I SA/Kr 3/23

I SA/Kr 3/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-03-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Jakimowicz /sprawozdawca/
Maja Chodacka
Paweł Dąbek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 64e par. 2 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 8 par. 1, art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Dąbek Sędziowie WSA Maja Chodacka WSA Agnieszka Jakimowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A.W. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 listopada 2022 r. nr 220000.71.2022-RED-EGZ-Z-7-PH/1 w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej skargę oddala.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 listopada 2022 r., nr 220000.71.2022- RED-EGZ-Z-7-PH/1, Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 16 września 2022 r. o nr 220000.71.2022-RED-EGZ-Z-7-PH w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że skarżący w dniu 16 sierpnia 2022 r. złożył zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 25 lipca 2022 r. o wskazanym wyżej numerze, obejmującego nieopłacone składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres od lutego 2022 r. do maja 2022 r. Zarzuty te dotyczyły:
nieistnienia obowiązku objętego wskazanym tytułem wykonawczym w części dotyczącej składki za luty 2022 r., gdyż w treści tego dokumentu wskazano należność główną za ten miesiąc w kwocie 0 zł oraz odsetki w kwocie 0 zł,
braku wymagalności dochodzonego obowiązku, co związane jest z wszczęciem egzekucji administracyjnej wyłącznie na podstawie upomnienia, podczas gdy na wniosek skarżącego toczy się postępowanie w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne za okresy, których dotyczy tytuł wykonawczy, a w sprawie tej nie została wydana decyzja; prowadzona egzekucja administracyjna w ocenie skarżącego nie ma podstaw prawnych; Zakład przyjął odmienny tryb postępowania niż w przypadku innych zaległości, w zakresie których w latach 2018 - 2021 wydawał decyzje w przedmiocie wysokości zadłużenia,
niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów formalnych poprzez brak podpisu osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela.
Organ wyjaśnił, że zarzut niespełnienia wymogów formalnych został rozstrzygnięty postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2022 r. nr 220000.71.2022-RED- EGZ-P-1309-PH o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Pozostałe zarzuty zostały natomiast oddalone, a decyzja w tym przedmiocie nie zmieniła się w ramach ponownego rozpoznania sprawy.
Jeżeli chodzi o zarzut nieistnienia obowiązku, organ wyjaśnił, że w treści upomnienia z 28 czerwca 2022 r. nr UPM220022012776 Zakład wykazał kwotę nieopłaconych składek za okres od lutego 2022 r. do maja 2022 r. wymagalnych na dzień wysłania upomnienia, tj. odpowiednio 82,12 zł za luty 2022 r., 270,90 zł za
marzec 2022 r., 270,90 zł za kwiecień 2022 r. i 270,90 zł za maj 2022 r. Tego samego dnia skarżący wpłacił kwotę 270,90 zł, która została rozliczona na poczet różnicy składki za luty 2022 r. w kwocie 82,12 zł oraz na poczet różnicy składki za miesiąc marzec 2022 r. w kwocie 188,78 zł. Jednocześnie należne koszty upomnienia przypisano do najwcześniejszego okresu występującego w upomnieniu, czyli do lutego 2022 r. Prawidłowo więc wierżyciel ujął ten okres w tytule wykonawczym jako należność główna 0 zł, odsetki 0 zł, a w ramach roszczenia za luty 2022 r. wierzyciel dochodził wyłącznie należnych kosztów upomnienia. Koszty te również stanowią zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1009) "należności z tytułu składek" i w myśl art. 15 § 2 cyt. ustawy obciążają zobowiązanego i są pobierane na rzecz wierzyciela. Obowiązek uiszczenia kosztów upomnienia przez zobowiązanego powstaje z chwilą doręczenia upomnienia. Koszty te podlegają ściągnięciu w trybie określonym dla kosztów egzekucyjnych.
Za niezasadny uznano również zarzut braku wymagalności dochodzonego obowiązku. W tym zakresie organ wyjaśnił, że w myśl art. 3a § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r.T poz. 479 z późn. zm.) w zakresie zobowiązań na ubezpieczenia społeczne stosuje się również egzekucję administracyjną, jeżeli wynikają z deklaracji rozliczeniowej złożonej przez płatnika składek na ubezpieczenie społeczne. W przedmiotowej sprawie zostały ponadto spełnione dodatkowe warunki uzasadniające wszczęcie egzekucji, przewidziane w art. 3a § 2 cyt. ustawy, ponieważ złożona przez skarżącego deklaracja zawierała pouczenie, że stanowi ona podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, a przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego przesłano skarżącemu upomnienie.
W kwestii podniesionych różnic w działaniu organu wyjaśniono, że od 18 września 2021 r. w związku ze zmianami wprowadzonymi ustawą z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 1621) w przypadku dokumentów rozliczeniowych sporządzonych przez Zakład nie ma już konieczności wydawania decyzji o wysokości zadłużenia, w celu wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
W skardze na powyższe postanowienie A. W. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
nieuwzględnienie, że zachodzi sytuacja nieistnienia egzekwowanego obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) - a to w zakresie należności za okres 02/2022 (pozycja nr 1 w tabeli - tytuł wykonawczy nr [...] obejmuje należność główną 0,00 zł i odsetki za zwłokę 0,00 zł),
nieuwzględnienie, iż zachodzi sytuacja niespełnienia wymogów formalnych, tj. brak podpisu osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela (wymóg formalny z art. 27 § 1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej, albowiem na tytule wykonawczym jest tylko podpis organu egzekucyjnego (rubryka J2) - inspektor skierowała do egzekucji tytuł wykonawczy mimo tego, że nie zawierał on wymogów formalnych, tj. nie był podpisany),
nieuwzględnienie, iż zachodzi sytuacja nieistnienia egzekwowanego obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), względnie w razie nieuwzględnienia tego zarzutu na brak wymagalności egzekwowanego obowiązku (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z uwagi na okoliczność, iż ZUS pismem z dnia 21 lipca 2022 r., znak [...] dopiero zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek za ubezpieczenie zdrowotne za okresy, których dotyczy przedmiotowy tytuł wykonawczy i w tej sprawie nie została wydana żadna decyzja),
nieuwzględnienie, że organ I instancji naruszył art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 7 w zw. z art. 59 § 4 ustawy egzekucyjnej - przez niezasadną odmowę jego zastosowania i umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o wymieniony wyżej tytuł wykonawczy,
w konsekwencji naruszenie art 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art 144 k.p.a. - przez ich nieprawidłowe zastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia, pomimo istnienia podstaw prawnych i faktycznych dla przeciwnego postąpienia.
W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2492) oraz w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd co do zasady rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ono prawa w sposób powodujący konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie z art. 33 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W świetle § 2 cyt. przepisu podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
nieistnienie obowiązku;
określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
błąd co do zobowiązanego;
brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
brak wymagalności obowiązku w przypadku:
odroczenia terminu wykonania obowiązku,
rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Na wstępie należy podkreślić, że powyższy katalog uchybień, które prowadzić mogą do podważenia skuteczności prowadzonej egzekucji ma charakter zamknięty, co oznacza, że nie można zarzutu oprzeć na okolicznościach, które nie zostały wymienione w tym przepisie.
Z tego też względu podnoszona przez skarżącego kwestia niespełnienia wymogów formalnych tytułu wykonawczego w postaci braku podpisu, nie mogła zostać potraktowana jako skuteczna podstawa zarzutu. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 7 cyt. ustawy podpis osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela stanowi element składowy tytułu wykonawczego, a ewentualne braki w tym zakresie nie mogą być podstawą zarzutu, lecz ewentualnie podstawą umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie bowiem z art. 59 § 1 pkt 3 cyt. ustawy postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27. Stąd organ słusznie rozpatrzył powyższą kwestię w odrębnym postępowaniu, a ponowiona w tym zakresie argumentacja w ramach złożonej skargi, również nie mogła odnieść spodziewanego przez skarżącego skutku w postaci podważenia prawidłowości zaskarżonego postanowienia.
Skarżący zarzucał ponadto nieistnienie egzekwowanego obowiązku, o której to podstawie jest mowa w art. 33 § 2 pkt 1 cyt. ustawy, a którego upatrywał w dwóch aspektach. Po pierwsze wskazywał, że w tytule wykonawczych w pozycji za luty 2022 r. figuruje kwota 0 zł. Po drugie zarzucał, że postępowanie egzekucyjne nie zostało poprzedzone żadną decyzją.
Obydwa powyższe zarzuty są bezzasadne i zostały słusznie przez organ oddalone, czemu dano wyraz w jasno i zrozumiale skonstruowanym uzasadnieniu.
Fakt, że w tytule wykonawczym kwota zarówno należności głównej za luty 2022 r. jak i odsetek wynosiła 0 zł wynika z faktu, że po otrzymaniu upomnienia z dnia 28 czerwca 2022 r., skarżący częściowo uregulował swoje zaległości. Wobec tego, że wpłacona przez niego kwota w całości pokryła zadłużenie za luty 2022 r., wystawiony następnie tytuł wykonawczy uwzględnił ten fakt. Należy jednak pamiętać, że w związku z wystosowaniem do skarżącego upomnienia, musi on liczyć się z obowiązkiem poniesienia jego kosztów, które zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowią część należności z tytułu składek i w myśl art. 15 § 2 cyt. ustawy obciążają zobowiązanego.
Przechodząc do kolejnej kwestii należy wskazać, że zgodnie z art. 3 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Zasada ta doznaje jednak modyfikacji w art. 3a § 1 pkt 1, zgodnie z którym w zakresie składek na ubezpieczenia społeczne stosuje się egzekucję administracyjną, jeżeli wynikają one z deklaracji lub zeznania złożonego przez podatnika lub płatnika. W tej sytuacji stosuje się egzekucję administracyjną, jeżeli w deklaracji zostało zamieszczone pouczenie, że stanowią one podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, a wierzyciel przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego przesłał zobowiązanemu upomnienie, o którym mowa w art. 15 § 1.
Wobec tego, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione powyższe warunki, a zatem mamy do czynienia z należnościami z tytułu składek ubezpieczeniowych, wynikającymi z deklaracji, na której zawarto pouczenie, że stanowią one podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, a skarżącemu doręczono upomnienie, oczekiwanie skarżącego, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego winno być poprzedzone wydaniem decyzji wymiarowej nie ma usprawiedliwionych podstaw. Ponadto z pewnością brak wydania takiej decyzji żaden sposób nie świadczy o nieistnieniu obowiązku, bądź jego niewykonalności, którą ewentualnie zarzucał skarżący.
W świetle powyższego, przedstawione przez skarżącego zarzuty organ słusznie uznał za bezzasadne, co z kolei słusznie skutkowało ich oddaleniem.
Końcowo należy wskazać, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, zgodnie z brzmieniem art. 119 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy czym odnotować należy, że strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i tym samym miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie.
Mając powyższe na uwadze skargę należało oddalić na podstawie art. 151 cyt. ustawy.
-----------------------
Sygn. akt I SA/Kr 3/23
2
Sygn. akt I SA/Kr 3/23