I SA/Kr 265/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2020-10-08
NSAAdministracyjneWysokawsa
dotacjezabytkiochrona zabytkówsamorząd gminnyuchwałaRIOWSAprawo administracyjnebudżet gminy

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę Burmistrza Miasta Kalwaria Zebrzydowska na uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej, która stwierdziła nieważność uchwały Rady Miejskiej w sprawie udzielenia dotacji na iluminację kościoła, uznając ją za niezgodną z przepisami o ochronie zabytków.

Sprawa dotyczyła skargi Burmistrza Miasta Kalwaria Zebrzydowska na uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Krakowie, która stwierdziła nieważność uchwały Rady Miejskiej w sprawie udzielenia dotacji celowej dla parafii na iluminację wewnętrzną kościoła. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko RIO, że dotacja na iluminację nie mieści się w katalogu prac konserwatorskich, restauratorskich lub budowlanych przy zabytkach, określonym w ustawie o ochronie zabytków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę Burmistrza Miasta Kalwaria Zebrzydowska na uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Krakowie, która stwierdziła nieważność uchwały Rady Miejskiej w sprawie udzielenia dotacji celowej dla Parafii Rzymskokatolickiej na iluminację wewnętrzną kościoła. Kolegium RIO uznało, że dotacja ta jest niezgodna z art. 77 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz z uchwałą Rady Miejskiej określającą zasady udzielania takich dotacji, ponieważ zakup iluminacji nie stanowi prac konserwatorskich, restauratorskich ani robót budowlanych w rozumieniu przepisów. Burmistrz w skardze argumentował, że iluminacja poprawia funkcjonalność zabytku i podkreśla jego wartość, powołując się na zapisy uchwały Rady Miejskiej dopuszczające inne prace konieczne do zachowania zabytku. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko Kolegium RIO. Sąd podkreślił, że katalog nakładów koniecznych, na które może być przeznaczona dotacja, jest zamknięty i wynika bezpośrednio z art. 77 ustawy o ochronie zabytków. Uznał, że dotacja na iluminację wewnętrzną kościoła nie mieści się w żadnej z siedemnastu kategorii określonych w tym przepisie, a rozszerzenie tego katalogu przez uchwałę Rady Miejskiej w postaci § 4 pkt 18 było niezgodne z delegacją ustawową. Sąd zaznaczył również, że nawet jeśli inne samorządy udzielały podobnych dotacji, nie stanowi to podstawy do naruszenia prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, dotacja na iluminację wewnętrzną kościoła nie mieści się w katalogu nakładów koniecznych określonych w art. 77 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, który jest katalogiem zamkniętym.

Uzasadnienie

Ustawa o ochronie zabytków precyzyjnie określa rodzaje prac i nakładów, które mogą być finansowane z dotacji. Zakup iluminacji nie jest wymieniony w art. 77, a rozszerzanie tego katalogu przez akty prawa miejscowego jest niedopuszczalne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

u.o.z. art. 77

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Określa zamknięty katalog nakładów koniecznych, na które może być udzielona dotacja celowa na prace przy zabytkach.

u.o.z. art. 81 § 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Stanowi podstawę prawną do podjęcia przez organ stanowiący gminy uchwały określającej zasady udzielania dotacji oraz uchwały o przyznaniu dotacji.

u.o.z. art. 81 § 2

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Dopuszcza udzielenie dotacji w wysokości do 100% nakładów koniecznych.

u.s.g. art. 91 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna, o czym orzeka organ nadzoru.

Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568 art. 77

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568 art. 81 § 1

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568 art. 81 § 2

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Dz.U. 2019 r., poz. 506 art. 91 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Uchwała Nr XII/110/19 Rady Miejskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej art. 1 § 1

Określa zasady udzielania dotacji celowej na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytkach.

Uchwała Nr XII/110/19 Rady Miejskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej art. 4 § 18

Uznany za niezgodny z prawem, rozszerzał katalog prac dopuszczonych do finansowania.

Pomocnicze

u.s.g. art. 98 § 3

Ustawa o samorządzie gminnym

Określa uprawnienie gminy do złożenia skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze, pod warunkiem podjęcia stosownej uchwały.

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami skargi.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa przesłanki wyeliminowania aktu z obrotu prawnego.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa skutki nieuwzględnienia skargi.

Dz.U. 2019 r., poz. 506 art. 98 § 3

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dotacja na iluminację wewnętrzną kościoła nie mieści się w katalogu prac konserwatorskich, restauratorskich lub budowlanych określonym w art. 77 ustawy o ochronie zabytków. Uchwała rady gminy nie może rozszerzać katalogu prac dopuszczonych do finansowania przez ustawę. Uchwała Rady Miejskiej Kalwarii Zebrzydowskiej nr XII/110/19 w części dotyczącej § 4 pkt 18 została uznana za nieważną jako wykraczająca poza delegację ustawową.

Odrzucone argumenty

Iluminacja wewnętrzna kościoła jest pracą konieczną do zachowania zabytku we właściwym stanie funkcjonalnym. Podobne dotacje były udzielane przez inne jednostki samorządu terytorialnego. Wpis obiektu do rejestru zabytków i na listę UNESCO uzasadnia udzielenie dotacji.

Godne uwagi sformułowania

katalog nakładów koniecznych jest zamknięty i nie może być poszerzony o inne nakłady uchwała w sprawie zasad udzielania dotacji jest aktem prawa miejscowego, natomiast uchwała rady gminy w sprawie przyznania dotacji konkretnemu podmiotowi (beneficjentowi) jest aktem indywidualnym działania zmierzające do wyeksponowania istniejących, oryginalnych elementów ustawodawca ograniczył wyłącznie do zabytkowego układu parku lub ogrodu

Skład orzekający

Jarosław Wiśniewski

przewodniczący

Waldemar Michaldo

sprawozdawca

Inga Gołowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących udzielania dotacji na prace przy zabytkach, zakresu zastosowania art. 77 ustawy o ochronie zabytków oraz dopuszczalności rozszerzania katalogu prac przez akty prawa miejscowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji udzielania dotacji na iluminację zabytkowego obiektu sakralnego, ale zasady interpretacji przepisów są uniwersalne dla dotacji celowych na zabytki.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy finansowania zabytków i interpretacji przepisów, co jest istotne dla samorządów i organizacji zajmujących się ochroną dziedzictwa. Pokazuje konflikt między potrzebą ochrony a ścisłymi ramami prawnymi.

Czy iluminacja kościoła to już praca konserwatorska? Sąd rozstrzyga o dotacjach na zabytki.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Kr 265/20 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2020-10-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-03-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Inga Gołowska
Jarosław Wiśniewski /przewodniczący/
Waldemar Michaldo /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Zabytki
Sygn. powiązane
I GSK 709/21 - Wyrok NSA z 2025-01-15
Skarżony organ
Regionalna Izba Obrachunkowa
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
art. 77 w zw z art. 81 ust 1 i 2
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski Sędziowie: WSA Inga Gołowska WSA Waldemar Michaldo (spr.) Protokolant st. sekretarz sąd: Renata Furgalska-Pazdan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2020 r. sprawy ze skargi Burmistrza Miasta Kalwaria Zebrzydowska na uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Krakowie z dnia 15 stycznia 2020 roku Nr KI-411/27/20 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały nr XIII/134/19 Rady Miejskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej z dnia 3 grudnia 2019 roku w sprawie udzielenia dotacji celowej skargę oddala.
Uzasadnienie
Uchwałą Nr KI-411/27/20 z dnia 15 stycznia 2020r. znak sprawy; KI-43-188/63/19 Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Krakowie działając na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 506 z późn. zm.) i art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2137) stwierdziło nieważność uchwały Nr XIII/134/19 Rady Miejskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej z dnia 3 grudnia 2019r.w sprawie udzielenia dotacji celowej dla Parafii Rzymskokatolickiej p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Brodach na wykonanie iluminacji wewnętrznej kościoła p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Brodach.
W uzasadnieniu wskazanej uchwały Kolegium RIO wskazało, iż uchwała Nr XIII/134/19 Rady Miejskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej z dnia 3 grudnia 2019 r. w sprawie udzielenia dotacji celowej dla Parafii Rzymskokatolickiej p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Brodach na wykonanie iluminacji wewnętrznej kościoła p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Brodach, wpłynęła do Regionalnej Izby Obrachunkowej w Krakowie, Zespołu Zamiejscowego w Oświęcimiu w dniu 16 grudnia 2019 r. W podstawie prawnej podjęcia wyżej określonej uchwały wskazano na przepisy art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 506 z późn. zm.), art. 81 ust. 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2067 z późn. zm.) i § 1 ust. 1 Uchwały Nr XII/110/19 Rady Miejskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej z dnia 17 października 2019 r. w sprawie określenia zasad udzielania dotacji celowej na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytkach wpisanych do rejestru zabytków lub znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków, położonych na obszarze Gminy Kalwaria Zebrzydowska (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego z 2019 r. poz.7491). Treścią § 1 uchwały Rada Miejska w Kalwarii Zebrzydowskiej postanowiła, że (cyt): "Przyznaje się z budżetu Gminy Kalwarii Zebrzydowskiej na 2019 rok dotacje celową na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane dla Parafii Rzymsko-Katolickiej p.w. WNMP w Brodach z przeznaczeniem na zakup iluminacji świetlnej dla kościoła p.w. WNMP w Brodach w wysokości 16.000,00 zł(...)". Wobec tak określonego przedmiotu dotacji należy stwierdzić, że Rada Miejska w Kalwarii Zebrzydowskiej zdecydowała badaną uchwałą o udzieleniu dotacji celowej z przeznaczeniem na zakup iluminacji świetlnej w obiekcie zabytkowym położonym na terenie Gminy Kalwaria Zebrzydowska. Realizując czynności nadzorcze Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Krakowie stwierdziło, iż zgodnie z art. 81 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j.: Dz.U. z 2018 r. poz. 2067 z późn.zm.), w trybie określonym odrębnymi przepisami dotacja na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytku wpisanym do rejestru lub znajdującym się w gminnej ewidencji zabytków może być udzielona przez organ stanowiący gminy, powiatu lub samorządu województwa, na zasadach określonych w podjętej przez ten organ uchwale. Dotacja, w zakresie określonym w art. 77, może być udzielona w wysokości do 100% nakładów koniecznych na wykonanie przez wnioskodawcę prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru lub znajdującym się w gminnej ewidencji zabytków. Przy badaniu prawidłowości uchwały Nr XIII/134/19 Rady Miejskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej z dnia 3 grudnia 2019 r. uwzględniono zatem postanowienia uchwały Nr XII/110/19 Rady Miejskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej z dnia 17 października 2019 r. w sprawie określenia zasad udzielania dotacji celowej na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytkach wpisanych do rejestru zabytków lub znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków, położonych na obszarze Gminy Kalwaria Zebrzydowska, z późn. zm. Według postanowienia § 1 ust. 1 wyżej powołanej uchwały Nr XII/110/19 Rady Miejskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej z dnia 17 października 2019 r., z budżetu Gminy Kalwaria Zebrzydowska może być udzielana dotacja celowa na dofinansowanie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytkach wpisanych do rejestru zabytków lub znajdujących się gminnej ewidencji zabytków, położonych na obszarze Gminy Kalwaria Zebrzydowska. W myśl § 1 ust. 2 celem dotacji jest wspieranie i uzupełnianie działań zapewniających właścicielom lub posiadaczom zabytków właściwą opiekę nad wartościowymi elementami substancji zabytkowej. W § 4 Rada Miejska określiła prace i roboty, na jakie może zostać udzielona dotacja z budżetu Gminy. W § 2 pkt 7 ww. uchwały Rada Miejska postanowiła, że przez prace i roboty należy rozumieć prace konserwatorskie, prace restauratorskie lub roboty budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 6-8 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz wymienione w § 4 niniejszej uchwały. W ocenie Kolegium RIO uchwała Nr XIII/134/19 Rady Miejskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej z dnia 3 grudnia 2019 r. w sprawie udzielenia dotacji celowej dla Parafii Rzymskokatolickiej p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Brodach na udzielenie dotacji celowej z przeznaczeniem na zakup iluminacji świetlnej dla kościoła p.w. WNMP w Brodach jest niegodna z art. 77 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz z uchwałą Nr XII/110/19 Rady Miejskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej z dnia 17 października 2019 r. w sprawie określenia zasad udzielania dotacji celowej na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytkach wpisanych do rejestru zabytków lub znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków, położonych na obszarze Gminy Kalwaria Zebrzydowska, która zakresem dotowania – jak ustala zapis § 1 ust. 1 - obejmuje wyłącznie prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytkach wpisanych do rejestru zabytków lub znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków. Kolegium RIO zauważyło m.in., iż dotacja zgodnie z definicjami zawartymi w art. 3 pkt 6-8 ustawy ochronie zabytków i opiece nad zabytkami może być przyznana: na prace konserwatorskie, czyli działania mające na celu zabezpieczenie i utrwalenie substancji zabytku, zahamowanie procesów jego destrukcji oraz dokumentowanie tych działań; prace restauratorskie - działania mające na celu wyeksponowanie wartości artystycznych i estetycznych zabytku, w tym, jeżeli istnieje taka potrzeba, uzupełnienie lub odtworzenie jego części, oraz dokumentowanie tych działań oraz na roboty budowlane w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego, podejmowane przy zabytku lub w otoczeniu zabytku. Jak wynika z przedłożonej dokumentacji dotacja została przyznana na wykonanie iluminacji wewnętrznej kościoła, by odpowiednio go doświetlić i wyeksponować dla przebywających pielgrzymów oraz parafian. Odnosząc się do wyjaśnień Przewodniczącego Rady Miejskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej, złożonych w odpowiedzi na wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności uchwały Nr XIII/134/19 Rady Miejskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej z dnia 3 grudnia 2019 r., w których jako podstawę przyznania dotacji wskazano § 4 pkt 18 uchwały Nr XII/110/19 z dnia 17 października 2019 r. w sprawie określenia zasad udzielania dotacji celowej na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytkach wpisanych do rejestru zabytków lub znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków, położonych na obszarze Gminy Kalwaria Zebrzydowska, a mianowicie, że cyt: "Dotacja może obejmować nakłady konieczne na przeprowadzenie poniższych prac i robót (...) 18) inne niż wymienione wyżej prace, których przeprowadzenie jest konieczne do zachowania zabytku we właściwym stanie technicznym i funkcjonalnym" Kolegium RIO nie podzieliło przedstawionego w nim stanowiska, gdyż przedmiotowa dotacja została przyznana na wykonanie oświetlenia kościoła (jak wynika z przesłanej dokumentacji montaż punktów świetlnych) a nie na prace "konieczne do zachowania zabytku we właściwym stanie technicznym i funkcjonalnym". Zdaniem Kolegium RIO zakup iluminacji świetlnej do kościoła nie stanowi prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku, jak również nie pozostaje w związku z zapewnieniem opieki nad wartościowymi elementami substancji zabytkowej tego obiektu, o czym postanowiła Rada Miejska w § 1 ust. 2 uchwały Nr XII/110/19 z dnia 17 października 2019 r. Dodatkowo Kolegium RIO podkreśliło, że zgodnie z art. 77 pkt 15 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami działania zmierzające do wyeksponowania istniejących, oryginalnych elementów ustawodawca ograniczył wyłącznie do zabytkowego układu parku lub ogrodu.
Pismem z dnia 17 lutego 2020r. Gmina Kalwaria Zebrzydowska reprezentowana przez Burmistrza Miasta Kalwarii Zebrzydowskiej wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na Uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Krakowie Nr KI-411/27/20 z dnia 15 stycznia 2020r. znak sprawy; KI-43-188/63/19 stwierdzającej nieważność uchwały Nr XIII/134/19 Rady Miejskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej z dnia 3 grudnia 2019r.w sprawie udzielenia dotacji celowej dla Parafii Rzymskokatolickiej pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Brodach na wykonanie iluminacji wewnętrznej kościoła pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Brodach. W wywiedzionej skardze Gmina zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu nadzorczemu obrazę prawa materialnego poprzez jego niewłaściwą wykładnie i zastosowanie, wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Krakowie oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, iż podjęcie uchwały Nr XIII/134/19 Rady Miejskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej z dnia 3 grudnia 2019r., w sprawie udzielenia dotacji celowej dla Parafii Rzymskokatolickiej p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Brodach na wykonanie iluminacji wewnętrznej kościoła p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Brodach, nastąpiło na podstawie art.18 ust.2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990r.o samorządzie gminnym (tj.: Dz. U. z 2019r.poz.506 z późn. zm.), art.81 ust. l ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. z 2018r.poz.2067 z późn. zm) oraz § 1 ust. 1 Uchwały Nr XII/110/19 Rady Miejskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej z dnia 17 października 2019r. w sprawie określenia zasad udzielania dotacji celowej na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytkach wpisanych do rejestru zabytków lub znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków, położonych na obszarze Gminy Kalwaria Zebrzydowska (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego z 2019r.poz.7491). Treścią § 1 uchwały z dnia 3 grudnia 2019r. Rada Miejska w Kalwarii Zebrzydowskiej postanowiła, że (cyt.) "Przyznaje się z budżetu Gminy Kalwarii Zebrzydowskiej na 2019 rok dotacje celową na prace konserwatorskie, ) restauratorskie lub roboty budowlane dla Parafii Rzymsko-Katolickiej p.w. WNMP w Brodach z przeznaczeniem na zakup iluminacji świetlnej dla kościoła p.w. WNMP w Brodach w wysokości 16.000,00 zł (...)". W dalszej kolejności strona skarżąca przypomniała, iż realizując swe czynności nadzorcze Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Krakowie stwierdziło nieważność uchwały Nr XIII/134/19 Rady Miejskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej z dnia 3 grudnia 2019r.w sprawie udzielenia dotacji celowej dla Parafii Rzymskokatolickiej p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Brodach na wykonanie iluminacji wewnętrznej kościoła p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Brodach. W ocenie Kolegium Izby uchwała Nr XIII/134/19 Rady Miejskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej z dnia 3 grudnia 2019r.w sprawie udzielania dotacji celowej dla Parafii Rzymskokatolickiej p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Brodach na udzielenie dotacji celowej z przeznaczeniem na zakup iluminacji świetlnej dla kościoła p.w. WNMP w Brodach jest niezgodna zarówno z: art. 77 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, jak i uchwałą Nr XII/110/19 Rady Miejskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej z dnia 17 października 2019r. w sprawie określenia zasad udzielania dotacji celowej na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytkach wpisanych do rejestru zabytków lub znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków, położonych na obszarze Gminy Kalwaria Zebrzydowska, która zakresem - zdaniem Kolegium - obejmuje wyłącznie prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytkach wpisanych do rejestru zabytków lub znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków. Zdaniem Kolegium Izby zakup iluminacji świetlnej do kościoła, nie stanowi prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku na podstawie wskazanych wyżej przepisów prawnych, jak również nie pozostaje w związku z zapewnieniem opieki nad wartościowymi elementami substancji zabytkowej tego obiektu. W dalszej kolejności Gmina zauważyła, iż według zapisu § 1 ust.1 uchwały Nr XII/110/19 Rady Miejskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej z dnia 17 października 2019r., z budżetu Gminy Kalwaria Zebrzydowska może być udzielana dotacja celowa na dofinansowanie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytkach wpisanych do rejestru zabytków lub znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków, położonych na obszarze Gminy Kalwaria Zebrzydowska. W myśl §1 ust. 2 w/w uchwały celem dotacji jest wspieranie i uzupełnianie działań zapewniających właścicielom lub posiadaczom zabytków właściwą opiekę nad wartościowymi elementami substancji zabytkowej. W § 2 pkt 7 ww. uchwały Rada Miejska postanowiła, że przez prace i roboty należy rozumieć prace konserwatorskie, prace restauratorskie lub roboty budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 6-8 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz wymienione w § 4 niniejszej uchwały.
Z kolei w § 4 przedmiotowej uchwały, Rada Miejska określiła prace i roboty, na jakie może zostać udzielona dotacja z budżetu Gminy. Niezależnie od wskazania prac i robót w punktach od 1) do 17), wskazano § 4 pkt. 18, że cyt. "Dotacja może obejmować nakłady konieczne na przeprowadzenie poniższych prac i robót (...), tj. pkt. 18) inne niż wymienione wyżej prace, których przeprowadzenie jest konieczne do zachowania zabytku we właściwym stanie technicznym i funkcjonalnym. " Zdaniem strony skarżącej Kolegium błędnie zinterpretowało całość w/w przepisów, w tym treści § 4 pkt 18 w/w uchwały w kontekście właściwego przedmiotu uchwały z dnia 3 grudnia 2019r. i sposobu jej wykonania, gdzie wbrew uproszczeniom stosowanym przez Kolegium w treści aktu nadzorczego, w przedmiotowej sprawie wykonano prace związane z zamontowaniem i umiejscowieniem oświetlenia w zabytku dla zachowania go we właściwym stanie nie tylko technicznym, ale co ważne funkcjonalnym. Autor skargi zauważył, iż jak podaje się w literaturze przedmiotu "funkcjonalny", to inaczej użyteczny, praktyczny, pożyteczny, komfortowy, co oznacza, że brak zastosowanego oświetlenia powoduje, że zakres funkcjonalności jest ograniczony lub nawet całkowicie wyeliminowany. W powszechnie występujących przetargach publicznych w Polsce bardzo często można spotkać określenia: "roboty i materiały budowlane związane z oświetleniem czy wyminą oświetlenia" jako element funkcjonalności budynku lub budowli itp. Strona skarżąca odwołując się do przytoczonego w skardze fragmentu z literatury fachowej zwróciła uwagę na fakt, iż celem iluminacji wnętrza kościoła jest poprawienie funkcjonalności jego przestrzeni, a zarazem podkreślenie jego podstawowej funkcji. Następnie w skardze podkreślono, iż Kościół Grobu Matki Bożej p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Brodach został wpisany pod nr 64 Zarządzeniem nr 532/2018 Burmistrza Miasta Kalwarii Zebrzydowskiej do Gminnej Ewidencji Zabytków Kalwarii Zebrzydowskiej. Ponadto, wpisany jest również do Małopolskiego Rejestru Zabytków, pod nr A-388/M - jako "Zespół klasztorny oo. Bernardynów oraz założenie kalwaryjne w Kalwarii Zebrzydowskiej, Bugaju i Brodach". Rozporządzeniem Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 30 października 2000 r. uznany jest także za pomnik historii oraz wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Cały zespół parku pielgrzymkowego stanowi strefę historycznego krajobrazu kompozycyjnego z wyraźnie określonymi symbolicznymi nawiązaniami wprost do Jerozolimy. Kaplice i kościoły rozmieszczone wśród wzniesień, stoków i dolin dopełniają całość kompozycyjną parku i odznaczają się wysokimi walorami artystycznymi wynikającymi z zastosowania o rozmaitych kształtów wieżyczek, sterczyn, kopuł, latarni, dachów spadzistych, łamanych, namiotowych, gzymsów, przypór, ryzalitów, różnorodnych elementów rzeźbiarskich. W elewacjach zastosowano porządek barokowy z elementami w stylu jońskim. W całym założeniu kalwaryjnym bardzo ważną rolę pełni obiekt Grobu Matki Bożej - Kościół p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Brodach zrealizowany jest w całości z kamienia łamanego i został niedawno gruntownie odnowiony. W miejscu kościoła pierwotnie stała mała kaplica w formie grobowca. Obecny kościół powstał z fundacji Jana Zebrzydowskiego. Budowę rozpoczęto w 1615 r., wg projektu Baudartha na rzucie prostokąta. Jest to kościół jednonawowy, z prezbiterium zakończonym półkolistą apsydą. Bryła jest masywna, wzmocniona przyporami. Wnętrze kościoła nakryte jest sklepieniem kolebkowym, w apsydzie występuje sklepienie sferyczne. W bocznych ścianach znajdują się wnęki na ołtarze. Istotnym elementem wnętrza jest także górny ołtarz i organy, które poprzez brak oświetlenia były zupełnie niewidoczne. Na sklepieniach widnieje piękna dekoracja stiukowa, która również wymagała doświetlenia. W dniu 18 listopada 2019 r. Parafia Rzymskokatolicka p.w. WNMP w Brodach złożyła wniosek o udzielenie dotacji na prace konserwatorskie lub roboty budowlane przy zabytku do tut. Urzędu Miasta Kalwarii Zebrzydowskiej, który następnie przekazano do Rady Miejskiej jako dysponenta środków publicznych. Na podstawie pozytywnej opinii Komisji do opiniowania wniosków o dotacje celową na zabytki. Strona skarżąca zauważyła, iż Rada Miejska Kalwarii Zebrzydowskiej podjęła uchwałę nr XIII/134/19, przyznającą dotację celową w wysokości 16.000,00 zł, co stanowi 50% wnioskowanej kwoty, gdyż koszt całej iluminacji wewnętrznej Kościoła w Brodach wyniósł 32.000,00 zł. Złożone wnioski o dotację zbadano pod względem merytorycznym, zastosowano m.in. kryteria takie jak: duże znaczenie zabytku dla dziedzictwa kulturowego, ze szczególnym uwzględnieniem jego wartości historycznej, naukowej lub artystycznej, racjonalne uzasadnienie kosztów realizacji planowanych prac oraz wkład własny podmiotu występującego o dotację, a także wskazanie innych źródeł finansowania, fakt kontynuowania prac lub robót przy obiekcie, poprawność prowadzenia dotychczasowych prac przy zabytku, wielkość wnioskowanej dotacji oraz kwestie wykorzystania zabezpieczonej kwoty z końcem roku budżetowego na powyższy cel. Zdaniem strony skarżącej nie może ujść uwadze okoliczność, iż podobne dotacje udzielały inne jednostki samorządu terytorialnego w Polsce. W tym zakresie w skardze przywołano cztery przykłady jednostek samorządowych wraz z nazwami dofinansowanych projektów. Jednocześnie strona skarżąca podniosła, iż Gmina Ewidencja Zabytków, do której ten obiekt został wpisany zobowiązuje Gminę do odpowiedniej ochrony zabytków. Zgodnie z § 4. pkt. 3 lit. b tiret piąte uchwały nr XXIII/285/2017 Rady Miejskiej Kalwarii Zebrzydowskiej z dnia 29 czerwca 2017 r. opublikowaną w Dz. Urz. Województwa Małopolskiego Nr 4884, w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Brody na terenie Gminy Kalwaria Zebrzydowska, zasadą ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytku jest ekspozycja najcenniejszych obiektów architektonicznych (np. przez oświetlenie). Dotychczasowa instalacja oświetleniowa nie pozwalała w odpowiedni sposób wyeksponować artystyczne walory tego zabytku, który został niedawno gruntownie wyremontowany. Wykonana iluminacja zwieńczyła renowację kościoła, kończąc i pokazując przeprowadzoną wcześniej kosztowną konserwację wnętrza kościoła.
W odpowiedzi na skargę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Krakowie (dalej w skrócie Kolegium RIO) wniosło w pierwszej kolejności o odrzucenie skargi i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych w tym kosztów zastępstwa procesowego, względnie o oddalenie skargi i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W pierwszej kolejności Kolegium RIO podniosło, że skarga Burmistrza Miasta Kalwarii Zebrzydowskiej nie została poprzedzona stosowną uchwałą Rady Miejskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej, jako podmiotu, który podjął uchwałę będącą przedmiotem rozstrzygnięcia nadzorczego. Przepis art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz.U. z 2019 póz.506 z późn. zm.) [dalej również jako "u.s.g."] stanowi, że do złożenia skargi uprawniona jest gmina lub związek międzygminny, których interes prawny, uprawnienie albo kompetencja zostały naruszone. Podstawą do wniesienia skargi jest uchwała lub zarządzenie organu, który podjął uchwałę lub zarządzenie albo którego dotyczy rozstrzygnięcie nadzorcze. Z powyższego wynika, że przesłanką dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na rozstrzygnięcie nadzorcze jest wniesienie jej w terminie i podjęcie w tym przedmiocie uchwały przez organ, którego dotyczy rozstrzygnięcie nadzorcze, z zastrzeżeniem, że uchwała taka musi zapaść w terminie przewidzianym do wniesienia skargi. Brak wymaganej uchwały organu którego działania dotyczy rozstrzygnięcie nadzorcze, nie może zostać konwalidowany w toku postępowania sądowoadministracyjnego przez przedstawienie uchwały rady podjętej po upływie 30 dni od doręczenia aktu nadzoru (postanowienie WSA w Warszawie z 25 sierpnia 2005 r., VI SA/Wa 253/2005). Z uwagi na powyższe Kolegium RIO wniosło o odrzucenie skargi.
W dalszej kolejności Kolegium RIO wskazało, iż w sytuacji nie przychylenia się do wyrażonego powyżej wniosku, konsekwentnie podtrzymuje stanowisko wyrażone w rozstrzygnięciu nadzorczym, zgodnie z którym uchwała Nr Xlll/134/19 Rady Miejskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej z dnia 3 grudnia 2019r. jest niezgodna z art. 77 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz.U. z 2020 póz. 282) [dalej również jako; "u.o.z.'], a ponadto jest sprzeczna z treścią uchwały Nr Xll/110/19 Rady Miejskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej z dnia 17.10.2019 r. w sprawie: określenia zasad udzielania dotacji celowej na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytkach wpisanych do rejestru zabytków lub znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków, położonych na obszarze Gminy Kalwaria Zebrzydowska, która swym zakresem obejmuje wyłącznie prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytkach wpisanych do rejestru zabytków lub znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków. W uzasadnieniu swojego stanowiska strona przeciwna do skarżącej przytoczyła argumentację zbieżną z uzasadnieniem zaskarżonej uchwały . Jednocześnie za obojętne dla meritum sprawy Kolegium RIO uznało podnoszone przez stronę skarżącą w treści skargi okoliczności odnoszące się do stanowiska zawartego w literaturze przedmiotu ("Oświetlenie zabytkowych budowli sakralnych" w Obiekty Sakralne.pl), okoliczność wpisania przedmiotowego obiektu sakralnego do Małopolskiego Rejestru Zabytków oraz na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, czy wreszcie okoliczność, iż podobnych dotacji do przedmiotowej, udzielały inne jednostki samorządu terytorialnego w Polsce.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Stosownie do brzmienia art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2017 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.), sprawowana jest przez sądy administracyjne na podstawie kryterium zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów (w tym wypadku decyzji administracyjnej) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. W związku z tym, w celu wyeliminowania z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ustalenie, że akt taki dotknięty jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Ponadto wskazać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.).
Dokonując kontroli zaskarżonej uchwały Kolegium RIO w Krakowie w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ona prawa w sposób powodujący konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego, a skarga rozpatrywana w niniejszej sprawie jest bezzasadna, nie zasługuje na uwzględnienie i jako taka podlega oddaleniu.
Na wstępie należy jednak zauważyć, iż Sąd nie podzielił wniosku Kolegium RIO o odrzucenie skargi. Należy bowiem zauważyć, iż strona skarżąca po wniesieniu skargi do tut. Sądu nadesłała uchwałę z dnia 7 sierpnia 2020r. nr XIX/209/20, w której upoważniła Burmistrza Miasta Kalwarii Zebrzydowskiej do wniesienia skargi na uchwałę Kolegium RIO Krakowie Nr KI-411/27/20 z dnia 15 stycznia 2020r. Zgodnie z treścią art.98 ust.3 ustawy o samorządzie gminnym do złożenia skargi na rozstrzygniecie organu nadzorczego uprawniona jest gmina lub związek międzygminny, których interes prawny, uprawnienie albo kompetencja zostały naruszone. Podstawą do wniesienia skargi jest uchwała lub zarządzenie organu, który podjął uchwałę lub zarządzenie albo którego dotyczy rozstrzygnięcie nadzorcze. W ocenie Sądu przepis art. 98 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym, powinien być interpretowany w sposób najszerzej uwzględniający prawo organu samorządu terytorialnego do zbadania przez sąd administracyjny legalności rozstrzygnięć nadzorczych. Skarga na rozstrzygnięcie nadzorcze, wniesiona przed podjęciem uchwały lub wydaniem stosownego zarządzenia, nie może zostać więc odrzucona, jeżeli w późniejszym terminie taki akt zostanie uchwalony i przekazany do sądu administracyjnego. Pogląd ten został przyjęty zarówno w orzecznictwie Sądu Najwyższego (uchwała SN z dnia 27 lutego 1992 r., sygn. akt III AZP 8/91, Lex 9538, postanowienie SN z dnia 9 kwietnia 1992 r., sygn. akt III ARN 13/92, Lex nr 10908; postanowienie SN z dnia 5 października 1994 r., sygn. akt III ARN 53/94, OSNP/1994/12/186; postanowienie SN z dnia 21 września 1994 r., sygn. akt II ARN 43/94, OSNP/1994/12/185; postanowienie SN z dnia 7 lipca 1994 r., sygn. akt III ARN 42/94, OSNP/1994/9/138), jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego (postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II OSK 290/05, OSP 2007/1/6, postanowienie NSA z dnia 6 wrzesień 2007 r., sygn. akt I OSK 1158/07, postanowienie NSA z dnia 4 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 2450/10, postanowienie NSA z dnia 31.01.1012 I OSK 106/12 oraz postanowienie NSA z dnia 23.06.2020 II OSK 936/20). Strona skarżąca mogła więc – wbrew twierdzeniom Kolegium RIO– podjąć uchwałę, o której mowa w art. 98 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym, także po upływie terminu przepisanego do złożenia przez nią skargi. Złożenie w/w uchwały do Sądu przed dniem wydania orzeczenia kończącego postępowanie winno zatem powodować skutek w postaci uznania przez sąd, iż złożona przez stronę skarga nie jest już obciążona tego rodzaju brakiem, a w konsekwencji jej merytorycznym rozpoznaniem.
Przechodząc więc do merytorycznego rozpoznania skargi należy przypomnieć, iż nadzór nad działalnością gminną sprawowany jest na podstawie kryterium zgodności z prawem (art. 85 u.s.g.), który w zakresie spraw finansowych sprawuje regionalna izba obrachunkowa (art. 86 u.s.g.). W myśl art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna, o czym orzeka organ nadzoru.
W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 4 u.s.g.). Rozstrzygnięcie nadzorcze powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne oraz pouczenie o dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W postępowaniu nadzorczym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio (art. 91 ust. 3 i 5 u.s.g.).
Zaskarżoną uchwałą Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Krakowie po skontrolowaniu pod kątem zgodności z prawem uchwały Rady Miejskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej z dnia 3 grudnia 2019 r. Nr XIII/134/19, w sprawie udzielenia dotacji celowej dla Parafii Rzymskokatolickiej p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Brodach na wykonanie iluminacji wewnętrznej kościoła p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Brodach, stwierdziło nieważność kontrolowanej uchwały wobec stwierdzenia, iż narusza ona przepis art.77 ustawy o ochranie zabytków jak i pozostaje sprzeczna z treścią uchwały Nr Xll/110/19 Rady Miejskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej z dnia 17.10.2019 r. w sprawie: określenia zasad udzielania dotacji celowej na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytkach wpisanych do rejestru zabytków lub znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków, położonych na obszarze Gminy Kalwaria Zebrzydowska. Zgodnie z treścią § 1 uchwały z dnia 3 grudnia 2019r. Rada Miejska w Kalwarii Zebrzydowskiej postanowiła, przyznać z budżetu Gminy Kalwarii Zebrzydowskiej na 2019 rok dotacje celową na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane dla Parafii Rzymsko-Katolickiej p.w. WNMP w Brodach z przeznaczeniem na zakup iluminacji świetlnej dla kościoła p.w. WNMP w Brodach w wysokości 16.000,00 zł. W tym miejscu należy zauważyć, iż jako podstawę prawną uchwały, której organ nadzoru stwierdził nieważność Rada Gminy wskazała art.18 ust.2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990r.o samorządzie gminnym (tj.: Dz. U. z 2019r.poz.506 z późn. zm.), art.81 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. z 2018r.poz.2067 z późn. zm) oraz § 1 ust. 1 uchwały Nr XII/110/19 Rady Miejskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej z dnia 17 października 2019r. w sprawie określenia zasad udzielania dotacji celowej na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytkach wpisanych do rejestru zabytków lub znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków, położonych na obszarze Gminy Kalwaria Zebrzydowska (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego z 2019r.poz.7491). Mając na uwadze powyższe należy zauważyć, iż zgodnie z treścią art. 81 ust.1 o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w trybie określonym odrębnymi przepisami dotacja na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytku wpisanym do rejestru lub znajdującym się w gminnej ewidencji zabytków może być udzielona przez organ stanowiący gminy, powiatu lub samorządu województwa, na zasadach określonych w podjętej przez ten organ uchwale. Zgodnie z kolei z art. 81 ust. 2 wskazanej ustawy dotacja, w zakresie określonym w art. 77, może być udzielona w wysokości do 100% nakładów koniecznych na wykonanie przez wnioskodawcę prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru lub znajdującym się w gminnej ewidencji zabytków. Jak wskazuje się w doktrynie art.81 ust. 1 o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami stanowi podstawę prawną do podjęcia dwóch uchwał zastrzeżonych do kompetencji rady gminy, tj. uchwały określającej zasady udzielania dotacji oraz następczej w stosunku do niej uchwały o przyznaniu dotacji. Uchwała w sprawie zasad udzielania dotacji jest aktem prawa miejscowego, natomiast uchwała rady gminy w sprawie przyznania dotacji konkretnemu podmiotowi (beneficjentowi) jest aktem indywidualnym. Ustawa ustala krąg podmiotów, którym dotacja może być przyznana, a także rodzaje nakładów na prace konserwatorskie, restauratorskie i roboty budowlane przy zabytku wpisanym do rejestru, które mogą uzyskać wsparcie finansowe w tej formie. Zgodzić należy się z tezą, że w konsekwencji rada gminy nie może ograniczyć kręgu podmiotów, które mogą ubiegać się o dotację. Nie jest też dopuszczane ograniczenie lub rozszerzenie zakresu prac przy zabytku w stosunku do katalogu określonego w art. 77 u.o.o.z. (por. komentarz do ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami autorstwa Ginter Artur, Michalak Anna, Opublikowano: WK 2016). Trafnie wskazuje także Rafał Golat w Komentarzu (publ. Zakamycze 2004) do wskazanej ustawy, iż w art.81 ust. 2 wskazanej ustawy ustawodawca pozostawił władzom samorządowym dużą swobodę, dopuszczając pokrywanie w ramach dotacji celowych nawet do 100% wartości nakładów koniecznych na konkretne prace lub roboty. W tym zakresie powyższe unormowanie zbudowane zostało na zasadzie odesłania do regulacji dotacji państwowych, czyli jeżeli chodzi o przedmiotowy zakres dotacji samorządowych, to również wyznaczają go kategorie rodzajowe nakładów koniecznych, wyszczególnione wyczerpująco w art. 77 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
Według treści art. 77 dotacja może obejmować nakłady konieczne na:
1) sporządzenie ekspertyz technicznych i konserwatorskich;
2) przeprowadzenie badań konserwatorskich lub architektonicznych;
3) wykonanie dokumentacji konserwatorskiej;
4) opracowanie programu prac konserwatorskich i restauratorskich;
5) wykonanie projektu budowlanego zgodnie z przepisami Prawa budowlanego;
6) sporządzenie projektu odtworzenia kompozycji wnętrz;
7) zabezpieczenie, zachowanie i utrwalenie substancji zabytku;
8) stabilizację konstrukcyjną części składowych zabytku lub ich odtworzenie w zakresie niezbędnym dla zachowania tego zabytku;
9) odnowienie lub uzupełnienie tynków i okładzin architektonicznych albo ich całkowite odtworzenie, z uwzględnieniem charakterystycznej dla tego zabytku kolorystyki;
10) odtworzenie zniszczonej przynależności zabytku, jeżeli odtworzenie to nie przekracza 50% oryginalnej substancji tej przynależności;
11) odnowienie lub całkowite odtworzenie okien, w tym ościeżnic i okiennic, zewnętrznych odrzwi i drzwi, więźby dachowej, pokrycia dachowego, rynien i rur spustowych;
12) modernizację instalacji elektrycznej w zabytkach drewnianych lub w zabytkach, które posiadają oryginalne, wykonane z drewna części składowe i przynależności;
13) wykonanie izolacji przeciwwilgociowej;
14) uzupełnianie narysów ziemnych dzieł architektury obronnej oraz zabytków archeologicznych nieruchomych o własnych formach krajobrazowych;
15) działania zmierzające do wyeksponowania istniejących, oryginalnych elementów zabytkowego układu parku lub ogrodu;
16) zakup materiałów konserwatorskich i budowlanych, niezbędnych do wykonania prac i robót przy zabytku wpisanym do rejestru, o których mowa w pkt 7-15;
17) zakup i montaż instalacji przeciwwłamaniowej oraz przeciwpożarowej i odgromowej.
Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, iż wskazana regulacja art. 81 ust.1i 2 w zw. z art.77 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. w sposób jednoznaczny wyznacza katalog nakładów koniecznych, na jakie może być przeznaczona dotacja z budżetu jednostki samorządu terytorialnego, ma on zamknięty charakter i nie może być poszerzony o inne nakłady. Ustawodawca w treści art. 77 ww. ustawy pogrupował wspomniane nakłady konieczne na siedemnaście kategorii, ze względu na przeznaczenie środków, angażowanych w realizację prac lub robót przy zabytku. W śród tych kategorii brak jest kategorii typu otwartego, którą wprowadzała w §4 pkt.18 uchwała Rady Miejskiej Kalwarii Zebrzydowskiej Nr XII/110/19 z dnia 17 października 2019r. w sprawie: określenia zasad udzielenia dotacji celowej na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytkach wpisanych do rejestru zabytków lub znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków, położonych na obszarze Gminy Kalwaria Zebrzydowska (Dz. Urz. z dnia 29 października 2019r. poz. 7491). Poszerzenie w tym zakresie w ramach aktu prawa miejscowego zamknie tego katalogu nakładów koniecznych, które może obejmować dotacja gminna jest sprzeczne ze wskazanymi przepisami ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami i równocześnie nie może stanowić podstawy prawnej do wypłaty dotacji w celu pokrycia tego rodzaju nakładów. Powyższą sprzeczność z prawem dostrzegł WSA w Krakowie, który wyrokiem z dnia 17.08.2020r. sygn. akt I SA/Kr 503/20 uwzględniając skargę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Krakowie stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej Kalwarii Zebrzydowskiej Nr XII/110/19 z dnia 17 października 2019r.w części dotyczącej jej § 4 pkt 18. Jak wskazał w przedmiotowym wyroku WSA w Krakowie określając zatem w uchwale z dnia 17 października 2019r. zasady udzielania dotacji celowej na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytkach wpisanych do rejestru zabytków lub znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków, położonych na obszarze Gminy Kalwaria Zebrzydowska, Gmina wyszła poza delegację ustawową, wynikającą z przepisu art. 77 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Włączenie do katalogu prac zawartego w § 4 uchwały z dnia 17 października 2019r. (poza pracami, wymienionymi w § 4 pkt 1-17 uchwały, tożsamymi z pracami określonymi w art. 77 pkt 1-17 ww. ustawy), w pkt 18 o treści: " innych nie wymienionych wyżej prac, których przeprowadzenie jest konieczne do zachowania zabytku we właściwym stanie technicznym i funkcjonalnym" - stanowi naruszenie art. 77 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, które spowodowało, że Sąd uznał skargę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Krakowie w przedmiocie stwierdzenia częściowej nieważności Uchwały Rady Miejskiej Kalwarii Zebrzydowskiej Nr XII/110/19 z dnia 17 października 2019r. (...), za zasadną. Tym samym więc należy uznać, iż rację ma organ nadzorczy, iż uchwała Rady Miejskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej z dnia 3 grudnia 2019 r. Nr XIII/134/19, w sprawie udzielenia dotacji celowej dla Parafii Rzymskokatolickiej p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Brodach na wykonanie iluminacji wewnętrznej kościoła p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Brodach narusza w sposób istotny przepis art.77 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Dofinansowuje ona bowiem inwestycję, która nie została przez ustawodawcę przewidziana wśród nakładów koniecznych, o których mowa w art. 77 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Równocześnie dodatkowo należy podkreślić, iż przyznania dotacji celowej na mocy przedmiotowej uchwały wbrew argumentacji strony skarżącej nie może legitymizować sprzeczny z treścią ustawy §4 pkt.18 uchwały Rady Miejskiej Kalwarii Zebrzydowskiej Nr XII/110/19 z dnia 17 października 2019r. Z uwagi na powyższe cała argumentacja strony skarżącej skupiająca się na wykazaniu w przypadku dotowanej inwestycji przesłanki z §4 pkt.18 w korelacji z treścią § 1 ust.1 i 2 i §2 pkt.7 uchwały Rady Miejskiej Kalwarii Zebrzydowskiej Nr XII/110/19 z dnia 17 października 2019r. jest całkowicie irrelewantna dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Na marginesie należy zauważyć, iż słusznie zauważyło Kolegium RIO, iż zgodnie z art. 77 pkt 15 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami działania zmierzające do wyeksponowania istniejących, oryginalnych elementów ustawodawca ograniczył wyłącznie do zabytkowego układu parku lub ogrodu. Tymczasem w niniejszej sprawie mamy do czynienia dotacją na wykonanie iluminacji wewnętrznej kościoła p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Brodach co w żaden sposób nie wpisuje się ten rodzaj kategorii nakładów koniecznych. Mając powyższe na względzie Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI