I SA/KR 299/18

I SA/Kr 299/18 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2018-06-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2018-03-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Grażyna Firek
Inga Gołowska /przewodniczący sprawozdawca/
Stanisław Grzeszek
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I GSK 140/19 - Wyrok NSA z 2022-11-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1369
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2017 poz 1201
art. 59 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska (spr) Sędziowie: WSA Grażyna Firek WSA Stanisław Grzeszek Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta K. działającego przez Dyrektora Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] stycznia 2018 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego - s k a r g ę o d d a l a -
Uzasadnienie
I.
Zaskarżonym postanowieniem z 12 stycznia 2018r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K., po rozpoznaniu zażalenia Prezydenta Miasta K. -Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z 13 listopada 2017r. nr [...] umarzające postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku W. C., działając na podstawie art. 138§1 pkt 1 w zw z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2017r. poz. 1257 dalej-k.p.a), art. 18, art. 23§4 pkt 1, art. 59§3, art. 59§1 pkt 6 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U z 2017r. poz. 1201 dalej-u.p.e.a.)- utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. jako organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego W. C. na podstawie tytułów wykonawczych Prezydenta Miasta K. nr [...] i [...] obejmujące zaległości w opłatach dodatkowych za nieopłacone parkowanie pojazdu. Organ dokonał zajęcia świadczenia w organie emerytalno-rentowym z dniem 18 lutego 2017r.
W dniu 8 listopada 2017r. wpłynęła do organu informacja, że zobowiązany zmarł w dniu 31 października 2017r. i w związku z tym organ postanowieniem z 13 listopada 2017r. umorzył postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59§1 pkt 6 u.p.e.a.
Wierzyciel złożył zażalenie na to postanowienie wskazując, że nie było podstaw do umorzenia postępowania w sprawie lecz należało je zawiesić na podstawie art. 59§1 pkt 2 u.p.e.a. jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego.
Dyrektor Izby Administracji w K. w zaskarżonym postanowieniu zaznaczył, że egzekwowany obowiązek był ściśle związany z osobą zmarłego. Wierzyciel nie przedstawił argumentów za poglądem, że egzekwowany obowiązek nie był ściśle związany z osobą zobowiązanego (zmarłego). Jednocześnie wskazano, że umorzenie postępowania egzekucyjnego nie stanowi przeszkody dla wierzyciela do dalszego dochodzenia swoich roszczeń od ewentualnych spadkobierców zobowiązanego, jeżeli tylko wierzyciel uzyska urzędowe (sądowe) potwierdzenie przejęcia obowiązków na spadkobierców co wynika z art. 28a u.p.e.a.
II.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższe postanowienie strona skarżąca zarzuciła naruszenie:
- art. 59§1 pkt. 6 u.p.e.a. poprzez niezasadne umorzenie postępowania egzekucyjnego
- art. 138§1 pkt. 1 w zw. z art. 144 kpa poprzez niezasadne utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji.
Strona wniosła o uchylenie orzeczeń obu instancji.
Zdaniem strony dochodzone opłaty za parkowanie są związane z konkretnym pojazdem i obowiązek ich uiszczenia przechodzi na spadkobierców zmarłego zobowiązanego. Skarżący stwierdzał, że przepis art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych wskazuje na korzystającego z dróg publicznych jako zobowiązanego do ponoszenia przedmiotowej opłaty co- jego zdaniem- określa charakter tej opłaty jako odnoszącej się do pojazdu samochodowego i wobec tego brak jest ścisłego powiązania tejże płatności publicznoprawnej z osobą zmarłego.
Odpowiadając na skargę organ II instancji podtrzymał dotychczasową argumentację zawartą w skarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
III.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Stosownie do art. 3§1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2017r. poz. 1369 ze zm. dalej-p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3§2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.
W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134§1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd, podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145§1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145§1 pkt. 2 p.p.s.a.).
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Istota kontrowersji w sprawie dotyczy możliwości umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec W. C. na podstawie tytułów wykonawczych Prezydenta Miasta K. nr [...] i [...] obejmujące zaległości w opłatach dodatkowych za nieopłacone parkowanie pojazdu.
Organ I instancji umorzył bowiem postępowanie na podstawie art. 59§3 w zw. z art. 59§1 pkt. 6 u.p.e.a. z uwagi na informację o śmierci zobowiązanej w dniu 31 października 2017r.
W zażaleniu Prezydent Miasta K. podniósł brak podstaw do umorzenia postępowania, gdyż w jego ocenie na podstawie art. 56§1 pkt. 2 u.p.e.a. postepowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub części, gdy obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego.
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określa postępowanie i środki przymusu służące doprowadzeniu do wykonania obowiązków objętych egzekucją administracyjną w przypadku, gdy zobowiązani uchylają się od ich wykonania. Egzekucją administracyjną objęte są m.in. należności pieniężne przekazane do tej egzekucji na podstawie innych ustaw.
Taką ustawą jest ustawy z 21 marca 1985r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. 2017r. poz. 2222, ze zm.), która w art. 40d ust. 2 przewiduje ściągnięcie w drodze egzekucji administracyjnej opłat dodatkowych przewidzianych w art. 13f ust. 1 ustawy o drogach publicznych za parkowanie w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty. Podstawę prawną działania organu egzekucyjnego stanowi w takim przypadku art. 13f ust. 1 w zw. z art. 40d ust. 2 ustawy o drogach publicznych. Z dyspozycji przepisu art. 13f ust. 1 ustawy o drogach publicznych wynika, że za nie uiszczenie opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania, pobiera się opłatę dodatkową. Obowiązek uiszczenia takiej opłaty jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa. Dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego. Przyjęcie poglądu, że obowiązek ten powstaje z mocy prawa, prowadzi do konstatacji, że w sprawie obowiązku uiszczenia opłaty parkingowej nie prowadzi się postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga w drodze decyzji administracyjnej, a zatem nie prowadzi się również postępowania wyjaśniającego, poprzedzającego rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Skoro obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej powstaje z mocy prawa możliwość dochodzenia swych racji przez korzystającego z drogi publicznej powstaje dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego, poprzez złożenie zarzutu. Strona, która nie mogła bronić swoich praw na wcześniejszym etapie, ma możliwość dochodzenia swych racji oraz obrony swoich interesów dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego poprzez wniesienie zarzutu, zaś organ rozstrzygający sprawę w związku z wniesieniem zarzutu, musi w istocie przeprowadzić postępowanie wyjaśniające. Z treści art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 13f ust. 1 ustawy o drogach publicznych wynika, że obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej i ewentualnie opłaty dodatkowej, obciąża korzystającego z dróg publicznych. Użyte przez ustawodawcę pojęcie "korzystający" obejmuje, poza właścicielem pojazdu, również inne osoby, tj. osoby korzystające z pojazdu na podstawie tytułu prawnego, za zgodą właściciela, jak i osoby działające bez takiego tytułu czy zgody. Skoro korzystającym z pojazdu samochodowego, a tym samym z drogi publicznej, jest z reguły jego właściciel (współwłaściciel), to w razie stwierdzenia braku wniesienia opłaty parkingowej, we właścicielu pojazdu należy upatrywać zobowiązanego do uiszczenia opłaty dodatkowej, chyba że ten wykaże, iż wyzbył się władztwa fizycznego nad pojazdem na rzecz innej osoby, czy to na skutek własnego oświadczenia woli, czy wbrew własnej woli.
W orzecznictwie przyjmuje się, że istnieje domniemanie, że zobowiązanym do zapłaty opłaty dodatkowej jest właściciel (współwłaściciel) pojazdu. Może się on zwolnić od odpowiedzialności, wskazując osobę, która pojazd zaparkowała bez uiszczenia wymaganej opłaty. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 stycznia 2014r. (sygn. akt II GSK 1816/12-CBOSA) wskazał, że wierzyciel ma prawo domniemywać, iż korzystającym z dróg publicznych jest właściciel pojazdu. Obowiązek wykazania osoby zobowiązanej do poniesienia opłaty dodatkowej spoczywa na właścicielu pojazdu samochodowego, a nie na wierzycielu. Z reguły wiedzę, kto i kiedy korzysta z pojazdu, posiada właściciel tego pojazdu.
Zobowiązany nie kwestionował w formie zarzutu stanowiący podstawę wystawienia tytułu wykonawczego obowiązek uiszczenia należności z tytułu opłaty dodatkowej. Tylko w sytuacji, gdy zobowiązany zakwestionował skutecznie wynikającego z mocy prawa obowiązku uiszczenia opłaty, w przypadku śmierci zobowiązanego organ jest uprawniony do rozważania czy ciążący na nim obowiązek może być wykonany przez inny podmiot.
Reasumując-skoro organ nie ma możliwości aby prowadzić postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie osoby faktycznie korzystającej z drogi publicznej, ma więc prawo domniemywać, że korzystającym z dróg publicznych jest właściciel pojazdu samochodowego. Ten zaś swoich racji może dochodzić podnosząc w toku postępowania egzekucyjnego zarzut na podstawie art. 33§1 pkt 4 u.p.e.a. i do obalenia powyższego domniemania faktycznego konieczne jest wykazanie, kto faktycznie samochodem w określonym dniu i czasie kierował /parkował w strefie. Tak się jednak nie stało w sprawie poddanej osądowi.
Z powyższych powodów nie ma więc możliwości prawnej wydania decyzji przenoszącej odpowiedzialność za te zobowiązania na inną osobę. Nie ma zatem podstaw prawnych do przyjęcia, że należność za parkowanie może być dochodzona z majątku potencjalnych spadkobierców zmarłego zobowiązanego .
Nie miał zatem zdaniem Sądu zastosowania w sprawie wskazywany przez stronę skarżącą przepis art. 56§1 pkt. 2 u.p.e.a.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.