I SA/Kr 317/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2020-06-30
NSApodatkoweWysokawsa
VATodszkodowanienieruchomośćurządzenia przesyłoweinterpretacja indywidualnagospodarka nieruchomościamiświadczenie usługrekompensataszkoda

WSA w Krakowie uchylił interpretację indywidualną Dyrektora KIS, uznając, że odszkodowanie za zmniejszenie wartości nieruchomości z powodu posadowienia urządzeń przesyłowych nie podlega opodatkowaniu VAT.

Spółka zapytała, czy odszkodowanie za zmniejszenie wartości nieruchomości z powodu trwałego posadowienia urządzeń przesyłowych podlega VAT. Dyrektor KIS uznał, że jest to wynagrodzenie za usługę świadczoną na mocy decyzji organu. WSA w Krakowie uchylił tę interpretację, stwierdzając, że świadczenie to ma charakter odszkodowawczy i nie podlega opodatkowaniu VAT, ponieważ stanowi rekompensatę za szkodę, a nie wynagrodzenie za usługę.

Spółka P. I. "P.-S." Sp. z o.o. zwróciła się o interpretację indywidualną w sprawie opodatkowania podatkiem VAT odszkodowania otrzymanego z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości na skutek trwałego posadowienia w jej gruncie urządzeń przesyłowych. Spółka stała na stanowisku, że odszkodowanie to jest jedynie ekwiwalentem pieniężnym za wyrządzoną szkodę i nie stanowi czynności podlegającej opodatkowaniu VAT. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (DKIS) uznał to stanowisko za nieprawidłowe, twierdząc, że wypłacone świadczenie pełni funkcję wynagrodzenia za usługę świadczoną zgodnie z nakazem organu władzy publicznej (art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, rozpoznając skargę spółki, uznał zarzuty naruszenia prawa materialnego za zasadne. Sąd podkreślił, że o charakterze świadczenia decydują jego cechy istotne z punktu widzenia prawa podatkowego, a nie nazwa nadana przez strony. W ocenie Sądu, wypłacone świadczenie miało charakter kompensacyjny, stanowiło ustawowo gwarantowane odszkodowanie za szkody powstałe w związku z realizacją inwestycji na podstawie decyzji administracyjnych, zgodnie z art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd stwierdził, że DKIS błędnie ocenił przedstawione okoliczności faktyczne i wyszedł poza granice stanu faktycznego przedstawionego we wniosku. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną interpretację, uznając, że odszkodowanie to nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, odszkodowanie to nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Uzasadnienie

Świadczenie to ma charakter odszkodowawczy i stanowi rekompensatę za szkodę (zmniejszenie wartości nieruchomości), a nie wynagrodzenie za usługę w rozumieniu przepisów ustawy o VAT. Organ interpretacyjny błędnie zakwalifikował je jako odpłatne świadczenie usług.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

u.g.n. art. 124 § 1, 4, 6 i 7

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 128 § 4

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Pomocnicze

u.p.t.u. art. 5 § 1 pkt 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 8 § 1 pkt 3

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 15 § 1 i 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 4a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 146 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2 i 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

o.p. art. 14b § 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 14c § 1 i 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 57a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

k.c. art. 471

Kodeks cywilny

k.c. art. 415

Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Odszkodowanie za zmniejszenie wartości nieruchomości z powodu posadowienia urządzeń przesyłowych ma charakter kompensacyjny i nie podlega opodatkowaniu VAT. Organ interpretacyjny błędnie zakwalifikował świadczenie jako odpłatne świadczenie usług, wychodząc poza stan faktyczny przedstawiony we wniosku.

Odrzucone argumenty

Odszkodowanie za zmniejszenie wartości nieruchomości z powodu posadowienia urządzeń przesyłowych stanowi wynagrodzenie za usługę świadczoną na mocy nakazu organu władzy publicznej i podlega opodatkowaniu VAT.

Godne uwagi sformułowania

O charakterze danego świadczenia nie decyduje nazwa nadana mu przez strony danej czynności, ale jego cechy istotne z punktu widzenia prawa podatkowego. Wypłacona stronie skarżącej kwota z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości na skutek trwałego posadowienia na jej gruncie urządzeń przesyłowych jest odszkodowaniem, które nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Skład orzekający

Bogusław Wolas

przewodniczący

Stanisław Grzeszek

sprawozdawca

Urszula Zięba

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że odszkodowanie za trwałe posadowienie urządzeń przesyłowych na nieruchomości, skutkujące zmniejszeniem jej wartości, nie jest opodatkowane VAT, a stanowi rekompensatę za szkodę."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uregulowanej przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami i wymaga wykazania związku przyczynowego między posadowieniem urządzeń a zmniejszeniem wartości nieruchomości.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu opodatkowania odszkodowań VAT, co jest istotne dla wielu właścicieli nieruchomości. Wyrok precyzuje granice między odszkodowaniem a wynagrodzeniem za usługę.

Odszkodowanie za urządzenia na Twojej działce nie zawsze podlega VAT – kluczowa interpretacja sądu.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Kr 317/20 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2020-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-03-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas /przewodniczący/
Stanisław Grzeszek /sprawozdawca/
Urszula Zięba
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I FSK 1612/20 - Wyrok NSA z 2024-08-07
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 106
art. 5, art. 8
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 146 par 1 w zw art. 145 par 1 pkt 1 lit a, art. 200, art. 205 par 2 i 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie WSA Stanisław Grzeszek (spr.) WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. I. "P.-S." Sp. z o.o. w K. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług I. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, II. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz P. I. "P.-S." Sp. z o.o. w K. koszty postępowania w kwocie 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych).
Uzasadnienie
W dniu [...] października 2019r. Przedsiębiorstwo Inwestycyjne "P.-S." Sp. z o.o. w K. złożyła wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie braku opodatkowania podatkiem VAT odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości w związku z trwałym posadowieniem urządzeń przesyłowych.
We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny.
Wnioskodawca, tj. spółka działająca pod firmą Przedsiębiorstwo Inwestycyjne "P.-S." Sp. z o.o. jest właścicielem nieruchomości położonej w K., jednostka ewidencyjna [...], obręb nr [...], składającej się z działek o numerach [...] i [...] o łącznym obszarze [...] ha, dla której Sąd Rejonowy [...] w K., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą [...]
Na podstawie art. 124 ust. 1, 4, 6 i 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (powoływanej dalej jako "u.g.n.") wydana została na rzecz spółki pod firmą Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji S.A. decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...] grudnia 2013r. znak: [...], utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] maja 2014r. znak [...], ograniczająca korzystanie z przedmiotowej nieruchomości poprzez zezwolenie [...]PWiK na założenie i przeprowadzenie przewodów - na działce nr [...] (obecnie nr [...]) wodociągu DN 300 mm, rurociągu tłocznego ścieków DN 250 mm, przyłącza wodociągowego DN 200 mm w pasie o szerokości 6,5 m i długości 53 m, a na działce nr [...] wodociągu DN 300 mm, rurociągu tłocznego ścieków DN 250 mm w pasie o szerokości 6,5 m i długości 24 m.
W związku, z wykonaniem robót określonych w powyższych decyzjach, wnioskodawca poniósł szkodę, o której mowa w art. 128 ust. 4 u.g.n. w postaci: ograniczenia korzystania z przedmiotowej nieruchomości przez okres realizacji na niej robót budowlanych, jak również w czasie późniejszym na skutek bezterminowego obowiązku udostępniania nieruchomości w celu wykonywania przez MPWiK czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń objętych ww. decyzjami oraz zmniejszenia wartości tej nieruchomości wskutek wybudowania w jej gruncie urządzeń
przesyłowych w postaci ww. rurociągów, wodociągów, infrastruktury towarzyszącej
z zachowaniem pasa ochronnego na powierzchni tego gruntu.
Wnioskodawca wyjaśnił, że zwrócił się do [...]PWiK o ustalenie i wypłatę odszkodowania przewidzianego w art. 128 ust. 4 u.g.n. dla szkód powstałych w związku z realizacją ww. decyzji. W odpowiedzi [...]PWiK przedłożył operaty szacunkowe sporządzone na dzień 24 kwietnia 2019r. i 29 kwietnia 2019r. przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego, określające wysokość odszkodowania z tytułu ograniczenia korzystania z tej nieruchomości w okresie budowy przedmiotowej infrastruktury oraz z tytułu zmniejszenia wartości tej nieruchomości wskutek wybudowania w jej gruncie przez MPWiK elementów inwestycji będącej przedmiotem ww. decyzji. Operaty te zostały sporządzone w oparciu o art. 128 ust. 4 u.g.n. oraz § 43 rozporządzenia z dnia 21 września 2004r. Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego.
W dniu [...] października 2019r. pomiędzy wnioskodawcą a [...]PWiK zostało zawarte porozumienie, w którym została określona wysokość odszkodowania na rzecz wnioskodawcy, z tytułu ograniczenia korzystania z nieruchomości w okresie budowy infrastruktury na kwotę [...] zł oraz wysokość odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości w następstwie trwałego posadowienia urządzeń w jej gruncie na kwotę [...] zł. Wysokość tych odszkodowań wynika z wyceny przedstawionej w wyżej wymienionych operatach szacunkowych, sporządzonych przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego na dzień [...] i [...] kwietnia 2019r.
W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie:
Czy w opisanym stanie faktycznym, wypłata odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości na skutek trwałego posadowienia w jej gruncie urządzeń przesyłowych podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?
Zdaniem wnioskodawcy taka wypłata odszkodowania nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
W opinii wnioskodawcy, przedmiotowe odszkodowanie ma wyłącznie charakter ekwiwalentu pieniężnego za wyrządzoną szkodę, jaką jest w tym przypadku obniżenie wartości nieruchomości będącej własnością wnioskodawcy. W związku z otrzymanym odszkodowaniem nie wystąpiła po stronie wnioskodawcy żadna czynność podlegająca opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w rozumieniu przepisów ustawy o podatku od towarów i usług. Nie nastąpiła bowiem w tym przypadku dostawa towarów ani świadczenie usług, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Przepis ten nie wymienia otrzymania lub wypłaty odszkodowania jako czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem VAT, sama zaś ustawa nie definiuje pojęcia odszkodowania. Natomiast w art. 7 ust. 1-2 ustawy, ustawodawca określił jakie czynności stanowią opodatkowaną dostawę towarów, a w art. 8 ust. 1-2 jakie czynności stanowią opodatkowane świadczenie usług, o których to mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1.
Zdaniem spółki, żadna z czynności wymienionych w tych przepisach nie odpowiada okoliczności faktycznej polegającej na utracie wartości nieruchomości, która to utrata stanowi szkodę po jej stronie. Istotą odszkodowania w związku ze szkodą doznaną przez wnioskodawcę w wyniku posadowienia na jej nieruchomości instalacji przesyłowych, nie jest zatem płatność ani za dostawę towarów, ani za świadczenie usługi, lecz rekompensata za doznaną szkodę polegającą na utracie wartości nieruchomości. Nie ma bowiem w tym przypadku żadnej transakcji ekwiwalentnej polegającej na świadczeniu w zamian za wynagrodzenie co oznacza, że odszkodowanie to nie wiąże się z żadnym świadczeniem ze strony wnioskodawcy. Okoliczność polegająca na doznaniu tego rodzaju szkody nie może być zatem uznana za wykonanie usługi bądź dostawę towaru.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidulanej z dnia [...] stycznia 2020r. uznał ww. stanowisko Spółki za nieprawidłowe.
W uzasadnieniu organ interpretacyjny wskazał, że przepisy podatkowe nie zawierają definicji odszkodowania. Zatem w tym zakresie należy posiłkować się przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny. Na gruncie prawa cywilnego odszkodowanie za doznaną szkodę majątkową lub niemajątkową uzależnione jest od zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy łączą obowiązek naprawienia szkody. Ponadto między zdarzeniem a zaistniałą w j ego wyniku szkodą musi istnieć związek przyczynowy.
Kodeks cywilny rozróżnia dwa podstawowe rodzaje odpowiedzialności: kontraktową, która powstaje z mocy umowy i odnosi się do przypadków niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania (art. 471 Kodeks cywilny) oraz deliktową, czyli wynikającą z czynów niedozwolonych (art. 415 Kodeks cywilny).
Zgodnie z treścią art. 471 Kodeksu cywilnego, dłużnik zobowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba, że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (DKIS) podkreślił, że na gruncie stosunków cywilnoprawnych szkoda polega na nienależytym wykonaniu bądź niewykonaniu zobowiązania przez dłużnika, istnieniu adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy działaniem lub zaniechaniem, a szkodą. Brak tych przesłanek powoduje, że nie mamy do czynienia ze szkodą, za powstanie której dłużnik zobowiązany jest do wypłaty odszkodowania.
Istotą odszkodowań nie jest zatem płatność za świadczenie lecz rekompensata za szkodę. W takim przypadku nie mamy do czynienia z transakcją ekwiwalentną - świadczenie w zamian za wynagrodzenie, co oznacza, że otrzymane odszkodowanie nie wiąże się z żadnym świadczeniem ze strony podatnika. Zapłata ta nie jest też związana ze zobowiązaniem się otrzymującego daną kwotę do wykonania czynności, powstrzymania się od dokonania czynności lub tolerowania czynności lub sytuacji.
Zatem jeżeli płatność o charakterze odszkodowawczym nie ma bezpośredniego związku z czynnością mającą charakter świadczenia, wówczas kwota wypłaconych odszkodowań nie mieści się w katalogu czynności wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, i jako taka nie podlega opodatkowaniu tym podatkiem.
Zatem ustalanie statusu wypłacanej rekompensaty, jako podlegającej bądź niepodlegającej opodatkowaniu podatkiem VAT należy oceniać w kontekście związku z konkretnym świadczeniem.
DKIS podkreślił zatem, że nazywane przez wnioskodawcę odszkodowanie wypłacone z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości w wyniku realizacji inwestycji, o której mowa we wniosku, nie posiada cech odszkodowania za poniesioną szkodę, pełni natomiast funkcję wynagrodzenia za usługę, świadczoną zgodnie z nakazem organu władzy publicznej co wpisuje się w normę art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy, czyniąc tego rodzaju usługę faktycznie odpłatną.
Tym samym otrzymane od Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji S.A. odszkodowanie (świadczenie pieniężne) stanowi w rzeczywistości wynagrodzenie za świadczoną przez wnioskodawcę usługę, dającą wypłacającemu je wyraźne i bezpośrednie korzyści w postaci możliwości korzystania z nieruchomości. Niezależnie od użytej nomenklatury otrzymane odszkodowanie jest w rzeczywistości wynagrodzeniem za świadczoną usługę.
Zatem wnioskodawca wykonując usługi z nakazu organu władzy publicznej - na podstawie decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] grudnia 2013r. utrzymanej w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] maja 2014r. - tj. pozwalając Miejskiemu Przedsiębiorstwu Wodociągów i Kanalizacji S.A. na korzystanie z Nieruchomości w związku z trwałym posadowieniem w jej gruncie urządzeń przesyłowych - świadczy w ramach działalności, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy jako podatnik, zdefiniowany w art. 15 ust. 1 ustawy, usługi, które ze względu na ich odpłatny charakter podlegają, na podstawie art. 5 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jako odpłatne świadczenie usług.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Przedsiębiorstwo Inwestycyjne "P.-S." Sp. z o.o. w K. zarzuciła naruszenie:
- art. 471 i art. 415 Kodeksu cywilnego i nie zastosowanie właściwej normy prawnej wyrażonej w art. 128 ust. 4 u.g.n., co skutkowało błędnym
uznaniem, że otrzymane przez skarżącą odszkodowanie z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości w wyniku zabudowania w jej gruncie infrastruktury technicznej nie posiada cech odszkodowania za poniesioną szkodę;
- art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o
podatku od towarów i usług, poprzez błędne uznanie, że otrzymane przez skarżącą
odszkodowanie z tytułu zmniejszenia wartości przedmiotowej nieruchomości wskutek
posadowienia w jej gruncie urządzeń przesyłowych, stanowi odpłatność za świadczenie usług z nakazu organu władzy publicznej i jako takie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług;
- art. 14 c § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa poprzez nieprawidłową i niezgodną z treścią wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej ocenę stanu faktycznego i stanowiska skarżącej zawartego we wniosku o wydanie tej interpretacji
Mając na uwadze powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej interpretacji indywidualnej oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r. poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa wydawane w indywidualnych sprawach.
Na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i pkt 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność tej czynności, a art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio.
Podkreślenia wymaga, że specyfika postępowania w sprawie wydania pisemnej interpretacji polega między innymi na tym, iż organ interpretacyjny rozpatruje sprawę tylko i wyłącznie w ramach zagadnienia prawnego zawartego w pytaniu podatnika, stanu faktycznego przedstawionego przez niego oraz wyrażonej przez podatnika oceny prawnej (stanowisko podatnika). Organ nie przeprowadza w tego rodzaju sprawach postępowania dowodowego, ograniczając się do analizy okoliczności podanych we wniosku. W stosunku tylko do tych okoliczności wyraża następnie swoje stanowisko, które winno być ustosunkowaniem się do stanowiska prezentowanego w danej sprawie przez wnioskodawcę, a w razie negatywnej oceny stanowiska wyrażonego we wniosku winno wskazywać prawidłowe stanowisko z uzasadnieniem prawnym (art. 14b § 3 i art. 14c § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej).
Kontrola sądu administracyjnego w swojej istocie polega na ocenie, czy za podstawę udzielonej interpretacji podatkowej posłużył stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe przedstawiony przez podatnika we wniosku o interpretację, jeśli tak, to czy organ prawidłowo zinterpretował przepisy prawa.
Trzeba również wyjaśnić, że zgodnie z art. 57a p.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W doktrynie podkreśla się, że w świetle przytoczonego przepisu sąd bada prawidłowość zaskarżonej interpretacji indywidualnej tylko z punktu widzenia zarzutów skargi i wskazanej w niej podstawy prawnej. W szczególności sąd nie może podjąć żadnych czynności zmierzających do ustalenia innych, poza wskazanymi w skardze, naruszeń prawa. W wypadku zaś ustalenia takich wad w toku kontroli przeprowadzonej w granicach wyznaczonych skargą, nie może ich uwzględnić przy formułowaniu rozstrzygnięcia w sprawie (por. A. Kabat, Komentarz do art. 57 (a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie VI Wolters Kluwer, wyd. elektr.; zob. też S. Babiarz (red.), K. Aromiński, Postępowanie sądowoadministracyjne w praktyce, publ. Lex 2015).
Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, że podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 5 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2020r. poz. 106 ze zm., powoływana dalej jako "ustawa o VAT"), polegające na niewłaściwej ich ocenie poprzez błędne uznanie, że otrzymane przez stronę skarżącą odszkodowanie z tytułu zmniejszenia wartości przedmiotowej nieruchomości wskutek posadowienia w jej gruncie urządzeń przesyłowych stanowi odpłatność za świadczenie usługi z nakazu organu władzy publicznej i jako takie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług są zasadne.
Przedmiotem skargi jest wydana przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej DKIS, bądź organ interpretacyjny) interpretacja indywidualna, w której na tle przedstawionego przez stronę skarżącą stanu faktycznego oraz w kontekście treści art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT wyrażono stanowisko, według którego wypłacone stronie skarżącej świadczenie (nazwane odszkodowaniem) z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości w następstwie trwałego posadowienia urządzeń przesyłowych na jej gruncie, nie ma cech odszkodowania, za poniesioną szkodę, ale pełniło funkcję wynagrodzenia za usługę, świadczoną zgodnie z nakazem organu władzy publicznej, co wpisuje się w normę art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT, czyniąc tego rodzaju usługę faktycznie odpłatną.
Według przeciwnego stanowiska strony skarżącej, wypłacone odszkodowanie stanowi wyłącznie rekompensatę za szkody i utratę wartości nieruchomości, zmniejszenie jej wartości użytkowej i jako takie nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Według strony skarżącej, przedmiotowe odszkodowanie ma wyłącznie charakter ekwiwalentu pieniężnego za wyrządzoną szkodę, jaką jest w tym przypadku obniżenie wartości nieruchomości będącej jej własnością. W związku z otrzymanym odszkodowaniem nie wystąpiła po jej stronie żadna czynność podlegająca opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w rozumieniu przepisów ustawy o VAT. Nie nastąpiła bowiem w tym przypadku dostawa towarów ani świadczenie usług, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT.
Przepis ten nie wymienia otrzymania lub wypłaty odszkodowania jako czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem VAT, sama zaś ustawa nie definiuje pojęcia odszkodowania.
Z powyższego wynika, że spór między stronami koncentrował się wokół zagadnienia, czy świadczenie otrzymane przez stronę skarżącą, było odszkodowaniem czy wynagrodzeniem za wykonanie odpłatnej usługi, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT.
W ocenie Sądu orzekającego w sprawie, stanowisko organu interpretacyjnego w zdefiniowanej wyżej kwestii jest nieprawidłowe i wynika przede wszystkim z błędnej oceny przedstawionych przez stronę skarżącą okoliczności faktycznych, w ramach podstawy faktycznej wniosku, którą organ był związany. W rezultacie organ błędnie wywiódł, że w tych okolicznościach zastosowanie znajdą art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT.
Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również: (1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej; (2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji; (3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
W przepisie powyższym nie zostały wymienione odszkodowania, a zatem - co do zasady - nie stanowią one świadczenia usług w rozumieniu tego przepisu i tym samym nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się jednak uwagę, że o charakterze danego świadczenia nie decyduje nazwa nadana mu przez strony danej czynności, ale jego cechy istotne z punktu widzenia prawa podatkowego. Cechą odszkodowania pojmowanego jako wyrównanie uszczerbku wywołanego nieprawidłowym zachowaniem kontrahenta jest to, że nie wiąże się ono z żadnym wzajemnym świadczeniem ze strony podatnika. Mając to na uwadze w judykaturze uznano na przykład, że kwota otrzymana od najemcy z tytułu wcześniejszego rozwiązania umowy najmu, przekazana na podstawie zawartego porozumienia, jest stosownym wynagrodzeniem z tytułu wcześniejszego zakończenia najmu, nie jest natomiast odszkodowaniem (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2017r., sygn. akt I FSK 1868/15; wyrok NSA z dnia 22 marca 201 r., sygn. akt I FSK 1283/15; wyroki te oraz orzeczenia powołane w dalszej części uzasadnienia dostępne są na stronie internetowej:orzeczenia.nsa.gov.pl).
W przedstawionych okolicznościach faktycznych, wypłacone stronie skarżącej odszkodowanie jest ustawowo gwarantowanym odszkodowaniem za szkody powstałe w związku z realizacją inwestycji na podstawie decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] grudnia 2013r. utrzymanej w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] maja 2014r. ograniczającej korzystanie z przedmiotowej nieruchomości poprzez trwałe posadowienie na jej gruncie urządzeń przesyłowych (przewodów wodnych i ściekowych).
Źródłem tego świadczenia jest art. 128 ust. 4 ustawa z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020r., poz. 65 ze zm.).
Z kolei stwierdzenie rodzaju uszczerbków w ramach ustalenia szkody rzeczywistej, a następnie ustalenie jej wysokości nastąpiło na podstawie opinii biegłego rzeczoznawcę majątkowego, w której została określona wysokość odszkodowania z tytułu ograniczenia korzystania z tej nieruchomości w okresie budowy przedmiotowej infrastruktury oraz z tytułu zmniejszenia wartości tej nieruchomości wskutek posadowienia w jej gruncie elementów inwestycji zrealizowanej przez MPWiK.
W ocenie Sądu nie powinno być wątpliwości co do tego, że wypłacona stronie skarżącej kwota miała rekompensować doznane uszczerbki majątkowe, a zatem pełniła funkcję kompensacyjną, charakterystyczną dla świadczenia odszkodowawczego.
Potwierdzenie powyższego można znaleźć m in. w wyroku z dnia 16 stycznia 2020r., sygn. akt I OSK 1453/18, w którym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "zgodnie z art. 128 ust. 4 u.g.n., odszkodowanie przysługuje za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124 - 126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Jak zatem z treści wyżej przytoczonego przepisu wynika, odszkodowanie, przyznawane w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z prawa własności nieruchomości, dokonanego na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., ustalane jest generalnie w odniesieniu do poniesionej przez właściciela nieruchomości szkody. To ostatnie pojęcie jest zaś instytucją prawa cywilnego, a w związku z tym nie w ma przeszkód by w takiej sytuacji zastosować wykładnię systemową przez co należy rozumieć zastosowanie w omawianej sytuacji ogólnych, generalnych zasad regulujących kwestie przyznawanie poszkodowanemu odszkodowania".
W konsekwencji wywody organu interpretacyjnego odmawiające otrzymanemu przez stronę skarżącą świadczeniu, przymiotu odszkodowania w kontekście przywołanych przepisów art. 415 i art. 471 Kodeksu cywilnego należy uznać za całkowicie chybione.
Ta nieprzekonywująca ocena DKIS, który nie dopatrzył się w tym świadczeniu cech odszkodowania, wynika - zdaniem Sądu - z błędnej oceny przedstawionych okoliczności faktycznych i wyjścia przez organ poza granice stanu faktycznego, precyzyjnie opisanego we wniosku.
W tym miejscu należy przypomnieć, że w postępowaniu o wydanie indywidualnej interpretacji prawa podatkowego organ interpretacyjny udziela interpretacji w stanie faktycznym przedstawionym we wniosku interpretacyjnym przez stronę, którą ustawodawca, w przepisach Rozdziału 1 A Działu II Ordynacji podatkowej, nazywa zainteresowanym. W szczególności organ interpretacyjny nie ma uprawnień ani też środków prawnych (w postaci przepisów postępowania dowodowego - nie uwzględnionych w przywołanym Rozdziale Ordynacji podatkowej, ani też nie wymienionych w mieszczącym się w nim art. 14h) do tego, by stan faktyczny wydawanej interpretacji, poza przedstawiony przez zainteresowanego, ustalać, albo też go zmieniać lub weryfikować. Konstatacja ta dotyczy również sądu administracyjnego, tym bardziej, że nie jest on organem interpretacyjnym w rozumieniu Ordynacji podatkowej i udzieloną (w określonym stanie faktycznym) interpretację indywidualną tylko kontroluje pod względem zgodności z prawem i legalności postępowania, w którym została wydana (por. wyrok NSA z dnia 2 lipca 2013r., sygn. akt II FSK 2232/11).
W konkluzji poczynionych rozważań Sąd uznał, że wskazane we wniosku okoliczności faktyczne pozwalają na stwierdzenie, że wypłacona stronie skarżącej kwota z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości na skutek trwałego posadowienia na jej gruncie urządzeń przesyłowych jest odszkodowaniem, które nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o VAT. Świadczenie to nie jest bowiem wynagrodzeniem z tytułu wykonania przez stronę skarżącą odpłatnej usługi, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT.
Wydając ponownie interpretację indywidualną przepisów prawa podatkowego organ interpretacyjny zobowiązany będzie uwzględnić przedstawioną powyżej ocenę prawną, przy uwzględnieniu prawidłowej kwalifikacji wypłaconego stronie skarżącej świadczenia, które jest odszkodowaniem niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uznał, że zaskarżona indywidualna interpretacja prawa podatkowego została wydana z naruszeniem prawa materialnego.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i 4 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI