Orzeczenie · 2024-05-15

I SA/Kr 301/24

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie

Miejsce

Kraków

Data

2024-05-15

NSApodatkowewsa

koszty egzekucyjneodsetkizwrot kosztówpostępowanie egzekucyjneniezgodność z prawemwyrok Trybunału Konstytucyjnegomiarkowanie kosztówWSAprawo podatkoweegzekucja administracyjna

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła wniosku spółki F. sp. z o.o. o zwrot nadmiernie pobranych kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami. Postępowanie egzekucyjne w sprawie zaległości podatku VAT zostało wszczęte w 2019 r. W jego toku organ egzekucyjny naliczył i wyegzekwował koszty egzekucyjne w łącznej kwocie 39 117,70 zł. Po serii postępowań, w tym trzykrotnym uchyleniu postanowień przez WSA w Krakowie, ostatecznie ustalono wysokość kosztów egzekucyjnych na kwotę 523 zł, a nadwyżkę w wysokości 38 594,70 zł zwrócono spółce. Spółka jednak domagała się zwrotu odsetek od tej zwróconej kwoty, argumentując, że pierwotne naliczenie i pobranie kosztów w tak wysokiej kwocie było niezgodne z prawem, co potwierdzały wcześniejsze wyroki WSA, odwołujące się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2016 r. w sprawie SK 31/14, kwestionującego konstytucyjność przepisów dotyczących wysokości opłat egzekucyjnych. Organy egzekucyjne odmawiały zwrotu odsetek, twierdząc, że postępowanie egzekucyjne nie było niezgodne z prawem w rozumieniu art. 59 § 1 u.p.e.a. (nie podlegało umorzeniu) i że przepisy dotyczące naliczania kosztów nie były uchylone. WSA w Krakowie uchylił zaskarżone postanowienie, uznając, że pobranie nadmiernych kosztów egzekucyjnych, mimo że nie skutkowało umorzeniem postępowania, stanowiło podstawę do zastosowania art. 64cd § 1 u.p.e.a. Sąd podkreślił, że niezgodność z prawem wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego, o której mowa w tym przepisie, nie ogranicza się do sytuacji umorzenia postępowania, a samo pobranie kosztów egzekucyjnych w kwocie wyższej niż ostatecznie ustalona, na podstawie przepisów uznanych za niekonstytucyjne, jest wystarczającą przesłanką do zwrotu tych kosztów wraz z odsetkami. Sąd zasądził od organu na rzecz spółki zwrot kosztów postępowania sądowego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Zagadnienia prawne (2)

Czy w przypadku pobrania przez organ egzekucyjny kosztów egzekucyjnych w kwocie wyższej niż ostatecznie ustalona, mimo że postępowanie egzekucyjne nie zostało umorzone, przysługuje zobowiązanemu zwrot tych kosztów wraz z ustawowymi odsetkami na podstawie art. 64cd § 1 u.p.e.a.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, przysługuje. Sąd uznał, że pobranie kosztów egzekucyjnych w kwocie wyższej niż ostatecznie ustalona, na podstawie przepisów uznanych za niekonstytucyjne, stanowi podstawę do zastosowania art. 64cd § 1 u.p.e.a. i nakazuje zwrot tych kosztów wraz z odsetkami, nawet jeśli postępowanie egzekucyjne nie zostało umorzone.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że art. 64cd § 1 u.p.e.a. wymaga jedynie stwierdzenia, że wszczęcie lub prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem, a niekoniecznie umorzenia postępowania. Pobranie kosztów egzekucyjnych w kwocie wyższej niż ostatecznie ustalona, na podstawie przepisów uznanych za niekonstytucyjne, jest taką niezgodnością z prawem, która uzasadnia zwrot kosztów wraz z odsetkami.

Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14, dotyczący niekonstytucyjności przepisów o wysokości opłat egzekucyjnych, ma zastosowanie do oceny legalności pobrania kosztów egzekucyjnych w okresie po wydaniu tego wyroku, nawet jeśli przepisy te nie zostały uchylone?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, ma zastosowanie. Sąd stwierdził, że wyrok TK ma moc powszechnie obowiązującą i jest ostateczny, a przepisy muszą być stosowane i interpretowane zgodnie ze wskazaniami Trybunału, nawet jeśli nie zostały uchylone. Pobranie kosztów egzekucyjnych na podstawie przepisów uznanych za niekonstytucyjne jest niezgodne z prawem.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na art. 190 ust. 1 Konstytucji RP i orzecznictwo NSA, wskazując, że wyroki TK mają moc powszechnie obowiązującą. Nawet jeśli przepisy nie zostały uchylone, muszą być stosowane w sposób zgodny z Konstytucją i wskazaniami TK, co oznacza, że pobranie kosztów egzekucyjnych na podstawie przepisów uznanych za niekonstytucyjne jest niezgodne z prawem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Uchylono zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 6 lutego 2024 r. oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji z dnia 30 listopada 2023 r.

Przepisy (18)

Główne

u.p.e.a. art. 64cd § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Przepis ten stanowi podstawę do zwrotu zobowiązanemu wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami, jeżeli wszczęcie lub prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem, w szczególności jeżeli w chwili wyegzekwowania lub uzyskania kosztów egzekucyjnych postępowanie egzekucyjne podlegało umorzeniu.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 59 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Wskazany jako przykład sytuacji, w której postępowanie egzekucyjne mogło podlegać umorzeniu, co jest jedną z przesłanek do zwrotu kosztów egzekucyjnych.

u.p.e.a. art. 64

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Przepisy tego artykułu w brzmieniu obowiązującym przed 20.02.2021 r. stanowiły podstawę prawną pobrania i określenia wysokości kosztów egzekucyjnych, które zostały uznane za niekonstytucyjne.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględniając skargę, uchyla decyzję administracyjną lub postanowienie, jeśli stwierdzi naruszenie prawa.

p.p.s.a. art. 153

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ.

p.p.s.a. art. 170

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe.

Ustawa z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw art. 11 § 2

Przepis przejściowy określający zasady stosowania przepisów o zwrocie kosztów egzekucyjnych w sprawach wszczętych przed wejściem w życie nowelizacji.

Ustawa z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw art. 11 § 4

Przepis przejściowy określający zasady stosowania przepisów o zwrocie kosztów egzekucyjnych w sprawach wszczętych przed wejściem w życie nowelizacji.

p.p.s.a. art. 119 § 3