I SA/Kr 221/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje podatkowe dotyczące podatku od czynności cywilnoprawnych, uznając, że wartość rynkowa nieruchomości nie została prawidłowo ustalona.
Sprawa dotyczyła określenia podatku od czynności cywilnoprawnych od zakupu lokalu mieszkalnego. Organ podatkowy uznał, że podana przez kupującego wartość rynkowa jest zaniżona i wezwał do jej podwyższenia. Po odmowie strony, powołano biegłego, który ustalił wyższą wartość. Skarżący kwestionował prawidłowość opinii biegłego i postępowania podatkowego, wskazując na nieuwzględnienie stanu lokalu po remoncie oraz spadku cen. Sąd administracyjny uchylił decyzje organów obu instancji, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności w zakresie rzetelnego ustalenia wartości rynkowej nieruchomości.
Skarżący K. M. zakupił spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego za kwotę 100.000 zł. Organ I instancji uznał, że wartość rynkowa nieruchomości nie odpowiadała wartości podanej w umowie i wezwał do jej podwyższenia. Po odmowie skarżącego, organ powołał biegłego rzeczoznawcę, który ustalił wartość nieruchomości na 141.800 zł, stosując metodę porównawczą i opierając się na cenach transakcyjnych z okresu od sierpnia 2008 r. do maja 2009 r., uwzględniając mieszkania w stanie do remontu. Skarżący odwołał się od decyzji, zarzucając nieuwzględnienie kosztów remontu, spadku cen mieszkań w 2009 r. oraz błędy w postępowaniu biegłego. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Sąd, badając sprawę, doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na stwierdzone naruszenie przepisów postępowania podatkowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał, że ustalenie wartości rynkowej powinno uwzględniać nie tylko przeciętne ceny, ale także stan i stopień zużycia rzeczy. Opinia biegłego nie była wystarczająco precyzyjna w zakresie oceny stanu technicznego lokalu i wpływu remontu na jego wartość. Sąd podkreślił, że organy podatkowe powinny rzetelnie wyjaśnić stan faktyczny sprawy, a opinia biegłego nie jest bezwzględnie wiążąca. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji, nakazując ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem wskazanych przez sąd uchybień.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, wartość rynkowa nie została prawidłowo ustalona, ponieważ organy podatkowe nie doprowadziły do rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności nie oceniły wystarczająco stanu technicznego lokalu i wpływu remontu na jego wartość, a także nie uwzględniły spadku cen na rynku nieruchomości.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że opinia biegłego była nieprecyzyjna i nie uwzględniała wszystkich istotnych czynników, takich jak stan lokalu po remoncie i spadek cen. Organy podatkowe nie podjęły wystarczających działań dowodowych, aby rzetelnie ustalić wartość rynkową nieruchomości, co naruszyło zasady postępowania podatkowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (13)
Główne
p.p.s.a. art. 134 § par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
o.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 187 § par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 188
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
u.p.c.c. art. 6 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych
u.p.c.c. art. 6 § ust. 2
Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych
u.p.c.c. art. 6 § ust. 3
Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych
u.p.c.c. art. 6 § ust. 4
Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 3 § par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewystarczające wyjaśnienie stanu technicznego lokalu przez biegłego. Nieuwzględnienie przez organy podatkowe kosztów remontu poniesionych przez skarżącego. Nieuwzględnienie przez organy podatkowe spadku cen mieszkań na rynku w 2009 roku. Brak rzetelnej oceny opinii biegłego przez organy podatkowe. Naruszenie zasady prawdy obiektywnej w postępowaniu podatkowym.
Odrzucone argumenty
Zarzut braku doręczenia kopii opinii biegłego (sąd uznał, że skarżący miał możliwość zapoznania się z opinią i nie skorzystał z niej). Argumenty dotyczące sytuacji rodzinnej lub majątkowej podatnika. Argumenty dotyczące planowanych remontów w przyszłości lub kosztów wynikających ze zdarzeń losowych.
Godne uwagi sformułowania
wartość przedmiotu sprzedaży uwzględniona w umowie kupna sprzedaży nie odpowiada wartości rynkowej nieruchomości organ ten wezwie podatnika do jej określenia, podwyższenia lub obniżenia organ podatkowy dokona jej określenia z uwzględnieniem opinii biegłego kontrola zgodności z prawem dotyczy właściwości organu administracyjnego w sprawie, jego kompetencji do załatwienia spraw decyzjami administracyjnymi, poprawnego zastosowania przepisów postępowania administracyjnego oraz załatwienia sprawy na podstawie prawidłowo stosowanych, pod względem zakresu obowiązywania i treści, przepisów prawa materialnego Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami, wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną stwierdzone naruszenie przepisów postępowania podatkowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania wartość rynkową przedmiotu czynności cywilnoprawnej określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich stanu i stopnia zużycia nie wolno pominąć przy ustalaniu wartości rynkowej, stanu i stopnia zużycia rzeczy i poprzestać wyłącznie na przeciętnych cenach treść opinii nie jest bezwzględnie wiążąca dla organu podatkowego, lecz podlega jego ocenie organy podatkowe winny podejmować wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego nie można zaakceptować późniejszych czynności podejmowanych przez organy podatkowe, w szczególności w zakresie jakim miałyby prowadzić do wniosku, iż postępowanie doprowadziło do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy opinia biegłego winna potwierdzać /lub negować/ fakt wykonania przez podatnika generalnego remontu w zakresie, który on wskazywał i dokumentował rachunkami skarżący wielokrotnie wskazywał na fakt znacznego spadku cen lokali mieszkalnych, zauważalnego na rynku nieruchomości w początkach 2009r.
Skład orzekający
Stanisław Grzeszek
przewodniczący
Urszula Zięba
sprawozdawca
Bogusław Wolas
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie wartości rynkowej nieruchomości dla celów podatku od czynności cywilnoprawnych, obowiązki organów podatkowych w zakresie postępowania dowodowego, ocena opinii biegłego, uwzględnianie stanu technicznego i remontów przy wycenie, wpływ zmian cen rynkowych na ustalenie wartości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania wartości rynkowej lokalu mieszkalnego, ale zasady postępowania i oceny dowodów mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne ustalenie wartości rynkowej nieruchomości dla celów podatkowych i jakie błędy mogą popełnić organy podatkowe, co prowadzi do uchylenia decyzji. Jest to praktyczny przykład dla podatników i prawników zajmujących się sprawami podatkowymi.
“Czy organ podatkowy może zignorować remont mieszkania i spadek cen przy ustalaniu podatku?”
Dane finansowe
WPS: 100 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Kr 221/10 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2010-06-08 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2010-02-16 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Bogusław Wolas Stanisław Grzeszek /przewodniczący/ Urszula Zięba /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty Hasła tematyczne Podatek od czynności cywilnoprawnych Sygn. powiązane II FSK 2378/10 - Wyrok NSA z 2012-05-31 Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 3 par. 2, art. 134 par. 1, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. 2005 nr 8 poz 60 art. 122, art. 187 par. 1, art. 188, art. 191 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn. Dz.U. 2007 nr 68 poz 450 art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz ust.2,3 Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych - tekst jedn. Sentencja Sygn. akt I SA/Kr 221/10 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 czerwca 2010r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Sędziowie: WSA Bogusław Wolas, WSA Urszula Zięba (spr), Protokolant: Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2010r., sprawy ze skargi K. M., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 18 grudnia 2009r. nr [...], w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych, I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. określa, że decyzje wymienione w punkcie I nie mogą być wykonane do chwili prawomocności wyroku. Uzasadnienie I SA/Kr 221/10 UZASADNIENIE Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia 21 września 2009 roku nr [...] wydaną na podstawie art. 21 § 1 pkt 1 i § 3, art. 53 § 1 i § 4 oraz art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60, z późn. zm.), art. 1 ust 1 oraz art.. 6 ust. 1,2 i 3 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2007 r. nr 68, poz. 450 z późn. zmianami) określił K. M. zobowiązanie podatkowe od dokonanej aktem notarialnym z dnia 9 lutego 2009 r., Rep. [...] czynności cywilnoprawnej w kwocie: 2.836, 00 złotych. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ I instancji podał, iż dnia 9 lutego 2009r. pomiędzy M. i B. B., jako sprzedającymi a K. M., jako kupującym została zawarta umowa kupna-sprzedaży spółdzielczego, własnościowego lokalu mieszkalnego o pow. 46.80 m2 położonego w T., oś Z. . Podana przez strony transakcji cena nieruchomości opiewała na kwotę: 100.000 złotych. Po dokonaniu analizy powyższego aktu, organ I instancji uznał, iż wartość przedmiotu sprzedaży uwzględniona w umowie kupna sprzedaży nie odpowiada wartości rynkowej nieruchomości z dnia dokonania transakcji. W związku z powyższym, Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 26 czerwca 2009 roku wszczął postępowanie w sprawie określenia podatku od opisanej powyżej czynności cywilnoprawnej i jednocześnie na podstawie art. 6 ust. 3 i 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych wezwał stronę do podwyższenia podanej przez nią wartości rynkowej nieruchomości do kwoty: 131. 040,-złotych. Strona kupująca – K. M. w piśmie z dnia 9 lipca 2009 roku nie wyraził zgody na podwyższenie wartości nieruchomości do proponowanej kwoty, podając, iż nie pozwala mu na to wstępna analiza cen mieszkań z miesiąca lutego 2009 roku a także fakt, iż zakupił mieszkanie w stanie nie zdatnym do bezpośredniego zamieszkania i w związku z tym musiał dokonać szeregu nakładów, czego nie uwzględnia wycena dokonana przez Urząd Skarbowy. Strona wskazywała, iż w lutym 2009 roku ceny mieszkań gwałtownie spadły, przez co nieuprawnione jest sięganie przy wycenie nieruchomości do cen mieszkań z innego okresu, choćby z 2008 r. W trakcie postępowania strona przedłożyła dowody w postaci fotografii dokumentujących przebieg remontu w zakupionym mieszkaniu, a także faktury VAT, rachunki i umowy mające na celu wykazanie wysokość kosztów poniesionych w związku z tym remontem, oraz płytę CD obrazującą stan lokalu. Celem ustalenia wartości rynkowej przedmiotu transakcji organ powołał biegłego rzeczoznawcę majątkowego, posiadającego uprawnienia Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, zlecając wydanie opinii na okoliczność ustalenia wartości rynkowej lokalu mieszkalnego położonego w T., Oś. Z. Dnia 17 sierpnia 2009 roku biegła rzeczoznawca majątkowy dokonała wizji lokalnej mieszkania, przy uczestnictwie strony – K. M., który złożył oświadczenie o stanie lokalu w dniu jego nabycia. Oświadczenie to przytoczono w treści opinii. Biegły rzeczoznawca M. P. sporządziła operat szacunkowy w którym wartość nieruchomości została ustalona na kwotę: 141. 800 złotych. Określenia tej kwoty dokonano stosując metodę porównawczą, porównywania parami. Podstawą ustalenia porównywalnych cen transakcyjnych były kontrakty kupna sprzedaży z okresu 11 sierpnia 2008 r. do 27 maja 2009 roku. Przeważająca większość przyjętych do porównania transakcji uwzględniała mieszkania w stanie do remontu. Dnia 31 sierpnia 2009 roku strona została powiadomiona o możliwości wypowiedzenia się w terminie 7 dniowym co do zebranego materiału dowodowego. Z możliwości tej jednak nie skorzystała. W odwołaniu od decyzji Urzędu Skarbowego z dnia 21 września 2009 roku podatnik wskazywał na fakt nieuwzględnienia w wydanej opinii faktu dokonania generalnego remontu po zakupie mieszkania oraz kosztów tego remontu, nieuwzględnienia spadku cen mieszkań w początkach 2009 roku oraz zarzucał niekompetentne przeprowadzenie postępowania podatkowego. Stawiał również zarzuty co do czynności biegłej polegające na tym, iż nie został powiadomiony o zamiarze oględzin mieszkania i o dacie dokonania tej czynności. Podnosił, że opinia nie uwzględnia argumentacji prezentowanej przez stronę, a biegła nie dokonała całościowych oględzin mieszkania, odbierając jedynie w przedpokoju informacje od obecnych domowników. Nie doręczono też skarżącemu opinii, co spowodowało niemożność sformułowania zarzutów przed wydaniem decyzji przez organ podatkowy. Decyzją z dnia 18 grudnia 2009 roku nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia wskazywano na art. 6 ust. 3 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych w brzmieniu obowiązującym w dniu dokonania czynności cywilnoprawnej stanowiący, że jeżeli podatnik nie określi wartości przedmiotu czynności cywilnoprawnej lub wartość określona przez niego nie odpowiada, według oceny organu podatkowego, wartości rynkowej, organ ten wezwie podatnika do jej określenia, podwyższenia lub obniżenia, w terminie nie krótszym niż 14 dni od dnia doręczenia wezwania, podając jednocześnie wartość według własnej, wstępnej oceny. Natomiast. art. 6 ust. 4 stanowi o tym, że jeżeli podatnik, pomimo wezwania, o którym mowa w ust. 3, nie określił wartości lub podał wartość nieodpowiadającą wartości rynkowej, organ podatkowy dokona jej określenia z uwzględnieniem opinii biegłego lub przedłożonej przez podatnika wyceny rzeczoznawcy. Powołując się na wyżej opisaną regulację organ odwoławczy uzasadniał iż konsekwencją niezastosowania się podatnika do wezwania z dnia 26 czerwca 2009 roku mającego na celu podwyższenie wstępnej oceny wartości nieruchomości stanowiącej przedmiot czynności cywilnoprawnej było powołanie przez organ biegłego, który ocenił wartość nieruchomości według średnich cen rynkowych nieruchomości na dzień dokonania czynności cywilnoprawnej. Organ dokonał też oceny przesłanek jakimi kierował się biegły przy wydaniu opinii i stwierdził, iż nie naruszają one zasad sporządzania operatu szacunkowego wynikających ze Standardów Zawodowych Rzeczoznawców Majątkowych oraz innych przepisów szczegółowych, w tym samej ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Organ odwoławczy odpowiadając na zarzuty odwołania uzasadniał, iż przeprowadzony przez stronę remont mieszkania po jego zakupie został uwzględniony przez biegłą poprzez posłużenie się w operacie cenami transakcyjnymi mieszkań o statusie "do remontu". Nie dopatrzył się też, aby Naczelnik Urzędu Skarbowego wydając decyzję z dnia 21 września 2009 roku naruszył przepisy postępowania, prawa materialnego, czy błędnie ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, co uzasadniało podzielenie argumentacji organu I instancji. Na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 7 października 2009 roku strona odwołująca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarga zawierała m.in.: zarzut nieuwzględnienia całości zgromadzonego w sprawie materiału, w tym faktur i rachunków przedłożonych przez stronę, oparcie się przez biegłą na cenach transakcji sprzedaży mieszkań w okresie poprzedzającym i następującym po chwili dokonania czynności cywilnoprawnej. Rozwinięciem zarzutów skargi były okoliczności wskazywane wcześniej w odwołaniu, uzasadniające – zdaniem skarżącego – uznanie skargi za zasadną w świetle okoliczności faktycznych sprawy i popełnionych w trakcie postępowania uchybień. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Kontrola zgodności z prawem dotyczy właściwości organu administracyjnego w sprawie, jego kompetencji do załatwienia spraw decyzjami administracyjnymi, poprawnego zastosowania przepisów postępowania administracyjnego oraz załatwienia sprawy na podstawie prawidłowo stosowanych, pod względem zakresu obowiązywania i treści, przepisów prawa materialnego. Z mocy art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami, wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podniosła w trakcie toczącego się postępowania sądowo-administracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego. Kierując się wyżej wskazanymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych ustaw, Sąd doszedł do przekonania, że skarga K. M. zasługuje na uwzględnienie z uwagi na stwierdzone naruszenie przepisów postępowania podatkowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania i w konsekwencji spowodowało niemożność oceny, czy powołane niżej przepisy prawa materialnego zostały prawidłowo zastosowane. Przedmiotem kontroli Sądu pod względem zgodności z prawem było rozstrzygnięcie organów podatkowych, określających K. M. wysokość zobowiązania w podatku od czynności cywilnoprawnych od umowy sprzedaży spółdzielczego, własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, położonego w Trzebini na os. ZWM, zawartej dnia 9 lutego 2009r. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (tekst jednolity - Dz. U. 2007r. nr 68 poz.450 - zwanej dalej u.p.c.c.) podstawę opodatkowania stanowi przy umowie sprzedaży - wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego. Według ust. 2 art. 6 u.p.c.c. wartość rynkową przedmiotu czynności cywilnoprawnej określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich stanu i stopnia zużycia, oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju, z dnia dokonania tej czynności, bez odliczenia długów i ciężarów. Z kolei art. 6 ust. 3 tej ustawy stanowi, że jeżeli strony czynności cywilnoprawnej nie określiły wartości przedmiotu tej czynności lub wartość określona przez strony nie odpowiada, według oceny organu podatkowego, jej wartości rynkowej, organ ten wezwie strony do jej określenia, podwyższenia lub obniżenia, w terminie nie krótszym niż 14 dni od dnia doręczenia wezwania, podając jednocześnie wartość według własnej, wstępnej oceny. Natomiast w myśl postanowień ust. 4 tego artykułu, jeżeli strony, pomimo wezwania, o którym mowa w ust. 3, nie określiły wartości lub podały wartość która nie odpowiada wartości rynkowej, organ podatkowy dokona jej określenia na podstawie opinii biegłego. W niniejszej sprawie organ podatkowy w sposób prawidłowy przeprowadził opisaną wyżej procedurę. Po bezskutecznym wezwaniu strony do podwyższenia wartości nieruchomości, do wartości wstępnie samodzielnie określonej, organ postanowieniem z dnia 14 lipca 2007 roku dopuścił dowód z opinii biegłego na okoliczność ustalenia wartości rynkowej nieruchomości stanowiącej przedmiot czynności cywilnoprawnej. Badając dalszy tok postępowania w sprawie nie można jednak zaakceptować późniejszych czynności podejmowanych przez organy podatkowe, w szczególności w zakresie jakim miałyby prowadzić do wniosku, iż postępowanie doprowadziło do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy oraz, iż sporządzona w niniejszej sprawie opinia biegłego w sposób prawidłowy odzwierciedla wartość rynkową nabytego przez skarżącego lokalu. Ponieważ określenie wartości rynkowej nieruchomości wywołuje istotne skutki prawne, winno być dokonane rzetelnie i z należytą starannością, w sposób wskazujący na uwzględnienie wszystkich przewidzianych w art. 6 ust. 2 u.p.c.c., elementów składających się na "wartość rynkową przedmiotu czynności cywilnoprawnej" (por. wyrok NSA z 27.05.1998r. sygn. akt I SA/Lu 527/97 Lex. Nr 35966). W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że ustalanie wartości rynkowej następuje nie tylko na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości, ale również z uwzględnieniem stanu i stopnia zużycia rzeczy. Kryterium zatem podstawowym przy ustalaniu wartości rynkowej mają być przeciętne ceny stosowane w danej miejscowości, natomiast kryterium dodatkowym (uzupełniającym) ma być stan i stopień zużycia rzeczy. Do takiego wniosku może prowadzić użycie przez ustawodawcę w treści art. 6 ust. 2 ustawy podatkowej zwrotu "z uwzględnieniem". Należy wyraźnie podkreślić, że między kryterium "przeciętnych cen" a kryterium "stan i stopień zużycia" występuje określony związek. Oznacza to, że nie wolno pominąć przy ustalaniu wartości rynkowej, stanu i stopnia zużycia rzeczy i poprzestać wyłącznie na przeciętnych cenach, ponieważ użycie zwrotu "z uwzględnieniem" wymaga łącznego stosowania kryteriów określonych w komentowanym przepisie. Komentowane przepisy art. 6 ust. 2-4 ustawy podatkowej, łącznie tworzą więc zobiektywizowane kryteria ustalania wartości przedmiotu czynności cywilnoprawnej stanowiącej podstawę wymiaru należnego podatku. Sposób ustalenia tej wartości nie może być oderwany od miejsca i daty zawarcia transakcji, gdyż warunki popytu i podaży mają istotny wpływ na taką wartość. Ponadto przy ustalaniu omawianej wartości należy uwzględniać stan techniczny, wyposażenie, standard /istniejące w dacie nabycia/ oraz inne parametry mające wpływ na wartość rynkową. Prowadząc postępowanie w analizowanym zakresie nie można też zapominać, iż pomimo zawartej w przepisie dyrektywy, że określenia wartości rynkowej dokonuje się "z uwzględnieniem opinii biegłego", treść opinii nie jest bezwzględnie wiążąca dla organu podatkowego, lecz podlega jego ocenie, o której mowa w przepisie art. 191 Ordynacji podatkowej (wyrok NSA z 29 sierpnia 1997 r., SA 93/96, LEX nr 31598 oraz powołany wyżej wyrok WSA w Łodzi z 9 marca 2004 r., I SA/Łd 292/03, Prz. Pod. 2004, nr 10, s. 60), jak każdy inny dowód. Przypomnieć jednocześnie należy, że stosownie do art. 122 Ordynacji podatkowej, w toku postępowania organy podatkowe winny podejmować wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Przepis ten wyraża zasadę prawdy obiektywnej (materialnej), która jest jedną z najważniejszych zasad postępowania. Zasada prawdy obiektywnej ma wpływ na ukształtowanie całego postępowania, a zwłaszcza na rozłożenie ciężaru dowodu. Z zasady tej wynika dla organu obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz (prawidłowy stan faktyczny) i w efekcie prawidłowo zastosować przepisy. Do zasady prawdy materialnej nawiązują także reguły postępowania dowodowego zawarte w art. 187 § 1, 188 i 191 Ordynacji podatkowej, które ją konkretyzują i rozwijają. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie akceptowana jest teza według, której "zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji" (por. wyrok NSA z dnia 29 września 1997 r., I SA/Wr 700/97, LEX nr 27107, por. również wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2002 r., I SA/Łd 1596/2001, niepubl.). W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy, zastosowanie przez organ podatkowy trybu określonego w art. 6 ust. 4 ustawy podatkowej, w żadnym przypadku nie uzasadniało bezkrytycznej aprobaty dokonanej ekspertyzy i nie zwalniało organu od obowiązku poczynienia samodzielnych ustaleń faktycznych, zwłaszcza w sytuacji gdy podatnik zgłaszał jeszcze przed wydaniem opinii, a następnie w odwołaniu, liczne wątpliwości i zarzuty. Podnoszone przez stronę argumenty, tak w czasie postępowania, następnie w odwołaniu i aktualnie w skardze, konsekwentnie doprowadziły do wykazania, iż sporządzona w sprawie opinia, bez jej uzupełnienia i bez uzupełnienia postępowania dowodowego w sprawie nie jest miarodajna dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W sytuacji, gdy opinia zawierała w części podstawowej opis "stanu lokalu w dniu nabycia ustalony na podstawie oświadczenia złożonego rzeczoznawcy", wskazujący na konieczność przeprowadzenie generalnego remontu, organy podatkowe − działając według zasad wynikających z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej − winny doprowadzić do jednoznacznej wypowiedzi biegłego w tym przedmiocie. a nie poprzestać tylko na jej przytoczeniu, bez wgłębienia się w te ustalenia opinii, które były negowane przez stronę. Winny też, uwzględniając złożone do akt rachunki na zakupy remontowe, rozważyć konieczność przeprowadzenia własnego postępowania dowodowego w tym względzie. W rozpoznawanej sprawie organ I instancji nie prowadził – poza opinią biegłego – żadnego postępowania dowodowego w sprawie. W uzasadnieniu decyzji przedstawił jedynie jakie dokumenty podatnik załączył do akt sprawy dla wykazania poniesienia kosztów remontu lokalu i zakresu remontu, jednakże dokumentów tych w kontekście stanu technicznego lokalu w dacie nabycia, nie ocenił i nie rozważył związanych z tym okoliczności. Nie przesłuchał też skarżącego co do tych okoliczności, jak również nie ocenił w ogóle opinii biegłego, przyjmując jedynie bezkrytycznie ustaloną opinią wartość nieruchomości. Organ odwoławczy natomiast oceny takiej dokonał, w oderwaniu jednakże od zarzutów odwołania i bez spostrzeżenia, że opinia ta nie jest jednoznaczna w zakresie przyjętego do oceny stanu technicznego lokalu. Biegła bowiem mimo, iż zawarła w swej opinii dane dotyczące stanu technicznego lokalu w chwili nabycia "według oświadczenia podatnika" − nie określiła w jakim zakresie to oświadczenie, wskazujące na konieczność wykonania generalnego remontu miało wpływ na ustaloną wartość rynkową. Z opinii wywnioskować można jedynie, że oświadczenie to spowodowało przyjęcie do porównania cen przeciętnych, w większości cen lokali "do remontu". Tej metodyki działania nie sposób zaakceptować bowiem skoro przyjmujemy założenie, że lokal oceniany jest ogólnie "do remontu", to przedmiotem oceny porównawczej winny być lokale wyłącznie "do remontu" a czynnikiem różnicującym ich wartość winien być zakres koniecznego do wykonania remontu, oceniany na datę nabycia lokalu. Nie sposób bowiem nie zauważyć, że pojęcie "do remontu" nie jest jednoznaczne i odnosić się może do bardzo zróżnicowanych stanów lokali. Oczywiste dla Sądu jest, iż podejście porównawcze polega na określeniu wartości nieruchomości przy założeniu, że wartość ta odpowiada cenom, jakie uzyskano za nieruchomości podobne, które były przedmiotem obrotu rynkowego, ceny korygowane być jednak winne indywidualnie ze względu na cechy różniące nieruchomości podobne od nieruchomości szacowanej. W tym też ujęciu zastosowanie przyjętej metody porównania parami wymagało przede wszystkim odniesienia się do zasadniczej kwestii spornej, a mianowicie wykazywanego przez skarżącego złego stanu faktycznego lokalu, wymuszającego konieczność przeprowadzenia generalnego remontu, która, jak już wskazano wyżej, ani nie została dostatecznie wyjaśniona przez biegłego, ani też rozważona i oceniona przez organy podatkowe. Zdaniem Sądu, opinia biegłego winna potwierdzać /lub negować/ fakt wykonania przez podatnika generalnego remontu w zakresie, który on wskazywał i dokumentował rachunkami. Te ustalenia winny stać się z kolei podstawą dla biegłego do oceny porównawczej pomiędzy lokalami o podobnym stanie technicznym "do remontu", nie zaś pomiędzy takimi lokalami a lokalami w stanie dobrym czy zadawalającym. Porównanie pomiędzy wszystkim kategoriami lokali a następnie podwyższenie lub obniżenie wartości lokalu o matematycznie wyliczone współczynniki − bez uwzględnienia cech indywidualnych ocenianego lokalu − doprowadziło do sporządzenia opinii abstrakcyjnej i niezindywidualizowanej. Nie sposób też nie zauważyć, iż przedmiotem ostatecznego porównania były transakcje zbycia lokali mieszkalnych dokonane w drugiej połowie 2008r, wcześniej uwzględniano jeszcze transakcje z kwietnia i maja 2009r. Tymczasem skarżący wielokrotnie wskazywał na fakt znacznego spadku cen lokali mieszkalnych, zauważalnego na rynku nieruchomości w początkach 2009r. W sytuacji gdy sporna transakcja miała miejsce w 9 lutego 2009r. była to okoliczność istotna dla sprawy i nawet jeżeliby nie było w początkach 2009r. transakcji zbycia porównywalnych lokali w T., biegła winna dokonać oceny tek kwestii w zakresie swej znajomości rynku nieruchomości, czego jednak – przy aprobacie organów podatkowych – zaniechała. W konsekwencji powyższego, analiza uzasadnienia stanowiska organu odwoławczego w kwestii omawianej opinii, nie może prowadzić do wniosku, że mogła ona stanowić w postępowaniu podatkowym dowód będący podstawą wydania decyzji w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych, w sytuacji, gdy jakkolwiek wskazywała ona wartość rynkową nieruchomości, to jednak nie można jej − w ocenie Sądu przypisać przymiotu wypowiedzi jednoznacznych i precyzyjnych. Co się tyczy kwestii wydania skarżącemu kopii opinii biegłego, Sąd zauważa, iż z akt podatkowych wynika że podatnik nie zwracał się w tym przedmiocie do organów podatkowych na piśmie. Stąd też trudno postawić aktualnie zarzut, że kopia takiej opinii nie została mu wydana. Niewątpliwym jest natomiast fakt, iż skarżący miał możliwość zapoznania się z opinią, z czego jednak nie skorzystał, przyczyniając się tym zaniechaniem do nieuzupełnienia opinii jeszcze przed wydaniem decyzji przez organ I instancji. Reasumując, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, rzeczą organów będzie doprowadzenie do usunięcia opisanych wyżej mankamentów przeprowadzonego postępowania, a to; rozważenie konieczności przeprowadzenia dowodów na okoliczność zakresu wykonanego remontu, w tym dowodu z zeznań skarżącego czy też z rachunków dotyczących wykonanych w spornym lokalu prac remontowych, uzupełnienie sporządzonej przez biegłego opinii, ze wskazaniem na jakich założeniach faktycznych ma być ona oparta, a następnie dokonanie powtórnej analizy zebranego i uzupełnionego materiału dowodowego i danie temu wyrazu w uzasadnieniu wydanej decyzji. Zauważyć równocześnie należy, że nie wszystkie argumenty i zarzuty skarżącego mogą podlegać uwzględnieniu. W szczególności, w zakresie odnoszenia się przy ustalaniu wartości rynkowej do cen lokalu mieszkalnego sprzedanego w podobnym okresie w Ł., czy też w zakresie odliczania od ustalonej wartości rynkowej kosztów wykonanego przed zamieszkaniem remontu, jak również kosztów, których poniesienie jest planowane w przyszłości, czy też kosztów wynikających ze zdarzeń losowych mających miejsce obecnie /zalanie mieszkania, działania administracji budynku/. Na ustalenie wartości rynkowej nie mogą mieć też wpływu okoliczności związane z sytuacją rodzinną lub majątkową podatnika. Okoliczności te nie są bowiem objęte zakresem norm prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie. Z tych wszystkich względów, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Sąd zaskarżoną decyzję uchylił, wraz z decyzją organu I instancji. O kosztach nie orzeczono z uwagi na fakt, iż skarżący, któremu ewentualnie te koszty na podstawie art. 200 ustawy mogłyby być przyznane, był w całości zwolniony od kosztów sądowych.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI