I SA/Kr 344/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2024-05-27
NSApodatkoweWysokawsa
VATinterpretacja podatkowaopłaty dodatkoweodszkodowaniewynagrodzenienajemużyczenieGminaDKISWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił interpretację indywidualną Dyrektora KIS, uznając, że opłaty dodatkowe za utratę kart lub kluczy nie są wynagrodzeniem za usługę VAT, lecz odszkodowaniem.

Gmina Miejska K. zapytała, czy opłaty dodatkowe za utratę kluczyków, kart dostępu lub kart postojowych przy wynajmie przestrzeni biurowej podlegają VAT. Gmina uważała, że są to opłaty odszkodowawcze. Dyrektor KIS uznał, że opłaty te są wynagrodzeniem za usługę, ponieważ istnieje bezpośredni związek między naruszeniem zasad korzystania a nałożeniem opłaty. WSA w Krakowie uchylił interpretację, stwierdzając, że opłaty te mają charakter odszkodowawczy i nie podlegają VAT.

Sprawa dotyczyła skargi Gminy Miejskiej K. na indywidualną interpretację Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (DKIS) w sprawie opodatkowania podatkiem VAT opłat dodatkowych. Gmina wynajmuje lub użycza przestrzenie w przebudowanym budynku, a w przypadku utraty przez najemców/użytkowników kluczyków do skrytek pocztowych, kart dostępu lub kart postojowych, nalicza opłaty dodatkowe. Gmina stała na stanowisku, że opłaty te mają charakter odszkodowawczy i służą jedynie rekompensacie poniesionej szkody, a nie stanowią wynagrodzenia za usługę podlegającą VAT. DKIS uznał jednak, że istnieje bezpośredni związek między naruszeniem zasad korzystania z przestrzeni a nałożeniem opłaty, co czyni ją wynagrodzeniem za usługę podlegającą opodatkowaniu VAT. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, rozpoznając skargę, przychylił się do stanowiska Gminy. Sąd podkreślił, że odszkodowanie z istoty nie podlega VAT, gdyż jego celem jest naprawienie szkody, a nie zapłata za świadczenie wzajemne. Opłaty te kompensują jedynie uszczerbek w majątku Gminy, przywracając stan pierwotny, a nie stanowią wynagrodzenia za konkretną usługę. W związku z tym sąd uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, opłaty te nie stanowią wynagrodzenia za usługę podlegającą VAT, lecz mają charakter odszkodowawczy.

Uzasadnienie

Opłaty te mają na celu rekompensatę szkody poniesionej przez Gminę w związku z utratą jej mienia (kluczy, kart), a nie zapłatę za świadczenie wzajemne. Przywracają one jedynie stan majątkowy Gminy sprzed wyrządzenia szkody, nie wiążąc się z żadnym dodatkowym świadczeniem ze strony Gminy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (7)

Główne

u.p.t.u. art. 5 § 1 pkt 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Opodatkowaniu VAT podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług.

u.p.t.u. art. 8 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Za świadczenie usług uznaje się każde niebędące dostawą towarów świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej.

u.p.t.u. art. 5 § 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 8 § 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r o podatku od towarów i usług

Pomocnicze

u.p.t.u. art. 29a § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Podstawą opodatkowania jest obrót...

p.p.s.a. art. 146 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla zaskarżony akt lub interpretację.

k.c. art. 361 § 2

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r Kodeks cywilny

Szkoda obejmuje straty poszkodowanego oraz korzyści, które mógłby osiągnąć.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Opłaty dodatkowe za utratę kluczy/kart mają charakter odszkodowawczy, a nie wynagrodzenia za usługę VAT. Odszkodowanie służy naprawieniu szkody i przywróceniu stanu majątkowego, nie jest świadczeniem wzajemnym.

Odrzucone argumenty

Opłaty dodatkowe są wynagrodzeniem za usługę, ponieważ istnieje bezpośredni związek między naruszeniem zasad korzystania a nałożeniem opłaty.

Godne uwagi sformułowania

opłaty dodatkowe [...] winny być uznane za wynagrodzenie z tytułu wykonywania przez Gminę czynności podlegających opodatkowaniu VAT? opłaty dodatkowe [...] nie będą stanowić wynagrodzenia z tytułu wykonywania przez Gminę czynności podlegających opodatkowaniu Opłaty te są określone ryczałtowo i dotyczą zgubienia/zniszczenia własności GMK i mają na celu zrekompensowanie poniesionej szkody. skoro ww. opłaty mają charakter rekompensaty, to nie stanowią zapłaty za usługę w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT. w rozpatrywanej sprawie istnieje bezpośredni związek pomiędzy nałożeniem opłaty za szkody, a skorzystaniem z usługi wynajmu lub oddania w użyczenie przestrzeni przedmiotowa opłata dodatkowa za nieregulaminowe korzystanie [...] stanowić będzie element wynagrodzenia za świadczenie usług [...] i w konsekwencji będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług co do zasady wypłata odszkodowania z istoty nie podlega opodatkowaniu VAT, gdyż nie stanowi wynagrodzenia za świadczenie wzajemne Opłaty opisane we wniosku [...] związane są ewidentnie ze stratami skarżącej, jakie poniosła w związku ze świadczoną usługą najmu/użyczenia nie sposób uznać, że odszkodowanie za ewidentną szkodę wyrządzoną Gminie stanowi wynagrodzenie za dodatkową usługę.

Skład orzekający

Bogusław Wolas

przewodniczący sprawozdawca

Grzegorz Klimek

członek

Michał Niedźwiedź

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że opłaty za utratę mienia (kluczy, kart) w ramach umów najmu/użyczenia mają charakter odszkodowawczy i nie podlegają VAT, jeśli służą jedynie rekompensacie szkody."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy opłaty są faktycznie odszkodowaniem za szkodę, a nie ukrytą formą wynagrodzenia za usługę.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu opodatkowania VAT różnych opłat związanych z umowami cywilnoprawnymi, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i jednostek samorządu terytorialnego.

Czy opłata za zgubioną kartę parkingową to VAT? WSA wyjaśnia!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Kr 344/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-05-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-04-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas /przewodniczący sprawozdawca/
Grzegorz Klimek
Michał Niedźwiedź
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 931
art. 5 ust. 1, art. 8
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r o podatku od towarów i usług (t. j.)
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 146 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
|Sygn. akt I SA/Kr 344/24 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 maja 2024 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas (spr.), Sędzia: WSA Grzegorz Klimek, Sędzia: WSA Michał Niedźwiedź, Protokolant: st. sekr. sąd. Renata Trojnar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2024 roku, sprawy ze skargi Gminy Miejskiej K., na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, z dnia 21 lutego 2024 roku Nr 0111-KDIB3-1.4012.928.2023.1.WN, w przedmiocie podatku od towarów i usług, I. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, II. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 680 zł (sześćset osiemdziesiąt złotych).
Uzasadnienie
W dniu 21 lutego 2024 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (DKIS) wydał indywidualną interpretację przepisów prawa podatkowego, znak: 0111-KDIB3- 1.4012.928.2023.1.WN, w zakresie podatku od towarów i usług, dotyczącą stwierdzenia czy opłaty dodatkowe, tj. opłaty za: utracony kluczyk do skrytki pocztowej lub szafki, wymianę zamka w skrytce pocztowej lub szafce, utraconą kartę dostępu, utraconą kartę postojową, w przypadku wynajmu lub oddania w użyczenie przestrzeni w [...], winny być uznane za wynagrodzenie z tytułu wykonywania przez Gminę czynności podlegających opodatkowaniu VAT.
We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny oraz zdarzenie przyszłe:
Gmina Miejska K. (dalej również jako: Gmina lub GMK) jest jednostką samorządu terytorialnego będącą osobą prawną, która jest zarejestrowana jako czynny podatnik podatku od towarów i usług. W ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na lata 2014-2020 Gmina zrealizowała inwestycję polegającą na przebudowie i zmianie sposobu użytkowania dwóch istniejących, zdegradowanych budynków magazynowych na cele przedsięwzięcia: "[...]" (Budynek "A" i Budynek "B"). Obydwa poprzemysłowe obiekty magazynowe zostały przystosowane do pełnienia funkcji biurowej jako dominującej oraz usługowej i magazynowej jako uzupełniającej. Budynki zostały wyposażone w instalacje: elektryczną i niskoprądową, wodno-kanalizacyjną i centralnego ogrzewania, wentylacji mechanicznej z funkcją chłodzenia i grzania, sygnalizacji pożaru SSP i monitoringu pożarowego, telewizji CCTV oraz kontroli dostępu. W wyniku inwestycji w ww. obiektach powstała przestrzeń współdzielona, elastyczna funkcjonalnie i przestrzennie, podzielona na strefy: przedsiębiorczości/kreatywną, innowacji społecznych, miejską, integracji, techniczno- administracyjną. Obecnie Gmina zamierza udostępnić odnowioną nieruchomość. Szczegółowe zasady udostępniania przestrzeni w tym budynku regulować będzie zarządzenie Prezydenta Miasta K., w związku z czym został opracowany projekt zarządzenia o świadczeniu usług w Budynku A [...] (dalej: [...]), w którym wskazano, że głównym celem tego [...] jest poprawa dostępności do usług organizacji społecznych i działania na rzecz przedsiębiorczości, w tym przedsiębiorczości społecznej, tak aby stworzyć warunki dla włączenia społecznego i zawodowego mieszkańców, poprzez utworzenie wielofunkcyjnego centrum innowacji, przyczyniającego się do pobudzenia aktywności społecznej, obywatelskiej i zawodowej mieszkańców. Unormowano również, że przestrzenie w tym budynku udostępniane będą wyłącznie do prowadzenia działalności zgodnej z celami [...] określonymi w obszarach identyfikowanych z ideą SMART CITY. Udostępnienie przestrzeni następować będzie na podstawie umowy najmu lub umowy użyczenia, zawieranej na czas oznaczony. Okres udostępnienia przestrzeni biurowych wynosić ma minimum jeden miesiąc, natomiast przestrzeni eventowych minimum jedną godzinę. Maksymalny okres udostępnienia będzie wynosić 12 miesięcy, z możliwością kontynuacji, ale nie dłużej niż 3 lata.
W związku z najmem/użyczeniem, o którym wyżej mowa, Gmina wydawać będzie najemcy/biorącemu w użyczenie karty dostępu do lokalu w liczbie zgodnej z liczbą osób wskazanych przez najemcę/biorącego w użyczenie jako uprawnione do korzystania z lokalu. Karty dostępu będą własnością Gminy. Najemca/biorący w użyczenie nie będzie mieć prawa do wykonywania ich kopii i udostępniania ich jakimkolwiek osobom trzecim, poza osobami, o których wyżej mowa. Dotyczy to także kluczy do skrytek pocztowych i kluczy do szafek. Najemca/biorący w użyczenie będzie mieć też prawo do korzystania z miejsc parkingowych zlokalizowanych na nieruchomości. Wjazd samochodów na parking odbywać się będzie za pomocą kart parkingowych wydanych najemcy/biorącemu w użyczenie. Ustalono, że w przypadku utraty karty dostępu, klucza do skrytki pocztowej lub szafki, albo karty postojowej, najemca/biorący w użyczenie winien niezwłocznie zgłosić ten fakt Gminie i zostanie wówczas obciążony kosztami wymiany karty dostępu i zamka. Najemca/biorący w użyczenie nie będzie uprawniony do samodzielnej wymiany zamków. Ponadto najemca/biorący w użyczenie będzie zobowiązany do zwrotu ww. kart oraz kluczy najpóźniej w dniu zwrotu lokalu. Najemca będzie uiszczał na rzecz wynajmującego {tj. Gminy) miesięczną opłatę wyliczoną na podstawie określonych stawek obejmującą zarówno czynsz najmu jak i koszty eksploatacyjne takie jak Internet, czy media. Biorący w użyczenie zobowiązany będzie dokonywać jedynie opłat eksploatacyjnych. Regulacje dotyczące należności związanych z udostępnianiem przestrzeni w Budynku A zawarto w cenniku stanowiącym załącznik ww. zarządzenia Prezydenta Miasta K. W cenniku tym wskazano, że niezależnie od opłat za udostępnienie przestrzeni, mogą być naliczane opłaty dodatkowe: • za utracony kluczyk do skrytki pocztowej lub szafki; • za wymianę zamka w skrytce pocztowej lub szafce; • za utraconą kartę dostępu; • za utraconą kartę postojową. Opłata dodatkowa pobierana będzie w stałej wysokości, określonej w cenniku odrębnie dla każdego z ww. zdarzeń. Nakładana na najemcę/biorącego w użyczenie opłata dodatkowa stanowić będzie rekompensatę ponoszonych przez GMK dodatkowych kosztów powstałych na skutek utarty kart/kluczy.
W związku z powyższym zadano następujące pytanie: Czy opłaty dodatkowe, o których mowa w opisie zdarzenia przyszłego, tj. opłaty za: utracony kluczyk do skrytki pocztowej lub szafki, wymianę zamka w skrytce pocztowej lub szafce, utraconą kartę dostępu, utraconą kartę postojową, w przypadku wynajmu lub oddania w użyczenie przestrzeni w Budynku [...], winny być uznane za wynagrodzenie z tytułu wykonywania przez Gminę czynności podlegających opodatkowaniu VAT?
W ocenie wnioskodawcy opłaty dodatkowe, o których mowa w opisie zdarzenia przyszłego, nie będą stanowić wynagrodzenia z tytułu wykonywania przez Gminę czynności podlegających opodatkowaniu w przypadku oddania przestrzeni Budynku A [...] w najem lub użyczenie. Wnioskodawca powoła się przy tym na regulacje art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz art. 8 ust. 1 ustawy o VAT.
Wnioskodawca wskazał, że w cenniku określającym wysokość stawek i kalkulacji należności związanych z udostępnianiem przestrzeni w Budynku A [...], przewidziano należności w związku z wystąpieniem określonych zdarzeń, tj. opłaty za: utracony kluczyk do skrytki pocztowej lub szafki, wymianę zamka w skrytce pocztowej lub szafce, utraconą kartę dostępu, utraconą kartę postojową. Opłaty te są określone ryczałtowo i dotyczą zgubienia/zniszczenia własności GMK i mają na celu zrekompensowanie poniesionej szkody. W kontekście powyższego należy stwierdzić, że skoro ww. opłaty mają charakter rekompensaty, to nie stanowią zapłaty za usługę w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT. Aby stwierdzić, że w danym przypadku mamy do czynienia z zapłatą za usługę na rzecz wnoszącego opłatę, musi zaistnieć jakaś faktyczna czynność wzajemna, sama zapłata bez wykonania świadczenia nie może być uznana za wynagrodzenie za usługę.
Reasumując, zdaniem Gminy, wymienione opłaty dodatkowe w związku z udostępnianiem przestrzeni w Budynku A (zarówno w przypadku wynajmu, jak i oddania w użyczenie) nie stanowią wynagrodzenia za świadczenia podlegające VAT, lecz rekompensują poniesioną przez Gminę szkodę. W takim przypadku nie można mówić o występowaniu transakcji ekwiwalentnej, tj. świadczeniu usługi w zamian za wynagrodzenie. Otrzymane odszkodowanie nie wiąże się z żadnym świadczeniem ze strony Gminy, ani też ze zobowiązaniem się do wykonania czynności, powstrzymania się od dokonania czynności lub tolerowania czynności lub sytuacji. Opłaty dodatkowe, o których mowa w opisie zdarzeń przyszłych, nie będą zatem stanowić wynagrodzenia za dostawę towaru ani za świadczenie usług, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT i w konsekwencji ich naliczanie i pobór nie będzie rodzić po stronie GMK obowiązku podatkowego w zakresie VAT.
Organ podatkowy uznał, że stanowisko skarżącego przedstawione we wniosku jest nieprawidłowe.
Uzasadniając swoje stanowisko, DIKS wskazał na art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 2 pkt 22, art. 2 pkt 6, art. 7 ust. 1 oraz art. 8 ust. 1 i szereg orzeczeń TSUE. W oparciu o powyższe DKIS wyjaśnił, że dana czynność podlega opodatkowaniu podatkiem wówczas, gdy istnieje bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą, a otrzymanym świadczeniem wzajemnym, w ten sposób, że zapłacone kwoty stanowią rzeczywiste wynagrodzenie za wyodrębnioną usługę świadczoną w ramach stosunku prawnego lub dochodzi do wymiany świadczeń wzajemnych. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia. Wynagrodzenie musi być należne za wykonanie tego świadczenia. W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Bezpośredni związek pomiędzy świadczeniem usług, a otrzymanym wynagrodzeniem istnieje wówczas, gdy jest możliwe zidentyfikowanie bezpośredniej i jasno zindywidualizowanej korzyści na rzecz świadczącego usługę oraz gdy świadczenie wzajemne pozostaje w bezpośrednim związku ze świadczeniem dokonanej czynności. Powyższe stanowisko potwierdza orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej: C-16/93, C-90/20, C-21/20, C-94/19.
W związku z powyższym organ interpretacyjny stwierdził, że jak wynika z przedstawionego przez wnioskodawcę opisu sprawy w przypadku zgłoszenia Gminie naruszenia określonych postanowień w zakresie usługi wynajmu lub oddania w użyczenie przestrzeni w Budynku [...], korzystający z tej przestrzeni (najemca lub biorący w użyczenie) zobowiązany jest do dokonania dodatkowej płatności, która została nazwana opłatą dodatkową. Gmina obciąża karą za szkody klienta (najemcę lub biorącego w użyczenie) korzystającego z przestrzeni w Budynku [...], który naruszył zasady korzystania z tej przestrzeni i utracił kluczyk do skrytki pocztowej lub szafki, spowodował wymianę zamka w skrytce pocztowej lub szafce, utracił kartę dostępu, utracił kartę postojową. Zatem, w rozpatrywanej sprawie istnieje bezpośredni związek pomiędzy nałożeniem opłaty za szkody, a skorzystaniem z usługi wynajmu lub oddania w użyczenie przestrzeni w Budynku [...]. Te dwa świadczenia - korzystanie z przestrzeni w Budynku [...] oraz nałożenie wskazanej we wniosku opłaty dodatkowej - są od siebie wzajemnie zależne, a mianowicie jedno jest dokonywane tylko pod warunkiem dokonania drugiego i odwrotnie.
Podsumowując, w przedstawionym zdarzeniu przyszłym, nałożenie opłaty dodatkowej jest możliwe wyłącznie w przypadku nieregulaminowego skorzystania z przestrzeni w Budynku [...] i odwrotnie - nieregulaminowego skorzystania z przestrzeni w Budynku [...] skutkuje nałożeniem opłaty dodatkowej. Tym samym, spełniona jest przesłanka istnienia związku pomiędzy zapłatą przez klienta korzystającego z przestrzeni w Budynku [...] określonej kwoty pieniężnej, a otrzymaniem świadczenia wzajemnego, co jest warunkiem koniecznym do uznania, że zapłata tej kwoty będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Zatem, przedmiotowa opłata dodatkowa za nieregulaminowe korzystanie z przestrzeni w Budynku [...], (które to nieregulaminowe korzystanie z tej przestrzeni przejawiać się będzie utraconym kluczykiem do skrytki pocztowej lub szafki, wymianą zamka w skrytce pocztowej lub szafce, utraconą kartą dostępu, utraconą kartą postojową) stanowić będzie element wynagrodzenia za świadczenie usług, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy i w konsekwencji będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy. Zatem stanowisko wnioskodawcy jest nieprawidłowe.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zaskarżono ww. interpretację podatkową Zaskarżonej interpretacji indywidualnej zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 8 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz art. 29a ust. 1 ustawy o VAT poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. uznanie przez organ, że opłaty dodatkowe za nieregulaminowe korzystanie z przestrzeni w Budynku [...], (które to nieregulaminowe korzystanie z tej przestrzeni przejawiać się będzie utraconym kluczykiem do skrytki pocztowej lub szafki, wymianą zamka w skrytce pocztowej lub szafce, utraconą kartą dostępu, utraconą kartą postojową) stanowić będą element wynagrodzenia za świadczenie usług (wynagrodzenie za wyświadczenie świadczenia głównego, jakim jest usługa wynajmu lub oddania w użyczenie przestrzeni w Budynku [...]), o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o VAT i w konsekwencji będzie podlegać VAT, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1066 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez m. in. kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem wydawanych przez nią decyzji, postanowień bądź innych aktów. Stosownie zaś do art. 3 § 1 i § 2 pkt 4a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 634, dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Natomiast według art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. Ponadto zgodnie z art. 57a p.p.s.a. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Spór między stronami sprowadza się do kwestii oceny czy opisane we wniosku przez skarżącą czynności polegające na wniesieniu opłaty dodatkowej za: utracony kluczyk do skrytki pocztowej lub szafki, wymianę zamka w skrytce pocztowej lub szafce, utraconą kartę dostępu, utraconą kartę postojową w przypadku wynajmu lub oddania w użyczenie przestrzeni w Budynku [...] stanowią usługi i podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Zdaniem skarżącej utrata kluczyka do skrytki pocztowej lub szafki, wymiana zamka w skrytce pocztowej lub szafce, utrata karty dostępu, utrata karty postojowej w przypadku wynajmu lub oddania w użyczenie przestrzeni w Budynku [...] rekompensowana ww. opłatami dodatkowymi nie mieści się w definicji usług na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług i ma charakter odszkodowawczy.
Innego zdania jest organ interpretacyjny wywodząc, że czynności podejmowane przez stronę są odpłatne i wzajemne, co mieści się w pojęciu usługi na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług. W ocenie organu w przypadku spornych opłat możliwe jest określenie konkretnego beneficjenta świadczenia, wniesione opłaty mają charakter wynagrodzenia za świadczenie wykonywane przez Spółkę oraz występuje bezpośredni związek pomiędzy dokonanym świadczeniem a otrzymanym wynagrodzeniem. Powyższe cechy zdaniem DKIS przesądzają o uznaniu, że przedmiotowe opłaty nie stanowią odszkodowania, a co za tym idzie, podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
W opinii Sądu stanowisko organu interpretacyjnego narusza przepisy prawa materialnego, w szczególności art. 5 ust. 1 i art. 8 ustawy o VAT, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie.
W tym miejscu należy wskazać, że analogiczny problem prawny był przedmiotem wypowiedzi orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z 29 maja 2019 r., I FSK 672/17 oraz w wyroku z 28 października 2020 r, I FSK 1884/17 (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na internetowej stronie pod adresem: www.nsa.gov.pl).
Przedstawione w tych wyrokach poglądy i ich uzasadnienie skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni akceptuje i podziela.
Podkreślenia na wstępie wymaga, że niesporne w sprawie jest, że świadczenie usług charakteryzuje związek prawny między usługodawcą a usługobiorcą; wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy, istnieje bezpośrednia korzyść po stronie dostawcy usługi a odpłatność za usługę pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, istnieje możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia. Różnica natomiast w stanowiskach stron dotyczy oceny, czy przedmiotowe czynności takim warunkom odpowiadają. Problem dotyczy więc błędu w subsumcji, tj. błędnym uznaniu stanu faktycznego ustalonego w sprawie za odpowiadający hipotetycznemu stanowi przewidzianemu w mającej zastosowanie normie prawnej.
Przechodząc do istoty sporu należy wyjaśnić, że co do zasady wypłata odszkodowania z istoty nie podlega opodatkowaniu VAT, gdyż nie stanowi wynagrodzenia za świadczenie wzajemne, w konsekwencji więc dokonana płatność nie jest wynagrodzeniem za usługę, która podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Odszkodowanie, które jest instytucją prawa cywilnego, jest świadczeniem polegającym na naprawieniu wyrządzonej szkody. Szkodą jest strata w majątku wierzyciela lub utrata korzyści, które mógł on uzyskać, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Rozmiar szkody ustala się poprzez porównanie rzeczywistego stanu majątku ze stanem hipotetycznym, czyli takim, który by istniał, gdyby nie nastąpiło działanie lub zaniechanie wywołujące szkodę. Szkoda zgodnie z art. 361 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny obejmuje straty poszkodowanego oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
Opłaty opisane we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej związane są ewidentnie ze stratami skarżącej, jakie poniosła w związku ze świadczoną usługą najmu/użyczenia przestrzeni w Budynku A [...]. Opłata za zagubienie lub zniszczenie: kluczyka do szafki/skrytki pocztowej, zamka w szafce, karty dostępu, karty pokojowej kompensują skarżącej jedynie uszczerbek w jej majątku, który powstał w związku z niewłaściwym wykonaniem umowy lub - w niektórych przypadkach - deliktem. Pobrane opłaty pozwalają wykonać czynności, które przywracają stan sprzed wyrządzenia szkody. Skarżąca niczego nie zyskuje, lecz przywraca stan pierwotny w swoim majątku. Natomiast okoliczność, że wyrządzenie szkody wiąże się z umową najmu/użyczenia przestrzeni w Budynku [...] nie ma wpływu na taką kwalifikację czynności.
Przedmiot opodatkowania podatkiem od towarów i usług został określony w art. 5 ust. 1 ustawy o VAT, zgodnie z którym przedmiotem opodatkowania jest odpłatna dostawa towarów oraz odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Obie te czynności zostały zdefiniowane odpowiednio w art. 7 i 8 u.p.t.u.. Chcąc osiągnąć cel, jakim jest powszechność opodatkowania VAT, ustawodawca uznał za usługę każde niebędące dostawą towarów świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów, w tym m.in. zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności tudzież sytuacji (art. 8 ust. 1 pkt 2). Kierując się tą zasadą organ uznał, że samo istnienie stosunku umownego i wynikający stąd jakikolwiek przepływ pieniężny generuje obowiązek opodatkowaniu VAT. Tymczasem takie stanowisko uznać należy za błędne albowiem nie każdy przepływ środków pieniężnych oznacza dokonanie zapłaty z tytułu świadczenia usług - zapłata taka musi nastąpić w zamian za skonkretyzowane świadczenie, które trzeba zidentyfikować.
Mając powyższe wywody na uwadze, rację w zawisłym sporze należy przyznać stronie skarżącej, bowiem nie sposób uznać, że odszkodowanie za ewidentną szkodę wyrządzoną Gminie stanowi wynagrodzenie za dodatkową usługę. Bez przedmiotowych opłat skarżąca pozostałaby z uszczerbkiem w swoim majątku, którego nie pokrywa umowna należność przewidziana za najem pokoju hotelowego czy też wypożyczenie sprzętu rekreacyjnego i sportowego. Przekazane opłaty w istocie kompensują powstały uszczerbek przywracając stan majątkowy sprzed wyrządzenia szkody.
Jak trafnie stwierdzono w powołanych na wstępie orzeczeniach, odszkodowanie nie jest wynagrodzeniem z tytułu jakiejkolwiek działalności gospodarczej. Istotą i celem odszkodowań jest rekompensata za szkodę, a nie płatność za świadczenie, w takim przypadku nie mamy do czynienia z transakcją ekwiwalentną - świadczenie w zamian za wynagrodzenie. Otrzymanie odszkodowania nie wiąże się bowiem z żadnym świadczeniem ze strony podatnika. Zapłata określonej kwoty pieniężnej wynika z konieczności wynagrodzenia straty wynikłej, jak w niniejszej sprawie, z działania dłużnika. W efekcie uzyskana przez skarżącą opłata nie podlega opodatkowaniu VAT.
Powyższe wywody dowodzą, że zarzut skargi naruszenia art. 5 ust 1 pkt 1 w związku z art. 8 ust 1 ustawy o VAT w postaci ich błędnej interpretacji polegającej na uznaniu, że opłaty dodatkowe za nieregulaminowe korzystanie z przestrzeni w Budynku [...], (które to nieregulaminowe korzystanie z tej przestrzeni przejawiać się będzie utraconym kluczykiem do skrytki pocztowej lub szafki, wymianą zamka w skrytce pocztowej lub szafce, utraconą kartą dostępu, utraconą kartą postojową) stanowić będą element wynagrodzenia za świadczenie usług (wynagrodzenie za wyświadczenie świadczenia głównego, jakim jest usługa wynajmu lub oddania w użyczenie przestrzeni w Budynku [...]) należało uznać za uzasadniony.
W tym stanie sprawy, Sąd uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a..
O kosztach postępowania sądowego orzeczono zgodnie z art. 200, art. 205 § 2 w zw. z art. 209 p.p.s.a. Na koszty postępowania w kwocie 680 zł złożyły się: uiszczony wpis od skargi w wysokości 200 zł; koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł, określone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 265).
-----------------------
Sygn. akt I SA/Kr 344/24
9
Sygn. akt I SA/Kr 344/24

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI