I SA/Kr 307/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2004-06-30
NSApodatkoweWysokawsa
zachowekpodatek dochodowypodatek od spadków i darowizninterpretacja przepisówprawo podatkoweorzecznictwosąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzje organów podatkowych, uznając, że zachowek podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, a nie podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Skarga dotyczyła decyzji organów podatkowych odmawiających uznania, że zachowek powinien być opodatkowany podatkiem od spadków i darowizn, a nie podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Organy podatkowe stały na stanowisku, że zachowek nie jest objęty podatkiem od spadków i darowizn. Sąd administracyjny, powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego, uznał, że zachowek podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, co skutkowało uchyleniem zaskarżonych decyzji.

Sprawa dotyczyła korekty zeznania podatkowego przez J. i Z. F., którzy wyłączyli z opodatkowania kwotę dochodu z tytułu zachowku, argumentując, że powinien on podlegać podatkowi od spadków i darowizn. Urząd Skarbowy i Izba Skarbowa nie zgodziły się z tym stanowiskiem, twierdząc, że zachowek nie jest objęty podatkiem od spadków i darowizn w obecnym stanie prawnym. Skarżący powołali się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia 2001 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, rozpoznając skargę, podzielił stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 25 lutego 1998 r. oraz w uchwale z dnia 4 stycznia 2001 r., zgodnie z którym dochód uzyskany z tytułu zachowku podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, a nie podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W związku z tym Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji jako wydane z naruszeniem prawa materialnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Dochód uzyskany z tytułu zachowku podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, a nie podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na uchwale Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia 2001 r. (sygn. akt III ZP 26/00) oraz wyroku Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1998 r. (sygn. akt III RN 117/97), które jednoznacznie stwierdzają, że zachowek jest instytucją prawa spadkowego i podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (7)

Główne

u.p.s.d.

Ustawa o podatku od spadków i darowizn

Sąd uznał, że zachowek podlega opodatkowaniu tym podatkiem, mimo że nie jest wprost wymieniony jako przedmiot opodatkowania.

Pomocnicze

k.c. art. 991 § 1

Kodeks cywilny

Określa prawo do zachowku.

u.p.d.o.f.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Sąd uznał, że dochód z zachowku nie podlega opodatkowaniu tym podatkiem.

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Przepisy wprowadzające i regulujące postępowanie przed sądami administracyjnymi.

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 145 § 1

Podstawa do uchylenia decyzji organu.

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 152

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.

u.o.NSA art. 55 § 1

Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

Przepisy przejściowe dotyczące rozpoznawania spraw.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zachowek podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, a nie podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Odrzucone argumenty

Stanowisko organów podatkowych, że zachowek nie jest objęty podatkiem od spadków i darowizn i podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Godne uwagi sformułowania

zachowek winien być opodatkowany podatkiem od spadków i darowizn a nie podatkiem dochodowym od osób fizycznych brak jest podstaw do uznania, iż zaspokojenie roszczenia o zachowek podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn ustawodawca nie objął tym podatkiem zachowku, a zatem nie można zgodzić się z twierdzeniem, że podlega on opodatkowaniu tym podatkiem dochód uzyskany w wyniku realizacji prawa do zachowku w postaci zapłaty sumy pieniężnej odpowiadającej wartości części spadku (art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego) podlega podatkowi od spadków i darowizn, a nie podatkowi dochodowemu od osób fizycznych

Skład orzekający

Józef Michaldo

przewodniczący sprawozdawca

Grażyna Jarasz

sędzia

Bogusław Wolas

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że zachowek podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, a nie podatkiem dochodowym od osób fizycznych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji przepisów lub interpretacji utrwalonych w orzecznictwie SN.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia podatkowego związanego z dziedziczeniem i zachowkiem, które może być niejasne dla wielu osób. Rozstrzygnięcie sądu jest istotne dla podatników.

Czy zachowek to podatek dochodowy czy od spadków? Sąd rozstrzyga kluczową wątpliwość.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Kr 307/02 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2004-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-02-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas
Grażyna Jarmasz
Józef Michaldo /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: NSA Józef Michaldo (spr) Sędziowie: NSA Grażyna Jarasz WSA Bogusław Wolas Protokolant: Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2004r. sprawy ze skargi J. i Z. F. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 15 stycznia 2002r Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 rok I. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. II. Zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...] zł ([...]).
Uzasadnienie
I SA/Kr 307/02
UZASADNIENIE
W przedmiotowej sprawie J. i Z. F. w dniu [...].2001 r. dokonali korekty zeznania PIT - 37 za rok 2000, w którym wyłączyli z opodatkowania kwotę [...] zł wykazaną w l wersji zeznania w "innych źródłach" jako dochód z tytułu zachowku, gdyż ich zdaniem zachowek winien być opodatkowany podatkiem od spadków i darowizn a nie podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Urząd Skarbowy K. nie zgodził się z tym stanowiskiem i w dniu [...].2001 r. wydał decyzję w sprawie określenia należnego podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2000 w wysokości [...] zł, gdyż stwierdził, że w obecnym stanie prawnym brak jest podstaw do uznania, iż zaspokojenie roszczenia o zachowek podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.
Od powyższej decyzji skarżący odwołali się do Izby Skarbowej, podtrzymując swoje stanowisko, iż zachowek podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, w szczególności z uwagi na treść uchwały Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia 2001 r.
Izba Skarbowa decyzją z dnia 15.01.2002 r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję stwierdzając, że zgodnie z art. 1 ustawy o spadkach i darowiznach ustawodawca nie objął tym podatkiem zachowku, a zatem nie można zgodzić się z twierdzeniem, że podlega on opodatkowaniu tym podatkiem. W ocenie organu odwoławczego zachowek jest zaliczony do ciężaru spadku, a więc stanowi w stosunku do spadkobrania odrębną instytucję podlegającą innym zasadom opodatkowania.
Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której skarżący powtórzyli dotychczasową argumentację.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie i podtrzymała swoje stanowisko w sprawie.
Rozpoznając powyższą skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na dwa zagadnienia o charakterze ogólnym. Po pierwsze, stosownie do treści art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1271 ze zm.), z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po drugie, z treści art. 97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednoznacznie, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe Wojewódzkie Sądy Administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy Wojewódzki Sąd Administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego.
Należy zgodzić się z twierdzeniem Izby Skarbowej, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie było przez pewien czas jednolitości, istnieją bowiem wyroki wyrażające pogląd, iż dochody z tytułu zachowku podlegają wyłącznie opodatkowaniu podatkiem dochodowym, jak również są wyroki, w których prezentowano pogląd, że dochody takie podlegają opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela jednakże stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1998 r., sygn. akt III RN 117/97 (OSP nr 4 z 1999 r. poz. 75), w którym wyraził pogląd, że "dochód uzyskany w wyniku realizacji prawa do zachowku w postaci zapłaty sumy pieniężnej odpowiadającej wartości części spadku (art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego) podlega podatkowi od spadków i darowizn, a nie podatkowi dochodowemu od osób fizycznych".
Stanowisko to zostało potwierdzone Uchwałą Składu Całej Izby Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia 2001 r., sygn. akt III ZP 26/00, na które zasadnie powołują się J. i Z. F.
Uznając zatem, że dochody z tytułu zachowku podlegają opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, należało uchylić rozstrzygnięcia organów podatkowych jako wydanych z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271) oraz na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, póz. 368 ze zm.) w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI