I SA/KR 24/23

I SA/Kr 24/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-03-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas /przewodniczący/
Jarosław Wiśniewski
Michał Niedźwiedź /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję oraz decyzję tego organu
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
ART. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 374
ART. 15ZZZH UST. 1
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Dz.U. 2022 poz 2000
ART. 77 PAR. 1, ART. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas, Sędziowie: WSA Michał Niedźwiedź (spr.), WSA Jarosław Wiśniewski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 marca 2023 r. sprawy ze skargi L. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 4 listopada 2022 r., nr 180000/71/373448/2022 w przedmiocie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za luty 2021 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 25 sierpnia 2022 r., nr 180000.71.232.2022-RKS-122-MK.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 19 kwietnia 2021 r. nr 18000/71/183090/2021/RDZ-B7/2 Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie odmówił L. sp. z o.o. w K. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za miesiąc luty 2021 r. W uzasadnieniu swojej decyzji organ przytoczył treść § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 i stwierdził, że zwolnienie z opłacania składek przysługuje jedynie tym podmiotom, dla których przeważająca działalność mieści się w zakresie kodów statystycznych wymienionych w tym przepisie. Organ stwierdził, że zgodnie z danymi w rejestrze KRS oraz GUS na dzień 30 listopada 2020 r. L. sp. z o.o. nie prowadziła działalności oznaczonej kodem przeważającej działalności o numerze PKD 55.10.Z, a w związku z tym nie przysługuje jej prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek.
Po rozpoznaniu wniosku L. sp. z o.o. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie decyzją z dnia 19 maja 2021 r. nr 180000/71/204900/2020-RED-MK utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 19 kwietnia 2021 r. nr 180000/71/183089/2021/RDZ-B7/2. W uzasadnieniu decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych powołał się na treść art. 15 zzzh ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (dalej: ustawa o COVID-19) wskazując, że pomoc może być udzielona wyłącznie przedsiębiorcy, który na dzień 31 grudnia 2019 r nie znajdował się w trudnej sytuacji w rozumieniu przepisów unijnych, ale który później z powodu epidemii COVID-19 napotkał trudności lub znalazł się w trudnej sytuacji. Organ stwierdził, że ponieważ w przypadku Spółki na dzień złożenia wniosku wysokość niepokrytych strat przewyższa 50% wysokości kapitału zarejestrowanego, tj. po odjęciu wartości skumulowanych strat od sumy kapitałów o charakterze rezerwowym (takich jak kapitał zapasowy, rezerwowy oraz kapitał z aktualizacji wyceny) uzyskano wynik ujemny, którego wartość bezwzględna przekracza połowę wartości kapitału zarejestrowanego, tj. akcyjnego lub zakładowego. W związku z czym organ uznał, że przedsiębiorstwo znajdowało się trudnej sytuacji, a w konsekwencji nie można zgodnie z rozporządzeniem Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającym niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu przyznać pomocy. Wskazane rozporządzenie w art. 2 pkt 18 wskazuje bowiem, że "przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji" oznacza przedsiębiorstwo, wobec którego zachodzi co najmniej jedna z okoliczności wskazanych w tym przepisie. Ponadto zdaniem organu, przyznanie pomocy stało by również w sprzeczności z pkt 14 preambuły rozporządzenia nr 651/2014 w szczególności z fragmentem: "Aby zagwarantować pewność prawa, należy ustanowić jasne kryteria, które nie wymagają przeprowadzania oceny wszystkich szczegółowych aspektów sytuacji przedsiębiorstwa w celu określenia, czy dane przedsiębiorstwo należy uznać za przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji do celów niniejszego rozporządzenia komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r.".
Na powyższą decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych L. sp. z o.o. w K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z dnia 30 września 2021 r. sygn. akt I SA/Kr 917/21 uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 maja 2021 r. nr 180000/71/204900/2020-RED-MK oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 19 kwietnia 2021 r. nr 180000/71/183090/2021/RDZ-B7/2. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie fundamentalne znaczenie ma norma prawna zawarta w art. 15zzzh pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.). Sąd stwierdził, że analizując konstrukcję art. 15zzzh ustawy o COVID-19 należało uwzględnić, iż przepis ten zawiera podwójne odesłanie. Po pierwsze odsyła do Komunikatu Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (2020/C 91 I/01) (Dz. Urz.UE.C 91I z 20.03.2020, str. 1), który to wskazując, jakim przedsiębiorstwom pomocy nie można udzielić, odsyła do legalnej definicji pojęcia "przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji" zawartej w rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014.
Sąd wyjaśnił, że Komunikat Komisji w pierwotnym brzmieniem (z dnia 20 marca 2020 r.) w pkt 3.1.22.c. wskazywał, że pomoc może zostać przyznana przedsiębiorstwu, które nie znajdowało się w trudnej sytuacji (w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014) w dniu 31 grudnia 2019 r.; może być ona przyznana przedsiębiorstwom, które nie znajdują się w trudnej sytuacji lub przedsiębiorstwom, które nie znajdowały się trudnej sytuacji w dniu 31 grudnia 2019 r., ale które później napotkały trudności lub znalazły się w trudnej sytuacji z powodu epidemii COVID-19. Zgodnie zaś z treścią art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 "przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji" oznacza m.in. (pkt a) przedsiębiorstwo będące spółką z ograniczoną odpowiedzialnością (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej subskrybowanego kapitału zakładowego została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Taka sytuacja ma miejsce, gdy w wyniku odliczenia od rezerw (i wszystkich innych elementów uznawanych za część środków własnych przedsiębiorstwa) zakumulowanych strat powstaje ujemna skumulowana kwota, która przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego.
Sąd wskazał, że Komunikat Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy (...), do którego ustawodawca odsyła w art. 15zzzh ustawy o COVID-19 uległ jednak zmianie. Komunikatem Komisji (UE) Trzecie zmiany w tymczasowych ramach środków pomocy państwa, w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz. Urz.UE.C2020.218.3 z 2 lipca 2020 r.) z mocą od 29 czerwca 2020 r. rozszerzono tymczasowe ramy środków pomocy państwa na wszystkie mikroprzedsiębiorstwa i małe przedsiębiorstwa, nawet jeśli w dniu 31 grudnia 2019 r. zaliczałyby się one do kategorii przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej, pod warunkiem że nie są objęte zbiorowym postępowaniem upadłościowym na podstawie prawa krajowego oraz, że nie otrzymały pomocy na ratowanie (która nie została spłacona) ani pomocy na restrukturyzację (i nadal podlegają planowi restrukturyzacji) (pkt 1.6., 2.12. i 2.15. ww. Komunikatu - Trzecie zmiany...).
Sąd podkreślił, przy tym, że jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 września 2021 r. sygn. akt III SA/Po 67/21) zawarte w art. 15zzzh ustawy o COVID-19 odesłanie do ww. Komunikatu Komisji (UE) ma charakter dynamiczny w rozumieniu § 159 w zw. z rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2016 r. poz. 283 ze zm.), co oznacza, że jest ono odesłaniem do obowiązujących unormowań w brzmieniu, jakie będą one miały każdorazowo w czasie obowiązywania przepisu odsyłającego. Gdyby bowiem intencją ustawodawcy było zastosowanie w art. 15zzzh ustawy COVID-19 odesłania statycznego, tj. odesłania do innych przepisów jedynie w ich określonej wersji (zgodnie z § 160 ww. rozporządzenia), to w przepisie odsyłającym (art. 15zzzh ustawy o COVID-19) dodałby w nawiasie "w brzmieniu z dnia....", podając poza datą wejścia w życie przepisów, do których się odsyła, także oznaczenie dziennika urzędowego, w którym zostały ogłoszone te przepisy. Takiego zapisu zaś omawiane odesłanie nie zawiera. Uwzględnienie nowego stanu prawnego - wynikającego ze zmiany Komunikatu Komisji Europejskiej jest zatem obowiązkiem ZUS, skoro zmiana ta rozszerzyła ramy tymczasowe środków pomocy państwa także na mikroprzedsiębiorstwa i małe przedsiębiorstwa, które w dniu 31 grudnia 2019 r. już znajdowały się w trudnej sytuacji finansowej, pod warunkiem że nie są objęte zbiorowym postępowaniem upadłościowym na podstawie prawa krajowego oraz, że nie otrzymały pomocy na ratowanie ani pomocy na restrukturyzację (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 9 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Go 702/21).
Podsumowując Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu i sprowadzają się do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w jej granicach zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego przy uwzględnieniu wskazanej wyżej wykładni art. 15 zzzh pkt 1 ustawy o COVID-19.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia 25 sierpnia 2022 r. nr 180000.71.232.2022-RKS-122-MK Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie odmówił L. sp. z o.o. w K. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za miesiąc luty 2021 r. W uzasadnieniu swojej decyzji organ przytoczył treść § 10 ust. 2 i § 11 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 i stwierdził, że w przypadku wnioskującej Spółki nie zachodzi ustawowa przesłanka konieczna do uzyskania zwolnienia z opłaty składek. Organ wyjaśnił, że we wniosku z dnia 16 kwietnia 2021 r. o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za luty 2021 r. Spółka oświadczyła, że na dzień 30 listopada 2020 r. jej przeważającą działalnością jest działalność, w której kod PKD to 55.10.Z (Hotele i inne obiekty zakwaterowania). Organ dodał, że ponieważ wniosek do Sądu o zmianę kodu PKD z 68.20.Z na 55.10.Z Spółka złożyła 17 listopada 2020 r. (wpis dokonany 7 grudnia 2020 r.), to należy uznać, że na dzień 30 listopada 2020 r. kod PKD podany na wniosku uprawniał do zwolnienia z opłaty składek.
Następnie organ podał, że podczas dalszej weryfikacji wniosku w części o sytuacji ekonomicznej podmiotu Spółka zaznaczyła, że na dzień 31 grudnia 2019 r. oraz na dzień złożenia wniosku znajdowali się w trudnej sytuacji ekonomicznej. Organ powołał się przy tym na definicję zawartą w art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 i wskazał, że w dniu 19 sierpnia 2022 r. Spółka odesłała formularz informacji dotyczących pomocy publicznej związanej z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 oraz jej skutków, w którym w pkt. B ppkt 1 zaznaczyła odpowiedź "TAK". W ocenie ZUS, z analizy wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek oraz przesłanego formularza wynika, że na dzień 31 grudnia 2019 r. i 16 kwietnia 2021 r. (na dzień złożenia wniosku) Spółka znajdowała się w trudnej sytuacji ekonomicznej. Organ uznał zatem, że Spółce nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy L. sp. z o.o. podniosła, że ani we wniosku, ani w formularzu dotyczącym pomocy publicznej nie oświadczyła, że znajdowała się w trudnej sytuacji ekonomicznej. Zdaniem Spółki, powinna mieć możliwość wykazania, że pomimo, iż w przywołanej ankiecie w pkt 1 zaznaczyła pole: TAK, to nie jest podmiotem znajdującym się w trudnej sytuacji w sensie zagrożenia upadłością, co uzasadniałoby odmowę zwolnienia ze składek ZUS. Spółka oświadczyła, że jest w stanie to wykazać, gdyż w zasadzie identyczne kryteria oceny sytuacji ekonomicznej spółki przewiduje art. 233 Kodeksu spółek handlowych. W 2019 r. Zarząd Spółki, wobec wstępnego wyniku rocznego wykazującego stratę 194.416,10 zł, realizując obowiązek wynikający z powołanego przepisu Kodeksu spółek handlowych, zwołał nadzwyczajne zgromadzenie wspólników, które podjęło jednomyślną uchwałę o kontynuacji działalności Spółki bez wszczynania działań restrukturyzacyjnych, gdyż zgodnie z art. 11 ust. 5 ustawy Prawo upadłościowe nie zachodzi sytuacja niewypłacalności Spółki, zobowiązująca zarząd do złożenia wniosku o upadłość. Spółka po podjęciu wskazanej uchwały nadal funkcjonuje i nadal - i w chwili składania wniosku i aktualnie nie znajduje się w trudnej sytuacji w rozumieniu przepisu, na który powołuje się organ.
Spółka dodała, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 września 2021 r. sygn. akt l SA/Kr 916/21 oświadczył, że wskazania dla ZUS do dalszego postępowania przy ponownym rozpoznaniu sprawy wynikają ze wskazanej przez Sąd wykładni art. 15 zzzh pkt 1 ustawy o COVID 19, wynikającej z omówionej w uzasadnieniu wyroku zmiany Komunikatu Komisji Europejskiej, która to zmiana rozszerzyła ramy środków pomocy państwa także na przedsiębiorstwa, które znajdują się w sytuacji analogicznej do sytuacji wnioskodawcy w niniejszym postępowaniu.
Decyzją z dnia 4 listopada 2022 r. nr 180000/71/373448/2022 Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Legnicy utrzymał w mocy decyzję z dnia 28 sierpnia 2022 r. nr 180000.71.232.2022-RKS-122-MK. W uzasadnieniu swojej decyzji organ II instancji opisał dotychczasowy przebieg postępowania i stwierdził, że zaznaczenie odpowiedzi TAK w odpowiedzi na pytanie dotyczące odnotowania na konkretny dzień - w przypadku wnioskodawcy na 31 grudnia 2019 r. i 16 kwietnia 2021 r. - niepokryte straty z przeważającej działalności przewyższające 50% wysokości kapitału zarejestrowanego oznacza, że Spółka znajdowała się w trudnej sytuacji ekonomicznej i spełnia ona jedną z przesłanek przemawiającą za odmową zwolnienia z obowiązku opłacania składek za miesiąc luty 2021 r. i Zakład zobowiązany był wydać decyzję negatywną.
Zdaniem organu, nie zgadzając się z wydaną decyzją Spółka powinna przedstawić dokumentację finansową potwierdzającą stanowisko, tj. że przedsiębiorstwo nie znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej. Tymczasem jedyny dokument jaki Spółka dołączyła jako dowód w sprawie to uchwała nr 2/03/2019 z dnia 19 marca 2019 r. sporządzona na podstawie art. 233 § 1 Kodeksu spółek handlowych. Jednak w opinii organu, powołana uchwała nie może stanowić podstawy do uznania, że Spółka nie znajdowało się w trudnej sytuacji na dzień 31 grudnia 2019 r. i 16 kwietnia 2021 r., ponieważ uchwała ta została sporządzona 19 marca 2019 r. i dotyczy zamkniętego roku bilansowego 2018 i nie stanowi ona podstawy do tego, aby uznać, że sytuacja utrzymuje się na dzień 31 grudnia 2019 r. i tym samym na 16 kwietnia 2021 r.
Mając powyższe na uwadze Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał, że Spółka nie udowodniła, że na dzień 31 grudnia 2019 r., jak i 16 kwietnia 2021 r. nie znajdowała się w trudnej sytuacji ekonomicznej. Brak jest zatem podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego decyzją z dnia 29 sierpnia 2022 r.
Z powyższą decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie zgodziła się L. sp. z o.o. w K. i pismem z dnia 7 grudnia 2022 r. wniosła na nią skargę, domagając się jej uchylenia wraz z poprzedzającą ją decyzją oraz wydania decyzji zwalniającej Spółkę z opłacania należnych składek za okres od 1 lutego 2021 r. do 28 lutego 2021 r. W uzasadnieniu skargi spółka przytoczyła te same argumenty co we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a mianowicie, że zarówno w chwili składania wniosku, jak i aktualnie nie znajduje się w trudnej sytuacji w rozumieniu przepisu, na który powołuje się organ. Spółka dodała, że to na organie spoczywał obowiązek zgromadzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Skoro zatem organ uznał, że znajdująca się w aktach uchwała nie jest wystarczająca do oceny sytuacji finansowej strony skarżącej, i że uchwała Zgromadzenia Wspólników wydana w trybie art. 233 § 1 Kodeksu spółek handlowych, podjęta w marcu 2019 r., nie jest wystarczająca do oceny sytuacji finansowej Spółki na dzień 31 grudnia 2019 r. i 16 kwietnia 2021, to powinien był zapytać stronę skarżącą, czy nie podjęła analogicznych uchwał, dotyczących późniejszych okresów - czego jednak nie zrobił. Skarżąca Spółka oświadczyła, że podejmowała analogiczne uchwały także w latach kolejnych.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, skargę złożoną w niniejszej sprawie rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, zwanej dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
W treści skargi strona skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, względnie na rozprawie zdalnej. W związku z tym Sąd zwrócił się do pełnomocnika organu o wskazanie adresu elektronicznego na platformie ePUAP oraz podanie, czy wnosi o przeprowadzenie rozprawy zdalnej przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, pod rygorem przyjęcia, że strona nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Sąd poinformował, że w takiej sytuacji sprawa zostanie skierowana na posiedzenie niejawne. Równocześnie Sąd poinformował, że strona może wnieść o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. W piśmie z dnia 31 stycznia 2023 r. pełnomocnik organu wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, a ponadto oświadczył, że organ ma możliwości techniczne uczestniczenia w rozprawie zdalnej i podał adres organu na platformie ePUAP.
Mając powyższe na uwadze Przewodniczący Wydziału I WSA w Krakowie zarządzeniem z dnia 21 lutego 2023 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w składzie trzech sędziów, uznając rozpoznanie sprawy za konieczne z uwagi na obowiązek terminowego załatwienia sprawy.
W ocenie Sądu, skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym umożliwiło rozstrzygnięcie sprawy bez szkody dla jej wyjaśnienia, przeciwdziałając jednocześnie stanowi przewlekłości postępowania. Wyjaśnić należy przy tym, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji strony skarżącej, bowiem podnoszone przez nią argumenty, podobnie jak i argumenty organu, były wnikliwie rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę wraz z odpowiedzią organu na skargę.
Przystępując zatem do rozpoznania sprawy w pierwszej kolejności wskazać należy, że w myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 p.p.s.a., stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.
Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Co więcej, pozostaje zobowiązany do wzięcia z urzędu pod rozwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodniesionych w skardze, pozostających jednak w związku z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Oznacza to zatem, że w przypadku zaistnienia takiej konieczności, uchylone może zostać nie tylko orzeczenie organu wydane w postępowaniu odwoławczym, które zostało zaskarżonego do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale i orzeczenie wydane na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego.
W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę, uchyla decyzję administracyjną, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w przypadku wystąpienia przesłanek nieważności postępowania administracyjnego określonych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Poruszając się w tak zakreślonych ramach kontroli zgodności z prawem, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.
Wskazać należy, że zaskarżona decyzja została wydana na skutek uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 30 września 2021 r. sygn. akt I SA/Kr 916/21 decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 maja 2021 r. nr 180000/71/204900/2020-RED-MK oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 23 kwietnia 2021 r. nr 180000/71/183089/2021/RDZ-B7/2 o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za grudzień 2020 r. i styczeń 2021 r. Uchylając decyzje obu instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, że w rozpoznawanej sprawie fundamentalne znaczenie ma norma prawna zawarta w art. 15zzzh pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm., zwanej dalej ustawą o COVID-19). Sąd wskazał, że przepis ten zawiera podwójne odesłanie, gdyż po pierwsze odsyła do Komunikatu Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (2020/C 91 I/01) (Dz. Urz.UE.C 91I z 20.03.2020, str. 1), który to wskazując, jakim przedsiębiorstwom pomocy nie można udzielić, odsyła do legalnej definicji pojęcia "przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji" zawartej w rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014. Sąd wskazał również, że Komunikat Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy (...), uległ zmianie. Komunikatem Komisji (UE) Trzecie zmiany w tymczasowych ramach środków pomocy państwa, w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz. Urz.UE.C2020.218.3 z 2 lipca 2020 r.) z mocą od 29 czerwca 2020 r. rozszerzono tymczasowe ramy środków pomocy państwa na wszystkie mikroprzedsiębiorstwa i małe przedsiębiorstwa, nawet jeśli w dniu 31 grudnia 2019 r. zaliczałyby się one do kategorii przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej, pod warunkiem że nie są objęte zbiorowym postępowaniem upadłościowym na podstawie prawa krajowego oraz, że nie otrzymały pomocy na ratowanie (która nie została spłacona) ani pomocy na restrukturyzację (i nadal podlegają planowi restrukturyzacji). Sąd podkreślił, przy tym że uwzględnienie nowego stanu prawnego - wynikającego ze zmiany Komunikatu Komisji Europejskiej jest obowiązkiem organu. Sąd nakazał zatem organowi ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy w jej granicach zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego przy uwzględnieniu wskazanej w uzasadnieniu wyroku wykładni art. 15 zzzh pkt 1 ustawy o COVID-19.
Wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż w pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (wyrok NSA z dnia 6 lutego 2013 r. sygn. akt II GSK 2101/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) dostępna pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie. Jedynie w przypadku, gdy ulegnie zmianie podstawa prawna danego stosunku prawnego lub gdy zmienią się okoliczności faktyczne, będziemy mieli do czynienia z nową sprawą, do której zasada z art. 153 p.p.s.a. nie będzie miała już zastosowania (por. wyrok NSA z dnia 16 maja 2012 r. sygn. akt II GSK 550/11, CBOSA). Oddziaływaniem art. 153 p.p.s.a. objęte jest przede wszystkim przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2014 r. sygn. akt I GSK 534/12, CBOSA).
W ocenie Sądu, orzekający w niniejszej sprawie w I i w II instancji organ nie zastosował się do wytycznych zawartych w wyroku z dnia 30 września 2021 r. sygn. akt I SA/Kr 916/21. W wydanej w I instancji decyzji z dnia 29 sierpnia 2022 r. organ, w oparciu o definicję "przedsiębiorstwa w trudnej sytuacji", zawartą w art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014, stwierdził, że z analizy wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek oraz przesłanego formularza informacji dotyczących pomocy publicznej związanej z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 oraz jej skutków wynika, że na dzień 31 grudnia 2019 r. i 16 kwietnia 2021 r. (na dzień złożenia wniosku) Spółka znajdowała się w trudnej sytuacji ekonomicznej. Organ uznał zatem, że Spółce nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. Z kolei w zaskarżonej decyzji organ wskazał, że zaznaczenie odpowiedzi TAK w odpowiedzi na pytanie dotyczące odnotowania na konkretny dzień - w przypadku strony skarżącej na 31 grudnia 2019 r. i 16 kwietnia 2021 r. - niepokryte straty z przeważającej działalności przewyższające 50% wysokości kapitału zarejestrowanego oznacza, że Spółka znajdowała się w trudnej sytuacji ekonomicznej i spełnia ona jedną z przesłanek przemawiającą za odmową zwolnienia z obowiązku opłacania składek za miesiąc luty 2021 r. i Zakład zobowiązany był wydać decyzję negatywną.
W żadnej jednak decyzji organ nie wziął pod uwagę, że Komunikatem Komisji (UE) Trzecie zmiany w tymczasowych ramach środków pomocy państwa, w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 z dniem 29 czerwca 2020 r. rozszerzono tymczasowe ramy środków pomocy państwa na wszystkie mikroprzedsiębiorstwa i małe przedsiębiorstwa, nawet jeśli w dniu 31 grudnia 2019 r. zaliczałyby się one do kategorii przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej, pod warunkiem że nie są objęte zbiorowym postępowaniem upadłościowym na podstawie prawa krajowego oraz, że nie otrzymały pomocy na ratowanie (która nie została spłacona) ani pomocy na restrukturyzację (i nadal podlegają planowi restrukturyzacji).
Organ dopuścił się zatem naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 15zzzh ustawy o COVID-19 oraz § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. z 2021 r. poz. 371), poprzez nieuwzględnienie aktualnego na dzień 30 czerwca 2020 r. brzmienia Komunikatu Komisji (UE), do którego odesłanie zawarto w art. 15zzzh ustawy o COVID-19. Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, gdyż jako przyczynę odmowy zwolnienia skarżącej Spółki z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek organ wskazał jej trudną sytuację ekonomiczną w jakiej znajdowała się w dniu 31 grudnia 2019 r. i w dniu 16 kwietnia 2021 r. (dzień złożenia wniosku).
Wskazać należy, że swoje twierdzenia organ oparł jedynie na nadesłanym przez skarżącą Spółkę formularzu informacji dotyczących pomocy publicznej związanej z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 oraz jej skutków. Organ nie wezwał natomiast Spółki o nadesłanie dokumentacji obrazującej jej sytuację finansową. Skoro organ twierdzi, że strona skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej powinien poprzeć to stosownymi dowodami. Zauważyć przy tym należy, że w aktach administracyjnych znajduje się jedynie kserokopia ww. formularza informacji dotyczących pomocy publicznej, która jest nieczytelna, a w konsekwencji nie poddaje się badaniu ze strony Sądu.
Nie ma też racji organ podnosząc w zaskarżonej decyzji, że to skarżąca Spółka nie udowodniła, że na dzień 31 grudnia 2019 r., jak i na dzień 16 kwietnia 2021 r. nie znajdowała się w trudnej sytuacji ekonomicznej. Zgodnie bowiem z treścią art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, zwanej dalej k.p.a.) to na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek by w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, a według art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Z treści tych przepisów wynika zatem, że organ administracyjny wszystkie swoje twierdzenia o zdarzeniach prawnych istotnych w danej sprawie powinien wykazać poprzez załączenie do akt sprawy dokumentów obrazujących daną okoliczność. Organ nie może przerzucać na stronę postępowania swoich obowiązków i wyciągać z tego wobec niej negatywnych konsekwencji.
Rozpatrując ponownie sprawę, organ będzie zobowiązany uwzględnić stanowisko Sądu przedstawione w niniejszym wyroku oraz w wyroku z dnia 30 września 2021 r. i wydać stosowne rozstrzygnięcie, po przeprowadzeniu postępowania zgodnie z wymogami przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ ponownie rozważy czy stronie w niniejszej sprawie przysługuje zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od 1 lutego 2021 r. do 28 lutego 2021 r., dokonując oceny złożonego wniosku z uwzględnieniem wykładni dokonanej w ww. wyrokach, w szczególności aktualnego na dzień 30 czerwca 2020 r. brzmienia Komunikatu Komisji (UE).
Z tych względów Sąd, z uwagi na naruszenie powołanych wyżej przepisów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.