I SA/Kr 331/23

I SA/Kr 331/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-05-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-04-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jarosław Wiśniewski /sprawozdawca/
Waldemar Michaldo /przewodniczący/
Wiesław Kuśnierz
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 14 c par. 1 i par. 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
|Sygn. akt I SA/Kr 331/23 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 maja 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: Sędzia WSA Waldemar Michaldo, Sędziowie: Sędzia WSA Wiesław Kuśnierz, Sędzia WSA Jarosław Wiśniewski (spr.), , Protokolant: Referent stażysta Marcin Mastej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2023 r, sprawy ze skargi T. Sp. z o.o w K. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 8 lutego 2023 r. nr 0111-KDIB1-3.4010.821.2022.2.IZ w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych I. uchyla zaskarżoną interpretacje indywidualną, II. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu 8 listopada 2022 r. wpłynął do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej wniosek T. Sp. z o.o. w K. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczył podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie ustalenia, czy:
– prawidłowym jest stanowisko Wnioskodawcy, że zyski Wnioskodawcy wypłacone na rzecz U. GmbH z tytułu obligacji partycypacyjnych nie będą stanowić odsetek ani wydatków stanowiących koszty uzyskania przychodów Wnioskodawcy, lecz będą stanowić dywidendę w rozumieniu art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1800 ze zm., zwanej dalej "ustawą o CIT") i w związku z tym będą podlegać zwolnieniu z podatku dochodowego od osób prawnych na podstawie art. 22 ust. 4 ustawy o CIT, stanowiącego implementację przepisów Dyrektywy Rady 2011/96/UE z dnia 30 listopada 2011 r., przy założeniu spełnienia warunków określonych w tym przepisie;
– prawidłowym jest stanowisko Wnioskodawcy, że zyski Wnioskodawcy wypłacone na rzecz U. GmbH z tytułu obligacji partycypacyjnych nie będą stanowić odsetek ani wydatków stanowiących koszt uzyskania przychodów Wnioskodawcy, lecz będą stanowić dywidendę w rozumieniu art. 10 ust. 1-3 umowy z dnia 13 stycznia 2004 r. w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku zawartej pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a Republiką Austrii (Dz. U. z 2005 r. poz. 1921, zwanej dalej "UPO") i w związku z tym - przy założeniu spełnienia warunków określonych w powyższych przepisach - będą podlegać zasadom opodatkowania przewidzianym dla dywidend zgodnie z UPO.
We wniosku przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe:
Wnioskodawca prowadzi działalność deweloperską w postaci zagospodarowania posiadanego terenu w K. przy ul. [...], poprzez budowę, wykończenie oraz komercjalizację pięciobudynkowego kompleksu biurowego, handlowego, hotelowego i mieszkaniowego U.1 (dalej jako: "Inwestycja").
W chwili obecnej Wnioskodawca posiada zobowiązania do spłaty pożyczek na rzecz spółki austriackiej – U. GmbH. U. podlega w Austrii opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania oraz nie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na źródło ich osiągania. Pożyczki zostały udzielone Wnioskodawcy w związku z Inwestycją prowadzoną przez Wnioskodawcę. Zobowiązania z tytułu udzielonych pożyczek zostały zabezpieczone hipotekami ustanowionymi na budynkach należących do Wnioskodawcy.
W ostatnim czasie sytuacja ekonomiczna Wnioskodawcy uległa pogorszeniu. W wyniku przedłużającego się okresu przewidzianego na ukończenie Inwestycji, opóźnienia w pozyskiwaniu najemców na lokale komercyjne Wnioskodawcy (spowodowane m.in. epidemią COVID-19), a także wzrost kosztów budowy (w tym wzrost cen materiałów budowlanych i energii), Wnioskodawca osiąga straty, co negatywnie wpływa na prowadzoną przez niego działalność gospodarczą. Na dzień 31 grudnia 2020 r. Wnioskodawca wykazał stratę finansową netto w wysokości ok. [...] PLN, z kolei na dzień 31 grudnia 2021 r. - stratę finansową netto w wysokości ok. [...] PLN (na dzień złożenia niniejszego wniosku sprawozdanie finansowe za rok 2021 znajduje się na etapie weryfikacji przez biegłego rewidenta).
W związku z powyższym, Wnioskodawca wraz z U. rozważają zmianę zasad finansowania Inwestycji w taki sposób, aby spłata zobowiązań względem U. rozpoczęła się po ukończeniu oraz komercjalizacji Inwestycji - tj. w okresie, w którym Wnioskodawca będzie uzyskiwać wystarczający zysk z wynajmu swoich lokali komercyjnych. Równocześnie, wysokość wynagrodzenia z tytułu finansowania Inwestycji (obecnie jako odsetki od pożyczki) będzie skorelowana z zyskiem wykazywanym przez Wnioskodawcę. Finansowanie udzielone Wnioskodawcy będzie przy tym w dalszym ciągu zabezpieczone hipotekami ustanowionymi na rzecz U., przy czym zabezpieczeniu będzie podlegać ok. 90% wartości zobowiązań Wnioskodawcy, z kolei pozostałe ok. 10% pozostanie niezabezpieczone.
W tym celu Wnioskodawca oraz U. rozważają wyemitowanie przez Wnioskodawcę obligacji partycypacyjnych w rozumieniu art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o obligacjach, które zostaną objęte przez U. W celu emisji obligacji partycypacyjnych, w pierwszej kolejności Wnioskodawca (emitent) określi warunki emisji obligacji, a następnie podejmie uchwałę w przedmiocie zmiany zasad podziału zysku oraz emisji obligacji. Emisja nastąpi w trybie określonym w art. 33 pkt 2 ustawy o obligacjach, przez proponowanie nabycia obligacji w inny sposób niż w trybie oferty publicznej papierów wartościowych. Wyemitowane obligacje partycypacyjne zostaną nabyte przez U. (obligatariusza).
W wyniku nabycia obligacji partycypacyjnych wyemitowanych przez Wnioskodawcę (emitenta), U. (obligatariusz) będzie uprawniona do udziału w zysku Wnioskodawcy. Wzmianka o prawie U. do udziału w zysku Wnioskodawcy zostanie wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego.
Szczegółowe warunki wyemitowanych obligacji partycypacyjnych będą dostosowane do przewidywanego okresu zwrotu z Inwestycji oraz zostaną ukształtowane na warunkach rynkowych. Udział w zysku Wnioskodawcy przysługujący U. zostanie ukształtowany procentowo w odniesieniu do zysku Wnioskodawcy osiągniętego w danym roku obrotowym - w proporcji w jakiej pozostawać będzie nominalna wartość obligacji partycypacyjnych uczestniczących w zysku do sumy: 1) kapitału zakładowego Wnioskodawcy, 2) kapitału zapasowego Wnioskodawcy utworzonego z agio (nadwyżki wartości wkładów do Spółki ponad wartość kapitału zakładowego), 3) dopłat wniesionych na kapitał zapasowy oraz 4) wartości nominalnej wyemitowanych obligacji partycypacyjnych.
Zgodnie z przyjętymi założeniami, obligacje partycypacyjne zostaną przyznane U. na czas nieograniczony, a wynagrodzenie otrzymywane przez nią będzie uzależnione wyłącznie od zysku Wnioskodawcy, bez określenia kwoty minimalnego wynagrodzenia przysługującego uprawnionemu. Ponadto U. będzie uczestniczyć w stratach Wnioskodawcy, co oznacza że strata bilansowa wykazana w danym roku będzie pomniejszać zyski przysługujące U. w kolejnych latach.
W wyniku przyznania na rzecz U. obligacji partycypacyjnych, Wnioskodawca będzie wypłacać na rzecz U. należności odpowiadające części zysku osiągniętego przez Wnioskodawcę w danym roku obrotowym, zgodnie z warunkami emisji obligacji partycypacyjnych. Na dzień wypłaty należności z tytułu Genussrechte U. będzie posiadać bezpośrednio przynajmniej 10% udziałów w kapitale zakładowym Wnioskodawcy.
W związku z powyższym opisem Spółka zadała następujące pytania:
1) Czy prawidłowym jest stanowisko Wnioskodawcy, że zyski Wnioskodawcy wypłacone na rzecz U. GmbH z tytułu obligacji partycypacyjnych nie będą stanowić odsetek ani wydatków stanowiących koszty uzyskania przychodów Wnioskodawcy, lecz będą stanowić dywidendę w rozumieniu art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o CIT i w związku z tym będą podlegać zwolnieniu z podatku dochodowego od osób prawnych na podstawie art. 22 ust. 4 ustawy o CIT, stanowiącego implementację przepisów Dyrektywy Rady 2011/96/UE z dnia 30 listopada 2011 r., przy założeniu spełnienia warunków określonych w tym przepisie?
2) Czy prawidłowym jest stanowisko Wnioskodawcy, że zyski Wnioskodawcy wypłacone na rzecz U. GmbH z tytułu obligacji partycypacyjnych nie będą stanowić odsetek ani wydatków stanowiących koszt uzyskania przychodów Wnioskodawcy, lecz będą stanowić dywidendę w rozumieniu art. 10 ust. 1-3 UPO i w związku z tym - przy założeniu spełnienia warunków określonych w powyższych przepisach - będą podlegać zasadom opodatkowania przewidzianym dla dywidend zgodnie z UPO?
Zdaniem Wnioskodawcy:
1) zyski Wnioskodawcy wypłacone na rzecz U. z tytułu obligacji partycypacyjnych nie będą stanowić odsetek ani wydatków stanowiących koszty uzyskania przychodów Wnioskodawcy, lecz będą stanowić dywidendę w rozumieniu art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o CIT i w związku z tym będą podlegać zwolnieniu z podatku dochodowego od osób prawnych na podstawie art. 22 ust. 4 ustawy o CIT, stanowiącego implementację przepisów Dyrektywy Rady 2011/96/UE z dnia 30 listopada 2011 r., przy założeniu spełnienia warunków określonych w tym przepisie.
2) zyski Wnioskodawcy wypłacone na rzecz U. z tytułu obligacji partycypacyjnych nie będą stanowić odsetek ani wydatków stanowiących koszty uzyskania przychodów Wnioskodawcy, lecz będą stanowić dywidendę w rozumieniu art. 10 ust. 1-3 UPO i w związku z tym - przy założeniu spełnienia warunków określonych w powyższych przepisach - będą podlegać zasadom opodatkowania przewidzianym dla dywidend zgodnie z UPO.
Uzasadniając swoje stanowisko w zakresie pytania nr 1 Wnioskodawca przytoczył treść art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. a i art. 22 ust. 4 ustawy o CIT i stwierdził, że w celu ustalenia ewentualnych jego obowiązków jako płatnika, związanych z wypłatą należności z tytułu obligacji partycypacyjnych, należy dokonać wykładni pojęcia "dywidenda" i rozważyć, czy swoim zakresem obejmuje ono należności wypłacane z ww. tytułu. Spółka podkreśliła, że skoro art. 22 ust. 4 ustawy o CIT, stanowi implementację dyrektywy Rady 2011/96/UE z dnia 30 listopada 2011 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych różnych państw członkowskich, to istotne znaczenie ma wykładnia pojęcia "dywidenda" obowiązująca w prawie unijnym. Wnioskodawca zauważył, że przepisy ww. Dyrektywy nie tylko nie zawierają definicji pojęcia "dywidenda", ale również w ogóle się nim nie posługują. W wersji polskojęzycznej Dyrektywa posługuje się terminem "podział zysków", którego anglojęzycznym odpowiednikiem jest termin "profit distribution". Zdaniem Wnioskodawcy, pojęcie "dywidendy" należy rozumieć jak "podział zysku" i może ono obejmować nie tylko wypłatę dywidendy na podstawie uchwały wspólników (w trybie przewidzianym w KSH), ale także podział zysku obejmujący inne świadczenia pieniężne, których źródłem jest zysk spółki.
Wnioskodawca wskazał również na wykładnię pojęcia "dywidenda" obowiązującą na gruncie art. 10 ust. 3 umowy zawartej pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a Republiką Austrii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku z dnia 13 stycznia 2004 r. Zgodnie z tym przepisem, określenie "dywidendy" użyte w tym artykule, oznacza dochód z akcji, akcji gratisowych, praw do udziału w zysku, akcji w górnictwie, akcji członków-założycieli lub innych praw, z wyjątkiem wierzytelności, do udziału w zyskach, jak również dochód z innych praw w spółce, który według prawa podatkowego Państwa, w którym spółka wypłacająca dywidendy ma siedzibę, jest pod względem podatkowym traktowany jak dochód z akcji. Odwołując się do treści ww. przepisu Wnioskodawca zauważył, że pojęcie "dywidenda" jest rozumiane szeroko i obejmuje nie tylko "dochód z udziałów/akcji", ale również "prawo do udziału w zysku". Zatem, w tym zakresie widoczne jest szersze rozumienie dywidendy, charakterystyczne dla międzynarodowego prawa podatkowego. Wnioskodawca zwrócił też uwagę na treść art. 22a ustawy o CIT, zgodnie z którym przepisy art. 20-22 (a zatem również przepis art. 22 ust. 4 ustawy o CIT, przewidujący zwolnienie określonych wypłat z opodatkowania) stosuje się z uwzględnieniem umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, których stroną jest Rzeczpospolita Polska.
W ocenie wnioskującej Spółki, w przedmiotowej sprawie konieczne jest zastosowanie szerokiej wykładni pojęcia "dywidenda" w rozumieniu art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o CIT, z uwzględnieniem prawa unijnego oraz międzynarodowego prawa podatkowego. Spółka wyjaśniła, że instytucja obligacji partycypacyjnych została uregulowana w art. 18 ustawy o obligacjach, zgodnie z którym emitent może emitować obligacje, które przyznają obligatariuszom prawo do udziału w zysku emitenta, zwane dalej "obligacjami partycypacyjnymi". Zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy o obligacjach, jeżeli emitentem jest spółka, która podlega obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, wzmianka o prawie obligatariuszy do udziału w zysku również podlega wpisowi do tego rejestru.
Jednocześnie Wnioskodawca podkreślił, że ustawa o CIT nie przewiduje przepisów szczególnych mających zastosowanie do opodatkowania należności wypłacanych z tytułu obligacji partycypacyjnych. Z tego względu, ustalenie ewentualnych obowiązków płatnika związanych z wypłatą należności z tytułu obligacji partycypacyjnych, względnie dopuszczalność ich kwalifikacji jako dywidendy, wymaga analizy uprawnień przyznawanych w ramach obligacji partycypacyjnych, z uwzględnieniem szerokiej wykładni pojęcia "dywidenda" obowiązującego w prawie unijnym, międzynarodowym prawie podatkowym, a także w orzecznictwie polskich sądów administracyjnych.
Zdaniem Wnioskodawcy, z uwagi na szeroką wykładnię pojęcia dywidendy, a także samą konstrukcję obligacji partycypacyjnych, należności wypłacane z ich tytułu powinny być traktowane jako "dywidenda" w rozumieniu art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o CIT. Spółka wskazała, że art. 18 ust. 1 ustawy o obligacjach zawiera sformułowanie "prawo do udziału w zysku", które jest tożsame do terminu, którym ustawodawca posługuje się w art. 191 § 1 KSH, zgodnie z którym wspólnik ma prawo do udziału w zysku. Zatem, regulując instytucję obligacji partycypacyjnych, ustawodawca świadomie posłużył się terminem z KSH, dotyczącym dywidendy wypłacanej przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. Zdaniem Spółki, powyżej opisane związki pojęciowe wskazują na intencje ustawodawcy w zakresie zrównania praw obligatariusza i wspólnika spółki w odniesieniu do zysku dzielonego w ramach spółki.
Wnioskodawca zwrócił również uwagę na zakres uprawnień przyznawanych obligatariuszowi z tytułu obligacji partycypacyjnych. Jak już wskazano powyżej, istotą obligacji partycypacyjnych jest przyznanie obligatariuszom prawa do udziału w zysku emitenta. Tym samym, uprawnienie wynikające z obligacji partycypacyjnych zmniejsza kwotę zysku dostępnego do podziału pomiędzy udziałowców spółki (w tym zakresie uprawnienie z tytułu obligacji partycypacyjnych ingeruje w prawa wspólników do otrzymania określonej kwoty zysku tytułem dywidendy).
Jednocześnie Spółka podkreśliła, że prawa do zysku przysługującego obligatariuszom, wynikające z warunków emisji, powinny zostać uwzględnione przez udziałowców na etapie podejmowania decyzji o podziale zysku. W tym kontekście zwróciła uwagę na art. 18 ust. 3 ustawy o obligacjach i stwierdziła, że w celu zachowania zgodności z ww. przepisem, uchwała o wypłacie dywidendy powinna zawierać postanowienia dotyczące przeznaczenia części zysku na rzecz obligatariuszy. W przeciwnym razie, uchwała będzie nieskuteczna wobec obligatariuszy, którym przysługiwać będzie roszczenie o wypłatę zysku w wysokości jaka byłaby im wypłacona, gdyby właściwe postanowienia warunków emisji zostały uwzględnione.
Mając na uwadze powyższe Wnioskodawca stwierdził, że wynikające z obligacji partycypacyjnych prawo do otrzymania części zysku spółki jest skuteczne nie tylko względem spółki, ale także w stosunku do jej udziałowców (wspólników). Obligacje z prawem do udziału w zysku nie tworzą bowiem uprawnienia jedynie w stosunku do spółki (jak w przypadku uprawnień o charakterze obligacyjnym wynikających z zawieranych umów), lecz wpływają również bezpośrednio na sytuację prawną udziałowców spółki, powodując zmniejszenie wysokości otrzymywanej przez nich dywidendy. Tym samym, w praktyce interesy obligatariuszy i udziałowców są traktowane przez ustawodawcę jednakowo.
Ponadto Spółka podkreśliła, że zgodnie z obowiązującymi regulacjami (art. 18 ust. 2 ustawy o obligacjach), wzmianka o prawie obligatariuszy do udziału w zysku podlega wpisowi do KRS. Tożsamy wymóg został przewidziany względem posiadania udziałów, z którymi związane jest prawo do zysku spółki. Wobec tego, również w tym zakresie ustawodawca w podobny sposób uregulował sytuację obligatariuszy i udziałowców spółki.
Niezależnie od powyższego Wnioskodawca wskazał również na inne cechy praw do udziału w zysku wynikających z obligacji partycypacyjnych, które zrównują pozycję prawną obligatariusza z pozycją udziałowca spółki: długoterminowość przyznanego uprawnienia; brak pewności co do wypłaty wynagrodzenia; uczestnictwo w zyskach i stratach emitenta; ponoszenie ryzyka na poziomie ryzyka udziałowca.
Wnioskodawca podkreślił, że wyemitowane przez niego obligacje partycypacyjne będą mieć długoterminowy charakter (obligacje zostaną przyznane na rzecz U. na czas nieoznaczony). Ponadto, wynagrodzenie z tytułu objęcia obligacji będzie wypłacane w przypadku generowania przez Wnioskodawcę zysku z realizowanego Projektu. W istocie zatem, wynagrodzenie przyznawane w ramach obligacji partycypacyjnych nie będzie wypłacane z tytułu udostępnienia kapitału (jak w przypadku odsetek), lecz z tytułu finansowania Projektu oraz partycypowania w przyszłych zyskach (lub stratach) z tytułu jego komercjalizacji.
W wyniku przyznania obligacji partycypacyjnych, U. uzyska skuteczne wobec udziałowców Wnioskodawcy roszczenie o wypłatę przez Wnioskodawcę określonej części zysku osiągniętego w danym roku obrotowym (a w przypadku postawienia w stan likwidacji - do wypłaty odpowiedniej części majątku likwidacyjnego). Z uwagi na konstrukcję i istotę obligacji partycypacyjnych, U. przysługiwać będzie prawo do udziału w zysku Spółki, co oznacza że obligatariusz będzie również obciążony ryzykiem braku wystąpienia tego zysku. U. będzie przy tym uczestniczyć w stratach Wnioskodawcy co oznacza, że wykazana strata bilansowa będzie pomniejszać (w odpowiedniej proporcji) kwotę zysku podlegającą wypłacie na rzecz U. z tytułu obligacji partycypacyjnych w latach kolejnych. Tym samym, stopień ryzyka ponoszonego przez U. będzie porównywalny do poziomu ryzyka ponoszonego przez udziałowców Spółki.
W związku z powyższym Spółka uważa, że z uwagi na tożsame ukształtowanie sytuacji prawnej obligatariuszy i udziałowców spółki, a w konsekwencji podobieństwo pomiędzy prawem do udziału w zysku wynikającym z obligacji partycypacyjnych a prawem do udziału w zysku na gruncie przepisów KSH, zyski Wnioskodawcy wypłacane z tytułu obligacji partycypacyjnych posiadają wszystkie zasadnicze cechy "dywidendy", o której mowa w art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o CIT. Przedmiotowe należności nie będą przy tym stanowić odsetek (nie będą stanowić wynagrodzenia za korzystanie z kapitału, lecz będą stanowić wypłatę części zysku Wnioskodawcy), a także nie będą stanowić wydatku podlegającego rozliczeniu jako kosztu uzyskania przychodów (zgodnie z art. 7 ust. 3 pkt 3 w zw. z art. 22 ustawy o CIT).
Wnioskodawca wskazał, że w przedmiotowej sprawie zostaną również spełnione pozostałe przesłanki zastosowania art. 22 ust. 4 ustawy o CIT. Jak bowiem wynika z opisu zdarzenia przyszłego, wypłacającym należność jest Wnioskodawca - spółka mająca siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 22 ust. 4 pkt 1 ustawy o CIT), natomiast uzyskującym dochody z tytułu wypłaty należności jest U. - spółka podlegająca w państwie członkowskim Unii Europejskiej (Austria) opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania (art. 22 ust. 4 pkt 2 ustawy o CIT). Ponadto, na dzień objęcia obligacji partycypacyjnych, U. będzie posiadała bezpośrednio nie mniej niż 10% udziałów w kapitale zakładowym Spółki (art. 22 ust. 4 pkt 3 ustawy o CIT). Dodatkowo, U. nie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na źródło ich osiągania (art. 22 ust. 4 pkt 4 ustawy o CIT). Jednocześnie, Wnioskodawca wskazał, że okres dwóch lat nieprzerwanego posiadania udziałów U. w kapitale zakładowym Spółki upłynie po dniu uzyskania dochodów (przychodów) z tytułu wypłacanych należności (art. 22 ust. 1 pkt 4b ustawy o CIT).
Mając na uwadze powyższe Spółka uznała, że z uwagi na szeroką wykładnię pojęcia "dywidenda" w prawie unijnym oraz w międzynarodowym prawie podatkowym (UPO), a także istotę i cechy charakterystyczne obligacji partycypacyjnych (w szczególności podobieństwo pomiędzy prawem do udziału w zysku wynikającym z obligacjami partycypacyjnymi a dywidendą uregulowaną w KSH, tożsamość interesów obligatariusza i udziałowca, a także ponoszenia przez obligatariusza ryzyka braku osiągnięcia zysku przez Wnioskodawcę), wypłacone przez nią na rzecz U. należności z tytułu obligacji partycypacyjnych będą stanowić dywidendę w rozumieniu art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o CIT. W konsekwencji, w ocenie Wnioskodawcy, wypłata ww. należności będzie mogła podlegać zwolnieniu z podatku CIT na podstawie art. 22 ust. 4 ustawy o CIT, przy założeniu spełnienia warunków określonych w tym przepisie.
Uzasadniając z kolei swoje stanowisko w zakresie pytania nr 2 Wnioskodawca przytoczył treść art. 10 ust. 1 i ust. 2 UPO i stwierdził, że określenie "dywidendy" użyte w tym przepisie, oznacza dochód z akcji, akcji gratisowych, praw do udziału w zysku, akcji w górnictwie, akcji członków-założycieli lub innych praw, z wyjątkiem wierzytelności, do udziału w zyskach, jak również dochód z innych praw w spółce, który według prawa podatkowego Państwa, w którym spółka wypłacająca dywidendy ma siedzibę, jest pod względem podatkowym traktowany jak dochód z akcji (art. 10 ust. 3 UPO). Wnioskodawca wskazał, że definicja "dywidendy" zamieszczona w art. 10 ust. 3 UPO, obejmuje nie tylko "dochód z udziałów/akcji" (co jest równoznaczne z dywidendą wypłacaną na rzecz udziałowców z tytułu posiadanych przez nich udziałów), ale również "prawo do udziału w zyskach". Powyższe oznacza, że w rozumieniu UPO, wypłaty tytułem przyznanych praw do udziału w zyskach (innych niż dywidenda wypłacana na rzecz udziałowców, uregulowana w przepisach KSH) stanowią dywidendę w rozumieniu UPO.
Spółka wskazała, że zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o obligacjach, obligacje partycypacyjne przyznają na rzecz obligatariusza "prawo do udziału w zysku emitenta". Nie ulega zatem wątpliwości, że prawo do udziału w zyskach Wnioskodawcy przyznane w ramach wyemitowanych obligacji partycypacyjnych jest objęte zakresem definicji terminu "dywidenda" określonej w art. 10 ust. 3 UPO.
W związku z powyższym Wnioskodawca uważa, że jego zyski wypłacone na rzecz U. z tytułu obligacji partrycypacyjnych nie będą stanowić odsetek ani wydatku stanowiącego koszt uzyskania przychodu Wnioskodawcy, lecz będą stanowić dywidendę w rozumieniu art. 10 ust. 1-3 UPO i w związku z tym - przy założeniu spełnienia warunków określonych w powyższych przepisach - będą podlegać zasadom opodatkowania przewidzianym dla dywidend zgodnie z UPO. W związku z tym, zgodnie art. 10 ust. 2 lit. a UPO, z uwagi na posiadanie bezpośredniego udziału w kapitale Wnioskodawcy w wysokości przynajmniej 10%, podatek od zysków Wnioskodawcy wypłacanych na rzecz U. z tytułu obligacji partycypacyjnych nie przekroczy 5% wypłacanej kwoty należności brutto (przy czym w przypadku zastosowania zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 22 ust. 4 ustawy o CIT, z zastrzeżeniem spełnienia warunków określonych w tym przepisie, podatek ten nie będzie podlegać zapłacie).
W indywidualnej interpretacji z dnia 8 lutego 2023 r. nr 0111-KDIB1-3.4010.821.2022.2.IZ Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał, że stanowisko Wnioskodawcy jest w części nieprawidłowe, a w części prawidłowe. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ przytoczył treść art. 7 ust. 1, ust. 2, art. 7b ust. 1 oraz art. 15 ust. 1 ustawy o CIT i stwierdził, że wszystkie poniesione wydatki, po wyłączeniu wydatków enumeratywnie wymienionych w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT, stanowić mogą koszt uzyskania przychodu, o ile pozostają w związku przyczynowo - skutkowym z osiąganymi przychodami, w tym służą zachowaniu lub zabezpieczeniu źródła przychodów. Organ zauważył, że koszty, które dotyczą przychodów z zysków kapitałowych określonych w art. 7b ust. 1 ustawy o CIT, winny być kwalifikowane do źródła, do którego kwalifikowane są przychody. W przepisie tym ustawodawca wymienia bowiem zdarzenia, w związku z zaistnieniem których podatnik osiąga przychody będące następstwem dokonanych czynności związanych z obrotem udziałami/akcjami. Nie są to wyłącznie przychody ze zbycia udziałów (akcji), ale także np. przychody z umorzenia udziałów (akcji) lub ze zmniejszenia ich wartości, przychody uzyskane w następstwie przekształceń, łączenia lub podziału podmiotów, czy też przychody uzyskane w wyniku wymiany udziałów. Odnosząc cytowane powyżej przepisy do przedstawionego we wniosku opisu organ nie zgodził się z Wnioskodawcą, że zyski wypłacone na rzecz U. z tytułu obligacji partycypacyjnych będą stanowić dywidendę w rozumieniu art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o CIT.
Organ wyjaśnił, że ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych nie zawiera definicji dywidendy. Zgodnie zatem z ogólnie przyjętym w doktrynie podejściem, pod pojęciem dywidendy należy rozumieć zysk przeznaczony do podziału między wspólników, akcjonariuszy na podstawie uchwały właściwego zgromadzenia wspólników lub akcjonariuszy (A. Kidyba, Kodeks Spółek Handlowych. Komentarz, Kraków 2005, str. 342-344, 430-433). Zdaniem organu, wynika to z istoty dywidendy, która jest dochodem z udziału w zyskach osoby prawnej, należnym wspólnikom spółki. Realizacja prawa do dywidendy w konkretnym roku zależna jest od tego, czy uchwała walnego zgromadzenia przeznaczy zysk do podziału. Z chwilą podjęcia takiej uchwały udziałowcowi (akcjonariuszowi) przysługuje roszczenie o wypłatę dywidendy. Na gruncie przepisów Kodeksu spółek handlowych nie ma przeszkód do podejmowania przez walne zgromadzenie uchwały o przeznaczeniu zysku na inne cele niż wypłacanie go udziałowcom (akcjonariuszom), chociaż udziałowcy (akcjonariusze) mogą wpływać na kształt uchwały w drodze głosowania lub ewentualnie mogą zaskarżyć uchwałę. Walne zgromadzenie może np. przeznaczyć zysk na sfinansowanie ważnych inwestycji spółki. Powyższe uregulowania zawarte w Kodeksie spółek handlowych nie zmieniają, zdaniem organu, statusu dywidendy na gruncie prawa podatkowego. W ocenie organu, w niniejszej sprawie zastosowanie znajdzie art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. l ustawy o CIT. Zatem, wśród zysków kapitałowych ustawodawca wymienia również odsetki od pożyczki udzielonej osobie prawnej lub spółce, jeżeli wypłata odsetek od takiej pożyczki lub ich wysokość uzależnione są od osiągnięcia zysku przez tę osobę prawną lub spółkę lub od wysokości tego zysku (pożyczka partycypacyjna) zgodnie z art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. l ustawy o CIT.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej stwierdził, że w związku z brakiem definicji pożyczki w polskim ustawodawstwie podatkowym, należy sięgnąć do definicji umowy pożyczki, uregulowanej w art. 720 § 1 ustawy Kodeks cywilny. Biorąc pod uwagę definicję pożyczki oraz postanowienia umowy, o której mowa we wniosku, organ stwierdził, że umowę zawieraną przez Wnioskodawcę można traktować na równi z pożyczką w rozumieniu art. 720 Kodeksu cywilnego, a wypłacone zyski należy traktować na równi z odsetkami, stanowiącymi wynagrodzenie z tytułu umowy pożyczki.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej zwrócił uwagę, że zawarta w Kodeksie cywilnym konstrukcja regulacji prawnej dotyczącej umowy pożyczki nie zawiera w ogóle odpłatności jako elementu przedmiotowo istotnego. Zgodnie jednak z zasadami prawa cywilnego, strony umowy pożyczki mogą przewidzieć odpłatność za korzystanie przez pożyczkobiorcę z kapitału pożyczkodawcy. Zwyczajowo najczęściej spotykaną formą odpłatności za udzielenie pożyczki są odsetki, stanowiące oprocentowanie kwoty pożyczki w stosunku do okresu korzystania z pożyczonego kapitału. W związku z brakiem prawnych ograniczeń w tym zakresie, sposób odpłatności strony umowy pożyczki mogą ustalić w dowolny sposób, w tym także w formie udziału w zysku osiągniętym przez pożyczkobiorcę. W konsekwencji, opierając się na wykładni funkcjonalnej pojęcia odsetek nie należy, zdaniem organu, zawężać tylko do takich kwot, które obliczone są według stopy procentowej liczonej w stosunku do pożyczonego kapitału. Pojęcie to należy bowiem rozumieć szeroko, obejmując jego zakresem wszelkie kwoty wypłacane pożyczkodawcy tytułem odpłatności za udzieloną pożyczkę, bez względu na podstawę i sposób ich obliczenia.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej stwierdził, że pozyskanie środków finansowania przedsięwzięć o podwyższonym stopniu ryzyka, w sytuacji gdy wyczerpana została możliwość finansowania się "zwykłym" długiem (pożyczką), może stanowić pożyczkę partycypacyjną. Organ wyjaśnił, że pożyczka partycypacyjna nie została uregulowana w obowiązujących w Polsce przepisach prawa cywilnego. Podobnie, definicja pożyczki partycypacyjnej nie została wskazana w ustawie o CIT. Mając jednak na względzie praktykę obrotu gospodarczego, przez umowę pożyczki partycypacyjnej rozumie się przekazanie przez inwestora (pożyczkodawcę) na rzecz przedsiębiorcy (pożyczkobiorcy) określonej kwoty pieniężnej w zamian za procentowy udział w zysku tego przedsiębiorcy z tytułu finansowanej inwestycji (niem. Kicker-Optionen). W przeciwieństwie do typowej umowy pożyczki, w pożyczce partycypacyjnej wynagrodzenie w postaci odsetek od przekazanego kapitału nie występuje w ogóle lub występuje obok procentowego udziału w zysku.
Mając powyższe na uwadze, organ uznał, że wyemitowanie przez Wnioskodawcę obligacji partycypacyjnych, które zostaną objęte przez U., uprawniających ją do otrzymania udziału w zysku osiągniętym przez Wnioskodawcę (jak wynika z opisu sprawy – ukształtowanego procentowo w odniesieniu do zysku Wnioskodawcy osiągniętego w danym roku obrotowym), spełnia znamiona uznania go za pożyczkę patrycypacyjną.
Odnosząc się do drugiej części pytania oznaczonego nr 1 organ powołał się na treść art. 22 ust. 4 ustawy o CIT i wskazał, że skoro zyski Wnioskodawcy wypłacone na rzecz U. z tytułu obligacji partycypacyjnych (których wysokość uzależniona jest od osiągnięcia zysku przez Wnioskodawcę i od wysokości tego zysku) stanowią zyski z tytułu udzielenia pożyczki partycypacyjnej, o której mowa w art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. l ustawy o CIT, to nie znajdzie zastosowania zwolnienie o którym mowa w art. 22 ust. 4 ustawy o CIT.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej zauważył, że art. 22 ust. 4 ustawy o CIT, wprost wskazuje, że zwalnia się od podatku dochodowego przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, o których mowa w art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. a, f oraz j. Zatem, skoro wypłacone zyski należy traktować jako zapłacone odsetki od udzielonej pożyczki partycypacyjnej, na podstawie art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. l ustawy o CIT, Wnioskodawca, nie może korzystać ze zwolnienia, o którym mowa w art. 22 ust. 4 ustawy o CIT. Organ uznał zatem, że stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 1 dotyczące ustalenia czy, prawidłowym jest stanowisko Wnioskodawcy, że jego zyski wypłacone na rzecz U. z tytułu obligacji partycypacyjnych nie będą stanowić odsetek ani wydatków stanowiących koszty uzyskania przychodów Wnioskodawcy, lecz będą stanowić dywidendę w rozumieniu art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o CIT i w związku z tym będą podlegać zwolnieniu z podatku dochodowego od osób prawnych, na podstawie art. 22 ust. 4 ustawy o CIT, stanowiącego implementację przepisów Dyrektywy Rady 2011/96/UE z dnia 30 listopada 2011 r., przy założeniu spełnienia warunków określonych w tym przepisie, jest nieprawidłowe.
Odnosząc się do stanowiska wnioskującej Spółki odnośnie pytania nr 2 Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej przytoczył treść art. 3 ust. 2, ust. 3 i ust. 5, art. 22 ust. 1, art. 22a ust. 1, art. 26 ust. 1 ustawy o CIT i stwierdził, że powyższe regulacje prawne wskazują na fakt, że w przypadku podmiotu, który nie ma na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej siedziby lub zarządu a uzyskuje przychody na tym terytorium, w kwestii sposobu opodatkowania, pierwszeństwo mają postanowienia właściwej umowy w sprawie zapobiegania podwójnemu opodatkowaniu. Przy czym organ podkreślił, że zastosowanie stawki podatku wynikającej z takiej umowy lub niepobranie podatku zgodnie z taką umową jest możliwe pod warunkiem udokumentowania miejsca siedziby podatnika do celów podatkowych, uzyskanym od niego certyfikatem rezydencji, wydanym przez właściwy organ administracji podatkowej.
Organ wskazał również, że w analizowanej sprawie zastosowanie znajdzie umowa między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Austrii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku z dnia 13 stycznia 2004 r. Organ przytoczył treść art. 10 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 tej umowy i stwierdził, że definicja "dywidendy" zamieszczona w art. 10 ust. 3 umowy, obejmuje nie tylko dochód z udziałów/akcji (co jest równoznaczne z dywidendą wypłacaną na rzecz udziałowców z tytułu posiadanych przez nich udziałów), ale również dochód z innych praw w spółce, który według prawa podatkowego Państwa, w którym spółka wypłacająca dywidendy ma siedzibę, jest pod względem podatkowym traktowany jak dochód z akcji.
Powyższe oznacza, zdaniem organu, że w rozumieniu umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, wypłaty tytułem przyznanych praw do udziału w zyskach (innych niż dywidenda wypłacana na rzecz udziałowców, uregulowana w przepisach KSH) stanowią dywidendę w rozumieniu umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.
W świetle powyższego Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wskazał, że na gruncie art. 10 umowy między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Austrii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku z dnia 13 stycznia 2004 r., zyski Wnioskodawcy wypłacone na rzecz U. z tytułu obligacji partycypacyjnych (których wysokość uzależniona jest od osiągnięcia zysku przez Wnioskodawcę i od wysokości tego zysku) będzie wpisywało się w definicję dywidendy. Dodatkowo organ wskazał, że art. 16 ust. 1 pkt 13d ustawy o CIT wyłącza możliwość uznania za koszty uzyskania przychodów odsetek od pożyczki partycypacyjnej. Zdaniem organu, wyemitowanie przez Wnioskodawcę obligacji partycypacyjnych, które zostaną objęte przez U., uprawniających ją do otrzymania udziału w zysku osiągniętym przez Wnioskodawcę posiada znamiona pożyczki partycypacyjnej i wypłacone zyski należy traktować jako zapłacone odsetki od udzielonej pożyczki partycypacyjnej, na podstawie art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. l ustawy o CIT. Tym samym, w odniesieniu do odsetek od pożyczki partycypacyjnej znajdzie zastosowanie art. 16 ust. 1 pkt 13d ustawy o CIT.
Reasumując Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wskazał, że na gruncie art. 10 umowy między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Austrii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku z dnia 13 stycznia 2004 r., wynagrodzenie za korzystanie z kapitału będzie wpisywało się w definicję dywidendy i nie będzie dla Wnioskodawcy kosztem uzyskania przychodów na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 13d ustawy o CIT.
Organ uznał więc, że zyski Wnioskodawcy wypłacone na rzecz U. z tytułu obligacji partycypacyjnych nie będą stanowić kosztów uzyskania przychodów Wnioskodawcy, zgodnie z powołanym wcześniej art. 16 ust. 1 pkt 13d ustawy o CIT. Natomiast na gruncie UPO, wypłacone na rzecz U. zyski będą stanowić dywidendę w rozumieniu art. 10 ust. 1-3 i - przy założeniu spełnienia warunków wskazanych w powyższych przepisach - będą podlegać zasadom opodatkowania przewidzianym dla dywidendy. Zatem, stanowisko Wnioskodawcy w tej części organ uznał za prawidłowe.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej zauważył również, że w stanowisku do pytania oznaczonego nr 2 Wnioskodawca wskazał m.in. w związku z tym, że zgodnie art. 10 ust. 2 lit. a UPO, z uwagi na posiadanie bezpośredniego udziału w kapitale Wnioskodawcy w wysokości przynajmniej 10%, podatek od zysków Wnioskodawcy wypłacanych na rzecz U. z tytułu obligacji partycypacyjnych nie przekroczy 5% wypłacanej kwoty należności brutto (przy czym w przypadku zastosowania zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 22 ust. 4 ustawy o CIT, z zastrzeżeniem spełnienia warunków określonych w tym przepisie, podatek ten nie będzie podlegać zapłacie). Odnosząc się do powyższego organ stwierdził, że w stanowisku do pytania nr 1 wskazał, że skoro zyski Wnioskodawcy wypłacone na rzecz U. z tytułu obligacji partycypacyjnych (których wysokość uzależniona jest od osiągnięcia zysku przez Wnioskodawcę i od wysokości tego zysku) stanowią zyski z tytułu udzielenia pożyczki partycypacyjnej, o której mowa w art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. l ustawy o CIT, to nie znajdzie zastosowania zwolnienie o którym mowa w art. 22 ust. 4 ustawy o CIT. W związku z powyższym, stanowisko Wnioskodawcy w tej części należy, zdaniem organu, uznać za nieprawidłowe.
Z powyższą interpretacją indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej nie zgodziła się T. Sp. z o.o. w K. i pismem z dnia 10 marca 2023 r. wniosła na nią skargę w części dotyczącej oceny stanowiska strony skarżącej w przedmiocie pytania nr 1 oraz oceny stanowiska skarżącej w przedmiocie pytania nr 2 – w zakresie oceny zastosowania zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 22 ust. 4 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, tj. w części, w jakiej stanowisko skarżącej Spółki zostało uznane za nieprawidłowe. Zaskarżonej interpretacji indywidualnej Spółka zarzuciła naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego, tj.:
1) art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 22 ust. 4 ustawy o CIT, poprzez ich błędną wykładnię i błędną ocenę zastosowania polegające na przyjęciu, że zyski skarżącej wypłacone z tytułu obligacji partycypacyjnych nie będą stanowić dywidendy w rozumieniu art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o CIT i tym samym nie będą podlegać zwolnieniu z podatku dochodowego od osób prawnych na podstawie art. 22 ust. 4 ustawy o CIT;
2) art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. l w zw. z art. 22 ust. 4 ustawy o CIT, poprzez ich błędną wykładnię i błędną ocenę zastosowania polegające na przyjęciu, że zyski skarżącej wypłacone z tytułu obligacji partycypacyjnych stanowią odsetki z tytułu udzielenia pożyczki partycypacyjnej, o której mowa w art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. l ustawy o CIT i tym samym nie będą podlegać zwolnieniu z CIT na podstawie art. 22 ust. 4 ustawy o CIT;
3) art. 22 ust. 4 w zw. z art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o CIT w zw. z art. 1 ust. 1 lit. b w zw. z art. 5 dyrektywy nr 2011/96/UE z dnia 30 listopada 2011 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych różnych państw członkowskich (Dz.U. UE L z dnia 29 grudnia 2011 r. ze zm., dalej: "Dyrektywa") w zw. z art. 291 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, poprzez zaniechanie prounijnej wykładni wskazanych przepisów ustawy o CIT zgodnie z przepisami unijnymi, co w konsekwencji skutkowało błędną oceną stanowiska skarżącej;
II. przepisów postępowania, tj. art. 14c § 1 i 2 w zw. z art. 120 w zw. z art. 121 § 1 w zw. z art. 14h Ordynacji podatkowej, poprzez:
– brak odniesienia się do argumentów skarżącej wskazanych w jej stanowisku w sprawie oceny prawnej przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego, zgodnie z którymi w przedmiotowej sprawie istotne znaczenie ma wykładnia pojęcia "dywidenda" w zgodzie z przepisami prawa unijnego, które posługują się terminem "podział zysku", a tym samym, z uwagi na obowiązek wykładni przepisów polskiego prawa zgodnie z przepisami unijnymi, konieczne jest definiowanie zakresu znaczeniowego pojęcia "dywidenda" wskazanego w art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o CIT jako podział zysku, niezależnie od tytułu prawnego na podstawie którego podział taki jest dokonywany;
– brak odniesienia się do argumentów skarżącej wskazanych w jej stanowisku w sprawie oceny prawnej opisu zdarzenia przyszłego, zgodnie z którymi uprawnienia do udziału w zyskach wynikające z obligacji partycypacyjnych posiadają szereg cech wskazujących na ich podobieństwo do uprawnień przysługujących udziałowcowi spółki,
co narusza zasadę legalizmu i zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. W związku z powyższym skarżąca Spółka wniosła o uchylenie interpretacji indywidualnej w zaskarżonej części.
W uzasadnieniu skarżąca Spółka wskazała, że z uwagi na fakt, że art. 22 ust. 4 ustawy o CIT stanowi implementację przepisów Dyrektywy, to pojęcie "dywidendy" wskazane w art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o CIT (tj. w przepisie, do którego odwołuje się art. 22 ust. 4 ustawy o CIT) powinno być interpretowane w świetle przedmiotu i celu Dyrektywy, a także z uwzględnieniem przedmiotu i celu fundamentalnych swobód traktatowych (w szczególności swobody przedsiębiorczości i swobodnego przepływu kapitału). W konsekwencji strona skarżąca uważa, że pojęcie "dywidendy" na gruncie art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o CIT należy rozumieć jak "podział zysku" i może ono obejmować nie tylko wypłatę dywidendy na podstawie uchwały wspólników (w trybie przewidzianym w KSH), ale także podział zysku obejmujący innego rodzaju świadczenia pieniężne (tj. wynikający z innych tytułów niż wypłata dywidendy na gruncie KSH), których źródłem jest zysk spółki.
Zdaniem Spółki, z uzasadnienia interpretacji wynika, że ustalając zakres znaczeniowy pojęcia "dywidenda" na gruncie ustawy o CIT, organ odwołał się wyłącznie do definicji dywidendy w rozumieniu KSH co jest sprzeczne z celem i systemowym uzasadnieniem Dyrektywy. W szczególności, taka argumentacja organu jest, w ocenie Spółki, sprzeczna z intencją ustawodawcy unijnego, którego zamiarem było wyeliminowanie podstaw do interpretowania w sposób dowolny pojęcia dywidendy w świetle prawa krajowego.
Strona skarżąca wskazała również na wykładnię pojęcia "dywidenda" obowiązującą na gruncie art. 10 ust. 3 umowy zawartej pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a Republiką Austrii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku z dnia 13 stycznia 2004 r. Na gruncie ww. przepisu pojęcie "dywidenda" jest rozumiane bowiem szeroko i obejmuje nie tylko "dochód z udziałów / akcji", ale również "prawo do udziału w zysku". W tym zakresie widoczne jest, zdaniem Spółki, szersze rozumienie dywidendy, charakterystyczne dla międzynarodowego prawa podatkowego. W tym kontekście strona skarżąca zwróciła uwagę na treść art. 22a ustawy o CIT, zgodnie z którym przepisy art. 20-22 (a zatem również przepis art. 22 ust. 4 ustawy o CIT przewidujący zwolnienie określonych wypłat z opodatkowania) stosuje się z uwzględnieniem umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, których stroną jest Rzeczpospolita Polska.
Spółka podkreśliła, że powyżej opisane reguły wykładni i konieczność szerokiego rozumienia pojęcia "dywidenda" pozostają w zgodzie z zasadą autonomii prawa podatkowego, zgodnie z którą określone terminy stosowane w przepisach prawa podatkowego mogą być interpretowane w sposób odmienny od regulacji zawartych w przepisach, z których pojęcia te i instytucje się wywodzą. Zgodnie z zasadą autonomii prawa podatkowego, termin "dywidenda" należy zatem rozumieć w sposób autonomiczny, bez zawężania zakresu znaczeniowego tego pojęcia wyłącznie do wypłaty dywidendy na rzecz udziałowców / akcjonariuszy w trybie przewidzianym w przepisach KSH.
W związku z powyższym, mając na uwadze szeroką wykładnię pojęcia "dywidenda" w prawie unijnym, stanowisko sądów administracyjnych oraz zasadę autonomii prawa podatkowego, Spółka stwierdziła, że organ dokonał błędnej wykładni zawężającej i w konsekwencji w nieuprawniony sposób ograniczył pojęcie "dywidendy" wyłącznie do wypłaty dywidendy na rzecz udziałowców w trybie przewidzianym w przepisach KSH – w sytuacji gdy prawidłowa interpretacja art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o CIT w zgodzie z przepisami Dyrektywy nakazuje objęcie pojęciem "dywidendy" każdego rodzaju podziału zysku Spółki. Tym samym, ocena prawna organu zamieszczona w interpretacji jest nieprawidłowa i nie zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie skarżącej Spółki, z uwagi na szeroką wykładnię pojęcia "dywidenda" na gruncie przepisów prawa unijnego oraz orzecznictwa sądów administracyjnych, a także konstrukcję obligacji partycypacyjnych, w pełni zasadne jest zakwalifikowanie należności wypłacanych z tego tytułu jako dywidenda. Strona skarżąca wskazała, że instytucja obligacji partycypacyjnych została uregulowana w art. 18 ustawy o obligacjach, Spółka zauważyła, że definicja obligacji partycypacyjnych zamieszczona w art. 18 ust. 1 ustawy o obligacjach zawiera sformułowanie "prawo do udziału w zysku", które jest tożsame do terminu, którym ustawodawca posługuje się w art. 191 § 1 KSH. Wskazuje to na intencje ustawodawcy w zakresie zrównania praw obligatariusza i wspólnika spółki w odniesieniu do zysku dzielonego w ramach spółki. Strona skarżąca zwróciła także uwagę na zakres uprawnień przyznawanych obligatariuszowi z tytułu obligacji partycypacyjnych. Istotą obligacji partycypacyjnych jest bowiem przyznanie obligatariuszom prawa do udziału w zysku emitenta. Tym samym, uprawnienie wynikające z obligacji partycypacyjnych zmniejsza kwotę zysku dostępnego do podziału pomiędzy udziałowców spółki (w tym zakresie uprawnienie z tytułu obligacji partycypacyjnych ingeruje w prawa wspólników do otrzymania określonej kwoty zysku tytułem dywidendy). Jednocześnie Spółka podkreśliła, że prawa do zysku przysługującego obligatariuszom, wynikające z warunków emisji, powinny zostać uwzględnione przez udziałowców na etapie podejmowania decyzji o podziale zysku. Strona zwróciła przy tym uwagę na art. 18 ust. 3 ustawy o obligacjach i stwierdziła, że w celu zachowania zgodności z ww. przepisem, uchwała o wypłacie dywidendy powinna zawierać postanowienia dotyczące przeznaczenia części zysku na rzecz obligatariuszy. W przeciwnym razie, uchwała będzie nieskuteczna wobec obligatariuszy, którym przysługiwać będzie roszczenie o wypłatę zysku w wysokości jaka byłaby im wypłacona, gdyby właściwe postanowienia warunków emisji zostały uwzględnione.
Mając na uwadze powyższe strona skarżąca stwierdziła, że wynikające z obligacji partycypacyjnych prawo do otrzymania części zysku spółki jest skuteczne nie tylko względem spółki, ale także w stosunku do jej udziałowców (wspólników). Obligacje z prawem do udziału w zysku nie tworzą bowiem uprawnienia jedynie w stosunku do spółki (jak w przypadku uprawnień o charakterze obligacyjnym wynikających z zawieranych umów), lecz wpływają również bezpośrednio na sytuację prawną udziałowców spółki, powodując zmniejszenie wysokości otrzymywanej przez nich dywidendy. Tym samym, w praktyce interesy obligatariuszy i udziałowców są traktowane przez ustawodawcę jednakowo.
Ponadto Spółka podkreśliła, że zgodnie z obowiązującymi regulacjami (art. 18 ust. 2 ustawy o obligacjach), wzmianka o prawie obligatariuszy do udziału w zysku podlega wpisowi do KRS. Tożsamy wymóg został przewidziany względem posiadania udziałów, z którymi związane jest prawo do zysku spółki. Wobec tego, również w tym zakresie ustawodawca w podobny sposób uregulował sytuację obligatariuszy i udziałowców spółki.
Niezależnie od powyższego strona skarżąca wskazała na inne cechy praw do udziału w zysku wynikających z obligacji partycypacyjnych, które zrównują pozycję prawną obligatariusza z pozycją udziałowca spółki: długoterminowy charakter przyznanego uprawnienia; brak pewności co do wypłaty wynagrodzenia; uczestnictwo w zyskach i stratach emitenta; ponoszenie ryzyka na poziomie ryzyka udziałowca.
Spółka podkreśliła również, że wyemitowane przez nią obligacje partycypacyjne będą mieć długoterminowy charakter (obligacje zostaną przyznane na rzecz U. na czas nieoznaczony). Ponadto, wynagrodzenie z tytułu objęcia obligacji będzie wypłacane w przypadku generowania przez skarżącą zysku z realizowanej Inwestycji. W istocie zatem wynagrodzenie przyznawane w ramach obligacji partycypacyjnych nie będzie wypłacane z tytułu udostępnienia kapitału (jak w przypadku odsetek), lecz z tytułu finansowania Inwestycji oraz partycypowania w przyszłych zyskach (lub stratach) z tytułu jej komercjalizacji.
Skarżąca spółka podniosła, że w wyniku przyznania obligacji partycypacyjnych, U. uzyska skuteczne wobec udziałowców skarżącej roszczenie o wypłatę przez nią określonej części zysku osiągniętego w danym roku obrotowym (a w przypadku postawienia w stan likwidacji - do wypłaty odpowiedniej części majątku likwidacyjnego). Z uwagi na konstrukcję i istotę obligacji partycypacyjnych, U. przysługiwać będzie prawo do udziału w zysku Spółki, co oznacza że obligatariusz będzie również obciążony ryzykiem braku wystąpienia tego zysku. U. będzie przy tym uczestniczyć w stratach strony skarżącej, co oznacza, że wykazana strata bilansowa będzie pomniejszać (w odpowiedniej proporcji) kwotę zysku podlegającą wypłacie na rzecz U. z tytułu obligacji partycypacyjnych w latach kolejnych. Tym samym, stopień ryzyka ponoszonego przez U. będzie porównywalny do poziomu ryzyka ponoszonego przez udziałowców Spółki.
Zatem, z uwagi na tożsame ukształtowanie sytuacji prawnej obligatariuszy i udziałowców spółki (a w konsekwencji podobieństwo pomiędzy prawem do udziału w zysku wynikającym z obligacji partycypacyjnych a prawem do udziału w zysku na gruncie przepisów KSH), a także długoterminowy charakter, brak pewności co do wypłaty wynagrodzenia, udział w zyskach i stratach Spółki oraz ponoszenie przez uprawnionego ryzyka na poziomie ryzyka udziałowca, strona skarżąca uznała, że jej zyski wypłacane z tytułu obligacji partycypacyjnych posiadają wszystkie zasadnicze cechy "dywidendy", o której mowa w art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o CIT.
W ocenie strony skarżącej nie można natomiast zgodzić się ze stwierdzeniem organu, że obligacje partycypacyjne można traktować jako pożyczkę w rozumieniu art. 720 Kodeksu cywilnego. Jak bowiem wynika z przedstawionego we wniosku opisu zdarzenia przyszłego:
- obligacje partycypacyjne to odrębna instytucja prawna, która została uregulowana w ustawie o obligacjach; tym samym obligacje partycypacyjne nie stanowią pożyczki w rozumieniu art. 720 Kodeksu cywilnego;
- definicja obligacji partycypacyjnych zamieszczona w ustawie o obligacjach zawiera sformułowanie "prawo do udziału w zysku ", które jest tożsame do terminu, którym ustawodawca posługuje się w art. 191 § 1 KSH, co wskazuje na zrównanie praw obligatariusza i wspólnika spółki w odniesieniu do zysku dzielonego w ramach spółki (obligatariuszowi nie przysługuje natomiast uprawnienie w postaci odsetek od udostępnionego kapitału);
- zgodnie z art. 18 ust. 3 ustawy o obligacjach, rozporządzanie przez emitenta zyskiem stanowiącym udział obligatariuszy w sposób sprzeczny z warunkami emisji jest bezskuteczne wobec obligatariuszy; oznacza to, że emisja obligacji partycypacyjnych wpływa bezpośrednio na sytuację prawną udziałowców i zmniejsza kwotę zysku dostępnego do podziału pomiędzy udziałowców spółki; emisja obligacji partycypacyjnych wywołuje zatem skutki względem osób trzecich, odmiennie niż w przypadku pożyczki (która jest skuteczna wyłącznie pomiędzy stronami umowy pożyczki);
- uprawniony z tytułu Genussrechte będzie uczestniczyć w stratach Skarżącej, a w razie wcześniejszego wykupu (wypowiedzenia) Genussrechte – straty będą pomniejszać kwotę kapitału zwracanego na rzecz uprawnionego; w odróżnieniu od umowy pożyczki może zatem wystąpić sytuacja, że uprawnionemu nie będzie przysługiwać zwrot pełnej wartości kapitału.
- wzmianka o prawie obligatariuszy do udziału w zysku - podobnie jak w przypadku udziałów, z którymi związane jest prawo do zysku spółki - podlega wpisowi do KRS (w przeciwieństwie do pożyczek, w przypadku których uprawnienia nie są skuteczne względem osób trzecich i nie są ujawniane do publicznej wiadomości);
- obligacje partycypacyjne są emitowane bezterminowo (na czas nieograniczony) i uprawniają nie tylko do udziału w zyskach, ale również do środków uzyskanych z tytułu likwidacji Spółki - co zbliża sytuację prawną uprawnionego z tytułu tego instrumentu do sytuacji prawnej udziałowca;
- w przypadku obligacji partycypacyjnych emitowanych przez Wnioskodawcę wysokość przyznanego udziału w zyskach będzie zależeć od proporcji, w jakiej pozostawać będzie nominalna wartość przyznanych obligacji partycypacyjnych do sumy: 1) kapitału zakładowego skarżącej, 2) kapitału zapasowego Skarżącej utworzonego z agio (nadwyżki wartości wkładów do Spółki ponad wartość kapitału zakładowego), 3) dopłat wniesionych na kapitał zapasowy oraz 4) wartości nominalnej wyemitowanych obligacji partycypacyjnych - uprawniony z tytułu obligacji partycypacyjnych otrzyma zatem zysk Spółki w wysokości proporcjonalnej do wniesionego kapitału, podobnie jak udziałowiec Spółki;
- uprawniony z tytułu obligacji partycypacyjnych będzie uczestniczyć w stratach skarżącej, a w razie wcześniejszego wykupu (wypowiedzenia) obligacji partycypacyjnych - straty będą pomniejszać kwotę kapitału zwracanego na rzecz uprawnionego; w odróżnieniu od umowy pożyczki może zatem wystąpić sytuacja, że uprawnionemu nie będzie przysługiwać zwrot pełnej wartości kapitału.
Powołane okoliczności wskazują, zdaniem strony skarżącej, że obligacje partycypacyjne przyznają uprawnienia zbliżone do praw udziałowca (wyłączając prawa korporacyjne). Wbrew twierdzeniom organu instrument ten nie stanowi natomiast pożyczki w rozumieniu Kodeksu cywilnego oraz ustawy o CIT.
Mając na uwadze powyższe strona skarżąca stwierdziła, że organ dokonał błędnej kwalifikacji zysków Spółki wypłacanych z tytułu obligacji partycypacyjnych, w szczególności nie wskazał, które cechy należności wypłacanych z tytułu obligacji partycypacyjnych wykluczają ich kwalifikację jako dywidenda i jednocześnie umożliwiają uznanie ich za pożyczkę partycypacyjną. Z treści uzasadnienia interpretacji wynika, że organ zwrócił uwagę jedynie na powiązanie obligacji partycypacyjnych z zyskiem osiąganym przez Spółkę, co w ocenie organu ma spełniać warunki uznania go za pożyczkę partycypacyjną. Zdaniem skarżącej, takie stanowisko jest nieprawidłowe. Należy bowiem zauważyć, że wskazana przez organ cecha obligacji partycypacyjnych (tj. powiązanie z zyskiem Spółki) stanowi w istocie jedną z podstawowych cech dywidendy. Biorąc pod uwagę pozostałe cechy wskazanego instrumentu (w szczególności ponoszenie ryzyka ekonomicznego na równi z udziałowcem), w przedmiotowej sprawie zasadne jest zastosowanie art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o CIT i zakwalifikowanie świadczeń wypłacanych z tytułu obligacji partycypacyjnych jako dywidenda. W następstwie ww. nieprawidłowej kwalifikacji obligacji partycypacyjnych jako pożyczki partycypacyjnej, organ niezasadnie, zdaniem Spółki, wykluczył możliwość zastosowania w przedmiotowej sprawie zwolnienia przewidzianego w art. 22 ust. 4 ustawy o CIT. W opinii skarżącej Spółki, z uwagi na szeroką wykładnię pojęcia "dywidenda" oraz fakt, że należności wypłacane z tytułu obligacji partycypacyjnych posiadają wszystkie zasadnicze cechy "dywidendy", o której mowa w art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o CIT, w przedmiotowej sprawie w pełni dopuszczalne jest zastosowanie zwolnienia z CIT na podstawie art. 22 ust. 4 ustawy o CIT.
Mając na uwadze powyższe, z uwagi na szeroką wykładnię pojęcia "dywidenda" w prawie unijnym (rozumianą jako "podział zysku"), a także istotę i cechy charakterystyczne obligacji partycypacyjnych (w szczególności tożsame ukształtowanie sytuacji prawnej obligatariuszy i udziałowców spółki, a także przysługujące uprawnionemu prawo do uczestnictwa w zyskach osoby prawnej oraz ponoszenie ryzyka ujemnego wyniku finansowego), w ocenie skarżącej Spółki, w pełni zasadne jest uznanie wypłacanych przez nią należności z tytułu obligacji partycypacyjnych za dywidendę w rozumieniu art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o CIT. W konsekwencji, wbrew twierdzeniom organu wypłata ww. należności będzie mogła podlegać zwolnieniu z podatku CIT na podstawie art. 22 ust. 4 ustawy o CIT, przy założeniu spełnienia warunków formalnych określonych w tym przepisie. Tym samym stanowisko organu przedstawione w interpretacji jest nieprawidłowe i nie zasługuje na uwzględnienie.
W uzasadnieniu zarzutów naruszenia przepisów postępowania strona skarżąca podniosła, że z treści uzasadnienia interpretacji wynika, że organ nie odniósł się do jej argumentów dotyczących oceny prawnej opisu zdarzenia przyszłego w zakresie Pytania nr 1. W szczególności organ nie ustosunkował się do argumentacji dotyczącej konieczności interpretowania pojęcia "dywidenda" zgodnie z podlegającymi implementacji do ustawy o CIT przepisami prawa unijnego, posługującymi się terminem "podział zysku". Ponadto, organ nie odniósł się do przedstawionej przez skarżącą charakterystyki obligacji partycypacyjnych, z której wynika że świadczenia wypłacane z tytułu obligacji partycypacyjnych posiadają wszystkie zasadnicze cechy "dywidendy", o której mowa w art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o CIT. Powyższe zaniechania organu skutkują, zdaniem Spółki, wadliwością sporządzonego uzasadnienia interpretacji.
Zdaniem strony skarżącej, obowiązkiem organu było zatem przedstawienie własnego toku rozumowania, wraz z ustosunkowaniem się do całokształtu argumentacji skarżącej. Tymczasem organ nie tylko ograniczył się do lakonicznego wyjaśnienia swojego stanowiska, ale również nie odniósł się do przedstawionych przez Spółkę argumentów, przemawiających za przyjęciem jej stanowiska. Tym samym, z uzasadnienia prawnego interpretacji nie sposób wywieść rzetelnej informacji, wskazującej na nieprawidłowość stanowiska skarżącej.
W dalszej kolejności strona skarżąca zauważyła, że uzasadniając swoje stanowisko organ nie uwzględnił przedstawionego przez nią orzecznictwa krajowych sądów administracyjnych, z których jednoznacznie wynika konieczność dokonywania szerokiej wykładni pojęcia "dywidenda" z uwzględnieniem prawa unijnego (a zatem bez jego ograniczania do pojęcia dywidendy z KSH). Zdaniem Spółki, z uwagi na brak merytorycznej poprawności i bezstronności organu, w przedmiotowej sprawie doszło również do naruszenia zasady legalizmu i prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 120 i art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej).
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, bowiem Organ interpretacyjny dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, co stanowiło podstawę uchylenia zaskarżonego aktu w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 zw. dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach.
Stosownie do art. 57a p.p.s.a., skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Przepis ten wyznacza granice rozpoznania skargi na interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie i stanowi, że sąd administracyjny jest związany granicami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W poddanym sądowej kontroli sporze interpretacyjnym, Skarżąca sformułowała zarówno zarzuty naruszenia przez Organ interpretacyjny przepisu prawa materialnego jak i przepisów postępowania. Wobec tego, w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu co do naruszenia przepisów postępowania jako najdalej idącego w skutkach prawnych, gdyż stwierdzenie ich naruszenia przesądza, że bezprzedmiotowe staje się rozpoznanie zarzutów skargi co do naruszenia przepisów prawa materialnego.
Podkreślić przy tym należy, że specyfika postępowania w sprawie wydania pisemnej interpretacji polega m.in. na tym, że organ podatkowy rozpatruje sprawę tylko i wyłącznie w ramach stanu faktycznego przedstawionego przez podatnika oraz pytania sformułowanego na jego tle, a także wyrażonej przez podatnika oceny prawnej (stanowisko podatnika). Innymi słowy organ wydający interpretację "porusza się" tylko i wyłącznie w ramach stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę oraz wyrażonej przez na gruncie tego stanu faktycznego oceny prawnej. Organ podatkowy nie przeprowadza w tego rodzaju sprawach interpretacyjnych postępowania dowodowego, a jedynie ogranicza się do analizy okoliczności podanych we wniosku w zakresie sformułowanego pytania. W stosunku tylko do tych okoliczności wyraża następnie swoje stanowisko, które winno być ustosunkowaniem się do stanowiska zaprezentowanego w sprawie przez wnioskodawcę, a w przypadku negatywnej oceny stanowiska wnioskodawcy wyrażonego we wniosku, organ interpretacyjny zobowiązany jest do wskazania prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym - stosownie do art. 14c § 1 i 2 O.p. Naruszeniem tego przepisu jest nie tylko brak praktycznie żadnego konkretnego odniesienia się organu interpretacyjnego do stanowiska wnioskodawcy (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2013 r. sygn. akt I FSK 660/12, LEX nr 1336016), ale także lapidarne, zbyt skrótowe, niewyczerpujące przedstawienie uzasadnienia prawnego adekwatnie do przedstawionego we wniosku stanu faktycznego, w sytuacji gdy zdaniem organu interpretacyjnego stanowisko wnioskodawcy jest nieprawidłowe (por. wyroki NSA: z dnia 15 listopada 2012 r. sygn. akt I GSK 36/12, LEX nr 1291291; czy z dnia 17 lipca 2012 r. sygn. akt II FSK 333/11, LEX nr 1244307). Uzasadnienie tego stanowiska przez organ interpretacyjny musi być na tyle wyczerpujące, aby wynikało z niego, że organ ocenił wszystkie istotne dla sprawy argumenty wnioskodawcy w stanie faktycznym czy zdarzeniu przyszłym przez niego przedstawionym. Powinno więc ono przedstawiać taką argumentację prawną, z której jednoznacznie będzie wynikać, dlaczego stanowisko i argumenty wnioskodawcy organ uznał za nietrafne i jakie argumenty przemawiały za stanowiskiem organu. Oznacza to, że organ zobowiązany jest przedstawić cały swój proces myślowy w taki sposób by wykazać zasadność zajętego stanowiska, odmiennego od wnioskodawcy. W tym też celu uzasadnienie prawne musi zawierać wykładnię znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów prawa, adekwatnie do opisanego we wniosku stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego. Dopiero takie uzasadnienie realizuje cel określony w art. 121 O.p., mający zastosowanie w postępowaniu interpretacyjnym na podstawie art. 14h tej ustawy, a którym jest pogłębianie zaufania do organów podatkowych.
Należy także wskazać, co ma istotne znaczenie w rozpoznawanej sprawie, że skoro interpretacja ma stanowić rzetelną informację dla wnioskodawcy, organ interpretacyjny obowiązany jest w związku z tym w pierwszej kolejności ustalić, czy stan faktyczny we wniosku jest wyczerpujący (zamknięty), a następnie dokonać wykładni przepisów, które w jego i wnioskodawcy ocenie mogą mieć zastosowanie w stanie faktycznym opisanym we wniosku, po czym powinien wyczerpująco wyjaśnić, jakie argumenty przesądzają o tym, że ten właśnie przepis ma (lub nie ma) zastosowania do tego stanu faktycznego. Dopiero taka interpretacja spełnia swoją rolę i poddaje się kontroli sądowej, tj. pozwala sądowi administracyjnemu na ocenę jej zgodności z przepisami prawa materialnego (por. wyroki NSA: z dnia 6 stycznia 2010 r. sygn. akt I FSK 1216/09, LEX nr 593549; z dnia 17 maja 2011 r. sygn. akt II FSK 74/10, LEX nr 1081410; czy z dnia 23 czerwca 2015 r. sygn. akt II FSK 1580/13, LEX nr 1774200).
Zasady wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego zostały określone w przepisach rozdziału 1a działu II Ordynacji podatkowej. Wynika z nich, że interpretacja indywidualna zawiera wyczerpujący opis przedstawionego we wniosku stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego oraz ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny (art. 14c § 1 o.p.), odniesioną do wyczerpująco przedstawionego we wniosku o udzielenie tej interpretacji zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawionego przez wnioskodawcę własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego (art. 14b § 3 o.p.). Z przytoczonych regulacji wynika zatem, że interpretacja podatkowa stanowi potwierdzenie bądź negację stanowiska wnioskodawcy w odniesieniu do stanowiska zawartego we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji. Ocena "stanowiska wnioskodawcy" obejmować winna skonkretyzowaną, pełną odpowiedź na zadane we wniosku pytanie, wraz z ustosunkowaniem się do poglądu (stanowiska) prezentowanego w danej sprawie przez wnioskodawcę, natomiast uzasadnienie prawne musi stanowić rzetelną informację dla wnioskodawcy, dlaczego w jego sprawie znajdują zastosowanie określone przepisy, oraz dlaczego wyrażony przez wnioskodawcę pogląd nie zasługuje na uwzględnienie. Ocena prawna stanowiska wnioskodawcy nie powinna sprowadzać się jedynie do powołania treści przepisów prawa podatkowego, lecz przede wszystkim do dokonania ich wykładni i następnie powiązania z istotnymi dla hipotezy danych przepisów elementami stanu faktycznego opisanymi we wniosku Skarżącej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 listopada 2019 r., sygn. akt II FSK 3968/17; CBOSA). Innymi słowy, rolą organu jest wyjaśnienie znaczenia przepisów prawnych, które wskaże zainteresowany we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, w kontekście podanego przez niego stanu faktycznego. Ocena ta musi być na tyle konkretna i jednoznaczna, aby podmiot żądający interpretacji mógł się do niej zastosować (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 2 marca 2021 r., sygn. akt II FSK 53/21; z 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 1202/12; CBOSA). Niezbędne jest zatem powiązanie w uzasadnieniu prawnym interpretowanych przepisów ze stanem faktycznym przedstawionym we wniosku oraz stanowiskiem wnioskodawcy, a także wskazanie dlaczego w świetle tych przepisów pogląd wnioskodawcy jest wadliwy. Organ wydający interpretację wskazuje tym samym właściwą kwalifikację prawną konkretnego, opisanego przez podatnika stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 20 sierpnia 2020 r., sygn. akt II FSK1271/18; z 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt II FSK 1276/18; z 28 sierpnia 2020 r., sygn. akt II FSK 1027/16; CBOSA oraz Ordynacja podatkowa. Komentarz, pod red. Leonarda Etela, Warszawa 2022, str. 315 - 316).
Istota sporu ogniskuje się wokół problemu jak należy rozumieć termin dywidenda użyty w art. 7 b ust 1 pkt 1 lit a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
Zdaniem Skarżącej termin ten należy rozumieć szeroko między innymi w oparciu o art. 10 ust 3 UPO co oznacza , że pojęcie to obejmuje nie tylko "dochód z udziałów/akcji", ale również "prawo do udziału w zysku".
W ocenie organu pod pojęciem dywidendy należy rozumieć tylko zysk przeznaczony do podziału między wspólników, akcjonariuszy na podstawie uchwały właściwego zgromadzenia wspólników lub akcjonariuszy, dlatego też w niniejszej sprawie zastosowanie znajdzie art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. I ustawy o CIT, co w konsekwencji oznacza, że przyznanie finansowania Wnioskodawcy przez X, uprawniającego X do otrzymania, w zamian za udostępnienie środków finansowych, udziału w zysku osiągniętym przez Wnioskodawcę, spełnia znamiona uznania go za pożyczkę partycypacyjną, o której mowa w art. 7b ust 1 pkt 1 lit I.
Przyjmując takie stanowisko Organ całkowicie pominął argumentację Skarżącej, nie odnosząc się w ogóle do art. art. 22a Ustawy CIT, zgodnie z którym przepisy art. 20-22 (a zatem również przepis art. 22 ust. 4 Ustawy CIT, przewidujący zwolnienie od podatku dochodowego przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, o których mowa w art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. a, f oraz j ) stosuje się z uwzględnieniem umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, których stroną jest Rzeczpospolita Polska.
Z kolei na gruncie art. 10 ust. 3 umowy zawartej pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a Republiką Austrii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku z dnia 13 stycznia 2004 r. (dalej jako: "UPO") pojęcie "dywidendy" użyte w tym artykule, oznacza dochód z akcji, akcji gratisowych, praw do udziału w zysku, akcji w górnictwie, akcji członków-założycieli lub innych praw, z wyjątkiem wierzytelności, do udziału w zyskach, jak również dochód z innych praw w spółce, który według prawa podatkowego Państwa, w którym spółka wypłacająca dywidendy ma siedzibę, jest pod względem podatkowym traktowany jak dochód z akcji.
Mając na uwadze powyższe na uwadze organ przy wykładni przepisu art. 7b ust 1 pkt 1 lit a ustawy CIT nie tylko nie uwzględnił przedstawionej wykładni umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania mającej pierwszeństwo przed postanowieniami ustawy, ale również naruszył przepisy prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Nie wyjaśnił dlaczego tak istotne w niniejszej sprawie postanowienia art. 22a ustawy CIT zostały całkowicie zignorowane. Organ nie odniósł się również do argumentów Skarżącej dotyczących oceny prawnej opisu zdarzenia przyszłego w zakresie pytania 1.
Jak już wyżej wskazano, w art. 14c § 2 O.p. ustawodawca wprost wymaga od organu interpretacyjnego, że w razie negatywnej oceny stanowiska wnioskodawcy, interpretacja indywidulna ma zawierać wskazanie prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym. Co więcej, organ interpretacyjny winien wyczerpująco i kompleksowo odnieść się do stanowiska Wnioskodawcy, a przedstawiając własny pogląd w sprawie zobowiązany jest go rzetelnie i konkretnie uzasadnić odnosząc się do konkretnie wskazanego stanu faktycznego. Przy czym argumentacja ta nie może ograniczać się wyłącznie do powołania przepisów prawnych mających zastosowanie w sprawie i ich wykładni, musi ona bowiem przekładać się na przedstawiony we wniosku stan faktyczny/zdarzenie przyszłe sprawy. Pominięcie w wydanym rozstrzygnięciu elementów istotnych z punktu widzenia stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego opisanego we wniosku, świadczy o wadliwym działaniu organu w sprawie i stanowi istotne naruszenie procedury, w wyniku którego to uchybienia strona nie dostaje wystarczającej informacji prawnej o przysługującej jej prawach lub ciążących na niej obowiązkach. Brak pełnego odniesienia się przez organ do zajętego we wniosku stanowiska podmiotu występującego o wydanie interpretacji indywidualnej w kontekście wszystkich okoliczności faktycznych przedstawionych we wniosku, uniemożliwia realizację celu wydania tej interpretacji, czyli uzyskania przez podatnika rzetelnej i pełnej informacji o jego sytuacji prawnopodatkowej w konkretnym stanie faktycznym.
Reasumując, uzasadnienie stanowiska Organu interpretacyjnego zawartego w zaskarżonej interpretacji indywidualnej nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 14c § 1 i § 2 O.p., co uniemożliwiło poddanie sądowej kontroli tego stanowiska w spornym zakresie, a w konsekwencji stanowiło podstawę uchylenia zaskarżonego aktu.
Przy ponownym rozpatrzeniu wniosku o udzielenie interpretacji organ podatkowy będzie zobowiązany, na podstawie art. 153 p.p.s.a., precyzyjnie odnieść się w zakresie pytania Nr 1 do nakreślonego we wniosku stanu faktycznego i wskazać prawidłowe stanowisko wraz z uzasadnieniem prawnym. Skoro Organ interpretacyjny uznał, że stanowisko Skarżącej nie zasługuje na aprobatę, winien w sposób rzetelny i wyczerpujący wyrazić swój pogląd w spornej materii w ramach wszystkich okoliczności stanu faktycznego i racji prawnych przedstawionych we wniosku, w szczególności zaś precyzyjnie wyjaśnić, dlaczego postanowienia art. 22a ustawy CIT nie znajdują zastosowania niniejszej sprawie .
Wobec ujawnionych uchybień procesowych (naruszenia przepisów art. 14c § 1 i 2 O.p), brak było podstaw do rozważenia przez Sąd podniesionego w skardze zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego.
W tym stanie sprawy Sąd, działając na podstawie art. 146 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej interpretacji indywidualnej wobec stwierdzenia, że narusza ona przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd zaznacza, że pomimo wniosku Skarżącego zawartego w skardze o uchylenie zaskarżonej interpretacji w części, została ona uchylona w całości. Wynika to z faktu, że art. 146 § 1 P.p.s.a. określający formę wyroku uwzgledniającego skargę na interpretację indywidualną nie przewiduje możliwości uchylenia interpretacji w części. Odpowiednie stosowanie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. dotyczy jedynie wad uzasadniających uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia, a nie formy w jakiej to następuje, bo ta jak wskazano powyżej wynika z art. 146 § 1 P.p.s.a. Zatem Sąd nie posiada umocowania prawnego do uchylenia zaskarżonej indywidualnej interpretacji w części, gdyż indywidualna interpretacja wydawana przez organ ma charakter niepodzielny (jednolity), a zatem z samego tego faktu niemożliwe jest jej częściowe uchylenie. Powyższe stanowisko potwierdził NSA na przykład w wyrokach z dnia: 20 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 78/12; 23 lutego 2017 r. sygn. akt II FSK 234/15; 9 stycznia 2020 r., sygn. akt II FSK 360/18. W wyrokach tych przyjęto, że pomimo zaistnienia w interpretacji indywidualnej wielu odrębnych stanów faktycznych lub zdarzeń przyszłych wymagających odpowiedzi, indywidualna interpretacja wydawana przez organ ma charakter niepodzielny.
Na marginesie tylko należy podkreślić, że nie ma podstaw do kwestionowania stanowiska organu interpretacyjnego, w którym uznał on za prawidłowe stanowisko Skarżącego. Zaznaczyć przy tym należy, że także w skardze nie sformułowano żadnych zarzutów w odniesieniu do tej części interpretacji indywidualnej.
Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., a także § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 1687), Sąd zasądził od Organu na rzecz Skarżącej kwotę 697 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania, obejmującą zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez doradcę podatkowego w wysokości 480 zł, zwrot kosztów uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 200 zł, a także zwrot wydatków poniesionych na uiszczenie opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.