I SA/Kr 2230/03

I SA/Kr 2230/03 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2005-12-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-11-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bożenna Blitek /przewodniczący/
Dorota Dąbek
Grażyna Danielec
Krystyna Kutzner /sprawozdawca/
Symbol z opisem
630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie NSA Grażyna Danielec NSA Krystyna Kutzner (spr.) Protokolant Monika Musiał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa P. Spółka z o.o. w B. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 03 listopada 2003r. Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania skargę oddala
Uzasadnienie
W dniu [...] 2003 r. Naczelnik Urzędu Celnego wydał decyzję uznającą za nieprawidłowe zgłoszenie celne dokonane przez Przedsiębiorstwo P. Spółka z o.o. w K., działające przez Agencję Celną "S." , Spółka z o.o. , dotyczące objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym kitu pszczelego propolis, według dokumentu SAD Nr [...], w części dotyczącej klasyfikacji celnej towaru , zastosowanej stawki celnej i orzekł w tym zakresie.
Przedmiotowa decyzja została doręczona w dniu 24 kwietnia 2003 r. bezpośrednio agentowi celnemu W.F., który potwierdził jej odbiór na kopii będącej w posiadaniu organu celnego. Drugi egzemplarz decyzji został przesłany pocztą na adres skarżącej Spółki Z treści zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki wynika, że przedmiotowa decyzja została doręczona adresatowi w dniu 5 maja 2003 r.
Od powyższej decyzji wpłynęło odwołanie nadane w urzędzie pocztowym w dniu19 maja 2003r .
Skarżąca wyjaśniła , że praktyka doręczania decyzji przez Urząd Celny bezpośrednio skarżącej była już wcześniej stosowana , gdyż wynikało to z ustnych uzgodnień pomiędzy Naczelnikiem w/w Urzędu , a upoważnionym przedstawicielem strony. Uzgodnienia te zawarto z powodu wcześniejszych uchybień agencji celnej reprezentującej skarżącą w zakresie doręczania korespondencji w analogicznych sprawach dotyczących wymiaru należności celnych od sprowadzanego propolisu.
Na poparcie swojego stanowiska skarżąca wniosła o przesłuchanie upoważnionego pracownika Urzędu Celnego. O tym , że takie uzgodnienia miały miejsce świadczy - zdaniem skarżącej - pismo Naczelnika w/w Urzędu Celnego z dnia 28 maja 2003 r. przesyłające odwołanie do Izby Celnej, w którym stwierdził , że "odwołanie wniesiono w terminie ".
Art.145 §2 Ordynacji podatkowej stanowi , że pisma kierowane do strony doręcza się pełnomocnikowi ustanowionemu przez stronę . Przytoczony przepis - zdaniem skarżącej - nie przewiduje jednoczesnego doręczania pism zarówno stronie, jak i jej pełnomocnikowi. Jeżeli decyzja została doręczona bezpośrednio skarżącej, to miała ona wszelkie podstawy, by przypuszczać, że zgodnie z wcześniejszymi uzgodnieniami decyzję doręczono bezpośrednio jej. Wnosząc odwołanie skarżąca działała w zaufaniu do organu celnego i kierowała się treścią zamieszczonego w decyzji pouczenia o tym , że termin do wniesienia odwołania biegnie od dnia doręczenia jej decyzji.
W toku postępowania wyjaśniającego Naczelnik Urzędu Celnego w piśmie z dnia 7 lipca 2003 r. stwierdził, że zaskarżoną decyzja została doręczona pracownikowi Agencji Celnej "S." Spółka z o.o., który oświadczył, że nie jest upoważniony do odebrania egzemplarza decyzji przeznaczonego dla importera, wobec czego egzemplarz przedmiotowej decyzji został doręczony skarżącej drogą pocztową. Ponadto Naczelnik oświadczył, że nie ma w zwyczaju dokonywania jakichkolwiek ustnych uzgodnień dotyczących sposobu doręczania decyzji i takie uzgodnienia nie miały miejsca także w tej sprawie. Doręczenie decyzji bezpośrednio skarżącej wynikało z ostrożności procesowej będącej skutkiem oświadczenia pracownika w/w Agencji Celnej, gdyż nie można było mieć pewności , iż na dzienniku podawczym w Izbie Celnej nie zostało wypowiedziane upoważnienie w zakresie doręczania pism. Wobec tego jako termin do złożenia odwołania przyjęto datę odbioru decyzji przez skarżącą , a nie przez Agencję Celną.
W odpowiedzi na złożone wyjaśnienia skarżąca podniosła, że pełnomocnictwo w zakresie odbioru decyzji przez Agencję Celną zostało w tym postępowaniu cofnięte i pełnomocnik - Agencja Celna poinformowała o tym fakcie Naczelnika Urzędu Celnego. Nie informując o równoczesnym doręczeniu decyzji Agencji Celnej , organ celny naruszył art.121 § 1 Ordynacji podatkowej . Dyrektor Izby Celnej - zdaniem skarżącej - posiadał wiedzę na temat bezpośredniego doręczania pism skarżącej pomimo ustanowienia pełnomocnika , gdyż w Izbie Celnej znajdują się akta innych spraw prowadzonych przez ten organ , z których wynika taka praktyka .
Agent celny poinformował organ celny , że zakres upoważnienia dla Agencji Celnej "S." został zmieniony w pkt.7 dotyczącym odbioru korespondencji z dniem 28 marca 2003 r. Na odwrocie przesłanej kserokopii upoważnienia znajduje się informacja, że o ograniczeniu zakresu upoważnienia została powiadomiona ustnie "funkcjonariuszka UC, która zajmuje się korespondencją z n/spółką w sprawie p.".
Na kopii upoważnienia będącej w posiadaniu Urzędu Celnego brak jest skreślenia pkt.7 oraz adnotacji na odwrocie tego dokumentu.
Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia 3 listopada 2003 r. stwierdził , że odwołanie z dnia 19 maja 2003 r. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 24 kwietnia 2003 r., zostało wniesione z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że w dniu 10 grudnia 2002 r. Agencja Celna "S." Sp. z o. o. została upoważniona w formie przedstawicielstwa bezpośredniego do podejmowania na rzecz skarżącej Spółki do min. następujących czynności:
1. przygotowywania niezbędnych dokumentów i dokonywania zgłoszenia celnego (pkt 2 wyliczenia zakresu czynności),
2. wnoszenia odwołania i innych wniosków podlegających rozpatrzeniu przez organy celne ( pkt 6 wyliczenia zakresu czynności),
3. odbierania wszelkich dokumentów, w tym kart 1 A (pkt 7 wyliczenia zakresu czynności).
Upoważnienie to zostało określone jako ogólne i stałe; zostało przyjęte przez agenta celnego działającego w imieniu Agencji Celnej"S." Sp. z o. o. w dniu 11 grudnia 2002 r. i zarejestrowane w jej rejestrze upoważnień pod numerem 9.
W dniu 2 kwietnia 2003 r. upoważniony pracownik Agencji Celnej "S." Sp. z o.o., agent celny W.F. dokonał w imieniu i na rzecz skarżącej zgłoszenia celnego w procedurze dopuszczenia do obrotu towaru w postaci p.. Zgłoszenie zostało przyjęte pod pozycją ewidencji OGL nr [...]. W toku postępowania Agencja Celna działała przez upoważnionych agentów celnych w imieniu i na rzecz mocodawcy: złożyła zgłoszenie celne, złożyła wniosek o zwolnienie towaru (pismo z 2 kwietnia 2003 r.), odebrała kartę 1A przyjętego zgłoszenia celnego SAD oraz w dniu 4 kwietnia 2003 r. zawiadomienie z 3 kwietnia 2003 r.
W dniu 24 kwietnia 2003 r. Naczelnik Urzędu Celnego wydał decyzję , którą uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określił nową kwotę długu celnego. Jako stronę postępowania określono Przedsiębiorstwo P. Sp. z o. o, w B., działającą przez przedstawiciela bezpośredniego Agencję Celną "S." Sp. z o. o. Jeden egzemplarz decyzji został doręczony osobiście agentowi celnemu W.F. 24 kwietnia 2003 r. (potwierdzenie odbioru na egzemplarzu decyzji w aktach sprawy w Urzędzie Celnym). Inny egzemplarz został przesłany pocztą bezpośrednio do importera Przedsiębiorstwa P. Sp. z o. o.; zgodnie z potwierdzeniem odbioru przesyłka ta została odebrana przez adresata 5 maja 2003 r.
Organ odwoławczy stwierdził , że w rozpatrywanej sprawie Agencja Celna "S." Sp. z o. o. była upoważniona do działania na rzecz i w imieniu skarżącej w zakresie określonym w upoważnieniu. Taki zakres upoważnienia został określony w treści upoważnienia do działania w formie przedstawicielstwa bezpośredniego z dnia 10 grudnia 2002 r. i jest zgodny z pojęciem przedstawicielstwa bezpośredniego określonym w art. 253 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego. Wszelkie ewentualne ustne oświadczenia i uzgodnienia nie wywołują skutków prawnych w stosunkach prawnych między stroną i organem celnym.
Informacja o zmianie zakresu upoważnienia została ujawniona organom celnym dopiero w piśmie Agencji Celnej "S." Sp. z o. o. z dnia 11 sierpnia 2003 r. Upoważnienie z wykreślonym punktem 7 i adnotacją na odwrocie, datowane na 28 marca 2003 r. zostało przedstawione organom celnym po raz pierwszy w dniu 11 sierpnia 2003 r. W trakcie całego postępowania w pierwszej instancji, Agencja Celna "S." Sp. z o. o. odbierała dokumenty w imieniu skarżącej i ani agencja ani jej mocodawca nie zgłaszali, że upoważnienie zostało zmienione. Przy odbiorze decyzji agent celny dopiero stwierdził, że nie jest upoważniony do odbioru egzemplarza dla importera ale odmowy nie udokumentował stosowanym pismem zawierającym oświadczenie mocodawcy, sporządzonym we właściwej, wiarygodnej formie. Po dacie wpisanej przy zmianie upoważnienia agencja celna odebrała w dniu 2 kwietnia 2003 r. kartę 1 A zgłoszenia celnego SAD [...] z dnia 2 kwietnia 2003 r. i w dniu 4 kwietnia 2003 r. dwa egzemplarze powiadomienia z dnia 3 kwietnia 2003 r.
Odnosząc się do zarzutu ustnych uzgodnień między Agencją Celną a Urzędem Celnym, organ odwoławczy podniósł , że w dokumentach znajdujących się w w/w Urzędzie, ani w dokumentach przesłanych przez skarżącą nie ma oświadczenia w przepisanej formie o odwołaniu upoważnienia z dnia 11 grudnia 2003 r. Upoważnienie to jest nadal zarejestrowane w rejestrze Urzędu Celnego pod pozycją 9.
Zdaniem Dyrektora Izby Celnej , do dnia przedstawienia organom celnym prowadzącym postępowanie w sprawie dokumentu zmieniającego pełnomocnictwo skarżącej dla Agencji Celnej "S." Sp. z o. o., organy celne mogły i powinny doręczać wszelką korespondencję skarżącej przez agencję celną. Doręczenie na adres bezpośrednio importera należy traktować jako nieobowiązkową, ale dopuszczalną formę realizowania pełnego informowania strony o stanie postępowania. Mocodawca powinien wiedzieć, że ustanowił pełnomocnika oraz jakie skutki procesowe pociąga za sobą ten fakt. Każde pismo, które zostało skierowane przez Urząd Celny w niniejszej sprawie do skarżącej tj. pismo z 3 kwietnia 2003 r. i decyzja 24 kwietnia 2003 r. zawierają informację, że kierowane jest również do Agencji Celnej "S." Sp. z o. o. Nie można zatem twierdzić, zdaniem organu odwoławczego, że przyjęty sposób korespondencji wprowadza strony w błąd.
Odebranie decyzji przez upoważnionego przedstawiciela pociąga za sobą skutki bezpośrednio skarżącej , gdyż działał on w ramach umocowania.
Zgodnie z art. 223 § 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od daty doręczenia stronie decyzji. W niniejszej sprawie początkiem biegu terminu jest dzień doręczenia decyzji. Jak wykazały powyższe ustalenia nastąpiło to skutecznie względem skarżącej w dniu 24 kwietnia 2003 r. Ostatni dzień terminu przypadał na dzień 8 maja 2003 r. , a ponieważ pismo zostało sporządzone w dniu 19 maja 2003 r. i nadane w polskiej placówce pocztowej również w dniu 19 maja 2003 r., należy stwierdzić, że złożenie odwołania nastąpiło z uchybieniem czternastodniowego terminu do złożenia odwołania. Odwołanie wniesione po terminie nie podlega rozpatrzeniu.
W dniu 19 listopada 2003 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęła skarga na powyższe postanowienie , w której skarżąca zarzuciła rażące naruszenie prawa materialnego, tj. art. 94 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, art. 105 Kodeksu cywilnego w związku z art. 137 § 4 Ordynacji podatkowej, polegające na doręczeniu decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 24 kwietnia 2003 roku pełnomocnikowi strony pomimo braku upoważnienia pełnomocnika do odbioru pism adresowanych do strony oraz rażące naruszenie przepisów postępowania tj. art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej polegające na stwierdzeniu , że odwołanie z dnia 19 maja 2003 roku od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 24 kwietnia 2003 roku zostało wniesione z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania pomimo zachowania przez stronę ustawowego 14-dniowego terminu do jego wniesienia.
W ocenie skarżącej zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Celnej zostało wydane z naruszeniem przepisów zarówno prawa materialnego jak i procesowego i z tęgo względu powinno ulec uchyleniu jako niezgodne z prawem.
Postępowanie w sprawach celnych regulują przepisy art. 262 - 2742 Kodeksu celnego. Zgodnie z art. 262 Kodeksu celnego do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV Ordynacji podatkowej, który to dział zawiera również unormowanie kwestii pełnomocnictwa w postępowaniu przed organami podatkowymi. Skarżąca podniosła, że udzielenie pełnomocnictwa w sprawach celnych, w szczególności pełnomocnictwa dla agencji celnej, jest unormowane przepisami art. 253 - 261 Kodeksu celnego. Przepisy te nie przewidują, aby pełnomocnictwo dla agencji celnej musiało być sporządzone w formie pisemnej pod rygorem nieważności i nie zastrzegają również żadnej formy dla odwołania takiego pełnomocnictwa przez mocodawcę. Przepisy Kodeksu celnego należy zatem uznać za obowiązujące w pierwszej kolejności przed przepisami Ordynacji podatkowej, jeśli chodzi o przedstawicielstwo w sprawach celnych.
Dyrektor Izby Celnej przytoczył treść art. 99 § 2 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym pełnomocnictwo ogólne powinno być pod rygorem nieważności udzielone na piśmie. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej forma ta jest konieczna także dla zmiany upoważnienia lub jego całkowitego odwołania. Z uwagi na to, że w trakcie postępowania w pierwszej instancji przed Naczelnikiem Urzędu Celnego skarżąca ani jej pełnomocnik nie przedstawili dokumentu zawierającego pisemne odwołanie pełnomocnictwa dla Agencji Celnej "S." do odbioru korespondencji, Dyrektor Izby Celnej uważa, że takie odwołanie było nieskuteczne, gdyż nie zostało dokonane w wymaganej formie pisemnej. W związku z tym, pomimo ustnego oświadczenia pełnomocnika o odwołaniu upoważnienia i takich samych twierdzeń mocodawcy, Dyrektor Izby Celnej uznał, że miał prawo dokonywać doręczeń pełnomocnikowi do dnia przedstawienia organom celnym dokumentu zmieniającego pełnomocnictwo.
W ocenie skarżącej stanowisko Dyrektora Izby Celnej w powyższej kwestii jest błędne i rażąco narusza obowiązujące przepisy dotyczące pełnomocnictwa. Oprócz wspomnianych wyżej przepisów Kodeksu celnego, pełnomocnictwo w sprawach podatkowych regulują również przepisy art. 136-137 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 137 § 4 Ordynacji podatkowej w zakresie nieuregulowanym w § 1 - 3a stosuje się przepisy prawa cywilnego. Oznacza to, że w braku odpowiednich regulacji w Ordynacji podatkowej należy posłużyć się przepisami kodeksu cywilnego dotyczącymi pełnomocnictwa i odpowiednio również przepisami kodeksu postępowania cywilnego dotyczącymi pełnomocnictwa procesowego.
Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 101 § 1 Kodeksu cywilnego pełnomocnictwo może być w każdym czasie odwołane. Skarżąca podkreśliła , że przepisy Kodeksu cywilnego nie zastrzegają żadnej formy odwołania pełnomocnictwa przez mocodawcę nawet w sytuacji, gdy forma taka była zastrzeżona dla udzielenia pełnomocnictwa (tak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 listopada 1998 roku, sygn. akt II CKN 866/97, opubl w OSNC 1999/3, poz. 66). Stanowisko Dyrektora Izby Celnej , że forma pisemna jest konieczna pod rygorem nieważności dla zmiany lub odwołania pełnomocnictwa udzielonego Agencji Celnej "S.", nie znajduje zatem żadnego uzasadnienia na gruncie obowiązujących przepisów. Obowiązek zachowania takiej formy nie wynika bowiem ani z przepisów Kodeksu celnego, ani też ze stosowanych posiłkowo przepisów Kodeksu cywilnego. Należy jednak zauważyć, że pomimo braku takiego obowiązku, strony dokonały zmiany pełnomocnictwa w formie pisemnej. Na dokumencie upoważnienia udzielonego Agencji Celnej "S." widnieje bowiem adnotacja z dnia 28 marca 2003 roku o skreśleniu punktu 7 upoważniającego pełnomocnika do odbioru korespondencji adresowanej do mocodawcy. Dokument ten został w trakcie postępowania okazany organom celnym, jednakże - zdaniem skarżącej - forma pisemna nie była w tym przypadku wymagana do ważności zmiany pełnomocnictwa.
Wniosek taki jest uzasadniony treścią art. 94 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, który stanowi, że wypowiedzenie pełnomocnictwa procesowego przez mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku do sądu z chwilą zawiadomienia go o tym. Skoro, zgodnie z art. 137 § 4 Ordynacji podatkowej, w kwestiach pełnomocnictwa nieuregulowanych w Ordynacji podatkowej stosuje się przepisy prawa cywilnego, to stosując odpowiednio art. 94 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, należy uznać, że wypowiedzenie pełnomocnictwa w postępowaniu podatkowym i celnym odnosi skutek prawny w stosunku do organu z chwilą zawiadomienia go o tym, nie zaś z chwilą dostarczenia organowi jakiegokolwiek dokumentu.
Z treścią art. 94 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego koresponduje przepis art. 105 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym jeżeli pełnomocnik po wygaśnięciu umocowania dokona w imieniu mocodawcy czynności prawnej w granicach pierwotnego umocowania, czynność prawna jest ważna, chyba że druga strona o wygaśnięciu umocowania wiedziała lub z łatwością mogła się dowiedzieć.
Jak wynika z akt sprawy, w dniu doręczenia decyzji Naczelnika Urzędu Celnego do rąk agenta celnego działającego w imieniu Agencji Celnej "S.", organ celny został przez tego agenta poinformowany, że nie jest on upoważniony do odbioru decyzji w imieniu skarżącej . Wobec tego słusznie Naczelnik Urzędu Celnego polecił doręczenie decyzji bezpośrednio stronie, skoro upoważnienie pełnomocnika do odbioru korespondencji wygasło. Strona, będąc wyłącznie uprawnioną do odbierania adresowanej do siebie korespondencji, odebrała egzemplarz decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w dniu 5 maja 2003 roku, a następnie, zachowując ustawowy 14-dniowy termin do wniesienia odwołania w dniu 19 maja 2003 roku wniosła od tej decyzji odwołanie.
W świetle przedstawionych okoliczności - zdaniem skarżącej -niezgodne z prawdą są ustalenia Dyrektora Izby Celnej, jakoby informacja o zmianie zakresu upoważnienia została ujawniona organom celnym dopiero w piśmie Agencji Celnej "S." z dnia 11 sierpnia 2003 roku (str. 5 uzasadnienia).
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, a dodatkowo wyjaśnił, że okolicznością bezsporną jest, iż decyzja wydana w stosunku do skarżącej Spółki przez Naczelnika Urzędu z dnia 24 kwietnia 2003r została odebrana w tym samym dniu przez upoważnionego pracownika Agencji Celnej "S." Sp. z o.o. Agencja ta występowała w imieniu i na rzecz skarżącej na podstawie udzielonego jej upoważnienia z dnia 10 grudnia 2002r. Z treści upoważnienia wynika, że agencja została umocowana do działania w formie przedstawicielstwa bezpośredniego, a w szczególności do wnoszenia odwołania i innych wniosków podlegających rozpatrzeniu przez organy celne oraz do odbierania wszelkich dokumentów , w tym kart 1 A. Przedmiotowe upoważnienie zostało określone jako ogólne i stałe.
Zgodnie z art. 254 § 4 Kodeksu celnego, czynności dokonane przez przedstawiciela w granicach upoważnienia, pociągają za sobą skutki bezpośrednio dla osoby, która ustanowiła przedstawiciela Z kolei z przepisu art.145 Ordynacji podatkowej wynika, że jeżeli strona postępowania działa przez przedstawiciela, pisma doręcza się przedstawicielowi.
Konsekwencją powyższej regulacji jest to, że doręczenie decyzji organu przedstawicielowi strony postępowania powoduje, iż termin do wniesienia odwołania od tej decyzji dla strony biegnie od daty doręczenia decyzji przedstawicielowi.
Wobec powyższego należy stwierdzić, że Naczelnik Urzędu Celnego, prowadzący postępowanie celne w I instancji, zobowiązany był do doręczenia decyzji przedstawicielowi skarżącej tj. Agencji celnej. W ocenie Dyrektora Izby Celnej naruszenie tego obowiązku i doręczenie decyzji z pominięciem Agencji celnej należałoby uznać za doręczenie wadliwe. Stanowiłoby to naruszenie jednej z podstawowych zasad postępowania, administracyjnego tj. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu - art.123 Ordynacji podatkowej, co z kolei dawałoby podstawę do wznowienia postępowania - art.240 § 1 pkt.4 Ordynacji podatkowej.
Powyższej oceny - zdaniem Dyrektora Izby Celnej - nie zmienia powoływana przez skarżącą okoliczność, że zakres upoważnienia udzielonego w przedmiotowej sprawie Agencji Celnej "S." został zmieniony w dniu 28 marca 2003r, poprzez wykreślenie punktu 7, dotyczącego odbioru przez agencję wszelkich dokumentów. Organy celne zostały poinformowane o zmianie zakresu upoważnienia dopiero w piśmie Agencji Celnej "S." Sp. z o.o. z dnia 11 sierpnia 2003r, a więc w toku postępowania odwoławczego. Do tego momentu organy celne obu instancji dysponowały egzemplarzem upoważnienia, na którym brak było jakiejkolwiek wzmianki o zmianie zakresu umocowania udzielonego agencji celnej. Jednocześnie podkreślenia wymaga fakt, że w trakcie postępowania toczącego się przed organem I instancji, pisma kierowane do skarżącej np. dwa egzemplarze pisma Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 03 kwietnia 2003 r., a także karta 8 zgłoszenia celnego SAD [...] z dnia 02 kwietnia 2003r , zostały osobiście odbierane przez upoważnionego pracownika w/w Agencji , a skarżąca nie kwestionowała uprawnień Agencji Celnej "S." do odbioru korespondencji w imieniu skarżącej.
W skardze skarżąca podniosła , że obowiązujące przepisy nie wymagają pisemnej formy dla zmiany lub odwołania pełnomocnictwa, i w związku z tym w omawianej sprawie wystarczającym było ustne poinformowanie organu I instancji przez agenta celnego, o braku upoważnienia do odbioru decyzji w imieniu Strony.
Odpowiadając na powyższy argument należy zauważyć, że zgodnie z art.137 §2 Ordynacji podatkowej pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone ustnie do protokołu. Wprawdzie przepisy w/w ustawy nie określają wprost, w jakiej formie powinna być dokonana zmiana pełnomocnictwa lub jego odwołanie, to jednak wydaje się, iż obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada pisemności (art.126 Ordynacji podatkowej) wymaga, by o fakcie zmiany bądź odwołania pełnomocnika, strona powiadomiła organ prowadzący postępowanie w takiej formie, w jakiej tego pełnomocnictwa udzieliła. Zgodnie z poglądem utrwalonym w doktrynie, zasada zgodnie z którą sprawy należy załatwiać w formie pisemnej , odnosi się nie tylko do aktu kończącego sprawę w danej instancji, tj. do decyzji bądź postanowienia, ale - w rozsądnym zakresie - również do wszystkich czynności w toku załatwiania tej sprawy, a więc do wszystkich "form" komunikowania się organu ze stroną oraz strony z organem. Jedną z takich czynności jest niewątpliwie zmiana zakresu udzielonego pełnomocnictwa.
Z powyższych względów, zdaniem Dyrektora Izby Celnej, skuteczne doręczenie skarżącej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 24 kwietnia 2003r nastąpiło w dniu 24 kwietnia 2003r, tj. w dacie doręczenia tej decyzji upoważnionemu pracownikowi Agencji Celnej "S." Sp. z o.o. Odebranie w/w decyzji przez agenta celnego pociągnęło za sobą skutki bezpośrednio dla skarżącej Spółki - zgodnie z art. 254 § 4 Kodeksu celnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, poz. 1271 ze zm.) , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie , gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa
W rozpatrywanej sprawie stan faktyczny nie jest sporny ; decyzja Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 24 kwietnia 2003 r. została doręczona w tym samym dniu agentowi celnemu W. F., który potwierdził jej odbiór na kopii będącej w posiadaniu organu celnego oraz drugi egzemplarz przedmiotowej decyzji został doręczony drogą pocztową skarżącej w dniu 5 maja 2003 r.
Spór dotyczy ustalenia, które z tych doręczeń wywołało skutki prawne w zakresie terminu do wniesienia odwołania, czy to dokonane z datą 24 kwietnia 2003 r, czy też z datą 5 maja 20003 r ?
Organ celny prezentuje pogląd, że skuteczne było doręczenie dokonane agentowi celnemu, który działał w charakterze pełnomocnika skarżącej, z kolei skarżąca nie zgadzając się z tym stanowiskiem, powołuje się na fakt odwołania udzielonego pełnomocnictwa w zakresie odbioru korespondencji . Zdaniem skarżącej .organ celny o odwołaniu pełnomocnictwa dowiedział się co najmniej w dniu 24 kwietnia 2003 r., gdyż w tym dniu o fakcie zmiany pełnomocnictwa ustnie poinformował agent celny odbierający decyzję. Wobec braku wyraźnego przepisu co do formy odwołania pełnomocnictwa skarżąca jest zdania , że forma ustna w tym zakresie jest dopuszczalna i skuteczna.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod katem jego zgodności z prawem należy stwierdzić , że zgodnie z art.254 § 1 i 2 Kodeksu celnego organ celny może zażądać od przedstawiciela przedstawienia pisemnego upoważnienia , określającego rodzaj udzielonego pełnomocnictwa oraz zakres czynności , do których jest upoważniony. Przedstawiciel dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis upoważnienia.
W rozpatrywanej sprawie organ celny I instancji skorzystał z uprawnienia wynikającego z przytoczonego wyżej przepisu , bowiem bezsporny jest fakt , że organ celny był w posiadaniu pisemnego upoważnienia udzielonego przez skarżącą dla agencji celnej .
O ile wskazany przepis określił pisemną formę upoważnienia do działania dla przedstawiciela , to ani ten , ani inne przepisy Kodeksu celnego nie regulują kwestii formy zmiany , czy odwołania tak udzielonego pełnomocnictwa. W związku z tym poprzez art.262 Kodeksu celnego należy sięgnąć do działu IV Ordynacji podatkowej. Art.137 tej ustawy, odnoszący się do pełnomocników dopuszcza możliwość udzielenia pełnomocnictwa na piśmie lub poprzez ustne zgłoszenie do protokołu ( z wyjątkiem § 3a). Przepis ten nie zawiera regulacji dotyczących zmiany , czy odwołania pełnomocnictwa , ale z uwagi na zasadę pisemności określoną w art.126 tej ustawy, zmiana i odwołanie pełnomocnictwa powinno nastąpić także na piśmie lub poprzez ustne zgłoszenie do protokołu. Zasada pisemności postępowania podatkowego oraz analogicznie - celnego , oznacza zachowanie określonej formy. Podkreślić należy , że postępowanie celne cechuje znaczny formalizm wyrażający się m.in. w stosowaniu określonych druków ( SAD , EUR , wniosek o zwrot cła). Niedopuszczalne jest ustne zgłaszanie żądań, ustna zmiana przedmiotu postępowania , czy analogicznie - ustna zmiana zakresu pełnomocnictwa , lub jego odwołanie . Ordynacja podatkowa , stosowana także w postępowaniu celnym , nie dopuszcza innej możliwości prowadzenia postępowania niż w formie pisemnej , a wyjątki od tej zasady muszą wynikać z wprost z przepisu ( dotyczy np. ruchu podróżnych).
Z uwagi na zasadę pisemności nie ma potrzeby sięgania do art.137 § 4 Ordynacji podatkowej, który odsyła w sprawach nieuregulowanych w zakresie pełnomocników do przepisów prawa cywilnego. Podkreślić przy tym należy , że dla celów niniejszej sprawy nie chodzi o formę zmiany lub odwołania pełnomocnictwa pomiędzy skarżącą, a agencją celną (w tym bowiem zakresie będą miały zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego), lecz o skuteczność tych zmian wobec organu administracji celnej .
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że wypowiedzenie pełnomocnictwa agencji celnej, min. w zakresie doręczania pism, odnosi skutek prawny w stosunku do organu celnego z chwilą pisemnego zawiadomienia go o tym , lub z chwilą zgłoszenia tego faktu ustnie do protokołu.
W rozpatrywanej sprawie organ celny został pisemnie powiadomiony o zmienionym zakresie pełnomocnictwa udzielonego Agencji celnej "S." pismem z dnia 11 sierpnia 2003 r., a więc na etapie postępowania odwoławczego. Zmiana pełnomocnictwa dokonana w dniu 28 marca 2003 r. nie była skuteczna wobec organów celnych w dniu 24 kwietnia 2003 r.
Termin do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 24 kwietnia 2003 r. Naczelnika Urzędu Celnego należy liczyć od dnia doręczenia tej decyzji agentowi celnemu W.F., tj. od dnia 24 kwietnia 2003 r., dlatego termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 8 maja 2003 r. Odwołanie nadane w urzędzie pocztowym w dniu 19 maja 2003 r. zostało złożone z uchybieniem terminu do jego wniesienia.
Argumentacja skargi dotycząca przekonania skarżącej o skuteczności wobec organu celnego dokonanej zmiany udzielonego pełnomocnictwa nie zasługuje na uwzględnienie wobec faktu, iż agent celny po dniu 28 marca 2003 r. odbierał korespondencję z urzędu celnego np. kartę 8 zgłoszenia celnego SAD [...] oraz pismo z dnia 3 kwietnia 2003 r. nr [...].
Nie znajdując podstaw do uznania , że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy , Sąd działając na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ) - orzekł jak w sentencji.