. D. w podatku dochodowym od osób fizycznych - między innymi za rok 1996 - zostało wszczęte przez właściwy dla miejsca zamieszkania podatnika Pierwszy Urząd Skarbowy w K. postanowieniem z dnia [...].2000 roku. Inicjatywę w zakresie jego wszczęcia wykazała Izba Skarbowa po otrzymaniu informacji, że pracownik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. st. komisarz D. D. prowadzi księgi podatkowe oraz dopuszcza się nieprawidłowości jako kontrolujący. Materiały uzyskane w trakcie wewnętrznego postępowania kontrolnego przekazane zostały do Pierwszego Urzędu Skarbowego w K., gdzie postępowanie podatkowe wszczęli i prowadzili upoważnieni pracownicy tego urzędu.
W oparciu o pozyskane dokumenty ustalono, iż D. D. uzyskał w 1996 roku dochód w wysokości [...] zł. od którego odprowadzona została zaliczka na podatek dochodowy w kwocie [...] zł. W zeznaniu PIT - 30 podatnik wykazał odliczenia od dochodu z tytułu następujących wydatków ;
- darowizny na rzecz osoby bliskiej w kwocie [...] zł
- odpłatnego dokształcania podatnika w kwocie [...] zł
- zakupu pomocy przyrządów i pomocy naukowych związanych z wykonywaną pracą i zawodem w kwocie [...] zł
- wydatków na budowę domu w ramach tzw. "dużej ulgi budowlanej" w kwocie [...] zł.
Pierwszy Urząd Skarbowy w K. nie uwzględnił części wydatków na zakup wydawnictw fachowych a konkretnie publikacji "Logika praktyczna" zakupionej za kwotę [...] zł uznając że nie jest to literatura fachowa związana z wykonywaną pracą a za pomoc naukową nie uznał biurka "W.", zakupionego przez podatnika za kwotę [...] zł .Łącznie z tej grupy wydatków uwzględniono tylko kwotę [...] zł, wskazując jako podstawę prawną przepis art. 26 ust 1 pkt 7b ustawy z 26.07.1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. z 1993r nr.90 poz. 416 ze zm./ pozwalający na odliczenie od dochodu tylko wydatków na zakup przyrządów i pomocy naukowych, programów komputerowych oraz wydawnictw fachowych związanych z wykonywanym zawodem i wykonywaną pracą.
Organ podatkowy pierwszej instancji nie uwzględnił także odliczenia od dochodu kwoty [...] zł z tytułu wykazywanych przez podatnika wydatków na cele mieszkaniowe, związane z budową budynku mieszkalnego a zatem nie znalazł podstaw do zastosowania ulgi podatkowej, określonej w przepisie art. 26 ust 1 pkt 5b powołanej wyżej ustawy. Podstawą faktyczną tego ustalenia były liczne sprzeczności wynikające z ujawnionych w postępowaniu podatkowym dokumentów. Wynikało z nich, że mimo wykazywania wydatków na budowę domu mieszkalnego w 1996 roku D. D. uzyskał pozwolenie na budowę dopiero z mocy decyzji Burmistrza Miasta i Gminy C. z dnia [...].2000 roku co więcej działkę pod budowę domu otrzymał w drodze darowizny od ojca dopiero w 1999 roku a projekt budowlany zakupił w dniu [...].1999 roku. W 1996 roku podatnik nie prowadził budowy budynku mieszkalnego, nie był właścicielem gruntu pod budowę oraz nie posiadał pozwolenia na budowę. Za podważający wiarygodność zgłaszanych odliczeń organ podatkowy uznał także charakter czynionych wydatków Jednoznacznie wskazujący, że nie dotyczą one tzw. dużej ulgi budowlanej a tym samym rozpoczynania budowy domu. Wśród zakupionych artykułów były - między innymi - zaprawy, farby, klosze, szyby, akcesoria hydrauliczne oraz okna i drzwi zamontowane zresztą później w lokalu mieszkalnym przy ul [...] w K. Zauważono też, iż znaczna część zakupionych artykułów nie posiada tak długiego okresu trwałości by przechowywać je przez kilka lat w związku z planowaną w przyszłości budową domu. Powołane zostały przepisy ustawy z dnia 7.07.1994 roku Prawo budowlane / Dz.U. nr 89 poz. 414 / dla wykazania, że podatnik nie prowadził w 1996 roku robót budowlanych, nie miał uprawnień do prowadzenia takich robót a pozwolenie na budowę mogło być wydane tylko osobie dysponującej nieruchomością na cele budowlane. Tymczasem zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w orzeczeniu NSA Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie z dnia 24.02.1999 roku sygn. SA/Sz 838 /98 uwzględnienie wydatków na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych podatnika podatku dochodowego może nastąpić jedynie wówczas gdy czynności zmierzające do zaspokojenia tych potrzeb, polegające na budowie budynku mieszkalnego, odbywają się zgodnie z przepisami prawa budowlanego.
W tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym Pierwszy Urząd Skarbowy w K. określił należny podatek dochodowy za rok 1996 dla D. D. na kwotę [...] zł oraz zaległość w tym podatku na kwotę [...] zł związaną ze zwrotem nadpłaconej zaliczki na poczet tego podatku w 1997 roku. Rozpoznając odwołanie D. D. od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji, Izba Skarbowa decyzją z dnia 15 stycznia 2002 roku nr [...] uchyliła zaskarżoną decyzję w całości, określając podatek dochodowy od osób fizycznych za rok 1996 na kwotę [...] zł a zaległość z tytułu tego podatku na kwotę [...] zł wraz z należnymi odsetkami. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że po przeprowadzonym postępowaniu odwoławczym Izba Skarbowa podzieliła argumenty podatnika i uznała odliczenie z tytułu zakupu książki "Logika praktyczna" w kwocie [...] zł- stąd uchylenie decyzji w całości - w pozostałym zakresie uznała zarówno ustalenia faktyczne jak i ocenę prawną, zawartą w zaskarżonej decyzji za prawidłową. Odpowiadając na zarzuty podatnika, związane z naruszeniem licznych przepisów Ordynacji podatkowej Izba Skarbowa uznała je za bezzasadne gdyż postępowanie podatkowe przeprowadzone zostało zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa podatkowego. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie D. D. wniósł o uchylenie decyzji Izby Skarbowej z dnia 15 stycznia 2002 roku oraz zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu zarzucił, że organ odwoławczy nie ustosunkował się do zarzutów zawartych w odwołaniu a sporne kwestie omówił w sposób ogólnikowy, niekonkretny, pomijając milczeniem wskazywane naruszenia jego praw jako strony postępowania podatkowego.
Skarżący wskazał w szczególności na stronnicze i przewlekłe prowadzenie postępowania oraz:
-poświadczenie nieprawdy w dokumencie urzędowym, upoważnieniu do kontroli z dnia [...].2000 wystawionym na nazwisko pracowników Izby Skarbowej B. P. i M. W. przez Naczelnika pierwszego Urzędu Skarbowego w K.
-przekroczenie swoich uprawnień przez urzędników izby skarbowej - nielegalne prowadzenie kontroli podatkowej wbrew treści art.283 Ordynacji podatkowej
-naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego poprzez prowadzenie działań w imieniu urzędu skarbowego przez urzędników organu odwoławczego
-brak stanowiska organu odwoławczego odnośnie sposobu liczenia odsetek od zaległości podatkowej przez organ pierwszej instancji
-brak stanowiska odnośnie zastosowania się podatnika do urzędowej interpretacji prawa podatkowego dokonanej przez Ministra Finansów w piśmie z 3.11.1993 roku
-pozbawienie prawa do czynnego udziału w postępowaniu poprzez nie zapoznanie z treścią donosu na podstawie którego wszczęto kontrolę zeznań podatkowych.
Skarżący wyjaśnił nadto, że rozpoczęcie robót budowlanych planował na 1997 rok lecz z różnych przyczyn termin ten ulec musiał przesunięciu. Nie ma to jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy gdyż prawo budowlane nie określa czasu, w którym należy inwestować w materiały do budowy a prawo podatkowe nie uzależnia odliczeń z tytułu budowy domu od uzyskania pozwolenia na budowę. Podtrzymał więc żądanie odliczenia wydatków poniesionych na okna i drzwi lecz przyznał, że omyłkowo rozliczył część wydatków na remont mieszkania jako wydatki na budowę domu. Były to wydatki na zakup emulsji, zaprawy, kredy malarskiej, zaprawy, płytek, gwoździ pianki czy instalacji wodno-kanalizacyjnej .Równocześnie skarżący stwierdził, że dom wybudowano przy wykorzystaniu materiałów, zakupionych przed uzyskaniem zezwolenia na rozpoczęcie robót budowlanych. Nie zgodził się też z twierdzeniem, że biurka przystosowanego do prawidłowego podłączenia do sieci i użytkowania zestawu komputerowego nie można zaliczyć do pomocy naukowych, przydatnych w wykonywaniu zawodu.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Równocześnie zajęto stanowisko wobec zarzutów zawartych w skardze w tym dotyczących naruszenia zasad postępowania podatkowego. Odnośnie naruszenia zasady dwuinstancyjności i dyspozycji art. 283 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej Izba wskazała, że upoważnienie do przeprowadzenia kontroli udzielone zostało przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. - pracownikom tego urzędu, którzy następnie wykonywali czynności kontrolne. Pracownicy Izby Skarbowej nie brali udziału w postępowaniu podatkowym prowadzonym przez urząd skarbowy w oparciu o postanowienie o wszczęciu postępowania z dnia [...].2000 roku jedynie przed wszczęciem postępowania podatkowego Dyrektor Izby Skarbowej zlecił pracownikom kontroli wewnętrznej czynności wyjaśniające w związku z informacją o nieprawidłowościach jakich dopuszcza się pracownik urzędu skarbowego, działającego w obszarze właściwości Izby Skarbowej. W odpowiedzi na skargę podkreślono, że prawa skarżącego nie zostały naruszone w postępowaniu podatkowym, stronie zapewniono udział w każdym stadium prowadzonego postępowania oraz zapoznawano ze zgromadzonymi materiałami dowodowymi. Za bezzasadny uznano zarzut o odmowie zastosowania interpretacji wynikającej z pisma Ministra Finansów z 3.11.1993 roku w sytuacji gdy stosowana Ordynacja podatkowa weszła w życie 1.01.1998 roku a pismo dotyczy interpretacji przyjmowanej w 1993 roku. Ponadto podstawę rozstrzygnięć stanowią przepisy prawa a nie ich interpretacje.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje ;
Skarga D. D. nie jest zasadna albowiem objęta nią decyzja nie narusza prawa materialnego a postępowanie ją poprzedzające zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami regulującymi postępowania podatkowe.
Na wstępie rozważań nad zasadnością skargi należy wskazać, że rozpoznanie sprawy nastąpiło zgodnie z dyspozycją art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./- stanowiącego, że sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe Wojewódzkie Sądy Administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W myśl art. 45 ust 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. z 1993 r. nr 90 poz. 416 ze zm./ podatek wynikający z zeznania jest podatkiem należnym za dany rok chyba, że urząd skarbowy określił go w innej wysokości. Z przepisu tego wynika prawo urzędu skarbowego do badania podstaw na jakich zostało oparte dokonane przez podatnika obliczenie podatku oraz prawo do jego korekty w drodze decyzji administracyjnej.
Stosownie do art. 26 ust 1 tej ustawy w brzmieniu obowiązującym w 1996 roku, podstawę obliczenia podatku stanowi dochód po odliczeniu od niego kwot różnych, wymienionych w tym przepisie ciężarów i wydatków, dających podstawę do otrzymania ulgi podatkowej. Przy ich określaniu należy mieć na względzie wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2003 roku wydany w sprawie o sygn. I SA/Wr 2626/2001 - niepublikowany, stanowiący, iż ulgi inwestycyjne określone w art. 26a ust 3 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podobnie zresztą jak wszystkie ulgi w systemie prawa podatkowego, są odstępstwem od zasady powszechności i równości opodatkowania i dlatego stosowanie jakiejkolwiek ulgi trzeba oceniać na podstawie literalnego brzmienia obowiązujących w jej kwestii przepisów .Nie można więc stosować wykładni rozszerzającej ani celowościowej.
Zgodnie z treścią art. 26 ust 1 pkt 5b powołanej wyżej ustawy odliczeniu od dochodu podlegają kwoty wydatków poniesionych w roku podatkowym na cele mieszkaniowe podatnika przeznaczone na budowę budynku mieszkalnego. Warunkiem zastosowania przepisu jest rzeczywiste poniesienie wydatków, ich udokumentowanie oraz przeznaczenie na cel wskazany w ustawie.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominowały poglądy wedle których warunkiem uznania wydatków na budowę domu za dające podstawę do skorzystania z ulgi budowlanej jest między innymi posiadanie przez podatnika pozwolenia na budowę z czym wiąże się również posiadanie tytułu prawnego do gruntu na którym zbudowany ma być budynek mieszkalny. /vide ; np. wyrok NSA z 26 listopada 1997 roku sygn. I SA/Sz 1943 /96 /. W wyroku z dnia 28 października 1998 roku sygn. I SA /Sz 21317 97 Glosa 2000 nr 2 poz. 29 wskazano, iż przewidziane w art. 26 ust 1 pkt 5b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych prawo odliczenia wydatków jest związane z rozpoczętym procesem budowy, którego początek wyznacza pozwolenie na budowę. Natomiast w wyroku z 24 lutego 1999 roku sygn. I SA/ Sz 83 8/ 1998 ONSA 2000 nr 1 póz 30 podtrzymano to stanowisko, wywodząc, że brak wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia podjęcia robót budowlanych, stanowiący - ze względu na dyrektywę art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414/ - przeszkodę w osiągnięciu celu jakiemu ma służyć budowlana ulga podatkowa, powoduje, iż wydatki poczynione przez podatnika a przeznaczone na wykonanie robót budowlanych nie mogą być uznane za wydatki na cele mieszkaniowe i nie podlegają odliczeniu od dochodu. Reasumując, z przytoczonego orzecznictwa wywieść można tezę, iż zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych podatnika podatku dochodowego od osób fizycznych, ponoszącego wydatki na ten cel może nastąpić jedynie wówczas gdy czynności zmierzające do zaspokojenia tych potrzeb odbywają się zgodnie z przepisami prawa budowlanego. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela te poglądy w przeważającej części jednakże uznałby prawo podatnika do odliczenia wydatków na cele mieszkaniowe związane z budową budynku mieszkalnego w sytuacji gdyby pomiędzy datą czynienia tych wydatków a datą nabycia działki pod budowę oraz datą uzyskania pozwolenia na budowę istniał związek czasowy, pozwalający na przyjęcie, że przeznaczenie czynionych wydatków jest jednoznaczne i zgodne z oświadczeniem podatnika. Zdaniem Sądu, skoro przepisy ustawy z 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych nie wymieniają wśród przesłanek odliczenia wydatku na budowę budynku mieszkalnego od dochodu podatnika, obowiązku posiadania przez niego pozwolenia na budowę lub bycia właścicielem działki przeznaczonej pod budowę, to warunku takiego statuować też nie może praktyka organów podatkowych czy orzecznictwo sądowe. W praktyce zdarza się, że osoba zamierzająca rozpocząć budowę domu gromadzi materiały budowlane związane z rozpoczęciem procesu inwestycyjnego jeszcze przed uzyskaniem prawomocnej decyzji o pozwoleniu na budowę. Zważyć też należy, iż utrwalone orzecznictwo sądowe przyjmuje za uzasadnione odliczenie od dochodu w ramach ulgi budowlanej wydatku na zakup działki przeznaczonej pod budowę domu.
Okoliczności niniejszej sprawy wskazuj ą jednak w sposób jednoznaczny, że w przypadku wydatków wskazanych przez podatnika jako poniesione na budowę budynku mieszkalnego w 1996 roku, nie istnieje związek czasowy ani rzeczowy. Co do tego ostatniego podatnik sam przyznał, że omyłkowo wskazał w ramach tych wydatków materiały i urządzenia wykorzystane przy remoncie zajmowanego lokalu mieszkalnego. Zauważyć przy tym należy, że są to wydatki na remont, których D. D. nie mógł odliczyć gdyż obowiązujący w 1996 roku limit na ten cel wykorzystała żona J. D., która wg PIT-30 odliczyła na remont [...] zł. Odnośnie pozostałych wydatków wskazywanych jako poniesione na cele budowlane w 1996 roku tj. okien i drzwi Sąd nie znalazł podstaw do nadania im tego charakteru z uwagi na brak jakiegokolwiek związku czasowego pomiędzy datą zakupu tych artykułów a datą ewentualnej ich przydatności w procesie inwestycyjnym. Trudno bowiem racjonalnie uzasadnić zakup okien i drzwi do budynku na trzy lata przed nabyciem działki budowlanej, trzy lata przed zakupem projektu budynku a wreszcie cztery lata przed uzyskaniem pozwolenia na budowę. Elementy te - ze swej istoty - uwzględniać muszą projekt budowlany a także wzniesione w trakcie procesu inwestycyjnego, ściany budynku. W przypadku gdy wskazywane przez podatnika wydatki na cele budowlane, czynione są przed nabyciem działki budowlanej oraz przed uzyskaniem pozwolenia na budowę mogą one dotyczyć przede wszystkim materiałów budowlanych, przydatnych przy rozpoczynaniu budowy z uwzględnieniem okresu trwałości tych materiałów Inne wydatki - czynione nadto z kilkuletnim wyprzedzeniem w stosunku do procesu inwestycyjnego - nie mogą uzyskać takiego charakteru. Przyjąć więc należy, iż organ podatkowy prawidłowo uznał, że deklarowane przez D. D. wydatki wskazane do odliczenia od dochodu w 1996 roku nie mogą być uznane za wydatki poniesione na cele mieszkaniowe podatnika, związane z budową budynku mieszkalnego skoro w tym czasie oraz w bliskim okresie czasowym podatnik nie prowadził budowy domu w rozumieniu art. 26 ust 1 pkt 5 lit b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Wśród wydatków podlegających odliczeniu od dochodu przy ustalaniu podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, powoływana wyżej ustawa podatkowa w art. 26 ust 1 pkt 7 lit b, wymienia też wydatki na zakup przyrządów i pomocy naukowych, programów komputerowych oraz wydawnictw fachowych bezpośrednio związanych z wykonywanym zawodem i wykonywaną pracą. Zakupionego przez podatnika biurka "W." nie można uznać za pomoc naukową nawet w sytuacji gdy służy do ustawienia zestawu komputerowego, przydatnego w wykonywanej pracy zawodowej. Byłoby to zbyt rozszerzające i niczym nie uzasadnione rozumienie pojęcia "pomoc naukowa". Słusznie podnosi Izba Skarbowa w uzasadnieniu swej decyzji ,że wydatek ten nie uprawnia do odliczenia od dochodu ponieważ niebie nie zostały wymienione w wykazie przyrządów i pomocy naukowych, stanowiącym załącznik do Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 6.03.1995 roku w sprawie określenia rodzajów przyrządów i pomocy naukowych, których zakup uprawnia do odliczenia od dochodu /Dz.U. nr 25 poz. 1327, wydanego na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w przepisie art. 26 ust 15 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W tym zakresie decyzja organu podatkowego drugiej instancji jest prawidłowa.
Przepis art. 145 § 1 ust 1 pkt c ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ umożliwia uchylenie zaskarżonej w drodze skargi decyzji w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania "...jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy..."co oznacza, że gdyby nie było stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania to rozstrzygnięcie najprawdopodobniej byłoby inne. Analiza akt postępowania podatkowego nie potwierdziła - sugerowanych przez skarżącego - naruszeń ustawy Ordynacja podatkowa, którym można byłoby nadać znaczenie adekwatne do powołanego wyżej przepisu. Organ umożliwił podatnikowi skorzystanie z wszelkich uprawnień procesowych, postępowanie prowadził starannie, zmierzając do wyjaśnienia wszelkich wątpliwości faktycznych i prawnych. Akta postępowania podatkowego nie dają podstaw do stwierdzenia naruszenia zasady dwuinstancyjności oraz poświadczania nieprawdy w dokumentach urzędowych. Skarżący nadaje duże znaczenie temu, że organ nie zaznajomił podatnika z treścią dokumentu zwanego donosem, który to dokument dał impuls do wszczęcia postępowania kontrolnego. Zdaniem Sądu ani ta okoliczność ani motywy wszczęcia postępowania kontrolnego nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Organy podatkowe maj ą prawo wszczynać tego typu postępowania w odniesieniu do zeznań podatkowych ogółu obywateli, dlaczego więc pracownicy urzędów skarbowych mieliby być wyłączeni spod tej kontroli. Możliwość kontroli zeznań podatkowych uzasadniono prawnie w motywach niniejszego uzasadnienia.
Zarzut skarżącego dotyczący braku uzasadnienia orzeczenia dotyczącego odsetek nie jest uzasadniony ponieważ zaskarżona decyzja w swej sentencji wskazuje na określenie zaległości podatkowej wraz z należnymi odsetkami a w uzasadnieniu powołuje art. 53 § 4 Ordynacji podatkowej jako podstawę rozstrzygnięcia w tym zakresie. Równocześnie uchyla decyzję organu podatkowego pierwszej instancji w całości.
Reasumując, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i z tych względów - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono o oddaleniu skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI