I FSK 1333/22

Naczelny Sąd Administracyjny2022-11-24
NSApodatkoweWysokansa
VATzorganizowana część przedsiębiorstwaprawo do odliczeniawyłączenie z opodatkowaniatransakcjanieruchomośćtowar handlowyskładniki majątkoweinterpretacja przepisów

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki cywilnej, potwierdzając, że nabycie nieruchomości wraz z wyposażeniem i towarem stanowiło zorganizowaną część przedsiębiorstwa, co wyłącza prawo do odliczenia VAT.

Sprawa dotyczyła prawa do odliczenia VAT naliczonego przy nabyciu nieruchomości wraz z wyposażeniem i towarem. Skarżąca spółka cywilna twierdziła, że była to sprzedaż poszczególnych składników majątkowych, a nie zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, a NSA w wyroku z 24 listopada 2022 r. oddalił skargę kasacyjną, uznając, że nabyte składniki spełniały wymogi wyodrębnienia organizacyjnego, finansowego i funkcjonalnego, co skutkowało wyłączeniem transakcji z opodatkowania VAT.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną F. spółka cywilna w S. A. A., S. A. od wyroku WSA w Kielcach, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2019 r. Spór dotyczył tego, czy nabycie przez skarżącą nieruchomości wraz z wyposażeniem i towarem handlowym stanowiło zorganizowaną część przedsiębiorstwa, co zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy o VAT wyłącza transakcję z opodatkowania VAT i prawo do odliczenia podatku naliczonego. Skarżąca argumentowała, że były to odrębne transakcje sprzedaży składników majątkowych. NSA, powołując się na orzecznictwo TSUE i krajowe, szczegółowo analizował przesłanki uznania zbywanego majątku za zorganizowaną część przedsiębiorstwa: wyodrębnienie organizacyjne, finansowe i funkcjonalne. Sąd uznał, że nabyte składniki, w tym nieruchomość, wyposażenie i towar handlowy, stanowiły zespół zdolny do samodzielnego funkcjonowania w zakresie handlu detalicznego, co potwierdzało zamiar kontynuacji działalności przez nabywcę. W związku z tym, NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że WSA prawidłowo ocenił stan faktyczny i zastosował prawo materialne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, nabyte składniki majątkowe spełniały wymogi wyodrębnienia organizacyjnego, finansowego i funkcjonalnego, stanowiąc zorganizowaną część przedsiębiorstwa.

Uzasadnienie

Sąd ocenił, że nabyte składniki (nieruchomość, wyposażenie, towar) były ze sobą powiązane funkcjonalnie i pozwalały na kontynuację działalności handlowej w takim samym zakresie, charakterze i pod tą samą nazwą co zbywca, co potwierdzało ich wyodrębnienie organizacyjne, finansowe i funkcjonalne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (11)

Główne

ustawa o VAT art. 6 § pkt 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Transakcja zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa jest wyłączona z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.

ustawa o VAT art. 2 § pkt 27e

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Przez zorganizowaną część przedsiębiorstwa należy rozumieć organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania, przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, który zarazem mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące te zadania.

ustawa o VAT art. 88 § ust. 3a pkt 2

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego nie przysługuje m.in. w przypadku nabycia towarów lub usług, jeżeli nie wynikało ono z czynności opodatkowanej.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

o.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 187 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nabycie nieruchomości, wyposażenia i towaru handlowego stanowiło zorganizowaną część przedsiębiorstwa. Transakcja była wyłączona z opodatkowania VAT na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy o VAT. Nabywca miał zamiar kontynuowania działalności gospodarczej.

Odrzucone argumenty

Nabycie stanowiło sprzedaż poszczególnych składników majątkowych, a nie zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Naruszenie przepisów postępowania przez organy podatkowe (art. 122, 187 § 1, 191 o.p.). Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 88 ust. 3a pkt 2 w zw. z art. 6 pkt 1 oraz art. 2 pkt 27e ustawy o VAT).

Godne uwagi sformułowania

stwierdzenie, iż nastąpiło przekazanie przedsiębiorstwa lub jego samodzielnej części wymaga, by całość przekazanych składników pozwalała na prowadzenie samodzielnej działalności gospodarczej. przekazanie zapasów towarów oraz wyposażenia sklepu, następuje zwykle w celu umożliwienia nabywcy kontynuowania działalności. pojęcie zbycia [...] całości aktywów lub jej części, należy interpretować tak, iż obejmuje ono zbycie przedsiębiorstwa lub niezależnej części przedsiębiorstwa, włącznie z jego rzeczowymi składnikami oraz [...] składnikami niematerialnymi, które łącznie, stanowią przedsiębiorstwo lub część przedsiębiorstwa zdolną do prowadzenia niezależnej działalności gospodarczej, natomiast nie obejmuje ono zwykłego zbycia aktywów, takiego jak na przykład sprzedaż zapasów produktów. zorganizowaną część przedsiębiorstwa tworzą składniki będące w określonych, wzajemnych relacjach, tj. takich, by można mówić o nich jako o zespole, a nie o zbiorze składników majątkowych, których jedyną cechą wspólną jest to, że stanowią własność danego podmiotu gospodarczego. zbyty majątek spełniał wymóg wyodrębnienia organizacyjnego, finansowego i funkcjonalnego, gdyż stanowił wystarczające minimum dla dalszego, niezmienionego prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie handlu na zasadach, jak czynił to zbywca.

Skład orzekający

Ryszard Pęk

przewodniczący

Bartosz Wojciechowski

członek

Marek Olejnik

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia zorganizowanej części przedsiębiorstwa w kontekście VAT, kryteria wyodrębnienia organizacyjnego, finansowego i funkcjonalnego, oraz zamiar kontynuacji działalności przez nabywcę."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie nabycie obejmowało nieruchomość, wyposażenie i towar handlowy. Ocena każdego przypadku wymaga indywidualnej analizy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa wyjaśnia kluczowe kryteria dla wyłączenia transakcji z VAT jako zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa, co ma istotne znaczenie praktyczne dla wielu firm.

Czy kupno sklepu z towarem to VAT? NSA wyjaśnia, kiedy transakcja nie podlega opodatkowaniu.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 1333/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-11-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bartosz Wojciechowski
Marek Olejnik /sprawozdawca/
Ryszard Pęk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I SA/Ke 118/22 - Wyrok WSA w Kielcach z 2022-06-09
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2174
art. 6 pkt 1, art. 2 pkt 27e
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk, Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, Sędzia NSA Marek Olejnik (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej F. spółka cywilna w S. A. A., S. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 9 czerwca 2022 r. sygn. akt I SA/Ke 118/22 w sprawie ze skargi F. spółka cywilna w S. A. A., S. A. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 15 grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2019 r. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1.Wyrokiem z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. I SA/Ke 118/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę F. spółka cywilna w S. A. A., S. A. (dalej jako "Skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Kielcach z dnia 15 grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2019 r.
2. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
2.1. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Kielcach do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Skarżąca zaskarżając ten wyrok w całości. Sformułowała także wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a.") naruszenie :
A. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
— art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, podczas gdy decyzja powinna być uchylona, a tym samym zaakceptowanie uchybień proceduralnych popełnionych przez organy podatkowe, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj. zaakceptowanie naruszenia przez organy podatkowe art. 122, art. 187 § 1, art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r. poz 800 z późn. zm. dalej "o.p."), w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2018r. poz. 2174 z późn. zm. dalej "ustawa o VAT"), poprzez dokonanie nieprawidłowej oceny stanu faktycznego, skutkującej błędnym przyjęciem, iż składniki majątkowe zakupione przez Skarżącą stanowiły zorganizowaną część przedsiębiorstwa, a w konsekwencji, że Skarżącej nie przysługuje prawo odliczenia podatku naliczonego w cenie zakupu przedmiotowych składników majątkowych;
— art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, podczas gdy decyzja powinna zostać uchylona jako wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. art. 88 ust. 3a pkt 2 w związku z art. 6 pkt 1 oraz art. 2 pkt 27e) ustawy o VAT, polegającym na uznaniu, iż w niniejszej sprawie przedmiotem transakcji była zorganizowana część przedsiębiorstwa, a nie nabycie składników majątkowych, a co za tym idzie pozbawienie Skarżącej prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących dostawy towarów;
B. przepisów prawa materialnego, tj. :
— art. 6 pkt 1 w związku z art. 2 pkt 27e oraz w związku z art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy o VAT, poprzez niewłaściwe zastosowanie w sprawie, wskutek uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, że zostały spełnione przesłanki do stwierdzenia nabycia przez Skarżącą zorganizowanej części przedsiębiorstwa, a w konsekwencji nieuznanie prawa Skarżącej do odliczenia podatku naliczonego, podczas gdy przedmiotem transakcji nie była sprzedaż zorganizowanej części przedsiębiorstwa, lecz sprzedaż składników majątku.
2.2. Organ nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną.
3. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, zważył co następuje:
3.1. Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera jedynie ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w sytuacji, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zd. pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny może sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań oceniających zarzuty postawione wobec zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji.
3.2. Mimo sformułowania w skardze kasacyjnej szeregu zarzutów naruszenia zarówno przepisów prawa procesowego jak i materialnego istota sporu w przedmiotowej sprawie dotyczy oceny czy w świetle zebranego przez organ podatkowy materiału dowodowego Skarżąca nabyła od R. K. zorganizowaną część przedsiębiorstwa, a w konsekwencji czy była to transakcja niepodlegająca opodatkowaniu zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy o VAT.
Jak wynika z akt sprawy organ ustalił, że Skarżąca dokonała transakcji zakupu:
1) działki nr 40/11 oraz budynku handlowo-usługowego wraz z wyposażeniem położonych w S. [...], o łącznej wartości netto 680.000 zł, VAT 156.400 zł, udokumentowana fakturą nr [...] z 13 grudnia 2019 roku oraz
2) towaru handlowego o łącznej wartości netto 79.015,76 zł, VAT 14.752,68 zł, udokumentowana fakturą nr [...] z 17 grudnia 2019 roku.
W ocenie organu, w ramach ww. transakcji doszło do zbycia zespołu składników majątku (nieruchomości zabudowanej budynkiem - sklep [...] wraz z wyposażeniem oraz towarem handlowym) przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, który stanowi zorganizowaną część przedsiębiorstwa. Wskazuje na to fakt, że Skarżąca po nabyciu składników majątku podjęła taką samą działalność co zbywca, przy ich wykorzystaniu w takim samym zakresie, charakterze i pod tym samym adresem, co dotychczasowy właściciel.
Ocenę powyższą podzielił Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku.
W ocenie natomiast Skarżącej organy podatkowe nie wykazały jednoznacznie, aby zakwestionowane transakcje miały za przedmiot zorganizowaną część przedsiębiorstwa. Przeniesienie własności towarów nastąpiło dopiero później, w ramach odrębnej umowy i uzgodnień stron. W ocenie Skarżącej, te dwie odrębne umowy sprzedaży nie powinny być rozpatrywane wspólnie i nie stanowią sprzedaży zorganizowanej części przedsiębiorstwa, a jedynie zbycie poszczególnych składników majątkowych. Skarżąca w istocie dokonała różnych czynności prawnych w ramach dopuszczonej przez ustawodawcę w obrocie gospodarczym swobody umów.
3.3. Wskazać należy, że w myśl art. 6 pkt 1 ustawy o VAT przepisów ustawy nie stosuje się do transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Zgodnie z art. 2 pkt 27e ustawy o VAT przez zorganizowaną część przedsiębiorstwa należy rozumieć organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania, przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, który zarazem mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące te zadania.
Przepisy te stanowią implementację do krajowego porządku prawnego regulacji zawartej w art. 19 dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej. Przepis ten stanowi, że w przypadku przekazania, odpłatnie lub nieodpłatnie lub jako aportu do spółki całości lub części majątku, państwa członkowskie mogą uznać, że dostawa towarów nie miała miejsca i że w takim przypadku osoba, której przekazano towary, będzie traktowana jako następca prawny przekazującego (akapit 1). W przypadkach gdy odbiorca nie podlega w pełni opodatkowaniu, państwa członkowskie mogą przedsięwziąć środki niezbędne w celu uniknięcia zakłóceń konkurencji. Mogą także przyjąć wszelkie niezbędne środki, aby zapobiec uchylaniu się od opodatkowania lub unikaniu opodatkowania poprzez wykorzystanie przepisów niniejszego artykułu (akapit 2).
W zakresie rozumienia tych przepisów istotną rolę odgrywa orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Jak zauważył TSUE w wyroku z dnia 10 listopada 2011 r. w sprawie C-444/10 C. [...], wydanym na tle art. 5 ust. 8 poprzednio obowiązującej szóstej dyrektywy Rady (77/388/EWG) z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku, stwierdzenie, iż nastąpiło przekazanie przedsiębiorstwa lub jego samodzielnej części wymaga, by całość przekazanych składników pozwalała na prowadzenie samodzielnej działalności gospodarczej. Nadto w wyroku tym wskazano, że przekazanie zapasów towarów oraz wyposażenia sklepu, następuje zwykle w celu umożliwienia nabywcy kontynuowania działalności. Jakkolwiek prowadzenie sklepu nie jest możliwe bez lokalu handlowego, to kontynuacja tej działalności zwykle nie wymaga, by właściciel przedsiębiorstwa był jednocześnie właścicielem nieruchomości, w której ten sklep działa. Ponieważ zbycie zapasów towarów i wyposażenia sklepów wystarcza do kontynuowania samodzielnej działalności gospodarczej, przekazanie nieruchomości nie ma decydującego znaczenia z punktu widzenia uznania transakcji za przekazanie aktywów. Z kolei w wyroku z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie C-497/01 Z. [...] Trybunał podkreślił, że pojęcie zbycia, czy to za wynagrodzeniem, czy też bez lub w charakterze aportu wniesionego do spółki, całości aktywów lub jej części, należy interpretować tak, iż obejmuje ono zbycie przedsiębiorstwa lub niezależnej części przedsiębiorstwa, włącznie z jego rzeczowymi składnikami oraz, w zależności od konkretnego przypadku, składnikami niematerialnymi, które łącznie, stanowią przedsiębiorstwo lub część przedsiębiorstwa zdolną do prowadzenia niezależnej działalności gospodarczej, natomiast nie obejmuje ono zwykłego zbycia aktywów, takiego jak na przykład sprzedaż zapasów produktów. Nabywca musi jednak posiadać zamiar kontynuowania działalności przejmowanego przedsiębiorstwa lub jego części, nie zaś jedynie zamiar natychmiastowego zlikwidowania danej działalności i sprzedania przejętego mienia.
3.4. W świetle zaprezentowanego orzecznictwa podkreślenia wymaga, że wyłączona z opodatkowania może być transakcja dotycząca części składników majątku, jeżeli składniki te stanowią łącznie część przedsiębiorstwa zdolną do samodzielnego funkcjonowania, a nabywca ma zamiar kontynuowania działalności.
Do podobnych wniosków prowadzi analiza regulacji krajowych. Na gruncie art. 2 pkt 27e ustawy o VAT uznanie zbywanego majątku za zorganizowaną część przedsiębiorstwa wymaga stwierdzenia, że: 1) jest to zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązań, 2) zespół ten musi charakteryzować się odpowiednim stopniem wyodrębnienia finansowego i organizacyjnego w istniejącym przedsiębiorstwie, 3) jest on przeznaczony do realizacji określonych zadań gospodarczych, 4) zespół ten mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące te zadania, które realizuje w ramach przedsiębiorstwa.
Z przepisu tego wynika, że zorganizowaną część przedsiębiorstwa tworzą składniki będące w określonych, wzajemnych relacjach, tj. takich, by można mówić o nich jako o zespole, a nie o zbiorze składników majątkowych, których jedyną cechą wspólną jest to, że stanowią własność danego podmiotu gospodarczego. Brak zaistnienia którejkolwiek z omawianych przesłanek wyklucza stwierdzenie, że mamy do czynienia z zorganizowaną częścią przedsiębiorstwa. Uprawniony jest wniosek, że wskazane w art. 2 pkt 27e ustawy o VAT cechy zorganizowanej części przedsiębiorstwa takie, jak wyodrębnienie organizacyjne, finansowe i funkcjonalne składają się na akcentowaną w orzecznictwie TSUE zdolność majątku lub jego części do prowadzenia niezależnej działalności gospodarczej (por. wyrok NSA z dnia 24 listopada 2016 r., I FSK 1316/15).
3.5. Rozważając kwestię wyodrębnienia organizacyjnego należy mieć na uwadze, czy zorganizowana część przedsiębiorstwa występuje w strukturze podatnika w sposób, który pozwoli samodzielnie realizować określone zadania gospodarcze, np. w postaci działu czy wydziału przedsiębiorstwa zbywcy (por. wyrok NSA z 22 marca 2019 r., I FSK 784/17), aczkolwiek w części orzeczeń akcentuje się, że chodzi tu o każdy rodzaj wyodrębnienia zespołu składników, niekoniecznie formalny (np. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2020 r., I FSK 1343/17). Z kolei wyodrębnienie finansowe oznacza sytuację, w której poprzez odpowiednią ewidencję zdarzeń gospodarczych możliwe jest przyporządkowanie przychodów i kosztów oraz należności oraz zobowiązań do zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Możliwym powinno być zatem oddzielenie finansów przedsiębiorstwa od finansów zorganizowanej jego części (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2019 r., I FSK 293/17). Natomiast w przypadku wyodrębnienia funkcjonalnego należy mieć na względzie, czy zorganizowana część jest w stanie realizować zadania gospodarcze. Musi przy tym mieć ona zdolność do funkcjonowania jako samodzielny podmiot gospodarczy. Podkreślić przy tym należy, że elementami składników materialnych i niematerialnych, stanowiących zorganizowaną część przedsiębiorstwa, powinny być w szczególności aktywa trwałe i obrotowe, a także czynnik ludzki, czyli kadra pracownicza (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2019 r., I FSK 293/17).
3.6. Zdaniem Sądu stwierdzenie, że zorganizowaną część przedsiębiorstwa tworzy zespół składników majątkowych zdolny do prowadzenia niezależnej (samodzielnej) działalności gospodarczej należy rozumieć w ten sposób, że w kształcie, w jakim zespół ten jest zbywany, może on wykonywać określone zadania gospodarcze. Nie chodzi tu zatem o zespół składników majątkowych, które po włączeniu do majątku nabywcy i podjęciu określonych działań będzie mógł funkcjonować jako niezależny zakład (dział, wydział itp.), a o przekazanie takiego zespołu składników majątkowych, który już jest zdolny do samodzielnego funkcjonowania w takim charakterze (por. wyrok NSA z dnia 24 listopada 2016 r., I FSK 1316/15; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 5 czerwca 2018 r., I SA/Gd 55/18). Oznacza to, że zespół tych składników powinien być już wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie, tj. w przedsiębiorstwie zbywcy (por. wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2013 r., I FSK 1090/12).
3.7. Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy wskazać należy, że R. K. (zbywca) prowadził sklep spożywczy [...] w S. w oraz sezonowo lodziarnię w P. . Wyodrębnienie organizacyjne składników majątku w firmie zbywcy miało charakter faktyczny i uwidoczniało się w roli składników majątkowych pełnionej w dotychczasowym funkcjonowaniu całego przedsiębiorstwa. Zespół tych składników przeznaczony był wyłącznie do celów działalności handlowej w sklepie spożywczo-przemysłowym [...], położonym w S. w odrębnym budynku i w innej miejscowości, niż pozostała działalność prowadzona w lodziarni położonej w P.. Świadczy to o faktycznym wyodrębnieniu organizacyjnym, bowiem prowadzenie działalności gospodarczej, polegające na prowadzeniu niewielkiego sklepu spożywczego oraz sezonowej lodziarni, nie wymagało uregulowania organizacyjnego w postaci wydzielenia poszczególnych części jako dział, wydział czy oddział, czy też opisywania działania wyodrębnionych części statutem czy regulaminem.
Jak zeznał R. K. dostawcy towarów do sklepu i lodziarni byli odmienni zatem na podstawie faktur zakupu tych towarów możliwe było wyodrębnienie zakupów w sklepie i lodziarni. Ponadto pozostałych kosztów związanych z użytkowaniem lokalu w P. nie ujmował w księgach podatkowych, gdyż rozliczeń tych dokonywali właściciele nieruchomości. Powyższe świadczy o tym, że w księgach podatkowych firmy R. K. ujmowane były wyłącznie koszty związane z użytkowaniem sklepu w S..
Prawidłowo zatem organ ocenił, że są to wystarczające elementy wskazujące na wyodrębnienie finansowe sprzedawanej przez R. K. części swojego przedsiębiorstwa (sklepu). W rezultacie zachodziła możliwość przyporządkowania przychodów i kosztów odrębnie dla sklepu i lodziarni.
3.8. Również organ i Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznały, że zbyty majątek spełniał wymóg wyodrębnienia funkcjonalnego. Nabyte przez Skarżącą składniki majątku - nieruchomość wraz z wyposażeniem i towary handlowe - nie stanowiły zbioru przypadkowych, niepowiązanych ze sobą wzajemnych elementów, ale pozostawały ze sobą w ścisłym związku funkcjonalnym. Składniki te przeznaczone były do kontynuacji sprzedaży detalicznej prowadzonej w sklepie spożywczo-przemysłowym [...]. Przy ich wykorzystaniu Skarżąca podjęła w ciągu zaledwie kilku dni (7 dni od nabycia nieruchomości, 2 dni od zakupu towarów handlowych znajdujących się w sklepie) tożsamą, samodzielną i niezależną działalność gospodarczą w takim samym zakresie i charakterze, pod tą samą nazwą co dotychczasowy właściciel. Skarżąca w celu uruchomienia sklepu nie nabyła innego dodatkowego wyposażenia poza zakupem dwóch kas fiskalnych, jak i nie dokonywała żadnych remontów w budynku.
Nie ma dla tej oceny znaczenia podnoszona przez Skarżącą okoliczność, że w akcie notarialnym z 12 grudnia 2019 roku brak było zapisów, że zamiarem stron było również zbycie towarów handlowych znajdujących się w tym budynku, skoro towary te zostały zbyte. W ocenie Sądu celem transakcji pomiędzy stronami od początku było zbycie sklepu razem z wyposażeniem oraz towarami handlowymi. Gdyby bowiem przyjąć narrację Skarżącej, że sprzedaż towarów handlowych znajdujących się w sklepie nie była intencją stron w momencie zawierania transakcji zakupu budynku sklepu razem z wyposażeniem, to zbywca powinien w dniu 13 grudnia 2019r. opróżnić budynek ze znajdujących się tam towarów handlowych, czego nie uczynił, a nabywca tego się nie domagał. Jak wynika z materiałów sprawy zbywca nie posiadał także innego miejsca sprzedaży towarów spożywczych zatem trudno racjonalnie przyjąć, że jego intencją nie było od samego początku sprzedaż sklepu razem z towarami handlowymi.
Nie ma przy tym znaczenia podnoszona przez Skarżącą okoliczność wolności zawierania umów wyrażającej się w formule, że podmioty takie mogą dowolnie i na swobodnie określonych warunkach kształtować łączące je stosunki zobowiązaniowe. Dla oceny bowiem czy przedmiotem dostawy była zorganizowana część przedsiębiorstwa nie ma znaczenia czy zbywca wystawił jedną fakturę, czy tak jak w przedmiotowej sprawie dwie – odrębnie na nieruchomość wraz wyposażeniem sklepu oraz odrębnie na towary handlowe, które się w sklepie znajdowały. Istotne jest to, że w rezultacie Skarżąca miała możliwość kontynuowania działalności dotychczas prowadzonej przez sprzedającego. Z orzecznictwa TSUE wynika ponadto, że w przypadku gdy transakcja składa się z szeregu elementów i czynności, należy brać pod uwagę wszystkie okoliczności, w jakich jest dokonywana, w celu określenia, czy do celów podatku od wartości dodanej transakcja prowadzi do co najmniej dwóch odrębnych świadczeń lub jednego świadczenia (por. wyrok TSUE z 18 stycznia 2018r. C-463/16, A. ).
3.9. Powyższe oznacza, że zbyty na rzecz Skarżącej majątek spełniał wymóg wyodrębnienia organizacyjnego, finansowego i funkcjonalnego, gdyż stanowił wystarczające minimum dla dalszego, niezmienionego prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie handlu na zasadach, jak czynił to zbywca. Celem i zamiarem Skarżącej było wstąpienie w sytuację prawną i faktyczną zorganizowanej części przedsiębiorstwa R. K., poprzez jej nabycie, co potwierdził wspólnik Skarżącej. Dowodzi tego również złożenie już dzień po podpisaniu aktu notarialnego z 12 grudnia 2019 roku dotyczącej nabycia nieruchomości, wniosków do Wójta o udzielenie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych oraz podpisanie przez Skarżącą już 16 grudnia 2019 roku umowy franczyzowej z [...]. Analogiczną (identyczną w treści) umowę podpisał wcześniej R. K..
3.10. Mając na uwadze powyższe za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organ podatkowy art. 122, art. 187 § 1, art. 191 O.p. w zw. z art. 88 ust. 3a pkt 2 w związku z art. 6 pkt 1 oraz art. 2 pkt 27e) ustawy o VAT poprzez dokonanie nieprawidłowej oceny stanu faktycznego polegającym na uznaniu, iż w niniejszej sprawie przedmiotem transakcji była zorganizowana część przedsiębiorstwa.
W konsekwencji niezasadny jest także zarzut naruszenia prawa materialnego t.j. art. 6 pkt 1 w związku z art. 2 pkt 27e oraz w związku z art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy o VAT, poprzez niewłaściwe zastosowanie w sprawie.
4. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako niezasadną.
M. Olejnik R. Pęk B. Wojciechowski

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI