I SA/Kr 203/21

I SA/Kr 203/21 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2021-07-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-02-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jarosław Wiśniewski
Waldemar Michaldo /przewodniczący/
Wiesław Kuśnierz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 357/22 - Wyrok NSA z 2024-05-17
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 714a, art. 89, art. 91
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7, art. 10, art. 77 par. 1 i  art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Waldemar Michaldo Sędziowie: WSA Jarosław Wiśniewski WSA Wiesław Kuśnierz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 lipca 2021 r. sprawy ze skargi Z. B.-M. "G." Sp. z o.o. z siedzibą w N. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 11 grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty wierzytelności pieniężnej wynikającej z niezrealizowanego zajęcia wierzytelności pieniężnej skargę oddala.
Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. B. (dalej: organ I instancji, organ egzekucyjny) postanowieniem z dnia 14 września 2020 r. nr [...] określił Z. B.-M. "G. sp z o.o. z siedzibą w N. S. (dalej: Strona, Skarżąca, Spółka, dłużnik zajętej wierzytelności) wysokość kwoty nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności – 91.655,54 zł, wynikającej z niezrealizowanego zajęcia wierzytelności pieniężnej nr [...] z dnia 27 stycznia 2020 r. na rzecz zobowiązanego P. P. (dalej: Zobowiązany).
Jako podstawę prawną postanowienia organ I instancji wskazał art. 71a § 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 poz. 1427, dalej: u.p.e.a.)
W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji przywołał treść ww. przepisu i wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. B. jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne do Zobowiązanego. W toku egzekucji organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 27 stycznia 2020 r. dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej w Z. B.-M. "G." sp z o.o. Zawiadomienie o zajęciu doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 3 lutego 2020 r. Zajęcie opiewało na kwotę 104.384,86 zł.
Radca prawny reprezentujący Stronę (dłużnika zajętej wierzytelności) w odpowiedzi na dokonane zajęcie pismem z dnia 5 lutego 2020 r. poinformował organ egzekucyjny, że posiada względem Zobowiązanego niewymagalne do dnia 30 maja 2021 r. kaucje w wysokości 4.401,80 zł.
Organ egzekucyjny w wyniku przeprowadzonej analizy obrotów na rachunku bankowym Zobowiązanego stwierdził, że w dniu 14 lutego 2020 r. Strona wpłaciła na konto Zobowiązanego kwotę 91.655,54 zł.
Pismem z dnia 13 lipca 2020 r. dłużnik zajętej wierzytelności poinformował, że z tytułu faktury nr [...] przelewem z dnia 14 lutego 2020 r. uiścił na rzecz Zobowiązanego kwotę 91.665,54 zł.
Mając powyższe na uwadze organ egzekucyjny uznał, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu i postanowieniem z dnia 14 września 2020r. określił kwotę nieprzekazanej wierzytelności - 91.655,54 zł.
Na powyższe postanowienie Strona (dłużnik zajętej wierzytelności) złożyła zażalenie, podnosząc brak stosunku prawnego, który uzasadniałby wydanie postanowienia. Strona podkreśliła, że organ egzekucyjny przed wydaniem postanowienia powinien przeprowadzić kontrolę prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. Organ egzekucyjny nie zbadał, czy działanie dłużnika zajętej wierzytelności było bezpodstawne oraz czy posiadało znamiona uchylania się. W dniu 20 stycznia 2020 r. doszło do podpisania umowy cesji wierzytelności, które miały przysługiwać Zobowiązanemu w ramach umowy z dnia 16 października 2019 r. od dłużnika zajętej wierzytelności. Zobowiązany przelał wierzytelność mu przysługującą na M. B. M. B.. Zobowiązany uzyskał wcześniej, tj. w dniu 15 stycznia 2020 r., zgodę dłużnika zajętej wierzytelności na przelew wierzytelności przysługujących mu z tytułu umowy.
W dniu 3 lutego 2020 r. zawarto umowę o roboty budowlane między dłużnikiem zajętej wierzytelności a M. B. M. B., w ramach której zawarto porozumienie między tymi podmiotami oraz Zobowiązanym, zgodnie z którym wszelkie zobowiązania Zobowiązanego wobec dłużnika zajętej wierzytelności przeszły na M. B. M. B.. Zdaniem Strony dokonane przez organ egzekucyjny zajęcie było bezskuteczne, bowiem nie istniało zobowiązanie dłużnika zajętej wierzytelności do zapłaty na rzecz Zobowiązanego, a wykonany przelew (błędny wobec dokonanej cesji) wynikał jedynie z perturbacji w kontaktach pomiędzy Prezesem Zarządu Z. B.-M. G. sp z o.o., a działem księgowym.
W zażaleniu zarzucono również nieprawidłową formę zabezpieczenia. Podniesiono, że zajęcie z tytułu wierzytelności na podstawie JPK nie definiuje konkretnych wierzytelności, a w dniu otrzymania zawiadomienia o zajęciu, istniejący plik JPK dotyczył rozliczeń za grudzień 2019 r. Dłużnik zajętej wierzytelności zobowiązany był do jego złożenia do dnia 25 stycznia 2020 r., wobec tego wierzytelności, które były tam wskazane, były już wierzytelnościami zapłaconymi. Kolejny plik powstał dopiero 25 lutego 2020 r. Zawiadomienie o zajęciu, wbrew treści postanowienia, nie wskazywało wierzytelności z tytułu dostaw robót i usług, ale z tytułu wierzytelności na podstawie JPK. Zajęcie nie wskazywało też konkretnej wierzytelności, nie zawierało numerów faktur.
Wskazując na informację od Zobowiązanego o dokonaniu przez organ również zajęcia i zatrzymania zapłaconej kwoty Strona zarzuciła podwójną egzekucję tego samego długu.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. (dalej: DIAS, organ II instancji) postanowieniem z dnia 11 grudnia 2020 r. znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 256, dalej: K.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 u.p.e.a., utrzymał w mocy postanowienie I instancji.
W uzasadnieniu postanowienia DIAS wskazał m.in., że organ egzekucyjny pismem z dnia 3 lipca 2020 r. zwrócił się do dłużnika zajętej wierzytelności o "odpowiedź do zajęcia nr [...], w której należy wskazać datę dokonania przelewu na kwotę jaka została wpłacona na rachunek bankowy wskazany na fakturze nr [...] z dnia 31.01.2020 r."
Dalej stwierdził, że w art. 71a § 9 u.p.e.a. ustawodawca określił dwie przesłanki uprawniające organ egzekucyjny do określenia wysokości nieprzekazanej kwoty w drodze postanowienia, a mianowicie: po pierwsze - przeprowadzenie kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności oraz po drugie - stwierdzenie, że dłużnik bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności.
O ile druga z wymienionych przesłanek jest obligatoryjna i nie może być pominięta przez organ egzekucyjny, o tyle wystąpienie pierwszej nie jest konieczne, gdy materiał dowodowy sprawy pozwoli na stwierdzenie, że doszło do bezpodstawnego uchylania się przez dłużnika od wpłaty zajętej wierzytelności.
Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 października 2016 r. sygn. akt II FSK 2831/14 w następującej tezie: "Z wykładni art. 71a § 1 i § 9 upea wynika, że postanowienie określające wysokość nieprzekazanej - a uprzednio zajętej przez organ egzekucyjny kwoty wierzytelności u dłużnika, u którego została zajęta - może być wydane także bez przeprowadzenia kontroli, o ile uchylanie się tego dłużnika od jej przekazania organowi egzekucyjnemu — w świetle przeprowadzonych dowodów - nie budzi wątpliwości".
W przedmiotowej sprawie organ odstąpił od przeprowadzenia kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności, gdyż z materiału dowodowego wynikało, że już po otrzymaniu zajęcia dłużnik zajętej wierzytelności przelał na rachunek bankowy Zobowiązanego kwotę 91.655,54 zł, co potwierdził również w piśmie z dnia 13 lipca 2020 r. Powyższe świadczyło o tym, że dłużnik zajętej wierzytelności uchylał się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, a co za tym idzie przekazał kwotę Zobowiązanemu pomimo dokonanego zajęcia.
W toku postępowania zażaleniowego dłużnik zajętej wierzytelności przedstawił zawartą w dniu 20 stycznia 2020 r., a więc przed dokonaniem zajęcia, umowę cesji wierzytelności. Z umowy tej wynika, że wierzytelności przysługujące Zobowiązanemu od dłużnika zajętej wierzytelności zostały przelane na M. B. M. B.. W dniu 3 lutego 2020 r. zawarto umowę o roboty budowlane pomiędzy Stroną a M. B. M. B. jak również porozumienie pomiędzy Stroną a M. B. M. B., a P. P. R. . Z porozumienia wynika, że wygasa umowa o roboty budowlane z dnia 16 października 2019 r. pomiędzy P. P. R. a Stroną, a wszelkie zobowiązania P. P. R. wobec Strony "tytułem zawartej umowy powstałe w czasie jej obowiązywania oraz po czasie jej obowiązywania (...) przechodzą na M. B. M. B.". Do zażalenia dołączono również zawiadomienie z dnia 26 stycznia 2020 r. skierowane do Strony o dokonanej cesji wierzytelności wraz ze wskazaniem rachunku bankowego na jaki należy wykonać przelew.
DIAS zauważył, że zawiadomienie o zajęciu doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 3 lutego 2020 r. Od tego dnia dłużnik zajętej wierzytelności nie miał uprawnień aby dokonywać jakiekolwiek wpłaty na konto Zobowiązanego. Odpowiadając na to zajęcie pismem z dnia 5 lutego 2020 r. dłużnik zajętej wierzytelności wskazał, że posiada względem Zobowiązanego jedynie niewymagalne kaucje w wysokości 4.401,80 zł.
Następnie w dniu 14 lutego 2020 r. dłużnik zajętej wierzytelności nie zważając na dokonane zajęcie przelał Zobowiązanemu kwotę 91.655,54 zł. tytułem faktury [...]. W odpowiedzi na ponaglenie organu egzekucyjnego z dnia 3 lipca 2020 r. dłużnik zajętej wierzytelności przyznał, że dokonał przelewu na rzecz Zobowiązanego, nie wspominając nic o umowie cesji wierzytelności. Strona w zażaleniu przyznała, że błędnie dokonała przelewu na rzecz Zobowiązanego, bez uwzględnienia umowy cesji wierzytelności. Wynikało to "z perturbacji w kontaktach pomiędzy Prezesem Zarządu mojego Mocodawcy a działem księgowym, który wykonał przelew (...) nie mając informacji o dokonanej cesji (...)".
Organ II instancji wskazał na nieodpowiednią organizację pracy u dłużnika zajętej wierzytelności, gdyż dokonując przelewu na rzecz Zobowiązanego dłużnik zajętej wierzytelności pominął nie tylko informację o dokonanej cesji wierzytelności, ale także informację o dokonanym zajęciu egzekucyjnym. Dłużnik w zażaleniu przyznał, że w dniu 3 lutego 2020 r. został poinformowany o dokonanej cesji wierzytelności. Pomimo tego przelew został wykonany z pominięciem tej umowy. Takie działanie, a przy tym poinformowanie organu egzekucyjnego o dokonanej cesji wierzytelności dopiero na etapie zażalenia na postanowienie o określeniu dłużnikowi zajętej wierzytelności nieprzekazanej kwoty, budzi wątpliwości. Jest to sytuacja łudząco podobna do tych, w których Zobowiązany i jego kontrahent (dłużnik zajętej wierzytelności), już po otrzymaniu zawiadomienia o zajęciu, przedstawiają organom egzekucyjnym, w celu udaremnienia egzekucji, umowę cesji datowaną na czas przed zajęciem. Przy czym zwykle nie można w żaden sposób uznać tej daty dokumentu za datę pewną.
W zażaleniu podniesiono, że zawiadomienie o zajęciu zostało dokonane z tytułu wierzytelności na podstawie JPK, a nie z tytułu dostaw, robót i usług. Odnosząc się do powyższego zarzutu DIAS wyjaśnił, że tak sformułowane zajęcie dotyczyło źródła pozyskania przez organ egzekucyjny wiedzy o wierzytelności. Organ egzekucyjny nie miał obowiązku wskazania w treści zawiadomienia jakich konkretnie wierzytelności zawiadomienie dotyczy. Dłużnik zajętej wierzytelności otrzymując zawiadomienie o zajęciu, mając wątpliwości co do treści zawiadomienia o zajęciu, zawsze może skontaktować się z organem egzekucyjnym celem uzyskania wyjaśnień.
Skarżąca wniosła na ww. postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Organowi wydającemu zaskarżone postanowienie zarzuciła naruszenie następujących przepisów:
1. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez niezastosowanie zasady prawdy obiektywnej i niedokonanie, pomimo ustawowego zobowiązania, wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy oraz niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji błędnie uznanie, że sformułowanie, że zawiadomienie o zajęciu "zostało dokonane z tytułu wierzytelności na podstawie JPK" dotyczy źródła pozyskiwania przez organ egzekucyjny wiedzy o wierzytelności;
2. art. 10 § 1 K.p.a. poprzez niezastosowanie zasady wysłuchania stron i brak umożliwienia Skarżącej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, w konsekwencji dojście do błędnych wniosków, po późniejszym przesłaniu przez Skarżącą dokumentów dotyczących cesji wierzytelności;
3. "art. 79a § 9" w zw. z 71b oraz art. 91 w zw. art. 89 § 1 u.p.e.a. poprzez podjęcie czynności pomimo nieskutecznego dokonania zajęcia;
4. art. 89 § 1 u.p.e.a. i art. 8 K.p.a. poprzez podwójne zajęcie wierzytelności; organ bowiem dokonał także zajęcia względem Zobowiązanego, prowadząc do naruszenia zasady pogłębiania zaufania.
Wobec powyższego Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i stwierdzenie nieważności poprzedzającego go postanowienia I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: P.p.s.a.) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. i w zw. z art. 135 P.p.s.a.
W uzasadnieniu zarzutów skargi Skarżąca opisała dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Wskazała, że dnia 20 stycznia 2020 r. doszło do podpisania umowy cesji wierzytelności, które miały przysługiwać Zobowiązanemu od Skarżącej w ramach umowy z dnia 16 października 2019 r. Zobowiązany przelał przysługującą mu wierzytelność na M. B. M. B., na co Prezes Zarządu Z. B.-M. G. Sp. z o.o. wyraził zgodę dnia 15 stycznia 2020 r. Zgodnie z umową cesji, M. B. M. B. był zobowiązany do przekazania Skarżącej informacji o przelewie wierzytelności.
Dnia 3 lutego 2020 roku doszło do zawarcia umowy o roboty budowlane między Skarżącą a MB. M. B., w ramach której zawarto także porozumienie między Skarżącą a M.-B. M. B., zgodnie z którym wszelkie zobowiązania P. P. wobec Skarżącej przeszły na M.-B. M. B., wtedy też Prezes Zarządu został poinformowany o dokonanej cesji wierzytelności.
Organ zawiadomieniem o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z dnia 27 stycznia 2020 r., doręczonym Skarżącej dnia 3 lutego 2020 r., poinformował, że dokonał zajęcia wierzytelności w wysokości 104.384,86 zł, należnych od Skarżącej wobec P. P. R., z tytułu zajęcia wierzytelności na podstawie JPK. W odpowiedzi na zajęcie Skarżąca pismem z dnia 5 lutego 2020 r. wskazała, że wobec Zobowiązanego posiada kaucje w wysokości 4.401,80 zł. Informacje te zostały przekazane przez pełnomocnika Skarżącej niezwłocznie po wpływie zawiadomienia o zajęciu, co wiąże się z opóźnionym biegiem informacji dotyczących cesji i faktem, że nie wpłynęła jeszcze wtedy do Skarżącej faktura [...]
Następnie zawiadomieniem o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z dnia 2 marca 2020 r. organ poinformował o zajęciu wierzytelności w wysokości 6.608,28 zł, z tytułu zajęcia innych wierzytelności JPK. W odpowiedzi, pismem z dnia 18 marca 2020 r. Skarżąca wskazała, że posiada także zatrzymaną kwotę 18.938,74 zł tytułem należytego wykonania robót, z czego kwota 9.469,37 zł miała zostać zwolniona dnia 31 maja 2020 r.
Kolejnego zajęcia z tytułu zajęcia innych wierzytelności z JPK w wysokości 7.348,61 zł organ dokonał zawiadomieniem o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z dnia 9 czerwca 2020 r. W odpowiedzi Skarżąca wskazała, że posiada zatrzymaną kwotę 18.938,74 zł tytułem należytego wykonania robót, a także że dokonała zapłaty należności za fakturę nr [...] z dnia 31 stycznia 2020 r., bowiem w momencie dokonywania przelewu, rachunek bankowy o numerze: [...], znajdował się na białej liście.
Dnia 3 lipca 2020 r. organ przesłał Skarżącej "Ponaglenie dłużnika zajętej wierzytelności", w którym wniósł o wskazanie daty dokonania przelewu i kwoty jaka została wskazana na fakturze nr [...] z dnia 31 stycznia 2020 r. W odpowiedzi Skarżąca, zgodnie z wezwaniem, wskazała, że z dniem 14 lutego 2020 r. uiściła na rzecz Zobowiązanego kwotę 91.665,54 zł.
Uzasadniając zarzuty Skarżąca podniosła naruszenie przepisów dotyczących postępowania dowodowego a także zasady prawdy obiektywnej. Wskazała, że z art. 89 § 1 u.p.e.a. wynika, że zawiadomienie powinno co najmniej wskazywać okoliczność powstania wierzytelności. Gdyby konkretne wskazanie nie było potrzebne, ustawodawca nie wprowadziłby wzoru zawiadomień, który obecnie określony został w rozporządzeniu ministra wydanym na podstawie art. 67 § 6 u.p.e.a. Zdaniem Skarżącej ustawodawca wskazuje tutaj, że dąży do konkretyzacji zawiadomień dot. zajęcia, a nie chce aby organy działały dowolnie.
Zdaniem Skarżącej organ sformułował zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej Zobowiązanego sprzecznie z art. 89 § 1 u.p.e.a., bowiem organ musi wskazać, które wierzytelności zostają przez niego zajęte. Gdyby ustawodawca miał inną intencję, art. 89 § 2 u.p.e.a. utraciłby rację bytu, ponieważ zdanie 2 tego artykułu zastrzega, że zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności przyszłych. Jeśli organ egzekucyjny nie miałby obowiązku wskazania zajmowanych przez niego wierzytelności, ustawodawca nie musiałby rozszerzać zajęcia na wierzytelności przyszłe, które mogłyby zostać zajęte na podstawie samego faktu istnienia zajęcia i wysłania Zobowiązanemu zawiadomienia.
Skarżąca podniosła, że wskazanie przez organ, iż zawiadomienie z tytułu wierzytelności na podstawie JPK jest właściwą podstawą dokonania zajęcia oraz że organ egzekucyjny mógł dokonać zajęcia na podstawie JPK jako wyłącznie źródła pozyskania przez ten organ wiedzy o wierzytelności, należy uznać za przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów. Organ bowiem w sposób dowolny, nie wskazując uzasadnienia do takiego działania organu egzekucyjnego uznał, że działania te były zgodne z zasadami postępowania oraz mogły stanowić podstawę zajęcia.
Jednolity Plik Kontrolny stanowi zbiór danych z elektronicznych ewidencji i rejestrów firmy sporządzanych za odpowiedni okres. Przekazywany jest do Ministerstwa Finansów w ściśle określonej formie (schemat XML). Plik JPK powstał przede wszystkim do łatwiejszej weryfikacji transakcji związanych z podatkiem VAT, zatem obejmuje wyłącznie transakcje objęte tym podatkiem. Co więcej JPK_VAT należy konstruować i przekazywać do MF do 25 dnia każdego miesiąca, zatem nawet gdyby uznać, że tytuł zajęcia wskazany przez organ egzekucyjny był po części prawidłowy to nie wskazywał nawet do jakiego pliku JPK się odnosi, z jakiego miesiąca lub czy w ogóle dotyczy JPK_VAT, wyróżnia się powiem, poza JPK_\/AT, dodatkowo 6 innych struktur JPK.
Skarżąca jednak jest zdania, że tytuł zajęcia powinien być jasny i precyzyjny i nie powinien być równoznaczny ze źródłem pozyskania przez organ egzekucyjny wiedzy o wierzytelności. Tytuł bowiem powinien wskazywać na podstawę, z której wynikało prawo zajęcia oraz wskazywać wierzytelności objęte tym zajęciem, a nie pozostawiać w domyśle Skarżącej, że "tytuł zajęcia" w istocie wskazuje na źródło wiedzy organu egzekucyjnego.
Organ II instancji rozpatrując zażalenie pominął w całości wyżej wskazane zarzuty przez co doszedł do błędnej konkluzji, co więcej nie umożliwił Skarżącej dodatkowego wypowiedzenia się przed wydaniem postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie z dnia 14 września 2020 r.
DIAS w uzasadnieniu postanowienia stwierdził również, że dokumenty dotyczące cesji wierzytelności były zbyt późno przedstawione w postępowaniu. Jednakże na żadnym z wcześniejszych etapów zajęcia wierzytelności Skarżąca nie była proszona o wyjaśnienia, a na otrzymane wezwania od organu egzekucyjnego odpowiadała bezpośrednio, zgodnie z treścią wezwania. Z tego też względu Skarżąca zgodnie z wezwaniem wskazała, że z dniem 14 lutego 2020 r. uiściła na rzecz Zobowiązanego kwotę 91.665,54 zł. Organ bowiem w sposób wyraźny pytał o kwotę oraz datę przelewu, a Skarżąca nie znała dokładnej przyczyny tego pytania, tym bardziej, że rachunek bankowy, na który dokonywała przelewu, znajdował się wówczas na białej liście. Po drugie zaś, zapłata na rachunek wskazany przez Zobowiązanego było działaniem błędnym, gdyż została dokonana z pominięciem postanowień umowy cesji.
Wątpliwości organu co do obiegu informacji w Spółce są przy tym nieobiektywne i nie uwzględniają faktu, że odpowiedzi składane były nie bezpośrednio przez Spółkę, lecz przez jej profesjonalnego pełnomocnika - a więc na podstawie informacji przekazywanych, a nie wynikających z dokumentów źródłowych. Dodatkowo dokumenty dotyczące cesji nie pochodzą od Strony, więc jej wiedza o przelewie istniała dopiero od otrzymania zawiadomienia, które zostało przekazane na placu budowy w okresie, w którym do siedziby spółki wpłynęło już zawiadomienie o zajęciu wierzytelności. Przez to organ błędnie ustalił, że pomimo braku istnienia wierzytelności mogło dojść do zajęcia.
Co więcej organ egzekucyjny dokonując zajęcia wierzytelności od Skarżącej doprowadził do podwójnego zajęcia, bowiem dokonując zajęcia rachunków bankowych Zobowiązanego otrzymał kwotę błędnie wpłaconą przez Stronę. Doprowadza to do sytuacji, w której organ utrzymuje w mocy postanowienie, dzięki któremu możliwe jest dokonanie podwójnej egzekucji i przejęcia przez administrację państwową takiej samej kwoty, co stanowi naruszenie zasady pogłębiania zaufania, zgodnie z którą organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Informacja o tym wynika wprost ze skarżonej decyzji, w której organ wskazuje, że informacja o zapłacie przez Stronę kwoty na rzecz Zobowiązanego została ujawniona z analizy wpływów na rachunek bankowy dłużnika. Dostęp organu do tych informacji wynika wyłącznie z zajęcia rachunku bankowego oraz kwot na niego wpływających. Tym samym organ musiał zaksięgować kwotę otrzymaną z rachunku bankowego, otrzymując informację co do podmiotu dokonującego jej wpłaty. Pomimo to jednak dąży do wyegzekwowania wierzytelności po raz kolejny, pomimo braku jej skutecznego zajęcia.
Wskazane zarzuty miały zdaniem Skarżącej wpływ na wynik sprawy, bowiem organ w konsekwencji doszedł do nieprawidłowych wniosków, że nie doszło do cesji wierzytelności, zajęcia dokonano na podstawie prawidłowego tytułu, a decyzja organu egzekucyjnego jest prawidłowa i należy ją utrzymać w mocy.
DIAS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Odpowiadając na zarzuty zawarte w skardze DIAS powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Ponadto wskazał, że zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. są bezzasadne, bowiem postępowanie w sprawie określenia dłużnikowi zajętej wierzytelności nieprzekazanej kwoty było jawne, tzn. strona po wydaniu postanowienia mogła zapoznać się z jego zaawansowaniem i zgłaszać wnioski i wyjaśnienia. Organ II instancji odniósł się również do materiału dowodowego dołączonego na etapie postępowania zażaleniowego.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 K.p.a. DIAS wskazał, że przepis ten odnosi się jedynie do postępowań kończących się przez wydanie decyzji, a nie postanowienia. Nie mniej jednak zgodnie z art. 73 § 1 K.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Do realizacji powyższego uprawnienia nie jest konieczne wysyłanie do strony wezwania celem zapoznania się z aktami sprawy.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 89 § 1 u.p.e.a. oraz art. 8 K.p.a., poprzez podwójne zajęcie wierzytelności, DIAS wskazał, że w postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny kieruje się szeregiem zasad w tym m.in. zasadą celowości, stosowania wyłącznie środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie oraz prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku. Oznacza to, że organ egzekucyjny może zastosować jeden lub kilka środków egzekucyjnych jednocześnie. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny dokonał również zajęcia rachunku bankowego Zobowiązanego.
Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny prowadził egzekucję nie tylko do tytułów wykonawczych objętych zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z dnia 27 stycznia 2020 r. lecz również do innych tytułów wystawionych na Zobowiązanego. Uzyskane kwoty z zajęcia rachunku bankowego zostały zaliczone częściowo na koszty egzekucyjne wynikające z tytułów wykonawczych objętych zajęciem wierzytelności z dnia 27 stycznia 2020 r. a w przeważającej wysokości zaliczone na poczet innych tytułów wykonawczych (zestawienie rozliczenia uzyskanych kwot - k. 99-101). Również z informacji o stanie zaległości Zobowiązanego na dzień wydania postanowienia określającego dłużnikowi zajętej wierzytelności nieprzekazaną kwotę, wynika, że należności z tytułów wykonawczych objętych zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z dnia 27 stycznia 2020 r. nie zostały zaspokojone i przekraczają w łącznej wysokości kwotę 91.655,54 zł (stan zaległości Zobowiązanego k. 102). W związku z powyższym zarzut dotyczący niesłusznego podwójnego zajęcia jest nieuzasadniony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.
W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Dlatego też Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w składzie trzech sędziów.
Rozpoznając sprawę zgodnie z powyżej zakreślonymi regułami, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia jak i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że nie naruszają one prawa w sposób powodujący konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego, a zatem skarga podlega oddaleniu.
Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie było postanowienie DIAS utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego określające na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. wysokość kwoty nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności. Sąd nie dopatrzył się wskazanych w skardze nieprawidłowości, a tym samym podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonego postanowienia lub stwierdzenia jego nieważności.
Zgodnie z art. 71a u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 lipca 2020 r.:
§ 1. Organy egzekucyjne uprawnione są do przeprowadzania u dłużników zajętej wierzytelności, z wyłączeniem banków, kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, z zastrzeżeniem § 2.
§ 2. Jeżeli środek egzekucyjny zastosowany został przez organ egzekucyjny, o którym mowa w art. 19 § 3, 4, 7 i 8, kontrolę prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego przeprowadza, z urzędu lub na wniosek tego organu, naczelnik urzędu skarbowego.
§ 3. Udostępnienie organowi egzekucyjnemu dokumentów i informacji niezbędnych do przeprowadzenia kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego nie narusza obowiązku zachowania przez dłużników zajętej wierzytelności tajemnicy określonej w odrębnych przepisach.
§ 4. Czynności kontrolnych dokonuje się w obecności dłużnika zajętej wierzytelności lub osoby odpowiedzialnej za realizację zajęcia.
§ 5. Osoba dokonująca czynności kontrolnych obowiązana jest okazać pisemne upoważnienie organu egzekucyjnego do dokonywania tych czynności.
§ 6. Kopię protokołu z czynności kontrolnych doręcza się dłużnikowi zajętej wierzytelności lub osobie odpowiedzialnej za realizację zajęcia.
§ 7. Jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w protokole, może zgłosić niezwłocznie do protokołu odpowiednie wyjaśnienia lub zastrzeżenia albo w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia przedłożyć je w formie pisemnej.
§ 8. Przepisy § 1-7 stosuje się odpowiednio do zobowiązanego.
§ 9 jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie.
W orzecznictwie wskazuje się, że użyty w treści art. 71a § 9 u.p.e.a. zwrot normatywny "bezpodstawnie uchyla się" należy interpretować jako przesłankę prawną, a nie faktyczną. Skuteczne uchylenie się dłużnika od przekazania zajętej wierzytelności ma miejsce w sytuacji wystąpienia okoliczności natury prawnej, np. przedawnienia, potrącenia, wygaśnięcia, nieistnienia wierzytelności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2020 r., sygn. akt II FSK 34/20, wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Okolicznościami bezspornymi w sprawie było, że organ egzekucyjny w toku egzekucji prowadzonej do Zobowiązanego zawiadomieniem z dnia 27 stycznia 2020 r. skierował zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej u Skarżącej, doręczając stosowne zawiadomienie o zajęciu dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 3 lutego 2020 r. Zajęcie opiewało na kwotę 104.384,86 zł.
Nie było również sporne, że Skarżąca wpłaciła w dniu 14 lutego 2020 r. na konto Zobowiązanego kwotę 91.655,54 zł tytułem zapłaty za fakturę nr [...] wystawionej przez Zobowiązanego na Skarżącą (roboty budowlane na budowie budynku mieszkalnego ul. [...] w K.), a związanej z wykonywaniem wiążącej Skarżącą i Zobowiązanego umowy o roboty budowlane.
Istota problemu w badanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organy obu instancji zasadnie określiły wysokość kwoty nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności.
Zdaniem Skarżącej po pierwsze nie doszło do skutecznego zajęcia wierzytelności, z powodu jej wcześniejszej cesji oraz błędnego, nieprecyzyjnego opisu tytułu zajęcia na zawiadomieniu, po drugie naruszono przepisy postępowania, po trzecie wreszcie nastąpiło podwójne zajęcie wierzytelności, dodatkowo na rachunku bankowym Zobowiązanego.
Sąd w ww. sporze przyznaje rację organom.
Należy wyjaśnić, że aby przyjąć, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od obowiązku jej przekazania, organ w pierwszej kolejności powinien ustalić, czy i kiedy doszło do zajęcia wierzytelności. Dopiero bowiem skuteczne zajęcie daje podstawy do badania zachowania dłużnika zajętej wierzytelności.
Jak słusznie wskazywał organ II instancji, do wydania postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a., niezbędne jest łączne zrealizowanie dwóch przesłanek: dłużnik zajętej wierzytelności musi uchylać się od jej przekazania organowi egzekucyjnemu oraz jednocześnie to uchylanie się musi mieć charakter działania bezpodstawnego. Nie można zatem wydać rzeczonego postanowienia, jeżeli dłużnik co prawda uchylał się od przekazania wierzytelności, ale miał do tego podstawy. Obie te okoliczności - fakt uchylania się oraz bezpodstawność takiego działania - muszą być ocenione przez organy egzekucyjne obu instancji.
Zajęcie egzekucyjne zdefiniowane w art. 1a pkt 18 u.p.e.a. stanowi czynność organu egzekucyjnego, na podstawie którego następuje odebranie zobowiązanemu swobody rozporządzania przysługującym mu prawem majątkowym zobowiązanego w zakresie niezbędnym do wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
Zgodnie z art. 89 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85 u.p.e.a., przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności.
Przewidziane w art. 89 u.p.e.a. prawo organu egzekucyjnego do zajęcia wierzytelności zobowiązanego odnosi się do wierzytelności istniejących (§ 1), a także w przypadku wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług (art. 89 § 2 u.p.e.a.).
Jednocześnie na mocy § 3 ww. przepisu organ egzekucyjny:
1) wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy:
a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego,
b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania,
c) - i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność.
2) zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem;
3) doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, a także odpis wniosku, o którym mowa w art. 90 § 1 (§ 3).
Przepis art. 89 § 3 u.p.e.a. ma na celu dostarczenie organowi egzekucyjnemu informacji, pozwalających m.in. na ocenę zachowania dłużnika z punktu widzenia ciążących na nim obowiązków, a także ocenę statusu zajętej wierzytelności.
Termin wierzytelność oznacza prawo wierzyciela do żądania od dłużnika spełnienia określonego świadczenia. Świadczenie to może mieć różny charakter, jednakże z punktu widzenia postępowania egzekucyjnego w administracji istotne jest, aby świadczenie to mogło być przedmiotem zajęcia egzekucyjnego. Wierzytelnością pieniężną jest prawo z jednej strony pozwalające wierzycielowi domagać się określonego świadczenia pieniężnego (zapłaty określonej sumy), zaś z drugiej strony zobowiązuje dłużnika do jego wykonania (zapłaty tej sumy).
Otrzymanie zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w art. 1a pkt 18 u.p.e.a., nakłada na dłużnika zajętej wierzytelności ustawowy obowiązek realizacji tego zajęcia bez względu na sposób rozliczeń realizowany z kontrahentem. Rola dłużnika ogranicza się wyłącznie do powstrzymania się od uiszczenia wierzytelności wierzycielowi i przekazania kwoty zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu.
W niniejszej sprawie, jak już wyżej wskazano, organ egzekucyjny uczynił zadość wszystkim swoim obowiązkom, o których mowa w ww. przepisie, to jest w toku egzekucji prowadzonej do majątku Zobowiązanego, zawiadomieniem z dnia 27 stycznia 2020 r. "o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej", na podstawie art. 89 § 1 u.p.e.a. zawiadomił Skarżącą (dłużnika Zobowiązanego) o dokonaniu zajęcia ww. wierzytelności. W zawiadomieniu tym jasno wskazano, że dłużnik nie może uiścić Zobowiązanemu bez zgody organu egzekucyjnemu należności wynikających z 6 precyzyjnie opisanych tytułów wykonawczych.
Co istotne, zawiadomienie sporządzono na formularzu zgodnym z załącznikiem nr 6 obowiązującego do dnia 30 lipca 2020 r. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 września 2018 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 1804) i zawierało ono wszystkie wymagane pouczenia.
Mimo to Skarżąca wpłaciła w dniu 14 lutego 2020 r. na konto Zobowiązanego kwotę 91.655,54 zł.
W tak ustalonym (i niekwestionowanym w tym zakresie przez żadną ze stron) stanie faktycznym, przyjętym przez Sąd jako podstawa orzekania, Skarżąca zakwestionowała zasadność wydania przez organ egzekucyjny zaskarżonego postanowienia oraz zarzuciła nieważność poprzedzającego go postanowienia I instancji, którym określono jej wysokość nieprzekazanej kwoty 91.655,54 zł.
Jak stanowi art. 91 u.p.e.a., jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności uchyla się od przekazania zajętej kwoty organowi egzekucyjnemu, mimo że wierzytelność została przez niego uznana i jest wymagalna, stosuje się odpowiednio przepisy art. 71b u.p.e.a.
Zgodnie z art. 71b u.p.e.a., jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, zajęta wierzytelność albo część wierzytelności może być ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest postanowienie, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. Tytuł wykonawczy wystawia organ egzekucyjny, który dokonał u dłużnika zajętej wierzytelności zajęcia wierzytelności.
Przystępując do oceny zasadności zarzutów podniesionych przez Skarżącą, Sąd odniesie się w pierwszej kolejności do zarzutu wydania przez organ egzekucyjny postanowienia w trybie art. 71a § 9 u.p.e.a. bez uprzedniego przeprowadzenia kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, o której mowa w § 1 tego przepisu.
Należy tu wskazać, że postanowienie wydane na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. stanowi konsekwencję dokonanego uprzednio przez organ egzekucyjny zajęcia wierzytelności zobowiązanego u jej dłużnika i stwierdzenia, iż dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Celem tego postępowania, które może być poprzedzone czynnościami kontrolnymi, o których mowa w art. 71a § 1-7 u.p.e.a. jest jedynie ustalenie okoliczności, czy dłużnik zajętej wierzytelności nie uchylił się od przekazania tej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, który dokonał jej zajęcia.
W przypadku stwierdzenia zaistnienia tych okoliczności, poprzez wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. następuje konkretyzacja obowiązku dłużnika zajętej wierzytelności, określenie jego charakteru i zakresu (por. wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1458/08).
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela ocenę prawną, wyrażoną m.in. przez WSA w wyroku z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 633/11, w myśl której przeprowadzenie przez organ egzekucyjny czynności kontrolnych wskazanych w art. 71a § 1 u.p.e.a. nie jest konieczne, gdy materiał dowodowy sprawy, zgromadzony z uwzględnieniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 u.p.e.a. pozwoli na stwierdzenie, że doszło do bezpodstawnego uchylenia się dłużnika od wpłaty zajętej wierzytelności.
Zdaniem Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy, w szczególności treść składanych przez Skarżącą pism i dołączonych do nich dokumentów, w sposób wystarczający potwierdzał, że Skarżąca bezpodstawnie uchyliła się od przekazania organowi egzekucyjnemu zajętej wierzytelności. W konsekwencji nie było potrzeby przeprowadzania kontroli.
Odnosząc się do podnoszonej przez Skarżącą cesji wierzytelności datowanej na dzień 20 stycznia 2020 r., związanej z datowanym na dzień 3 lutego 2020 r. porozumieniem pomiędzy Skarżącą, Zobowiązanym i M. B. M. B., co do zobowiązań wynikających z umowy o roboty budowlane z dnia 16 października 2019 r. zawartej pomiędzy Skarżącą a Zobowiązanym, należy podkreślić, że skoro wierzyciel zajętej wierzytelności nie może nią dysponować, nie może także dokonywać cesji tej wierzytelności.
Zauważyć trzeba, że wszelkie dokumenty dotyczące ww. cesji i porozumienia zostały przedstawione organowi egzekucyjnemu dopiero z zażaleniem w dniu 2 października 2020 r.
We wcześniejszej korespondencji z organem egzekucyjnym pełnomocnik Skarżącej nie wspominał o żadnej z okoliczności dotyczących ww. cesji i porozumienia (w odpowiedzi z dnia 13 lipca 2020 r. na ponaglenie organu egzekucyjnego w kwestii podania daty i wysokości przelewu za fakturę nr [...] z dnia 31 stycznia 2020 r., w odpowiedzi na zajęcie wierzytelności z dnia 5 lutego 2020 r., ani w odpowiedziach dotyczących innych zajęć wierzytelności Zobowiązanego).
Powyższe okoliczności faktyczne kontrolowanej sprawy zdaniem Sądu wskazują, że opisane powyżej cesja i porozumienie sprawiają wrażenie wytworzonych przez Zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności w celu próby wykazania, że dłużnik zajętej wierzytelności nie był zobowiązany do zapłaty na rzecz Zobowiązanego należności objętych zawiadomieniem z dnia 27 stycznia 2020 r., doręczonym Skarżącej w dniu 3 lutego 2020 r.
W świetle powyższego nie można zaakceptować argumentacji Skarżącej, bowiem przyjęcie jej stanowiska umożliwiałoby każdemu dłużnikowi, któremu zajęto wierzytelność, a dokonał zapłaty wierzycielowi objętemu egzekucją, na doprowadzenie do bezskuteczności zajęcia wskutek wykazania nieistnienia wierzytelności poprzez antydatowaną cesję.
Wynikające z akt sprawy okoliczności zawarcia umowy nasuwają przypuszczenie, że celem tej czynności było uniknięcie konsekwencji naruszenia warunków zajęcia wierzytelności i niedokonania wpłaty do organu egzekucyjnego.
Odnosząc się do kwestionowanego przez Skarżącą opisu na zawiadomieniu o zajęciu tytułu, to jest: "na podstawie JPK", należy uznać, mając na uwadze w szczególności treść art. 89 § 2 u.p.e.a., że zajęcie to w powiązaniu z wiedzą własną Skarżącej o wiążącej ją i wykonywanej umowy ze Zobowiązanym o roboty budowlane (a zatem dostaw, robót i usług) z dnia 16 października 2019 r., było w pełni skuteczne.
Wobec powyższego nie powinien budzić wątpliwości Skarżącej ani reprezentującego Ją radcy prawnego zakres przedmiotowego zajęcia, obejmujący zapłatę za fakturę nr [...]
Skoro zatem mimo braku rzeczywistych przeszkód prawnych dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchylił się od przekazania zajętej wierzytelności, to wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a., należało uznać za zasadne. W konsekwencji, zarzuty skargi w tym zakresie są bezpodstawne.
Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia przepisów postępowania, Sąd zaznacza, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a. - jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
W ocenie Sądu, organy obu instancji wydały swoje rozstrzygnięcia w oparciu o prawidłowe ustalenia faktyczne. Organy w niniejszej sprawie prowadziły postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyjaśnił, dlaczego nie uwzględnił zażalenia. Zaskarżone postanowienie zawiera wszystkie elementy, o których mowa w przepisach art. 124 § 1 i § 2 K.p.a.
Wobec prawidłowych ustaleń i rozstrzygnięć w sprawie nie mogły przynieść zamierzonego skutku również zarzuty dotyczące:
- błędnego dokonania przelewu w wyniku perturbacji w kontaktach pomiędzy Prezesem Zarządu a działem księgowym,
- obiegu informacji w Spółce,
- składania odpowiedzi nie bezpośrednio przez Spółkę, lecz przez jej profesjonalnego pełnomocnika - na podstawie informacji przekazywanych, a nie wynikających z dokumentów źródłowych,
- dokumenty dotyczące cesji nie pochodzą od Spółki, więc jej wiedza o przelewie istniała dopiero od otrzymania zawiadomienia, które zostało przekazane na placu budowy w okresie, w którym do siedziby Spółki wpłynęło już zawiadomienie o zajęciu wierzytelności.
Skarżąca nie może skutecznie żądać uchylenia zgodnego z prawem postanowienia tylko z tego powodu, iż wskutek własnych uchybień lub uchybień reprezentujących Ją osób, naruszyła normy ustawowe w sposób jasny określające zasady Jej powinnego działania i naraziła się na określone (negatywne) konsekwencje tych uchybień.
Niezasadny jest też zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a., co słusznie zauważył organ II instancji. Jak wskazano w wyroku NSA z dnia 6 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 2516/15, przepis art. 10 § 1 K.p.a. ma walor zasady ogólnej i w zakresie, w jakim dotyczy decyzji, nie znajduje zastosowania do postanowień, ponieważ nie wynika to z art. 126 K.p.a. Zgodnie z art. 10 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Literalne brzmienie tego przepisu wskazuje jasno, że umożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań ma nastąpić jedynie przed wydaniem decyzji, a nie postanowienia.
Istotne jest również, że Kodeks postępowania administracyjnego precyzuje, jakie przepisy dotyczące decyzji stosuje się też do postanowień. Zgodnie z art. 126 K.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109 -113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie. Tym samym art. 10 § 1 K.p.a. in fine nie ma zastosowania do postanowień. Zatem nie jest zasadny zarzut, iż przed wydaniem zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Skarżącej nie umożliwiono wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.
Co więcej, jak wynika z akt sprawy, Skarżąca miała w toku prowadzonego postępowania możliwość swobodnego przedstawiania swojego stanowiska, co zresztą uczyniła w złożonych pismach i zażaleniu, do którego załączyła odpisy dokumentów będących dowodami w sprawie.
Podobnie nie sposób jest dopatrzeć się naruszenia przez organy podatkowe przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., ponieważ stan faktyczny sprawy został dostatecznie wyjaśniony i omówione zostały wszystkie dowody znajdujące się w aktach sprawy. Tym samym, wbrew stanowisku Skarżącej, istniały postawy do zastosowania przez DIAS art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. i w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Nie można też uznać, że poprzez dokonanie z jednej strony zajęcia wierzytelności, a z drugiej rachunku bankowego Zobowiązanego, doszło do podwójnego zajęcia tych samych należności pieniężnych. Organ ma prawo stosować wszelkie możliwe środki w celu wyegzekwowania należności. Nie mogą na skuteczność ww. zajęć rzutować bieżące przepływy na kontach bankowych.
Bezzasadny jest również argument znajdowania się w momencie dokonywania przelewu rachunku bankowego o numerze: [...] na białej liście. Biała lista rachunków podatników VAT dotyczy możliwości weryfikacji rzetelności podatników celem wykluczenia transakcji z oszustami podatkowymi. Przelew na rachunek z poza białej listy może skutkować np.: brakiem możliwości zaliczenia tej kwoty do kosztów uzyskania przychodu. Nie ma ona żadnego związku z przelewami zajętych wierzytelności w trakcie egzekucji.
Podsumowując Sąd wskazuje, że wszystkie zarzuty skargi okazały się niezasadne. Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonym postanowieniu oraz poprzedzającym go postanowieniu organu I instancji organu i instancji również innych niż zarzucane w skardze uchybień, które stanowiłyby podstawę do uchylenia lub stwierdzenia nieważności tych rozstrzygnięć. Wobec tego Sąd działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.