I SA/Kr 2136/11

I SA/Kr 2136/11 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2012-02-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-12-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Jakimowicz
Grażyna Firek /sprawozdawca/
Paweł Dąbek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
II FSK 1838/12 - Wyrok NSA z 2014-06-30
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargi
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
art. 162,228
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Sygn. akt I SA/Kr 2136/11 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 lutego 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Paweł Dąbek, Sędzia: WSA Grażyna Firek (spr.), Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: Aleksandra Osipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2012 r., sprawy ze skarg S. i M. P., na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 3 listopada 2011 r. Nr[...], [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania - skargi oddala -
Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją znak [...], wydaną dnia 8 sierpnia 2011r., określił zobowiązanie S.P. i M.P. w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2005 w kwocie 13.953 zł.
S.P. i M.P. wnieśli od powyższej decyzji odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Reprezentujący ich doradca podatkowy M.K. wskazał – uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu – że w chwili odbioru decyzji nie było go w kancelarii, ponieważ uległ ciężkiemu wypadkowi motocyklowemu. Przeszedł operację, nadal znajduje się na zwolnieniu lekarskim i wcześniej nie był w stanie napisać odwołania.
Postanowieniem z dnia 3 listopada 2011r., znak [...], wydanym na podstawie art. 162 § 1 i § 2, art. 163 § 2 oraz art. 216 o.p., Dyrektor Izby Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Organ odwoławczy przytoczył treść art. 162 § 1 i § 2 o.p., wskazując, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy. Jedną z przesłanek przywrócenia terminu jest brak winy w uchybieniu terminowi. Mogą go uzasadniać jedynie takie okoliczności, które mają charakter nadzwyczajny. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalnej, gdy strona dopuściła się lekkiego chociażby niedbalstwa. To na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że dochowała należytej staranności,
a dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od niej.
Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, w niniejszej sprawie argumenty wniosku oraz przedstawione zwolnienia lekarskie nie stanowią wystarczającego uzasadnienia dla przyjęcia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Pełnomocnik nie wykazał, że nie mógł przy dochowaniu należytej staranności dokonać czynności w terminie, ani wyręczyć się inną osobą. Nie odniósł się również do charakteru choroby, który mógłby stanowić okoliczność uniemożliwiającą terminowe wniesienie odwołania. Samo zwolnienie lekarskie nie może być potwierdzeniem braku winy
w uchybieniu terminu. Ze zwolnień, przedłożonych w niniejszej sprawie nie wynika, aby choroba uniemożliwiała napisanie i wysłanie odwołania, tym bardziej, że zgodnie z ich treścią pełnomocnik mógł chodzić, nie był więc obłożnie chory. Nadto odwołanie zostało wniesione w czasie pobytu pełnomocnika na zwolnieniu lekarskim.
Wydanym w tej samej dacie postanowieniem znak [...] Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 216 i art. 228 o.p., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu wskazał, że skarżący w dniu 26 lipca 2011r. ustanowili pełnomocnika. Decyzja organu pierwszej instancji została doręczona na adres pełnomocnika w dniu 11 sierpnia 2011r. Termin do wniesienia odwołania upływał
w dniu 25 sierpnia 2011r., zaś odwołanie zostało złożone w dniu 26 sierpnia 2011r., a zatem już po upływie terminu.
S.P. i M.P. wnieśli w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargi na oba powyższe postanowienia. Skarga na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania została zarejestrowana pod sygnaturą akt I SA/Kr 2136/11, zaś skarga na postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania – pod sygnaturą akt
I SA/Kr 2137/11.
Skarżący w obu skargach podnieśli zarzut naruszenia art. 162 § 1, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 i art. 192 o.p. jako mających zasadniczy wpływ na wynik sprawy, a nadto art. 120, art. 122 § 1, art. 123 § 1, art. 124, art. 191 i art. 192 o.p., wskazując na naruszenie zasady równości wobec prawa, wyrażoną w art.
2 Konstytucji RP.
Pełnomocnik w uzasadnieniu skarg wskazał, że nie miał wpływu na swoje postępowanie w czasie, gdy biegł termin do wniesienia odwołania. Decyzję odebrał jego ojciec. Choroba, spowodowana wypadkiem motocyklowym w maju 2011r., nie pozwalała mu działać w stopniu zapewniającym wykonanie starannie jego obowiązków. Wskazał na długi proces leczenia, łączący się z różnymi czynnikami. Mógł, przy pomocy bliskich, brać udział w jednej czynności, ale potem przeszedł operacje, które wyłączyły go całkowicie z życia zawodowego. Gdy tylko mógł, pełnomocnik napisał odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. Zaznaczył, że jego choroba jeszcze nie ustała. Podniósł, że nie został wezwany do złożenia wyjaśnień, zaś przepisy procedury podatkowej – w odróżnieniu od k.p.k. – nie przewidują przedstawienia opinii biegłego sądowego o chorobie.
W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o ich oddalenie.
Na rozprawie w dniu 24 lutego 2012r. Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Krakowie postanowił połączyć sprawy o sygnaturach akt I SA/Kr 2136/11 oraz
I SA/Kr 2137/11 i prowadzić je pod sygnaturą akt I SA/Kr 2136/11.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skargi nie zasługiwały na uwzględnienie.
Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.- dalej p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzeniem jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są
w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W wypadku braku podstaw do uwzględnienia skargi, sąd oddala ją, co wynika z art. 151 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 162 § 1 o.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie do art. 163 § 2 o.p., w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Ponadto, w razie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, w myśl art. 228 § 1 pkt 2 o.p., organ odwoławczy wydaje postanowienie, stwierdzające ten fakt.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się powszechnie, że kryterium braku winy, o którym mowa w art. 162 § 1 o.p., wiąże się z obowiązkiem strony do dołożenia szczególnej staranności przy wykonywaniu czynności procesowych. Nawet lekkie niedbalstwo wyłącza możliwość przywrócenia terminu (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 grudnia 1998r., sygn. akt III SA 1259/98, Lex Omega nr 44754). Brak winy można przyjąć tylko w takich okolicznościach, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody
w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 3 czerwca 2011r., sygn. akt I SA/Kr 500/11, Lex Omega nr 854149). Za powody, uzasadniające przyjęcie braku winy i w konsekwencji – przywrócenie terminu, uznaje się takie przyczyny nadzwyczajne, jak nagła choroba, awaria komunikacyjna, pożar czy powódź (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2007r., sygn. akt III SA/Wa 1106/07, Lex Omega nr 424849). Nagłą chorobę zalicza się do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu, o ile nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (zob. powołany wyżej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 grudnia 1998r.). Stan chorobowy strony wnioskującej o przywrócenie terminu może świadczyć o braku winy
w uchybieniu terminu, gdy jest to choroba nagła obiektywnie całkowicie uniemożliwiająca podjęcie działań, w tym odebranie decyzji i wniesienie odwołania albo wyręczenie się inną osobą (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z dnia 17 lutego 2011r., sygn. akt I SA/Ke 629/10, Lex Omega nr 784006). Na podkreślenie zasługuje zwłaszcza to, że fakt choroby nie oznacza w sposób bezwarunkowy, że skarżącej należy przywrócić termin do wniesienia odwołań (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 24 września 2010r., sygn. akt I SA/Kr 749305).
Te same uwagi należy odnieść do pełnomocnika strony, którego działania oraz zaniechania mają dla reprezentowanego podmiotu bezpośredni skutek, ponieważ to strona ponosi ryzyko wyboru swojego reprezentanta (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 10 grudnia 2010r., sygn. akt
I SA/Kr 1082/10, Lex Omega nr 749080).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie, rozpoznającym niniejszą sprawę, w całości podziela powyższe poglądy orzecznictwa. Zaakceptować należy również stanowisko, zgodnie z którym skoro dana osoba mimo choroby decyduje się podjąć określone czynności w postępowaniu administracyjnym, to powinna również dopełnić wszystkich obowiązków z tym związanych. Nie do przyjęcia jest interpretacja dopuszczająca dokonywanie wyboru czynności, które strona chce podjęć w okresie choroby. Albo strona jest chora i nie podejmuje żadnej czynności, albo uznaje, że czuje się na siłach prowadzić postępowanie w swojej sprawie i dokonuje wszelkich czynności wymaganych prawem (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2005r., sygn. akt III SA/Wa 2670/05).
Oceniając zachowanie profesjonalnego pełnomocnika w kontrolowanym postępowaniu podatkowym uznać należy, że nie uprawdopodobnił on, aby do uchybienia terminu do wniesienia odwołania doszło bez jego winy. M.K. wskazywał jako przyczynę jednodniowego uchybienia terminu w sierpniu 2011r. wypadek motocyklowy oraz związaną z nim chorobę, która miała trwać od maja 2011r. Jednak przedstawione przez niego dokumenty oraz zachowanie w toku postępowania podatkowego przeczą twierdzeniu, aby choroba, wywołana wypadkiem motocyklowym oraz czynnikami, łączącymi się z leczeniem, uniemożliwiały podejmowanie w terminie czynności procesowych. Jak wynika z analizy akt podatkowych, w dniu 28 lipca 2011r. – a zatem w dwa miesiące po wypadku, na którego skutki się powołuje – M.K. zapoznawał się w siedzibie organu pierwszej instancji z materiałem dowodowym, zebranym w sprawie (k. 131 akt organu podatkowego). Do momentu złożenia odwołania oraz wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia nie wypowiedział udzielonego mu pełnomocnictwa. Przedstawione jako załączniki do wniosku o przywrócenie terminu kopie zaświadczeń lekarskich (k. 149 akt organu), obejmujące daty od 21 lipca 2011r. do 14 września 2011r. zawierają w rubryce nr 16 wskazanie "2", które zgodnie
z wyjaśnieniem na tychże zaświadczeniach oznacza, że chory może chodzić. Należy zwrócić uwagę, że w dniu 28 lipca 2011r., zatem w okresie, którego powyższe zwolnienia lekarskie dotyczą, pełnomocnik, zamieszkujący poza miejscowością,
w której siedzibę ma organ podatkowy, był w stanie udać się do tegoż organu osobiście i zapoznał się z aktami.
Z powyższego wynika, że pomimo wypadku i związanego z nim leczenia, pełnomocnik skarżących miał możliwość podejmowania i podejmował pewne czynności procesowe. W szczególności zaś możliwość taka istniała w czasie biegu terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji. Jeżeli uznał, że jest w stanie podejmować czynności w sprawie pomimo choroby, powinien był dokonywać ich wszystkich z należytą starannością.
Zarzuty skarg nie zasługiwały na uwzględnienie. Organ odwoławczy nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa procesowego w nich wskazanych (oprócz art. 162 § 1 w skardze powołane zostały – bez szerszego omówienia - art. 122 § 1, art. 123 § 1, art. 124, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 i art. 192 o.p.). Wskazać należy, że ogólną zasadą postępowania podatkowego jest obowiązek ustalenia przez organ stanu faktycznego, odpowiadającego prawdzie materialnej, w związku z czym to na organach podatkowych ciąży obowiązek gromadzenia kompletnego materiału dowodowego. Jednak z treści art. 162 § 1 o.p. wyraźnie wynika, że w wypadku wniosku o przywrócenie terminu to na osobie taki wniosek składającej spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia – za pomocą stosownych dokumentów oraz argumentacji – że do uchybienia doszło bez jej winy. Organ podatkowy nie ma zatem obowiązku zastępowania wnioskodawcy w odszukiwaniu faktów i dowodów, przemawiających za brakiem jego winy.
Niezrozumiały jest również zarzut naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa, powołany w skargach ze wskazaniem na art. 2 Konstytucji RP (nota bene należy zauważyć, że choć zasada równości wobec prawa da się wywieść
z zasady demokratycznego państwa prawnego, wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP, to ustawodawca konstytucyjny wyartykułował ją odrębnie w art. 32 tejże Konstytucji). Autor skarg nie rozwinął tego zarzutu w uzasadnieniach, zaś okoliczności sprawy nie wskazują na to, aby w jakimkolwiek stopniu zasada równości została naruszona
w kontrolowanym postępowaniu podatkowym.
W skargach powołana została również analogia do przepisów postępowania karnego, w których wprost wyartykułowany został obowiązek przedstawienia opinii biegłego lekarza. W postępowaniu podatkowym takiego obowiązku nie przewidziano. Osoba zainteresowana przywróceniem terminu może za pomocą wszelkich środków wykazywać, że bez własnej winy temu terminowi uchybiła. Jednak stwierdzenie, że powołane we wniosku fakty i dowody nie czynią zadość wymogowi uprawdopodobnienia, nie jest równoznaczne z uznaniem, że jedynym wystarczającym dowodem byłaby opinia lekarska.
Podsumowując dotychczasowe rozważania należy stwierdzić, że Dyrektor Izby Skarbowej zasadnie przyjął, iż pełnomocnik skarżących nie uprawdopodobnił, by do uchybienia terminu do wniesienia odwołania doszło bez jego winy. Nie doszło zatem do naruszenia art. 162 § 1 o.p.
Decyzja organu pierwszej instancji została doręczona pełnomocnikowi skarżących w dniu 11 sierpnia 2011r. (k. 139 akt organu podatkowego). Czternastodniowy termin do wniesienia odwołania, wynikający z art. 223 § 2 o.p., upływał zatem w dniu 25 sierpnia 2011r. Wobec faktu, że odwołanie zostało wniesione w dniu następnym oraz w sytuacji, gdy brak było podstaw do przywrócenia terminu, organ odwoławczy słusznie wydał postanowienie o stwierdzeniu wniesienia odwołania z uchybieniem terminu.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji wyroku, za podstawę biorąc art. 151 p.p.s.a.