I SA/KR 2994/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2005-09-28
NSApodatkoweWysokawsa
VATpodatek dochodowyupadłośćprawo upadłościoweOrdynacja podatkowazaliczanie wierzytelnościlex specialiswierzytelności podatkowe

WSA w Krakowie uchylił postanowienia organów podatkowych o zaliczeniu zwrotu VAT na poczet zaległości w podatku dochodowym, uznając prymat przepisów prawa upadłościowego nad przepisami podatkowymi w przypadku spółki w upadłości.

Sprawa dotyczyła zaliczenia przez organy podatkowe zwrotu VAT na poczet zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych spółki w upadłości. Spółka kwestionowała to, ponieważ uważała, że zastosowanie powinny mieć przepisy prawa upadłościowego, które regulują kolejność zaspokajania wierzycieli. WSA w Krakowie przychylił się do stanowiska spółki, uchylając postanowienia organów i uznając, że prawo upadłościowe jest przepisem szczególnym (lex specialis) w stosunku do przepisów podatkowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę syndyka masy upadłości H. O. S.A. na postanowienie Izby Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Urzędu Skarbowego o zaliczeniu zwrotu podatku VAT w kwocie 385.871,29 zł na poczet zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za czerwiec 2002 r. Spółka argumentowała, że ponieważ upadłość została ogłoszona przed terminem płatności podatku dochodowego, zastosowanie powinny mieć przepisy prawa upadłościowego, a wierzytelność powinna zostać zgłoszona do masy upadłości. Organy podatkowe powoływały się na art. 21 ust. 8b ustawy o VAT, który nakazuje zaliczenie zwrotu VAT na poczet zaległości podatkowych. Sąd uznał skargę za zasadną, stwierdzając, że prawo upadłościowe ma charakter przepisu szczególnego (lex specialis) w stosunku do przepisów podatkowych. Podkreślono, że nawet jeśli termin płatności podatku dochodowego przypadał po ogłoszeniu upadłości, to fakt istnienia należności przed ogłoszeniem upadłości powoduje, że staje się ona płatna z dniem ogłoszenia upadłości zgodnie z prawem upadłościowym. Sąd uchylił zaskarżone postanowienia organów podatkowych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Zastosowanie mają przepisy prawa upadłościowego, które są przepisem szczególnym (lex specialis) w stosunku do przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz Ordynacji podatkowej.

Uzasadnienie

Prawo upadłościowe reguluje odrębne postępowanie, a jego normy mają pierwszeństwo przed ogólnymi przepisami prawa podatkowego. Należności podatkowe, podobnie jak inne wierzytelności, muszą być zaspokajane zgodnie z przepisami prawa upadłościowego, co wyłącza stosowanie przepisów podatkowych w zakresie zaliczania zwrotu VAT na poczet zaległości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (6)

Główne

p.u. art. 32 § par. 1

Prawo upadłościowe

Zobowiązania pieniężne upadłego, których termin płatności nie nastąpił, stają się płatne z dniem ogłoszenia upadłości. Sąd uznał ten przepis za kluczowy w sprawie.

p.u. art. 204 § par. 1

Prawo upadłościowe

Określa kolejność zaspokajania wierzytelności w postępowaniu upadłościowym, do których należą m.in. podatki.

Pomocnicze

u.p.t.u. i p.a. art. 21 § ust. 8 b

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Organy podatkowe błędnie zastosowały ten przepis, uznając, że nakazuje on zaliczenie zwrotu VAT na poczet zaległości podatkowych bez uwzględnienia przepisów prawa upadłościowego.

o.p. art. 273 § par. 1 pkt 2

Ordynacja podatkowa

Podstawa do wydania postanowienia przez Urząd Skarbowy, ale zastosowana w sposób nieprawidłowy w kontekście upadłości.

p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia przez WSA.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawo upadłościowe jest przepisem szczególnym (lex specialis) w stosunku do przepisów prawa podatkowego. Należność podatkowa istniała przed ogłoszeniem upadłości, co powoduje, że staje się płatna z dniem ogłoszenia upadłości zgodnie z art. 32 par. 1 prawa upadłościowego, niezależnie od terminu płatności. Wierzytelności podatkowe w postępowaniu upadłościowym podlegają przepisom prawa upadłościowego, a nie przepisom prawa podatkowego dotyczącym zaliczania zwrotów.

Odrzucone argumenty

Organy podatkowe argumentowały, że art. 21 ust. 8b ustawy o VAT nakazuje zaliczenie zwrotu VAT na poczet zaległości podatkowych z urzędu, niezależnie od sytuacji upadłościowej.

Godne uwagi sformułowania

prawo upadłościowe jest postępowaniem odrębnym, którego normy mają niewątpliwie lex specjalis wobec ustaw podatkowych. Zatem należności w postaci podatków wymienione w art. 204 par. 1 Prawa upadłościowego, tak jak i inne wierzytelności wymienione w tym artykule, muszą być w kwestii zaspokojenia z masy poddane działaniu tych przepisów, z wyłączeniem przepisów prawa podatkowego.

Skład orzekający

Ewa Długosz-Ślusarczyk

sprawozdawca

Józef Michaldo

członek

Stanisław Grzeszek

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie pierwszeństwa przepisów prawa upadłościowego nad przepisami podatkowymi w zakresie zaliczania wierzytelności w przypadku spółek w upadłości."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zaliczania zwrotu VAT na poczet zaległości podatkowych w kontekście ogłoszonej upadłości.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa ilustruje konflikt między przepisami prawa podatkowego a prawa upadłościowego, co jest częstym problemem w praktyce gospodarczej i ma istotne znaczenie dla wierzycieli i dłużników w upadłości.

Prawo upadłościowe górą nad urzędem skarbowym: WSA rozstrzyga spór o zaliczenie VAT w upadłości.

Dane finansowe

WPS: 385 871,29 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Kr 2994/02 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2005-09-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-12-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Długosz-Ślusarczyk /sprawozdawca/
Józef Michaldo
Stanisław Grzeszek /przewodniczący/
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek Sędziowie: WSA Ewa Długosz-Ślusarczyk (spr) NSA Józef Michaldo Protokolant: Iwona Sadowska - Białka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2005r sprawy ze skargi H. O. S.A. w O.Ś. w upadłości na postanowienie Izby Skarbowej z dnia 19 listopada 2002r Nr [...] w przedmiocie zaliczenia zwrotu w podatku od towarów i usług na poczet zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 10 zł (dziesięć złotych).
Uzasadnienie
Sygn. I SA/Kr 2994/02
UZASADNIENIE
Urząd Skarbowy wydał na podstawie art. 273 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej w dniu [...]VIII 2002 r. postanowienie w sprawie zaliczenia zwrotu podatku VAT w kwocie 385.871, 29 zł na poczet zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiąc czerwiec 2002 r.
W zażaleniu na to postanowienie syndyk H. O. domagał się jego zmiany , tak aby kwota podatku dochodowego od osób fizycznych była zgłoszona do masy upadłości i na listę wierzytelności. Izba Skarbowa w dniu [...] listopada 2002 r. utrzymała w mocy postanowienie organu I instancji.
Bezsporne było ,że upadłość H. O. S.A. została ogłoszona postanowieniem Sądu Gospodarczego w K. w dniu [...] lipca 2002 r. W dniu [...] lipca 2002 r. strona skarżąca złożyła deklarację PIT 4 na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy od łącznej kwoty wypłat dokonanych w miesiącu czerwcu 2002 r. z wykazaną kwotą do zapłaty 389.771,30 zł. Termin płatności zaliczki przypadał na dzień [...] lipca 2002 r.
Natomiast [...] lipca 2002 r. strona skarżąca złożyła deklarację VAT -7 za ten sam miesiąc - czyli czerwiec 2002 r. z wykazaną nadwyżką podatku naliczonego nad należnym - do zwrotu na rachunek bankowy w kwocie 3.714.047 zł.
Wraz z tą deklaracją złożono dyspozycje w sprawie przerachowania nadwyżki w kwocie 131.341,20 zł.
W dyspozycji nie uwzględniono natomiast przerachowania kwoty 389.771,30 zł na podatek dochodowy od osób fizycznych PIT-4 za miesiąc czerwiec 2002 r.
Ponieważ zaliczka na podatek dochodowy nie została uiszczona w terminie , Urząd Skarbowy dokonał w dniu [...] lipca 2002 r. z urzędu na podstawie przepisu art. 21 ust 8 b ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym / DZ. U. NR. 11 , poz. 50 z późn. zm./ przerachowania z nadwyżki VAT kwoty 385.871,29 zł na zobowiązanie w podatku dochodowym za miesiąc czerwiec 2002 r.
Organy podały , że wprawdzie należność podatkowa powstała po dniu ogłoszenia upadłości H. O. S.A. a zatem zgodnie z art. 32 par. 1 prawa upadłościowego zobowiązanie pieniężne upadłego , którego termin płatności jeszcze nie nastąpił, stają się płatne z dniem upadłości, jednakowoż -mający tutaj zastosowanie przepis art. 21 ust 8 b ustawy o podatku VAT stanowi, że gdy u podatnika wy stępuj ą zaległości w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa, kwota zwrotu różnicy podatku podlega z urzędu zaliczeniu na zaległe zobowiązania podatkowe.
Przepis ten nie pozwala więc organom na żadne inne zachowanie w takiej sytuacji.
W przypadku powstania zwrotu podatku VAT , organ nie stosuje prawa upadłościowego , także gdy znana jest mu forma prawna podatnika i gdy zgłosił wierzytelności do masy upadłości.
Organ w takiej sytuacji jest zobowiązany zaspokoić się przed innymi wierzycielami, nawet jeżeli jego wierzytelności objęte są listą i planem zaspokojenia wierzytelności.
W skardze na powyższe postanowienie Izby Skarbowej wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego -Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie ,syndyk masy upadłości H. O. S.A. podnosi, że w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy prawa upadłościowego jako lex specjalis w odniesieniu do przepisów ordynacji podatkowej .
Kolejność zaspakajania z masy upadłości określa art. 204 par 1 prawa upadłościowego.
Zgodnie z nim do kategorii III zaliczane są podatki należne za ostatni rok przed datą ogłoszenia upadłości a podatek dochodowy od osób fizycznych , którego dotyczy niniejsze postępowanie należy właśnie do tej kategorii.
Izba Skarbowa podnosząc nieprawidłowo , że obowiązek zapłaty powstał po ogłoszeniu upadłości, pomija fakt, że kwota podatku dotyczy okresu sprzed ogłoszenia upadłości. Wierzytelność Urzędu Skarbowego z powyższego tytułu zatem istniała w dniu ogłoszenia upadłości i termin płatności nastąpił z tym dniem , zgodnie z art. 32 par. 1 prawa upadłościowego . Zatem fakt, ze jej wymagalność datowana była na dzień po ogłoszeniu upadłości, wobec tego przepisu nie może mieć znaczenia.
Jedyną drogą do dochodzenia należności z tytułu, który dotyczy okresu sprzed ogłoszenia upadłości, -jest zgłoszenie wierzytelności do masy upadłości.
W piśmie strony skarżącej z dnia [...] sierpnia 2005 r. podnoszone jest, że stanowisko organu iż zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiąc czerwiec 2002 r. powstało po ogłoszeniu upadłości sprzeczne z art. 21 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Zobowiązanie te powstaje bowiem z mocy samego prawa , co jest w judykaturze bezsporne , zatem w tym przypadku powstało w miesiącu czerwcu z dniem wypłaty przez pracodawcę wynagrodzenia.
Izba Skarbowa podtrzymując zajmowane dotychczas stanowisko wnosi o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :
Skarga jest zasadna.
Stan faktyczny sprawy jest bezsporny , zaś istota zaistniałego między stronami sporu sprowadza się do tego , czy słusznie organy podatkowe zastosowały przepis art. 21 ust b ustawy o podatku od towarów i usług i podatku akcyzowym , wyżej powołanej i art. 273 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej -ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. / Dz. U. Nr 137,poz.926 ze zm./, czy też zastosowanie mieć powinny wskazane przez stronę skarżącą przepisy Prawa upadłościowego - zawarte w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. /tekst jedn.. DZ. U. z 1991 r. NR. 118 poz. 512 ze zm./.
Odnosząc się do spornego zagadnienia stwierdzić w pierwszym rzędzie należy , że art. 32 par. 1 Prawa upadłościowego stanowi, że zobowiązania pieniężne upadłego , których termin płatności nie nastąpił, stają się płatne z dniem ogłoszenia upadłości.
Bezsporne było , że termin płatności kwoty zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych przypadał na dzień [...] lipca 2002 r. to jest po ogłoszeniu już upadłości strony Jednakże ten fakt w świetle przepisu wyżej powołanego słusznie jak twierdzi strona skarżąca nie ma znaczenia. Skoro należność strony istniała przed ogłoszeniem jej upadłości, z tym dniem stała się płatna
Organy podatkowe czyniąc podstawą rozstrzygnięcia przepis art. 21 ust 8 b ustawy o podatku od towarów i usług i podatku akcyzowym , który stwierdza iż jeżeli u podatnika wy stępuj ą zaległości podatkowe w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa , kwota zwrotu różnicy podatku podlega zaliczeniu z urzędu na zaległe zobowiązania podatkowe - nie przedstawiły argumentów uzasadniających , że przepisy tej ustawy mogą wywołać skutek w postaci wyłączenia przedmiotowej wierzytelności ze sfery Prawa upadłościowego. Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym odnosząc się do podatników , ma charakter generalny, podczas gdy Prawo upadłościowe jest postępowaniem odrębnym, którego normy mają niewątpliwie lex specjalis wobec ustaw podatkowych.
Zatem należności w postaci podatków wymienione w art. 204 par. 1 Prawa upadłościowego, tak jak i inne wierzytelności wymienione w tym artykule, muszą być w kwestii zaspokojenia z masy poddane działaniu tych przepisów, z wyłączeniem przepisów prawa podatkowego.
Dlatego podzielić należy pogląd strony skarżącej, iż brak jest jakichkolwiek przesłanek do wnioskowania ,że przepisy ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, w tym przepis art. 21 pkt 8 b tej ustawy, może wywołać skutek prawny w postaci wyłączenia wierzytelności podatkowej ze sfery działania Prawa upadłościowego.
Dodać należy , iż stanowisko sądu orzekającego w sprawie niniejszej jest zbieżne ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowanym w wyroku z dnia 30 czerwca 2004 r. sygn. FSK 206/04 / POP 2005/1/16 /.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 145 par. 1 pkt 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / DZ. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm./ w zw. z art. 97 par.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / DZ. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. / orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisu art. 200 pierwszej z powołanych ustaw.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI