I SA/KR 339/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2023-05-11
NSApodatkoweWysokawsa
VATpodstawa opodatkowaniabonifikataenergia elektrycznaprawo energetyczneinterpretacja podatkowaobniżenie cenyusługi dystrybucji

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, uznając, że bonifikaty udzielane przez spółkę energetyczną za niedotrzymanie parametrów jakościowych energii elektrycznej lub standardów obsługi odbiorców powinny pomniejszać podstawę opodatkowania VAT.

Spółka T. Sp. z o.o. wniosła o interpretację indywidualną w sprawie bonifikat udzielanych za niedotrzymanie parametrów jakościowych energii elektrycznej, niedostarczenie jednostek energii lub niedotrzymanie standardów obsługi. Spółka twierdziła, że bonifikaty te powinny obniżać podstawę opodatkowania VAT. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał to stanowisko za nieprawidłowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną interpretację, stwierdzając, że bonifikaty te, jako obniżające cenę świadczenia, powinny pomniejszać podstawę opodatkowania VAT zgodnie z przepisami ustawy o VAT i dyrektyw UE.

Sprawa dotyczyła wniosku spółki energetycznej T. Sp. z o.o. o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej w zakresie podatku od towarów i usług. Spółka pytała, czy bonifikaty udzielane odbiorcom z tytułu niedotrzymania parametrów jakościowych energii elektrycznej, niedostarczenia jednostek energii lub niedotrzymania standardów jakości obsługi odbiorców, zgodnie z przepisami wykonawczymi do Prawa energetycznego, powinny pomniejszać podstawę opodatkowania VAT oraz kwotę podatku należnego. Spółka argumentowała, że bonifikaty te stanowią opust lub obniżkę ceny świadczonej usługi, a zatem powinny być uwzględnione na podstawie art. 29a ust. 7 pkt 2 lub ust. 10 pkt 1 ustawy o VAT. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wydał interpretację indywidualną, w której uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe, twierdząc, że bonifikaty te nie mają bezpośredniego związku z wartością dostarczanego towaru lub świadczonej usługi i nie stanowią opustu lub obniżki ceny w rozumieniu przepisów ustawy o VAT. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu skargi spółki, uchylił zaskarżoną interpretację. Sąd pierwszej instancji wskazał na braki w uzasadnieniu interpretacji oraz na konieczność kompleksowego odniesienia się do argumentacji spółki i przywołanych orzeczeń. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną organu, uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując, że Sąd pierwszej instancji powinien dokonać merytorycznej oceny stanowiska organu, uwzględniając orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczące obniżenia podstawy opodatkowania. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną interpretację. Sąd uznał, że bonifikaty te, wynikające z obniżonej jakości świadczenia lub jego nienależytego wykonania, mają bezpośredni związek z ceną dostarczanej energii elektrycznej i usług dystrybucji, a zatem powinny pomniejszać podstawę opodatkowania VAT. Sąd powołał się na przepisy ustawy o VAT oraz dyrektywy UE, a także na orzecznictwo TSUE (sprawy Elida Gibbs i Freemans), podkreślając zasadę neutralności VAT i proporcjonalności podatku do ceny.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, bonifikaty te powinny pomniejszać podstawę opodatkowania VAT.

Uzasadnienie

Bonifikaty te stanowią obniżenie ceny świadczenia w związku z jego nienależytym wykonaniem lub niższą jakością, co bezpośrednio przekłada się na wartość transakcji i powinna skutkować obniżeniem podstawy opodatkowania VAT zgodnie z zasadą neutralności tego podatku i proporcjonalności do ceny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

u.p.t.u. art. 29a

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Podstawa opodatkowania VAT.

u.p.t.u. art. 29a § 7

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Podstawa opodatkowania nie obejmuje opustów i obniżek cen uwzględnionych w momencie sprzedaży.

u.p.t.u. art. 29a § 10

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Podstawa opodatkowania ulega obniżeniu o kwoty udzielonych po sprzedaży opustów i obniżek cen.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 190

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd związany wykładnią prawa dokonaną przez NSA.

p.p.s.a. art. 146 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględniając skargę uchyla interpretację.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględniając skargę uchyla interpretację, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania.

u.p.e. art. 3 § 12

Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne

Definicja przedsiębiorstwa energetycznego.

u.p.e. art. 3 § 30

Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne

Definicja usługi kompleksowej.

Rozporządzenie Ministra Energii z dnia 29 grudnia 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń w obrocie energią elektryczną art. 40 § 1

Bonifikaty z tytułu niedotrzymania parametrów jakościowych energii elektrycznej.

Rozporządzenie Ministra Energii z dnia 29 grudnia 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń w obrocie energią elektryczną art. 41

Bonifikaty z tytułu niedostarczenia jednostek energii elektrycznej.

Rozporządzenie Ministra Energii z dnia 29 grudnia 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń w obrocie energią elektryczną art. 42

Bonifikaty z tytułu niedotrzymania standardów jakości obsługi odbiorców.

Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 4 maja 2007 r. w sprawie szczegółowych zasad funkcjonowania systemu elektroenergetycznego

Standardy jakościowe energii elektrycznej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Bonifikaty udzielane przez spółkę energetyczną stanowią obniżenie ceny świadczenia, a zatem powinny pomniejszać podstawę opodatkowania VAT. Związek między obniżeniem jakości dostarczanej energii a wartością (ceną) jej dostawy jest niezaprzeczalny. Podatek VAT powinien być proporcjonalny do ceny towaru, a jego ekonomiczny ciężar powinien ponosić konsument.

Odrzucone argumenty

Bonifikaty nie mają bezpośredniego związku z wartością dostarczanego towaru lub świadczonej usługi. Bonifikaty nie stanowią opustu lub obniżki ceny w rozumieniu przepisów ustawy o VAT. W przypadku niedostarczenia jednostek energii, nie ma możliwości obniżenia ceny niedostarczonego towaru/niewykonanej usługi.

Godne uwagi sformułowania

podstawa opodatkowania nie może przekroczyć wynagrodzenia rzeczywiście zapłaconego przez konsumenta ostatecznego brzmienie art. 11(C)(1) VI dyrektywy wymaga co do zasady, by Państwa Członkowskie pomniejszały podstawę opodatkowania w każdym przypadku, gdy po dokonaniu transakcji, część lub całość wynagrodzenia nie została otrzymana przez podatnika podatek nie będzie spełniał zasady proporcjonalności do ceny towaru

Skład orzekający

Bogusław Wolas

przewodniczący

Grzegorz Klimek

sprawozdawca

Michał Niedźwiedź

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie, dlaczego bonifikaty udzielane w sektorze energetycznym powinny być traktowane jako obniżenie podstawy opodatkowania VAT."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki bonifikat w sektorze energetycznym, wynikających z przepisów wykonawczych do Prawa energetycznego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia podatkowego dla przedsiębiorstw energetycznych, a jej rozstrzygnięcie opiera się na interpretacji przepisów unijnych i krajowych w kontekście specyficznych regulacji branżowych.

Bonifikaty za jakość prądu obniżają VAT? Sąd administracyjny wyjaśnia.

Sektor

energetyka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Kr 339/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-05-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas /przewodniczący/
Grzegorz Klimek /sprawozdawca/
Michał Niedźwiedź
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne
Interpretacje podatkowe
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 190, art. 146 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2018 poz 2174
art. 29a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jedn.
Sentencja
|Sygn. akt I SA/Kr 339/23 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 maja 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Sędziowie: WSA Grzegorz Klimek (spr.), WSA Michał Niedźwiedź, Protokolant: Sekretarz sądowy Maksymilian Krzanowski, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2023 r., sprawy ze skargi T. Sp. z o.o. w K. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 9 listopada 2018 r. nr 0115-KDIT1-1.4012.677.2018.1.DM w przedmiocie podatku od towarów i usług I. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną; II. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
1. W dniu 12 września 2018 r. do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej również jako: Dyrektor, Organ) wpłynął wniosek T. Sp. z o.o. w K. (dalej również jako: Wnioskodawca, Spółka, Strona, Skarżąca) o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie ustalenia, czy bonifikaty udzielane przez Spółkę na podstawie przepisów wykonawczych do ustawy Prawo energetyczne pomniejszają podstawę opodatkowania oraz kwotę podatku należnego.
We wniosku Wnioskodawca podał, że jest zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług, jest przedsiębiorstwem energetycznym w rozumieniu art. 3 pkt 12 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz.U. z 2018 r. Nr 755 z późn. zm.; dalej: u.p.e). Spółka prowadzi działalność gospodarczą koncesjonowaną, polegającą na obrocie energią elektryczną, na podstawie decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia [...] r. zmienionej decyzją z dnia [...] r.
Spółka zawiera z odbiorcami umowy sprzedaży energii elektrycznej, o których mowa w art. 5 ust. 2 u.p.e. oraz umowy kompleksowe, czyli umowy zawierające postanowienia umowy sprzedaży i umowy o świadczenie usług dystrybucji, o których mowa art. 5 ust. 3 u.p.e. Spółka nie świadczy i nie zawiera umów tylko i wyłącznie na świadczenie usług dystrybucji (usługi te są w przypadku umów kompleksowych), zapewniane przez Spółkę w związku ze sprzedażą energii elektrycznej, wówczas Spółka świadczy tzw. usługę kompleksową w rozumieniu art. 3 pkt 30 u.p.e., zaś sama Spółka nabywa wspomniane usługi dla tych potrzeb od Operatora Systemu Dystrybucyjnego. W związku z zapewnieniem świadczenia usług dystrybucji oraz sprzedażą energii elektrycznej Spółka zobowiązana jest do przestrzegania standardów określonych w rozdziale 10 Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 4 maja 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu elektroenergetycznego (Dz.U. z 2007 r. Nr 93 poz. 623 z późn zm.; dalej: rozporządzenie systemowe). W przypadku niedotrzymania standardów jakościowych obsługi odbiorców lub parametrów jakościowych energii elektrycznej określonych w ww. przepisach Spółka ma obowiązek odpowiednio, odbiorcom, z którymi posiada zawartą umowę kompleksową lub umowę sprzedaży udzielania bonifikat. Sposób ustalania bonifikat oraz ich wysokość została określona w rozporządzeniu Ministra Energii z dnia 29 grudnia 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń w obrocie energią elektryczną (Dz.U. poz. 2500; dalej: rozporządzenie taryfowe).
We wniosku o wydanie interpretacji Wnioskodawca wskazał, że będzie obowiązany do udzielenia odbiorcom bonifikat obligatoryjnie, w terminie 30 dni od dnia wystąpienia okoliczności warunkujących ich powstanie. Konieczność udzielenia bonifikaty wynika ze wskazanych powyżej regulacji, obowiązujących wszystkich dostawców energii na rynku. Celem wspomnianych regulacji jest bowiem zapewnienie rodzaju "rekompensaty" dla odbiorców z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązań wynikających z Prawa energetycznego przez dostawców takich jak Spółka. Stąd też większość bonifikat ma zryczałtowany charakter lub opiera się na zasadach kalkulacji uwzględniających m.in. zryczałtowane kwoty.
Obowiązujące rozporządzenie taryfowe z 2017 r. przewiduje trzy kategorie bonifikat, które mogą być udzielane odbiorcom przez sprzedawcę energii elektrycznej występującego względem odbiorcy bądź to, jako strona umowy sprzedaży energii elektrycznej, bądź też, jako strona umowy kompleksowej. Kategorie tych bonifikat, podstawę prawną oraz przesłanki udzielania, jak również sposób wyliczania ich wysokości wskazano poniżej:
1. bonifikaty udzielane na mocy § 40 rozporządzenia taryfowego - z tytułu niedotrzymania parametrów jakościowych energii elektrycznej (tzn. niedotrzymanie określonych w rozporządzeniu systemowym dopuszczalnych poziomów odchyleń napięcia od napięcia znamionowego),
2. bonifikaty na mocy § 41 rozporządzania taryfowego - z tytułu niedostarczenia jednostek energii elektrycznej odbiorcy,
3. bonifikaty udzielane na mocy § 42 rozporządzenia taryfowego - z tytułu niedotrzymania przez przedsiębiorcę energetycznego standardów jakości obsługi odbiorców.
W ramach rozliczeń z odbiorcami Wnioskodawca stosuje w praktyce różne okresy rozliczeniowe (np. 1, 2, 6 lub 12-miesięczne). W efekcie, w zależności od cyklu rozliczeniowego Wnioskodawca wystawia faktury w trybie 1, 2, 6 lub 12 miesięcy.
W związku z powyższym Spółka skierowała do Organu następujące pytania:
1. Czy udzielenie bonifikat za niedotrzymanie parametrów jakościowych energii elektrycznej określonych w § 40 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia taryfowego skutkuje obniżeniem podstawy opodatkowania VAT oraz kwoty podatku należnego z tytułu realizowanych przez Spółkę transakcji sprzedaży energii elektrycznej i świadczonych usług dystrybucji energii elektrycznej zgodnie z art. 29a ust. 7 pkt 2 albo ust. 10 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2018 r. poz. 2174 z późn. zm.; dalej: u.p.t.u.)?
2. Czy udzielenie bonifikat za każdą niedostarczoną jednostkę energii elektrycznej określonych w § 41 rozporządzenia taryfowego skutkuje obniżeniem podstawy opodatkowania VAT oraz kwoty podatku należnego z tytułu realizowanych przez Spółkę transakcji dostawy energii elektrycznej i świadczonych usług dystrybucji energii elektrycznej zgodnie z art. 29a ust. 7 pkt 2 albo ust. 10 pkt 1 u.p.t.u.?
3. Czy udzielenie bonifikat za niedotrzymanie standardów jakości obsługi odbiorców określonych w § 42 rozporządzenia taryfowego skutkuje obniżeniem podstawy opodatkowania VAT oraz kwoty podatku należnego z tytułu realizowanych przez Spółkę transakcji dostawy energii elektrycznej i świadczonych usług dystrybucji energii elektrycznej zgodnie z art. 29a ust. 7 pkt 2 albo ust. 10 pkt 1 u.p.t.u.?".
Zdaniem Spółki, w odniesieniu do wyżej postawionych pytań, udzielenie przez Spółkę bonifikat będzie wpływać na rozliczenia VAT Spółki i skutkuje obniżeniem podstawy opodatkowania VAT oraz kwoty podatku należnego z tytułu realizowanych przez Spółkę transakcji sprzedaży energii elektrycznej i świadczonych usług dystrybucji energii elektrycznej (tj. znajdzie zastosowania art. 29a ust. 7 pkt 2 albo ust. 10 pkt 1 u.p.t.u.). Wnioskodawca odwołując się do charakteru bonifikat, wykładni językowej i systemowej a także wskazując na związek bonifikaty z obrotem wskazał, że bonifikaty o których mowa w § 40 ust. 1 pkt 1 i 2, § 41, § 42 rozporządzenia taryfowego udzielone przez Spółkę powodują obniżenie wartości świadczonej przez Spółkę usługi polegającej na dostawie energii elektrycznej lub usługi kompleksowej i stanowią w istocie opust/obniżkę ceny tego świadczenia. Wnioskodawca argumentował, że za przyjęciem takiej koncepcji przemawiać mogą m.in. następujące argumenty:
1) bonifikaty udzielane są w przypadku wystąpienia dostawy towarów lub świadczenia usług o obniżonej jakości lub braku dostawy określonej ilości energii elektrycznej (m.in. w przypadku niedotrzymania parametrów jakościowych energii elektrycznej, niedostarczenia dostawy określonej ilości energii elektrycznej lub brak dostawy w ogóle, niedotrzymania standardów jakościowych obsługi odbiorców),
2) bonifikaty są uwzględniane przy kalkulacji łącznej opłat za energię elektryczną, jaką odbiorca zobowiązany jest zapłacić,
3) bonifikaty nie mają charakteru odszkodowania ani kary - obowiązek udzielenia i wypłaty bonifikaty wynika wprost z rozporządzenia taryfowego, z taryfy, jak również z umowy zawartej pomiędzy przedsiębiorstwem energetycznym a odbiorcą.
` Jednocześnie Spółka nadmieniła, że w oparciu o obowiązujący do końca 2013 r. art. 29 u.p.t.u. uzyskała pozytywną interpretację prawa podatkowego (znak IBPP1/443-430/10/BM z dnia 11 sierpnia 2010 r.). Przedmiotowa interpretacja potwierdziła stanowisko Spółki, zgodnie z którym każdy rodzaj udzielanych w oparciu o obowiązujące wówczas Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 2 lipca 2007 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń w obrocie energią elektryczną (Dz. U. z 2007 r. Nr 128 poz. 895 ze zm.) bonifikat powinien pomniejszać obrót oraz kwotę należnego podatku od towarów i usług. Spółka stoi na stanowisku, iż zmiana art. 29 na art. 29a u.p.t.u. ma wyłącznie w tym zakresie charakter redakcyjny i nie oznacza w analizowanym przypadku zmiany zasad i możliwości rozliczania udzielanych bonifikat.
2. W dniu 9 listopada 2018 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wydał interpretację indywidualną nr 0115-KDIT1-1.4012.677.2018.1.DM, w której uznał stanowisko Wnioskodawcy za nieprawidłowe.
W odniesieniu do pierwszego przypadku (niedotrzymanie parametrów jakościowych energii elektrycznej), organ podał, że powiązanie bonifikaty z jakością sprzedawanego towaru, na gruncie ustawy o VAT nie jest równoznaczne z powiązaniem z wartością tego towaru (tj. z ilością i ceną), czyli z podstawą opodatkowania, o której mowa w art. 29a ust. 1 u.p.t.u. Otrzymanie przez klienta Wnioskodawcy bonifikaty z tytułu dostarczenia przez Spółkę obniżonej jakości towaru powoduje, że klient ten uprawniony jest do otrzymania określonej uprzednio jednostki energii elektrycznej. Fakt udzielenia bonifikaty, w związku z niedotrzymaniem określonych w odrębnych przepisach dopuszczalnych poziomów odchyleń napięcia od napięcia znamionowego nie oznacza, że Wnioskodawca dostarczył towar po obniżonej wartości. Wartość dostarczonej jednostki energii elektrycznej pozostaje bez zmian. Organ uznał, że udzielane przez Wnioskodawcę bonifikaty za dostarczenie towaru o zaniżonej jakości nie powodują obniżenia wartości dostarczanego przez Wnioskodawcę towaru - dostawy energii elektrycznej i nie stanowią w istocie opustu/obniżki ceny w rozumieniu art. 29a ust. 7 lub 10 u.p.t.u., które pomniejszają wartość konkretnych świadczeń.
W odniesieniu do drugiego przypadku (niedostarczenie jednostek energii elektrycznej odbiorcy) organ wskazał, że istotą wypłacanej przez Spółkę bonifikaty za wystąpienie przerw w dostawach energii w danym okresie rozliczeniowym, nie jest dostarczenie towaru o obniżonej wartości. Przerwa w dostawie energii oznacza, że energia nie jest dostarczana, nie zaś, że dostarczana jest energia niewłaściwej jakości (o niewłaściwych parametrach). Bonifikata, jest obliczana w oparciu o ilość niedostarczonej energii elektrycznej. Tymczasem wynagrodzenie, jakie płaci odbiorca przedsiębiorstwu energetycznemu (Wnioskodawcy) należne jest za faktyczne dostarczenie mu energii (faktycznie dostarczoną mu jej ilość). Wobec tego, stwierdzono, że w przypadku wypłaty bonifikaty przez Spółkę z tytułu wystąpienia przerw w dostawach energii w danym okresie rozliczeniowym, nie dochodzi do pomniejszenia należności za dostarczone jednostki energii elektrycznej w danym czasie. Nie ma bowiem możliwości obniżenia ceny niedostarczonego towaru/niewykonanej usługi. Skoro w związku z wypłatą przedmiotowej bonifikaty nie dochodzi do pomniejszenia kwoty należnej z tytułu sprzedaży towaru (jednostek energii elektrycznej), to nie dochodzi do pomniejszenia podstawy opodatkowania z tytułu sprzedaży tego towaru.
W odniesieniu do trzeciego przypadku (niedotrzymania standardów jakości obsługi odbiorców) zdaniem organu wydającego interpretację sama w sobie niewłaściwa obsługa klienta nie wpływa na ilość i wartość dostarczanego towaru i w rezultacie na wartość sprzedaży stanowiącą opodatkowany obrót. Wyżej wymieniona bonifikata związana jest z obsługą klientów, a zatem nie występuje związek pomiędzy udzieleniem takiej bonifikaty, jej wysokością i wartością sprzedaży konkretnych towarów (jednostek energii elektrycznej). Jej udzielenie nie skutkuje zatem pomniejszeniem podstawy opodatkowania.
Reasumując organ wskazał, że będące przedmiotem wniosku bonifikaty nie odnoszą się do konkretnej dostawy towaru lub świadczonej usługi, a w konsekwencji ich udzielenie nie będzie skutkować obniżeniem podstawy opodatkowania VAT oraz kwoty podatku należnego z tytułu realizowanych przez Spółkę transakcji dostawy energii elektrycznej i świadczonych usług dystrybucji energii elektrycznej zgodnie z art. 29a ust. 7 pkt 2 lub ust. 10 pkt 1 u.p.t.u.
3.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, ww. interpretacji zarzuciła naruszenie:
1. art. 29a ust. 1, ust. 7 pkt 2 i ust. 10 pkt 1 u.p.t.u. w zw. z art. 1 ust. 2, art. 73 oraz art. 90 ust. 1 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że udzielenie bonifikat na podstawie przepisów § 40-42 rozporządzenia Ministra Energii w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń w obrocie energią elektryczną z dnia 29 grudnia 2017 r. nie skutkuje obniżeniem podstawy opodatkowania VAT oraz kwoty podatku należnego z tytułu realizowanych przez Spółkę transakcji sprzedaży energii elektrycznej i usług dystrybucji energii elektrycznej w ramach Umowy kompleksowej,
2. art. 14c § 1 i art. 14c § 2 w zw. z art. 14b § 3 w zw. z art. 120 i art. 121 § 1 w zw. z art. 14h O.p., poprzez:
- wydanie interpretacji w oparciu o okoliczności niewskazane przez skarżącą w opisie zdarzenia przyszłego, przedstawionego we wniosku o udzielenie interpretacji;
- nie odniesienie się do argumentów skarżącej wymienionych w jej stanowisku w sprawie oceny prawnej opisu zdarzenia przyszłego, z których to wynika, że z tytułu udzielenia bonifikat skarżąca jest uprawniona do obniżenia podstawy opodatkowania oraz kwoty podatku VAT należnego,
- nie uwzględnienie przedstawionych przez Spółkę wyroków i uchwał Sądu Najwyższego, z których wynika, że bonifikaty polegają na obniżeniu ceny zakupu za dostarczanie energii elektrycznej z powodu niedotrzymania przez dostawcę energii elektrycznej standardów jakościowych i nie mają charakteru odszkodowawczego,
- uzasadnienie stanowiska Organu w sposób wewnętrznie sprzeczny.
Wobec powyższych zarzutów i argumentacji skargi wniesiono o uchylenie zaskarżonej interpretacji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
3.2. W odpowiedzi na skargę, organ interpretacyjny podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
4. WSA w Krakowie wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2019 r., I SA/Kr 97/19, uchylił zaskarżoną interpretacje indywidualną (wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sąd pierwszej instancji uznał, że Organ w wydanej interpretacji indywidualnej nie ustosunkował się do kwestii, iż w oparciu o obowiązujący do końca 2013 r. art. 29 u.p.t.u., Skarżąca uzyskała pozytywną interpretację prawa podatkowego z dnia 11 sierpnia 2010 r. Organ nie poczynił analizy sprawy w kontekście nowelizacji ww. przepisu oraz nie zweryfikował, czy taka interpretacja została dla Strony wydana, jaka była jej treść i jaki miała wpływ na kontrolowaną sprawę. Brak analizy w powyższym zakresie w ocenie Sądu pierwszej instancji był nie do zaakceptowania, tym bardziej, że w ocenie Skarżącej, interpretacja ta potwierdza jej stanowisko także na gruncie przedmiotowej sprawy i ma na nią bezpośredni wpływ.
Sąd stwierdził przy tym, że Dyrektor powinien odnieść się do całości argumentacji Skarżącej, aby stanowisko wyrażone w interpretacji nie budziło wątpliwości. W tym zakresie brak jest pełnej analizy organu, co znajduje odzwierciedlenie w treści interpretacji. Przedstawiony w tym zakresie wywód był niejasny także dla Sądu pierwszej instancji. W ocenie Sądu, Skarżąca zasadnie podniosła w skardze naruszenie art. 14c § 1, art. 14c § 2 w zw. z art. 14b § 3 w zw. z art. 120 art. 121 § 1 w zw. z art. 14h O.p.
Sąd pierwszej instancji zwrócił także uwagę, przyznając rację Skarżącej, że Organ interpretacyjny pominął szereg okoliczności, wskazanych przez Spółkę (w tym brzmienie regulacji rozporządzenia taryfowego), które wskazują na wpływ udzielonych bonifikat na ostateczną cenę świadczenia na rzecz odbiorcy oraz na związek wysokości udzielonych bonifikat z obrotem generowanym w danym okresie rozliczeniowym. Okoliczności te z kolei są istotne z punktu widzenia kompleksowości oceny stanowiska Skarżącej, które zwarła we wniosku. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie Organ nie ustosunkował się kompleksowo i w pełni do argumentów Skarżącej, a w interpretacji nie zawarto klarownej odpowiedzi na wszystkie kwestie zawarte we wniosku o jej wydanie. Ponadto Organ w sposób schematyczny stwierdził w odniesieniu do powołanych przez Stronę wyroków i interpretacji, że nie mogą one stanowić podstawy przy rozstrzygnięciu w przedmiotowej sprawie. Takie działanie Organu, bez rzetelnego odniesienia się do poszczególnych orzeczeń i rozstrzygnięć, wpisuje się w schemat ogólnikowej odpowiedzi, która w gruncie rzeczy nie daje Stronie żadnej merytorycznej podstawy do zrozumienia stanowiska organu, gdyż pozbawiona jest stosownej argumentacji w tym zakresie. Jednocześnie Sąd stwierdził, że argumentacja Organu jest w wielu punktach wewnętrznie sprzeczna. Ponadto Organ nie przedstawił procesu rozumowania (wykładni), który doprowadził go do stwierdzenia, iż stanowisko Skarżącej jest nieprawidłowe oraz nie odniósł się w wyczerpujący i kompleksowy sposób do tegoż stanowiska.
5.1. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Organ, któremu zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
a) art. 146 § 1 p.p.s.a. w powiązaniu art. 14c § 1 i § 2 O.p. poprzez uchylenie zaskarżonej interpretacji z uwagi na błędne przyjęcie przez Sąd, że Organ naruszył powyższe przepisy Ordynacji podatkowej albowiem wydał interpretację indywidualną, której uzasadnienie prawne nie zawiera argumentacji prawnej na poparcie stanowiska organu negującego stanowisko Skarżącej, a przedstawiona argumentacja nieuznająca prawa podatnika do obniżania podstawy opodatkowania oraz podatku należnego z tytułu udzielanych klientom bonifikat jest lakoniczna, niewystarczająca i w wielu punktach wewnętrznie sprzeczna,
b) art. 146 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób uchybiający regułom przekonywania, w tym przede wszystkim niewyjaśnienie zasadniczej dla prawidłowego rozstrzygnięcia kwestii przesłanek warunkujących obniżenie podstawy opodatkowania o kwoty udzielonych przez Skarżącą po dokonaniu sprzedaży energii elektrycznej i świadczonych usług jej dystrybucji bonifikat w aspekcie regulacji wynikających z art. 29a ust. 7 pkt 2 i ust. 10 pkt 1 u.p.t.u., skutkiem czego Sąd nie rozpatrzył istoty sporu,
c) art. 146 § 1 p.p.s.a. w powiązaniu z art. 14 c i art. 121 § 1 w zw. z art. 14h O.p. poprzez uchylenie zaskarżonej interpretacji na skutek błędnego przyjęcia przez Sąd, że organ naruszył ww. przepisy postępowania, albowiem nie ustosunkował się do uzyskanej przez Skarżącą w 2010 r. interpretacji prawa podatkowego oraz wyroków potwierdzających stanowisko Skarżącej w sprawie będącej przedmiotem zaskarżonej interpretacji i mających na nią bezpośredni wpływ, skutkiem czego zaskarżony akt nie zawiera wyczerpującego i kompleksowego odniesienia się do stanowiska Skarżącej , a w konsekwencji nie zawiera klarownej odpowiedzi na wszystkie kwestie zawarte we wniosku o jej wydanie, pomimo, że do takich naruszeń nie doszło.
Mając na uwadze wyżej sformułowane zarzuty Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, względnie o jego uchylenie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
5.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Spółka wniosła o jej oddalenie.
6. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 21 lutego 2023., I FSK 1567/19, uchylił zaskarżony wyrok, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
W uzasadnieniu NSA wskazał, że wg Sądu I instancji istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy kwestii, czy bonifikaty, jakie strona Skarżąca obowiązana jest udzielić za niedotrzymanie parametrów jakościowych energii elektrycznej, niedostarczoną jednostkę energii elektrycznej i niedotrzymanie standardów jakości obsługi odbiorców, stanowią podstawę do zmniejszenia podstawy opodatkowania dla celów podatku od towarów i usług.
Organ w zaskarżonej do Sądu interpretacji zajął jednoznaczne stanowisko, stwierdzając "że będące przedmiotem wniosku bonifikaty z tytułu niedotrzymania parametrów jakościowych energii elektrycznej, niedostarczenia jednostek energii elektrycznej odbiorcy oraz niedotrzymania standardów jakości obsługi odbiorców nie odnoszą się do konkretnej dostawy towaru lub świadczonej usługi, a w konsekwencji ich udzielenie nie będzie skutkować obniżeniem podstawy opodatkowania VAT oraz kwoty podatku należnego z tytułu realizowanych przez Spółkę transakcji dostawy energii elektrycznej i świadczonych usług dystrybucji energii elektrycznej zgodnie z art. 29a ust. 7 pkt 2 lub ust. 10 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług".
Wydana interpretacja zawiera zatem jednoznaczne stanowisko co do sformułowanych we wniosku pytań oraz jego uzasadnienie, natomiast rzeczą Sądu pierwszej instancji była ocena zgodności z prawem wyrażonego przez organ stanowiska w kontekście argumentacji strony zaprezentowanej we wniosku oraz obowiązujących przepisów prawa.
Wskazane przez Sąd wady interpretacji co do jej kompletności nie uniemożliwiały Sądowi odniesienie się do istoty sporu, który sam zdefiniował.
Ponadto NSA stwierdził, że bez znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonej interpretacji jest, że organ nie ustosunkował się do wydanej Stronie interpretacji nr IBPP1/443-430/10/BM z dnia 11 sierpnia 2010 r. na tle przepisu art. 29 u.p.t.u. i wówczas obowiązującego Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 2 lipca 2007 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń w obrocie energią elektryczną (Dz.U. z 2007 r. Nr 128, poz. 895 z późn. zm.), skoro interpretacja ta odnosiła się do innego stanu prawnego i wydana została przez inny organ podatkowy.
Oczywiście Organ powinien się do niej odnieść skoro została przywołana we wniosku o interpretację przez Wnioskodawcę, lecz fakt, że tego nie uczynił nie uniemożliwiało Sądowi odniesienie się do meritum sprawy.
Podobne stanowisko NSA zajął odnośnie nieustosunkowania się szczegółowego do powołanych przez Stronę wyroków i interpretacji, który to brak również w żaden sposób nie uniemożliwiał Sądowi poddanie ocenie prawnej stanowiska organu co do istoty spornego zagadnienia.
Ponadto trafnie Organ w skardze kasacyjnej podniósł, że w interpretacji wskazał wyraźnie, że powiązanie bonifikaty z jakością sprzedawanego towaru na gruncie ustawy o VAT, nie jest równoznaczne z powiązaniem z wartością tego towaru czyli z podstawą opodatkowania, o której mowa w art. 29a ust. 1 u.p.t.u oraz podkreślił, że otrzymanie przez klienta Skarżącej bonifikaty z tytułu dostarczenia obniżonej jakości towaru (niedotrzymanie parametrów) powoduje, że klient jest uprawniony do otrzymania określonej kwotowo/ryczałtowo/bonifikaty, jednakże jej udzielenie nie oznacza, że Skarżąca dostarczyła towar po obniżonej wartości, gdyż – jego zdaniem – wartość dostarczonej energii elektrycznej pozostaje bez zmian. Tym samym Organ przesądzając, że fakt powstania obowiązku co do udzielenia bonifikaty nie ma związku z obrotem w rozumieniu art. 29a ustawy, a w rezultacie nie wpływa na ilość i wartość dostarczonej jednostki elektrycznej, wyjaśnił w zaskarżonej interpretacji szczegółowo powody, dla których uznał, że stanowisko Skarżącego nie ma umocowania w obowiązujących regulacjach prawa podatkowego.
Zadaniem Sądu było ocenienie trafności merytorycznej tej argumentacji na podstawie przedstawionych we wniosku okoliczności oraz obowiązujących przepisów prawa, tym bardziej że w skardze miał sformułowany zarzut naruszenia art. 29a ust. 1, ust. 7 pkt 2 i ust. 10 pkt 1 u.p.t.u. w zw. z art. 1 ust. 2, art. 73 oraz art. 90 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE, do którego w ogóle w wyroku się nie odniósł. W przypadku uznania interpretacji za wadliwą, wewnętrznie sprzeczną i nielogiczną, a tym samym naruszającą ww. przepisy prawa materialnego, Sąd winien w tym zakresie przedstawić wyczerpującą i rzeczową argumentację, a nie stwierdzać w sposób ogólny, że "organ nie przedstawił procesu rozumowania (wykładni), który doprowadził go do stwierdzenia, iż stanowisko Skarżącej jest nieprawidłowe oraz nie odniósł się w wyczerpujący i kompleksowy sposób do tegoż stanowiska" oraz, że "argumentacja organu jest w wielu punktach wewnętrznie sprzeczna, na co zwraca uwagę w skardze strona Skarżąca".
Powyższe orzeczenie nie oznacza jednak, że Naczelny Sąd Administracyjny podziela zawartą w zaskarżonej interpretacji trafność oceny stanowiska wnioskodawcy, gdyż za przedwczesne na tym etapie procedowania uznać należy przesądzanie o zasadności lub niezasadności tej interpretacji. Rzeczą bowiem Sądu pierwszej instancji, przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie dokonanie analizy zgodności z prawem tej oceny, gdyż w ramach rozpoznania złożonej w tej sprawie skargi kasacyjnej NSA wypowiedział się jedynie odnośnie sformułowanych w niej zarzutów, których trafność wymaga od Sądu pierwszej instancji merytorycznego odniesienia się do prawidłowości zaskarżonej interpretacji, w szczególności z uwzględnieniem norm art. 29a ust. 7 pkt 2 i ust. 10 pkt 1 u.p.t.u. oraz tego, że art. 29a ust. 1 ustawy stanowi implementację art. 73 Dyrektywy 2006/112/WE, zgodnie z którym w odniesieniu do dostaw towarów i świadczenia usług innych niż te, o których mowa w art. 74-77, podstawa opodatkowania obejmuje wszystko, co stanowi zapłatę otrzymaną lub którą dostawca lub usługodawca otrzyma w zamian za dostawę towarów lub świadczenie usług, od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z subwencjami związanymi bezpośrednio z ceną takiej dostawy lub świadczenia. W tym zakresie Sąd powinien uwzględnić przy dokonywanej analizie trafności zaskarżonej interpretacji, przydatność dla rozstrzygnięcia orzeczeń TSUE dotyczących obniżenia podstawy opodatkowania, takich jak np.:
- wyrok w sprawie C-317/94 Elida Gibbs Ltd., gdzie stwierdzono m.in., że podstawową zasadą systemu VAT jest to, że ma on na celu opodatkowanie wyłącznie konsumenta ostatecznego, w konsekwencji czego, podstawa opodatkowania służąca za podstawę naliczenia podatku pobieranego przez organy skarbowe nie może przekroczyć wynagrodzenia rzeczywiście zapłaconego przez konsumenta ostatecznego, stanowiącego podstawę do obliczenia obciążenia podatkiem VAT, które konsument ten ostatecznie ponosi, oraz
- wyrok w sprawie C-86/99 Freemans, w którym stwierdzono, że brzmienie art. 11(C)(1) VI dyrektywy (obecnie art. 90 dyrektywy 2006/112/WE) wymaga co do zasady, by Państwa Członkowskie pomniejszały podstawę opodatkowania w każdym przypadku, gdy po dokonaniu transakcji, część lub całość wynagrodzenia nie została otrzymana przez podatnika.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
7.1. Odnosząc się na wstępie do kwestii kognicji Sądu, należy wpierw przywołać art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021r. poz. 137), stosownie do którego sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022r. poz. 329; dalej p.p.s.a.), stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.
Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 57a p.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydawaną w indywidualnych sprawach, uchyla tę interpretację. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio.
W myśl tego ostatniego przepisu, stosowanego odpowiednio, sąd uwzględniając skargę, uchyla interpretację, jeśli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
7.2. Dokonując kontroli zaskarżonej interpretacji zgodnie z zakreślonymi powyżej regułami, Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna.
7.3. W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że niniejsza sprawa była już przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, który uchylił poprzednie rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zatem w niniejszej sprawie należy mieć na uwadze w szczególności art. 170 p.p.s.a, który stanowi z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Znajdzie w niej również zastosowanie przepis art. 190 p.p.s.a., zgodnie z którym, sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
7.4. Stanowisko NSA w ww. wyroku można sprowadzić do twierdzenia, że pomimo iż zaskarżona interpretacja zawiera braki formalne (zauważone przez Sąd I instancji w poprzednio wydanym wyroku), to braki te nie były na tyle istotne, aby uniemożliwiały Sądowi poddanie ocenie prawnej stanowiska Organu co do istoty spornego zagadnienia. Zatem rzeczą Sądu pierwszej instancji była (i powinna być – w ponownie przeprowadzonym postępowaniu) ocena zgodności z prawem wyrażonego przez Organ stanowiska w kontekście argumentacji Strony zaprezentowanej we wniosku oraz obowiązujących przepisów prawa.
Końcowo NSA zaznaczył, że wyrok uchylający nie oznacza, że podziela zawartą w zaskarżonej interpretacji trafność oceny stanowiska Wnioskodawcy. Ponadto NSA wskazał, że przy ponownie dokonywanej analizie trafności zaskarżonej interpretacji Sąd powinien uwzględnić orzecznictwo TSUE, w tym wyrok w sprawie C-317/94 Elida Gibbs Ltd. oraz wyrok w sprawie C-86/99 Freemans.
7.5. Dokonując zatem ponownej kontroli zaskarżonej interpretacji w granicach związania na podstawie art. 190 p.p.s.a., stwierdzić w pierwszej kolejności należy, że sprawa o tożsamym (zbliżonym) stanie faktycznym i prawnym była już przedmiotem orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 lutego 2023 r., I FSK 1725/19, w którym oddalono skargę kasacyjną Organu od wyroku WSA w Gliwicach z dnia 6 maja 2019 r., III SA/Gl 63/19. W tym ostatnim wyroku WSA w Gliwicach oddalił skargę na interpretację wydaną wobec innej spółki z grupy T., w której zadano trzy tożsame (zbliżone) pytania jak w niniejszej sprawie, dotyczące bonifikat udzielanych na podstawie § 40-42 rozporządzenia taryfowego.
Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko zawarte w powyższych orzeczeniach, zatem posłuży się argumentacją w nich zawartą.
7.6. Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy kwestii, czy bonifikaty, jakie Skarżąca obowiązana jest udzielić za niedotrzymanie parametrów jakościowych energii elektrycznej, niedostarczoną jednostkę energii elektrycznej i niedotrzymanie standardów jakości obsługi odbiorców, stanowią podstawę do zmniejszenia podstawy opodatkowania dla celów podatku od towarów i usług.
Zdaniem Skarżącej powyższe bonifikaty zmniejszają podstawę opodatkowania podatkiem VAT, zaś Organ zajął przeciwne stanowisko. Uznał bowiem, że bonifikaty nie będą miały wpływu na podstawę opodatkowania ze względu na brak związku tych bonifikat ze zrealizowanymi dostawami energii elektrycznej oraz wyświadczonymi usługami. Natomiast bonifikata z tytułu niedostarczenia jednostek energii eklektycznej nie będzie zmniejszała podstawy opodatkowania, gdyż w tym przypadku dotyczy ona sprzedaży niezrealizowanej. Nie ma zatem możliwości obniżenia ceny niedostarczonego towaru/niewykonanej usługi.
7.7. Stosownie do art. 29a ust. 1 u.p.t.u. podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniem ustawowych wyjątków, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika. W myśl art. 29a ust. 7 u.p.t.u. podstawa opodatkowania nie obejmuje kwot:
1) stanowiących obniżkę cen w formie rabatu z tytułu wcześniejszej zapłaty;
2) udzielonych nabywcy lub usługobiorcy opustów i obniżek cen, uwzględnionych w momencie sprzedaży;
3) otrzymanych od nabywcy lub usługobiorcy jako zwrot udokumentowanych wydatków poniesionych w imieniu i na rzecz nabywcy lub usługobiorcy i ujmowanych przejściowo przez podatnika w prowadzonej przez niego ewidencji na potrzeby podatku.
Na podstawie art. 29a ust. 10 u.p.t.u. podstawę opodatkowania, z zastrzeżeniem ust. 13, obniża się o:
1) kwoty udzielonych po dokonaniu sprzedaży opustów i obniżek cen;
2) wartość zwróconych towarów i opakowań, z zastrzeżeniem ust. 11 i 12;
3) zwróconą nabywcy całość lub część zapłaty otrzymaną przed dokonaniem sprzedaży, jeżeli do niej nie doszło;
4) wartość zwróconych kwot dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze, o których mowa w ust. 1.
Powyższe przepisy stanowią implementację do prawa krajowego przepisów Dyrektywy 2006/112/WE. Zgodnie z jej art. 73 w odniesieniu do dostaw towarów i świadczenia usług innych niż te, o których mowa w art. 74-77, podstawa opodatkowania obejmuje wszystko, co stanowi zapłatę otrzymaną lub którą dostawca lub usługodawca otrzyma w zamian za dostawę towarów lub świadczenie usług, od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z subwencjami związanymi bezpośrednio z ceną takiej dostawy lub świadczenia. W myśl natomiast art. 79 lit. b ww. Dyrektywy 2006/112/WE podstawa opodatkowania nie obejmuje opustów i obniżek cen udzielonych nabywcy lub usługobiorcy i uwzględnionych w momencie transakcji. Z kolei rabat potransakcyjny został przewidziany w art. 90 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE, w myśl którego w przypadku anulowania, wypowiedzenia, rozwiązania, całkowitego lub częściowego niewywiązania się z płatności lub też w przypadku obniżenia ceny po dokonaniu dostawy, podstawa opodatkowania jest stosownie obniżana na warunkach określonych przez państwa członkowskie.
Z powyższych przepisów wprost wynika, że w przypadku udzielenia opustu lub obniżki ceny, podstawa opodatkowania nie obejmuje tych kwot, a jeśli już je objęła – ulega stosownemu obniżeniu (podkreślenie Sądu). Taka obniżka ceny ma bezpośredni wpływ na wartość konkretnej transakcji (dostawy lub usługi) i w efekcie prowadzi do obniżenia jej wartości (ceny). Tak rozumiana obniżka powinna obniżać podstawę opodatkowania, skoro podatek od wartości dodanej ma być proporcjonalny do ceny towarów i usług. Uwzględnić bowiem należy, że koncepcja podstawy opodatkowania jest wyrazem fundamentalnej zasady neutralności tego podatku dla jego podatników. Ekonomiczny ciężar tego podatku bowiem, co do zasady, powinien ponosić konsument, a nie podatnik (podkreślenie Sądu). Tak więc w efekcie obniżenia ceny transakcyjnej w formie np. upustu (czy rabatu, bonifikaty) powinno następować obniżenie podstawy opodatkowania tej transakcji, aby zachowana została zasada proporcjonalności do ceny towarów i usług. Jeśliby podstawa opodatkowania przewyższała kwotę wynagrodzenia należnego podatnikowi, przynajmniej w części poniósłby on ekonomiczny ciężar podatku, co naruszałoby zasadę neutralności tego podatku (podkreślenie Sądu).
Zwrócił na to uwagę TSUE w wyroku z dnia 24 października 1996 r. w sprawie Elida Gibbs, C-317/94, ECLI:EU:C:1996:400, gdzie stwierdził m.in., że podstawową zasadą systemu VAT jest to, że ma on na celu opodatkowanie wyłącznie konsumenta ostatecznego, w konsekwencji czego, podstawa opodatkowania służąca za podstawę naliczenia podatku pobieranego przez organy skarbowe nie może przekroczyć wynagrodzenia rzeczywiście zapłaconego przez konsumenta ostatecznego, stanowiącego podstawę do obliczenia obciążenia podatkiem VAT, które konsument ten ostatecznie ponosi. Z kolei w wyroku z dnia 29 maja 2001 r. w sprawie C-86/99 Freemans, Trybunał stwierdził, że brzmienie art. 11(C)(1) VI dyrektywy (obecnie art. 90 Dyrektywy 2006/112/WE) wymaga co do zasady, by Państwa Członkowskie pomniejszały podstawę opodatkowania w każdym przypadku, gdy po dokonaniu transakcji, część lub całość wynagrodzenia nie została otrzymana przez podatnika.
7.8. W świetle powyższych wywodów stwierdzić należy, że znaczenie dla rozpatrywanej sprawy miało to, czy sporna bonifikata miała charakter zmniejszenia ustalonej ceny – wysokości wynagrodzenia za świadczone przez Stronę usługi w tym sensie, że istniał bezpośredni związek pomiędzy udzieloną bonifikatą a pobranym za to świadczenie wynagrodzeniem. W tym kontekście istotnie było ustalenie przez Organ w odniesieniu do każdej z bonifikat, czy owo niewykonanie lub nienależyte wykonanie świadczenia przez Skarżącą, przekłada się na wartość sprzedaży, tj. kwotę, jaką zobowiązany jest uiścić nabywca za energię elektryczną, która została mu dostarczona.
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie taki związek niewątpliwie istnieje. Związek pomiędzy obniżeniem jakości dostarczonej energii elektrycznej a wartością (tj. ceną) jej dostawy oraz wartością usługi dystrybucji jest bowiem niezaprzeczalny. Bonifikata wynika bowiem z obniżonej jakości wykonywanego świadczenia, którą Spółka – jako przedsiębiorca energetyczny – jest obowiązana zapewnić na podstawie regulacji Prawa energetycznego. W związku z niespełnieniem określonych standardów wykonywanego świadczenia, na Skarżącej spoczywa obowiązek odpowiedniego obniżenia ceny, jaką odbiorca ma zapłacić za świadczoną usługę. W przypadku, w którym Skarżąca dostarczyła towar gorszej jakości, niż będący przedmiotem umowy, a nabywca z powodu jego braków jakościowych uprawniony jest do zapłacenia za niego ceny niższej, niż pierwotnie umówiona (wynikająca z taryfy), brak jest podstaw do twierdzenia, że obniżka ceny nie miała miejsca, a wartość jednostki pozostaje bez zmian.
Istotny jest też fakt, iż Strona świadczy usługę kompleksowo. Odbiorca uiszczając należność płaci w istocie za całokształt świadczenia, na które składa się m.in. energia elektryczna jako taka, dostawa towaru o określonej jakości, właściwościach oraz standard obsługi klienta, poprzez usunięcie awarii w określonym czasie. Co równie istotne, Skarżąca podstawę opodatkowania oraz jej obniżenie z tytułu udzielonych bonifikat odnosi do całego okresu rozliczeniowego, którego dotyczy dany obowiązek, z uwagi na fakt, iż – jak wynika z opisu zawartego we wniosku o interpretację – rozliczenia z odbiorcami dokonywane są w okresach rozliczeniowych. Przerwy w dostawach energii dotyczą pojedynczych dni w całym okresie rozliczeniowym, a nie całego okresu rozliczeniowego, natomiast bonifikaty są udzielane w odniesieniu do wynagrodzenia należnego za cały okres rozliczeniowy. Błędne jest w związku z tym twierdzenie Organu, że z tytułu udzielenia bonifikaty z tytułu wystąpienia przerw w dostawach energii w danym okresie rozliczeniowym nie ma należności, którą można by było pomniejszyć o kwotę udzielanej bonifikaty.
Ponadto uznanie za prawidłowe stanowiska prezentowanego przez Organ, zgodnie z którym podstawą opodatkowania jest kwota kalkulowana bez bonifikat, prowadziłoby do uznania, że podatek należny od części obejmującej różnicę między kwotą należną i otrzymaną w istocie obciąży podatnika. Równocześnie, podatek nie będzie spełniał zasady proporcjonalności do ceny towaru (podkreślenie Sądu).
Z powyższych względów Sąd uznał za zasadne zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez Organ przepisów prawa materialnego, tj. art. 29a ust. 1, ust. 7 pkt 2 i ust. 10 pkt 1 u.p.t.u. w zw. z art. 1 ust. 2, art. 73 oraz art. 90 ust. 1 dyrektywy Rady 2006/112/WE.
7.9. Zasadne są również zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych, tj. art. 14c § 1 i art. 14c § 2 w zw. z art. 14b § 3 w zw. z art. 120 i art. 121 § 1 w zw. z art. 14h O.p., w szczególności poprzez nieuwzględnienie przedstawionych przez Spółkę wyroków oraz wydanej uprzednio wobec niej interpretacji.
Uchybienia te jednak – jak wskazał NSA – nie uniemożliwiły uznania stanowiska Dyrektora zawartego w wydanej interpretacji za błędne pod względem materialnym (merytorycznym).
7.10. W toku ponownie przeprowadzonego postępowania organ interpretacyjny uwzględni przedstawioną powyżej argumentację, tj. wykładnię mających zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów prawa materialnego, nie uchybiając przy tym również przepisom proceduralnym.
7.11. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 190, art. 146 § 1 w związku z art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i § 4 p.p.s.a., zasądzając na rzecz Skarżącej kwotę 697 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI