I SA/Wr 2219/03

I SA/Wr 2219/03 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2005-08-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-08-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Chołuj
Anna Moskała /przewodniczący sprawozdawca/
Krystyna Anna Stec
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne
Celne prawo
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 23 poz 117
art. 23  par. 7
Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.
Sentencja
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ Dnia 24 sierpnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Asesor WSA Anetta Chołuj Protokolant: Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej we W., na rzecz skarżącego kwotę 176,50 zł (sto siedemdziesiąt sześć złotych i pięćdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...], nr [...] - wydaną po rozpoznaniu odwołania A. K. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia [...], nr [...], uznającej za nieprawidłowe zgłoszenie celne z dnia 8 kwietnia 2003 r., nr [...] - Dyrektor Izby Celnej we W. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu takiego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał przede wszystkim podstawowe okoliczności faktyczne sprawy, stwierdzając w tym zakresie, iż w dniu 8 kwietnia 2003 r. strona zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na podstawie dokumentu [...] SAD nr [...] sprowadzony z Belgii samochód osobowy marki Citroen Xantia 2.0 HDi, wyprodukowany w 2001 roku, nr nadwozia [...], o pojemności silnika 1.997 cm3. Do zgłoszenia celnego załączono między innymi fakturę nr [...] z dnia [...] opiewającą na kwotę 4.000,00 EUR, zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu nr [...] z dnia [...] wraz z dokumentem identyfikacyjnym pojazdu oraz deklarację wartości celnej. Organ pierwszej instancji zakwestionował wiarygodność załączonej do zgłoszenia celnego faktury, uznając iż nie może być ona przyjęta, w części dotyczącej ceny sprowadzanego pojazdu, a następnie - decyzją z dnia 8 kwietnia 2003 r., nr [...] uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określił wartość celną przedmiotowego pojazdu na podstawie art. 29 § 1 w związku z art. 23 § 7 Kodeksu celnego na kwotę [...].
Następnie Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił podstawy swojego orzeczenia. Wywodził, iż w art. 85 § 1 Kodeksu celnego ustanowiono zasadę, po myśli której należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Stosownie zaś do art. 23 § 1 Kodeksu celnego wartością celną towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalana, o ile to jest konieczne, z uwzględnieniem art. 30 i art. 31 ustawy. Przepisy Kodeksu celnego przewidują zarazem możliwość ochrony interesów państwa przed posługiwaniem się przez podmioty dokonujące obrotu towarowego z zagranicą niewiarygodnymi dokumentami, upoważniając organy celne do odmowy przyjęcia w takim przypadku wartości transakcyjnej jako wartości celnej towaru (art. 23 § 7 Kodeksu celnego). Organ drugiej instancji powołał się na podobne stanowisko, jakie na gruncie prawa celnego zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 15 listopada 1993 r. (sygn. akt V SA 1318, 1319/93), z dnia 10 sierpnia 1995 r. (sygn. akt SA/Kr 1090/95), z dnia 1 kwietnia 1998 r. (sygn. akt SA/Bk 713/97) i z dnia 17 kwietnia 1998 r. (sygn. akt SA/Sz 839/97). Dyrektor Izby Celnej stwierdził dalej, że organ celny winien przeprowadzać szczegółową analizę deklarowanej przez stronę wartości
2
Sygn. akt: 3 I SA/Wr 2219/03
transakcyjnej importowanego towaru (w tym przypadku - używanego pojazdu samochodowego), a w sytuacji wystąpienia uzasadnionych wątpliwości dotyczących np. formalnej czy materialnej wiarygodności dokumentów służących do określenia wartości celnej, podjąć działania mające na celu ustalenie, czy cena wskazana w dokumencie zakupu dołączonym do zgłoszenia celnego nie została zaniżona w stosunku do rzeczywistej wartości towaru. W celu ustalenia, czy wartość pojazdu zadeklarowana przez zgłaszającego odpowiada rzeczywistej wartości zgłoszonego, towaru, na podstawie specjalistycznego wydawnictwa tj. S. L. organ celny porównuje wartość rynkową pojazdu tej samej marki, typu i modelu na rynku zachodnioeuropejskim z ceną wskazaną w dokumencie zakupu. Po ustaleniu znacznej różnicy pomiędzy ceną rynkową podaną w powyższym katalogu, a wartością określoną w fakturze organ celny posiłkując się specjalistycznym katalogiem zawierającym ceny rynkowe na polskim obszarze celnym, przystępuje do określenia wartości celnej importowanego towaru metodami zastępczymi. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie, toteż - jego zdaniem - organ celny pierwszej instancji na podstawie specjalistycznego katalogu wydawnictwa Schwacke Listę (4/2002) porównał notowania przedmiotowego pojazdu. Z uwagi na fakt, iż dla pojazdu wyprodukowanego w 2001 r. brak jest notowań cen w przedmiotowym katalogu, dla celów porównawczych ustalono, iż wartość samochodu Citroen Xantia 2.0 HDi wyprodukowanego w 2000 r. wynosi [...]. W związku z tym, że różnica między kwotą określoną w fakturze nr [...] z dnia [...] (tj. [...]), a ustaloną w oparciu o katalog Schwacke Listę dla pojazdu o rok młodszego (tj. [...]) była znaczna, zaistniały przesłanki do zakwestionowania materialnej wiarygodności faktury. Konsekwencją zakwestionowania wartości transakcyjnej wynikającej z umowy kupna-sprzedaży z dnia 8 sierpnia 2002 r., była konieczność ustalenia wartości celnej przedmiotowego pojazdu z wykorzystaniem jednej z metod zastępczych wskazanych kolejno w art. 25 - 29 Kodeksu celnego zgodnie z dyspozycją art. 24 § 1 Kodeksu celnego. Postępowanie w kwestii ustalania wartości używanych pojazdów samochodowych zostało opracowane w formie studium 1.1 przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO). Wyjaśnienia tego Komitetu do Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r. zostały opublikowane w formie załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r. - Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (załącznik do Dz. U. Nr 80, poz. 908). Opierając się na Wyjaśnieniach Komitetu organ drugiej instancji wyeliminował możliwość zastosowania w odniesieniu do użytkowanych samochodów metod ustalania wartości celnej wskazanych w art. 25 - 28 Kodeksu celnego, konkludując iż Naczelnik Urzędu Celnego w O. prawidłowo w związku z tym wykorzystał tzw. metodę ostatniej szansy, o której mowa w art. 29 Kodeksu celnego. Przepis ten przewiduje,
3
Sygn. akt: 3 I SA/Wr 2219/03
że jeżeli wartość celna nie może być ustalana na podstawie przepisów art. 23 i 25 - 28 ustawy, wówczas jest ona ustalana na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami: 1) artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., 2) Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., 3) działu III, tytułu II Kodeksu celnego - Wartość celna towarów.
Dyrektor Izby Celnej wywodził dalej, że zgodnie z postanowieniami Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., w przypadku ustalania wartości celnej przywożonych używanych pojazdów samochodowych w oparciu o metodę ostatniej szansy - biorąc za punkt wyjścia bazową cenę samochodu tej marki, posiadającego te same parametry techniczne oraz wyprodukowanego w tym samym roku co pojazd będący przedmiotem importu - dokonuje się szczegółowej kalkulacji polegającej na odliczeniu procentowego udziału podatku VAT i podatku akcyzowego od wartości uśrednionej.
Analizując zaprezentowane w decyzji organu pierwszej instancji obliczenie wartości celnej, a co za tym idzie określenie kwoty wynikającej z długu celnego, Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że dokonano ich prawidłowo. Naczelnik Urzędu Celnego w O. przyjął bowiem kwotę [...] (średnia krajowa wartość rynkowa pojazdu tego typu i modelu co sprowadzony według katalogu Eurotax nr 4/2002 r., str. 77), następnie pomniejszył tę kwotę o podatek VAT według stawki 22 % i podatek akcyzowy według stawki 3,1 % (dla pojazdów o pojemności silnika poniżej 2.000 cm3).
Na potwierdzenie słuszności wyboru zastosowanej metody wyliczenia kwoty długu celnego organ celny drugiej instancji przywołuje wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2002 r. o sygnaturze akt III RN 178/01, w którym orzeczono, że jeżeli cena zapłacona przez importera za sprowadzony z zagranicy samochód budzi wątpliwości, organ celny może nie brać jej pod uwagę. Stosuje wówczas metodę tzw. ostatniej szansy, ustalając cenę na podstawie dostępnych katalogów. Wymierzając cło na podstawie takiej oceny postępuje prawidłowo.
Odnosząc się do zarzutów strony zawartych w odwołaniu, Dyrektor Izby Celnej powtórzył, że bezpośrednią przyczyną zakwestionowania materialnej wiarygodności faktury nr [...] z dnia [...] było ustalenie znacznej różnicy między ceną wskazaną w fakturze a wartością pojazdu na rynku zachodnioeuropejskim określoną na podstawie specjalistycznego katalogu Schwacke-Liste z kwietnia 2002 r., a ponadto wyliczona zgodnie z metodą ostatniej szansy wartość przedmiotowego pojazdu różni się i odbiega od ceny określonej w dowodzie zakupu o około 52 %. Za w pełni uzasadnione uznał zatem zakwestionowanie wartości sprowadzonego pojazdu.
Organ odwoławczy nie dopatrzył się także błędnego - jak utrzymuje strona - przeprowadzenia kalkulacji przez odliczenie podatku akcyzowego
4
Sygn. akt: 3 I SA/Wr 2219/03
w wysokości 3,1 %, a nie 15,1 %. W zaskarżonej decyzji wyjaśnił, że rozporządzeniem z dnia 22 marca 2002 r. (Dz. U. nr 27, poz. 269 ze zm.) Minister Finansów zróżnicował stawki podatku akcyzowego dla importowanych samochodów (w zależności od roku produkcji). Jednocześnie w rozporządzeniu tym ustalone zostały stawki podatku akcyzowego dla samochodów osobowych w zależności od pojemności silnika tych samochodów w przypadku importu odpowiednio: 13,6 % o pojemności silnika powyżej 2.000 cm i 3,1 % dla pozostałych. W celu ujednolicenia odliczanej stawki przy ustalaniu wartości celnej towaru, organy celne, biorąc pod uwagę zasadę miarodajności oraz równości opodatkowania podmiotów, zastosowały zasadę odliczania podatku akcyzowego odpowiednio do pojemności silnika. Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że powyższe rozwiązanie mieści się w ramach granic opodatkowania zakreślonych przez prawodawcę. Miarodajny stan faktyczny (odpowiednia pojemność silnika) spełnia przesłanki dla zastosowania odpowiedniego zakresu wielkości opodatkowania. Powyższa metoda zapewnia jednolitość i równość stosowania prawa. Zatem - jak wyjaśnił organ odwoławczy - w przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji prawidłowo przyjął stawkę podatku akcyzowego w wysokości 3,1 %, uwzględniając pojemność silnika sprowadzonego pojazdu 1.997 cm .
Wobec zawartego w odwołaniu strony zarzutu, iż pojazd, który sprowadziła wykazuje ślady prowizorycznych napraw blacharskich i lakierniczych, a jego przebieg wynosi [...] Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że w obecnym stanie prawnym brak jest podstaw do uwzględnienia przy ustalaniu wartości celnej importowanego pojazdu, korekt z tytułu jego stanu technicznego. W związku z wejściem w życie przepisów kwalifikujących jako odpad zużyte lub nie nadające się do użytkowania pojazdy, wykluczone są poprzednio stosowane korekty z tytułu ponadnormatywnego zużycia (w tym przebiegu), a także braków i uszkodzeń. Pojazdy samochodowe zużyte lub nie nadające się do użytkowania nie mogą być dopuszczone do procedury dopuszczenie do obrotu na polskim obszarze celnym. Dyrektor Izby Celnej zauważył ponadto, że opłacalność zakupu pojazdu za granicą bądź jej brak jest indywidualną kwestią importera i nie może wpływać na ustalenie wartości celnej przedmiotowego pojazdu co było już treścią wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w z dnia 17 stycznia 1995 r. (sygn. akt SA/Ka 1615/94), w którym Sąd zauważył, że opłacalność taka nie ma w świetle prawa celnego istotnego znaczenia dla ustalenia wartości celnej towaru. Dyrektor Izby Celnej wskazał również okoliczność, iż cena zawarta w opinii nr [...] z dnia [...], tj. [...] (uwzględniająca szereg korekt np. za przebieg, za pierwszą rejestrację, itp.), znacznie odbiega od ceny zawartej w fakturze nr [...] z dnia [...], tj. [...] (przeliczona po kursie z dnia dokonywania zgłoszenia celnego), co tylko potwierdza słuszność zakwestionowania wartości transakcyjnej importowanego pojazdu.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek
5
Sygn. akt: 3 I SA/Wr 2219/03
Zamiejscowy we Wrocławiu A. K. podniósł, że decyzje organów celnych obu instancji są dla niego krzywdzące, gdyż znacznie zawyżają wysokość należności celnych i podatkowych, prosząc jednocześnie o możliwie szybkie rozstrzygnięcie spornych kwestii.
Uzasadniając zarzuty i wnioski autor skargi stanął na stanowisku, iż brak jest powodów do kwestionowania faktury zakupu pojazdu za granicą. Urząd Celny w O. niesłusznie zastosował metodę ostatniej szansy odrzucając wartość transakcyjną która jest właściwa dla sprowadzonego przez niego pojazdu. Stan techniczny pojazdu oraz jego wartość rynkową brutto w dniu 8 kwietnia 2003 r. określa załączona opinia Nr [...].
Ponadto zwrócił uwagę, że nie ma spójności w stosowaniu stawki podatku akcyzowego. W trakcie procedury ustalania wartości ostatecznej pojazd traktowany był najpierw jako dwuletni, a następnie jako trzyletni, co pociągnęło za sobą zastosowanie różnych stawek podatku.
W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Ze względu na dokonaną reformę sądownictwa administracyjnego wymaga wyjaśnienia, że od dnia 1 stycznia 2004 r. skarga podlega już rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako miejscowo i rzeczowo właściwy. Uwzględniając dyspozycję art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), Sąd zobowiązany był stosować przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Stosownie do art. 3 § 1 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w tej ustawie, między innymi w art. 145 § 1.
W ocenie Sądu kontrolowana decyzja uchybia prawu, stąd zawarty w skardze wniosek o jej uchylenie zasługiwał na uwzględnienie, mimo iż nie wszystkie z podniesionych zarzutów były uzasadnione.
Jak wynika z akt sprawy, organy celne obu instancji uznały w oparciu o przepis art. 23 § 7 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802 ze zm.), że wartość transakcyjna (art. 23 § 1) spornego pojazdu nie mogła być przyjęta za wartość celną - stąd wartość tą ustalono na podstawie art. 29 ustawy, przyjmując, iż nie było podstaw do zastosowania metod wskazanych w art. 25 - 28 powołanej ustawy.
W świetle zarzutów skargi istota sporu sprowadzała się przede wszystkim do tego, czy i w jakim przypadku organy celne mogą skutecznie
6
Sygn. akt: 3 I SA/Wr 2219/03
zakwestionować wynikającą z faktury sprzedaży wartość transakcyjną w szczególności czy w okolicznościach niniejszej sprawy zachodziły uzasadnione ku temu przyczyny. Kontrolując zaskarżoną decyzje Sąd wziął przy tym pod uwagę przepis art. 134 § 1 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozważając zasadność zakwestionowania w rozpoznawanej sprawie wartości transakcyjnej jako wartości celnej, Sąd wziął też pod uwagę, iż zgodnie z przepisem art. 2 § 2 Kodeksu celnego, wprowadzenie towaru na polski obszar celny lub jego wyprowadzenie z polskiego obszaru celnego powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego, jeżeli przepisy prawa, w tym umowy międzynarodowe, nie stanowią inaczej.
Zasady określania wartości celnej towaru zawarte w przepisach tytułu II, działu III Kodeksu celnego (art. 21 - 34) stanowią powtórzenie unormowania przyjętego w poprzednio obowiązującej ustawie - Prawo celne z 1989 r., które -w omawianym zakresie - było w pełni koherentne z odnośną regulacją przewidzianą przepisami umów międzynarodowych. Z tych względów, skoro przepisy umów międzynarodowych nie stanowią inaczej, nie budzi wątpliwości, że określenie wartości celnej nastąpić winno zgodnie z powołanymi wcześniej przepisami Kodeksu celnego i aktów wykonawczych do tej ustawy. Zgodzić należy się z poglądem, że sposoby wyliczania wartości celnej wskazane w art. 23 - 29 Kodeksu celnego są ujęte sekwencyjnie i wymagają eliminacji poszczególnych sposobów. Podstawowa metoda, sformułowana w przepisie art. 23 § 1 wskazuje, że wartością celną jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalona, o ile jest to konieczne, z uwzględnieniem art. 30 i art. 31. Wskazać w tym miejscu należy, iż metoda ta jest w pełni zgodna treścią art. 1 części I {Zasady ustalania wartości celnej) Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., stanowiącego załącznik 1A Porozumienia ustanawiającego Światową Organizację Handlu (WTO) sporządzonego w Marakeszu dnia 15 kwietnia 1994 r. (Dz. U. z 1995 r., Nr 98, poz. 483 ze zm.). W art. 17 Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII GATT z 1994 r. zastrzeżono, że ,Nic w niniejszym porozumieniu nie będzie interpretowane jako ograniczenie lub poddawanie w wątpliwość praw administracji celnych do satysfakcjonującego je upewnienia się o prawdziwości i dokładności jakiegokolwiek oświadczenia, dokumentu czy deklaracji, przedłożonych dla celów wartości celnej". Stwierdzić jednakże trzeba, iż zastrzeżenie to zostało szczegółowo uregulowane na gruncie polskiego prawa celnego. Zgodnie z nim odrzucenie wartości transakcyjnej - co zresztą podkreślał organ w zaskarżonej decyzji - jako wartości celnej dopuszczalne jest wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 23 § 7 Kodeksu celnego tj. w razie, gdy z uzasadnionych przyczyn organ zakwestionował wiarygodność
7
Sygn. akt: 3 I SA/Wr 2219/03
i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej lub gdy dokumenty te nie zostaną przez importera dołączone do zgłoszenia celnego. Z brzemienia przytoczonego przepisu wywieść należy, jak zasadnie wskazały organy celne, że wiarygodność obejmuje nie tylko autentyczność (nie chodzi zatem tylko o wiarygodność formalną której w tym przypadku nie podważano), ale i materialną wiarygodność rachunku w zakresie uwidocznionej na nim ceny transakcyjnej.
Powyższe wskazuje, że warunkiem przystąpienia do ustalania wartości celnej w sposób inny niż na zasadzie art. 23 § 1 jest uprzednie wykazanie, że zachodzą uzasadnione przyczyny zakwestionowania danych zamieszczonych w dokumentach. Tym samym przyjąć należy, iż przepis ten uzależnia dopuszczalność odmowy przyjęcia wartości transakcyjnej za wartość celną od łącznego zaistnienia dwóch przesłanek: 1) braku dokumentów czy braku ich wiarygodności (w dopiero co podanym znaczeniu), 2) uzasadnienia przyczyn zakwestionowania tej wiarygodności.
Przy braku ustawowego sprecyzowania pojęcia uzasadnionych przyczyn oczywiste jest, że o tym, czy przyczyny takie zachodzą świadczyć mogą zindywidualizowane okoliczności konkretnej spawy. W ocenie Sądu, zakwestionowanie wiarygodności ceny transakcyjnej jako wartości celnej w świetle omawianej regulacji nie wymaga dowodu, wystarczające jest uprawdopodobnienie.
Mając powyższe na uwadze powstaje kwestia, w jakiej formie i jakimi środkami organy winny wykazać uzasadnione przyczyny zakwestionowania wartości transakcyjnej. Nie budzi wątpliwości, że ocena organów w tym zakresie nie może być dowolna. O niewiarygodności dokumentu co do ceny można mówić wówczas, gdy z uzasadnionych przyczyn cena transakcyjna jest rażąco niska. Stwierdzenie takie następuje najczęściej przez porównanie z innymi cenami. Zgodzić należy się przy tym z poglądem, że ustalenie zaniżenia ceny transakcyjnej wydaje się najwłaściwsze przez jej porównanie z innymi cenami transakcyjnymi na obszarze, z którego przedmiotowy towar pochodzi. Niedopuszczalne byłoby natomiast ustalanie zaniżenia ceny transakcyjnej przez jej porównanie z cenami towarów tego rodzaju na rynku kraju importu. Dane dostępne na polskim obszarze celnym, w tym średnie ceny rynkowe, służą bowiem ustalaniu wartości celnej dopiero po uzasadnionym zakwestionowaniu wartości transakcyjnej. Poza sporem zatem, zakwestionowanie wiarygodności nie może następować w sposób dowolny, intuicyjnie, bez uprawdopodobnienia niewiarygodności (podobne stanowisko zajął NSA w wyrokach: z dnia 10 października 2000 r., I SA/Wr 1918/99 i z dnia 7 kwietnia 2003 r., V SA 2019/02).
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organy celne nie uchybiły wynikającemu z art. 23 § 7 Kodeksu celnego wymogowi uzasadnienia przyczyn zakwestionowania wiarygodności informacji wynikających z dokumentu, służących do określenia wartości celnej. Odmawiając bowiem przyjęcia wartości
8
Sygn. akt: 3 I SA/Wr 2219/03
celnej w oparciu o pierwszą z metod ustalania tej wartości, wskazaną w art. 23 § 1 (tj. w oparciu w wartość transakcyjną) organy celne odniosły się do cen średnich rynkowych kraju z obszaru Unii Europejskiej. Powyższe uznać należy za wystarczające do przyjęcia, iż zachodzi prawdopodobieństwo (jako uzasadniona przyczyna) zaniżenia wartości transakcyjnej jako wartości celnej, zwłaszcza jeśli uwzględnić istotną różnicę między ceną zakupu spornego pojazdu zadeklarowaną przez importera (4.000,00 EUR), a uśrednioną wartością samochodów tego samego typu wynikającą ze specjalistycznego katalogu Schwacke-Liste (8.800,00 EUR). W związku z zarzutem podniesionym w tym zakresie przez stronę skarżącą godzi się zauważyć, iż z uwagi na fakt, że katalog Schwacke-Liste Nr 4/2002 nie podaje cen transakcyjnych dla pojazdu wyprodukowanego w 2001 r., dla celów porównawczych ustalono, że wartość samochodu Citroen Xantia 2.0 HDi wyprodukowanego w 2000 r. wynosi 8.800,00 EUR.
Co do sposobu wyliczenia wartości celnej metodą ostatniej szansy, wskazać należy, że zgodnie z pkt 23 Studium 1.1. Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO), na które powołał się także organ odwoławczy, "Można oprzeć się na katalogach lub y specjalizowany eh czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych, jeśli takie istnieją. W takim przypadku należy uwzględnić stan pojazdu i wszystkie elementy wpływające na JeS° wartość (na przykład nadzwyczajne zużycie, naprawy, remonty, akcesoria), w porównaniu z wartością typowego pojazdu służącego za punkt odniesienia (...)".
Wskazać w związku z tym należy, iż w okolicznościach niniejszej sprawy, organy (w zakresie ceny) oparły się na katalogu Eurotax 04/2002, który to wskazuje uśrednione ceny z danego okresu, uwzględniające zatem przeciętne zużycie. Tymczasem importer silnie akcentował już na etapie postępowania odwoławczego ponadnormatywny przebieg sprowadzonego samochodu (pismo z dnia 18 kwietnia 2003 r. - k. 23 - 22 akt administracyjnych). Podany tam przebieg (119.670 km) odpowiada przebiegowi samochodu tej samej marki wyprodukowanego w 1997 r. (katalog Eurotax, s. 77). Okoliczność ta, wskazująca na ponadnormatywne zużycie spornego pojazdu, winna być zatem uwzględniona - a nie została - przez organy celne przy ostatecznym ustalaniu wartości celnej metodą ostatniej szansy, w świetle postanowień przywołanego wcześniej pkt 23 Studium 1.1. Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO).
Godzi się też zauważyć, iż kierując się dodatkowym wskazaniem tego samego pkt 23 powołanego Studium 1.1., w myśl którego "nie należy też zapominać, że orientacyjne ceny katalogowe mogą obejmować opłaty i podatki importowe", organy celne zobligowane były pomniejszyć wartość pojazdu wynikającą z katalogu o podatek VAT i podatek akcyzowy. O ile odliczenie podatku VAT według 22 % stawki nie budzi zastrzeżeń, to odliczenie jedynie
9
Sygn. akt: 3 I SA/Wr 2219/03
3,1 % stawki podatku akcyzowego należy uznać za nieprawidłowe. Zgodnie z § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 27, poz. 269 ze zm.), w stanie obowiązującym w dniu przedmiotowego zgłoszenia celnego, w przypadku importu pojazdu samochodowego, dokonywanego po upływie 2 lat od jego produkcji, stosuje się procentowe stawki według wzoru wskazanego w tym przepisie. W przypadku przedmiotowego samochodu, podatek ten wynosił -poza sporem - 15,1 %, i w tej też wysokości - co potwierdza zawiadomienie o powstaniu obowiązku podatkowego (k. 14 akt administracyjnych) - został on w stosunku do strony obliczony.
Wprawdzie załącznik Nr 3 do wskazanego aktu wykonawczego "Tabela stawek podatku akcyzowego dla niektórych importowanych towarów"), wskazuje w poz. 25, że dla pojazdów samochodowych (...) o pojemności silnika powyżej 2.000 cm stawka akcyzy wynosi 13,6 %, a dla samochodów pozostałych (jak w niniejszej sprawie) - 3,1 %. Jednakże brak podstaw do twierdzenia, że uzasadnione jest ujednolicenie odliczanej stawki przy ustalaniu wartości celnej towaru.
W ocenie Sądu - skoro wcześniej przywołane regulacje dotyczące kwestii ustalania wartości celnej używanych pojazdów samochodowych metodą ostatniej szansy, wskazując na możliwość oparcia się na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu, nakazują jednocześnie uwzględniać różne elementy wpływające na jego wartość Gęśli - co oczywiste - elementy różnicujące tę wartość można precyzyjnie ustalić), a nadto opłaty i podatki importowe - to metodzie tej przypisać należy charakter swoistego szacowania. Nie może to jednakże oznaczać całkowitej dowolności. Organ winien wynik wyliczania wartości celnej jak najbardziej zbliżać do rzeczywistości. Skoro w niniejszej sprawie organy celne oparły się, jako punkcie odniesienia, na cenie pojazdów tego samego typu, tego samego rocznika produkcji i podatek akcyzowy od importu pojazdu obliczono - prawidłowo - stosownie do rocznika produkcji samochodu (2000), to uznać należy, iż przyjęcie przy wyliczaniu wartości celnej akcyzy w innej wysokości odbiega od ustalenia tej wartości w sposób jak najbardziej rzeczywisty. Zdaniem składu orzekającego, metoda ostatniej szansy, choć opiera się na jednolitych wobec wszystkich importerów zasadach, to jednak w przypadku dokonywania odliczeń uwzględniać winna możliwe do zindywidualizowania okoliczności każdego konkretnego stanu faktycznego.
W konsekwencji trzeba stwierdzić, że w rozpoznawanym przypadku doszło do uchybienia rzutującego na prawidłowość ustalonej wartości celnej sprowadzonego towaru (nie uwzględnienie ponadnormatywnego zużycia wynikającego z przebiegu pojazdu oraz odjęcie podatku akcyzowego według stawki 3,1 %, zamiast 15,1 %). Dlatego też Sąd był zmuszony uchylić wydane decyzje organów celnych obu instancji.
Mając na uwadze dotychczasowe wywody, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1
10
Sygn. akt: 3 I SA/Wr 2219/03
lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt I wyroku.
Rozstrzygnięcie o kosztach (pkt II wyroku) zapadło na podstawie art. 200 ustawy, natomiast postanowienie w przedmiocie wykonania uchylonej decyzji (pkt III wyroku) znajduje oparcie w art. 152 tejże ustawy proceduralnej.