I SA/Kr 186/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2023-05-08
NSAinneŚredniawsa
środki unijnedofinansowaniezwrot środkówpostępowanie administracyjneprawo zamówień publicznychzasada konkurencyjnościRegionalny Program OperacyjnyWojewództwo Małopolskie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na decyzję o zwrocie dofinansowania unijnego, uznając, że postępowanie administracyjne było właściwe, a stwierdzone nieprawidłowości uzasadniały zwrot środków.

Sprawa dotyczyła skargi J.M. na decyzję Zarządu Województwa Małopolskiego nakazującą zwrot dofinansowania unijnego w wysokości 34 715,40 zł wraz z odsetkami. Skarżąca zarzuciła nieważność postępowania administracyjnego, twierdząc, że sprawa powinna być rozstrzygnięta w drodze cywilnej. Sąd uznał jednak, że postępowanie administracyjne było właściwe na mocy przepisów ustawy o finansach publicznych, a stwierdzone naruszenia procedur (skrócenie terminu składania ofert i dyskryminacyjny opis przedmiotu zamówienia) uzasadniały zwrot środków. Skargę oddalono.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę J.M. na decyzję Zarządu Województwa Małopolskiego, która utrzymała w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Krakowie o zwrocie dofinansowania unijnego w kwocie 34 715,40 zł wraz z odsetkami. Decyzja ta zapadła w związku z naruszeniem procedur przy realizacji projektu "[...]" w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego. Główne zarzuty skarżącej dotyczyły nieważności postępowania administracyjnego, które jej zdaniem było niedopuszczalne w sprawie o charakterze cywilnoprawnym. Sąd administracyjny odrzucił ten argument, wskazując na przepisy ustawy o finansach publicznych (art. 207 ust. 1, 8, 9, 10), które przewidują tryb administracyjny i sądowo-administracyjny w sprawach zwrotu środków unijnych wykorzystanych z naruszeniem procedur. Sąd podkreślił, że choć umowa o dofinansowanie ma charakter cywilnoprawny, to dysponowanie środkami funduszy europejskich przez organy publiczne ma charakter administracyjnoprawny, a przepisy ustawy o finansach publicznych jasno regulują postępowanie w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości. Sąd, kontrolując sprawę w pełnym zakresie, podzielił stanowisko organów co do stwierdzonych naruszeń: skrócenia terminu składania ofert o 16 godzin oraz dyskryminacyjnego opisu przedmiotu zamówienia poprzez brak wskazania "lub równoważne" w specyfikacji. Te naruszenia, zgodnie z taryfikatorem i wytycznymi, uzasadniały nałożenie korekty finansowej. Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów postępowania przez organy i oddalił skargę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Postępowanie administracyjne jest właściwym trybem do rozstrzygania o zwrocie dofinansowania unijnego w przypadku naruszenia procedur, zgodnie z przepisami ustawy o finansach publicznych.

Uzasadnienie

Sąd wyjaśnił, że choć umowa o dofinansowanie ma charakter cywilnoprawny, to dysponowanie środkami funduszy europejskich przez organy publiczne ma charakter administracyjnoprawny. Ustawa o finansach publicznych (art. 207) przewiduje tryb administracyjny i sądowo-administracyjny dla spraw zwrotu środków unijnych wykorzystanych z naruszeniem procedur.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.f.p. art. 207 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 27 października 2009 r. o finansach publicznych

Środki unijne wykorzystane z naruszeniem procedur podlegają zwrotowi wraz z odsetkami.

Pomocnicze

u.f.p. art. 207 § ust. 8

Ustawa z dnia 27 października 2009 r. o finansach publicznych

u.f.p. art. 207 § ust. 9

Ustawa z dnia 27 października 2009 r. o finansach publicznych

u.f.p. art. 207 § ust. 10

Ustawa z dnia 27 października 2009 r. o finansach publicznych

ustawa wdrożeniowa art. 9 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020

ustawa wdrożeniowa art. 9 § ust. 2 pkt 9 lit. c

Ustawa z dnia 14 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a-c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Rozwoju z dnia 29 stycznia 2016 r. § poz. 14 Taryfikatora

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowanie administracyjne jest właściwe do rozstrzygania o zwrocie środków unijnych. Stwierdzone naruszenia procedur (skrócenie terminu, dyskryminacyjny opis zamówienia) uzasadniają zwrot dofinansowania.

Odrzucone argumenty

Nieważność postępowania administracyjnego z uwagi na niedopuszczalność drogi postępowania administracyjnego (zarzut skarżącej).

Godne uwagi sformułowania

Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Kwestia przyznawania dotacji ma charakter mieszany, zarówno administracyjny, jak i cywilny, w zależności od etapu na jakim znajduje się sprawa. Szkoda powstaje w każdym przypadku, gdy podmiot otrzymujący dofinansowanie realizuje projekt niezgodnie z prawem. Do stwierdzenia naruszenia przepisów regulujących realizację dofinansowywanego projektu nie jest konieczne wystąpienie rzeczywistego uszczerbku finansowego, lecz wystarczy sama możliwość jego wystąpienia.

Skład orzekający

Bogusław Wolas

przewodniczący sprawozdawca

Piotr Głowacki

sędzia

Inga Gołowska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności postępowania administracyjnego w sprawach zwrotu środków unijnych oraz ocena naruszeń procedur zamówień publicznych."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki rozliczania środków z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego ze zwrotem środków unijnych, co jest istotne dla beneficjentów funduszy europejskich i prawników zajmujących się tym obszarem.

Czy postępowanie administracyjne jest właściwe do odzyskania unijnych dotacji? WSA w Krakowie wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 34 715,4 PLN

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Kr 186/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-05-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas /przewodniczący sprawozdawca/
Inga Gołowska
Piotr Głowacki
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
|Sygn. akt I SA/Kr 186/23 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 maja 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas (spr.), Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Sędzia: WSA Inga Gołowska, Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2023 r., sprawy ze skargi J. M., na decyzję Zarządu Województwa Małopolskiego, z dnia 20 grudnia 2022 r. Nr MW-V.3160.1.26.2022.MSD, w przedmiocie zwrotu dofinansowania, skargę oddala.
Uzasadnienie
Obecnie zaskarżoną do WSA w Krakowie decyzją z 20 grudnia 2022 r., znak: MW-V.3160.1.26.2022.MSD, Zarząd Województwa Małopolskiego utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Krakowie (DWUP) z 29 lipca 2022 r., nr RPMP/8.5/21/2022, którą określono J.M. (skarżąca, strona) kwotę dofinansowania do zwrotu w wysokości 34 715,40 zł wraz z należnymi odsetkami (od 24 marca 2020 r. do dnia zapłaty, z przerwą w naliczaniu odsetek od dnia wszczęcia postępowania administracyjnego, tj. od 7 maja 2021 r. do dnia doręczenia stronie decyzji Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Krakowie nr RPMP/8.5/21/2022, tj. do 2 sierpnia 2022 r.). W pozostałym zakresie postępowanie umorzono.
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
23 stycznia 2020 r. pomiędzy Województwem Małopolskim, działającym przez Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie, a J.M., prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą J. w K., została zawarta umowa o dofinansowanie projektu pn. "[...]" realizowanego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na lata 2014-2020, Działanie 8.5 Wsparcie na rzecz łączenia życia zawodowego z prywatnym. Na mocy powyższej umowy Zarząd Województwa Małopolskiego przyznał stronie umowy dofinansowanie na pokrycie wydatków ponoszonych przez beneficjenta w związku z realizacją projektu umowy w tym środki przeznaczone na wydatki inwestycyjne i na zakupy inwestycyjne zgodnie ze złożonym przez stronę wnioskiem.
Zawiadomieniem z 7 maja 2021 r., znak: PR.6252.2.3. DWUP poinformował skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu dofinansowania przekazanego na podstawie ww. umowy, gdyż w wyznaczonym terminie strona nie zwróciła w całości środków określonych w wezwaniach z 14 i 30 grudnia 2020 r.
Decyzją z 29 lipca 2022 r. organ l instancji określił kwotę przypadającego do zwrotu dofinansowania wraz z należnymi odsetkami liczonym w sposób wskazany w decyzji. W uzasadnieniu organ l instancji wskazał, że strona zwróciła częściowo kwoty określone w wezwaniach z 14 i 30 grudnia 2020 r. oraz wyjaśnił na poczet jakich zobowiązań skarżącej zaliczono ww. środki. Po rozliczeniu zwrotów oraz wobec braku wyrażenia przez Beneficjentkę zgody na pomniejszenie kolejnej transzy o kwotę 34 715,40 wraz z odsetkami wynikającą z nieprawidłowości związanej ze skróceniem terminu składania ofert oraz dyskryminacyjnym opisem przedmiotu zamówienia, do zwrotu pozostała kwota w wysokości 34 715,40 zł wraz z odsetkami. W pozostałym zakresie organ l instancji umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe.
W odwołaniu skarżąca zarzuciła nieważność postępowania z uwagi na niedopuszczalność drogi postępowania administracyjnego zrealizowanej zaskarżoną decyzją, żądając uchylenia decyzji i umorzenia postępowania prowadzonego bez podstawy prawnej. Z ostrożności wniosła o umorzenie postępowania z uwagi na dowolność ustaleń organu w zakresie, w którym ustalił on obowiązek zwrotu kwoty 34 715,40 zł z odsetkami jako kwoty niewynikającej z jakiegokolwiek uzasadnienia merytorycznego organu wydającego zaskarżoną decyzję.
Zarząd Województwa Małopolskiego w uzasadnieniu swojej decyzji (opisanej na wstępie) wskazał, że podstawę prawną wydania przedmiotowych decyzji stanowi art. 9 ust. 2 pkt 9 lit. c ustawy z dnia 14 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (dalej: ustawa wdrożeniowa), zgodnie z którym Instytucja Zarządzająca - Zarząd Województwa (tu Małopolskiego) uprawniony jest m.in. do rozpatrywania odwołań od decyzji o zwrocie środków przeznaczonych na realizację programów, projektów lub zadań oraz decyzji o zapłacie odsetek, o których mowa w art. 207 ust. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, wydawanych w pierwszej instancji przez instytucję pośredniczącą (w tym przypadku WUP). Jak wynika z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.
W ramach postępowania administracyjnego dokonano identyfikacji naruszeń (nieprawidłowości) oraz dokonano oceny skutków tych naruszeń. WUP stwierdził następujące nieprawidłowości:
- niezgodność z zapytaniem ofertowym w zakresie towarów dostarczonych i wykonanych usług, polegającą na montażu 4 toalet w postaci miski kompaktowej lejowej stojącej niepodwieszanej (w miejsce 5 toalet w postaci miski wiszącej), montaż toalety dla osoby niepełnosprawnej w postaci miski kompaktowej lejowej stojącej, niepodwieszanej (w miejsce toalety dla osoby niepełnosprawnej w postaci miski wiszącej) oraz montaż jednej poręczy ściennej łukowej w miejsce dwóch (nieprawidłowość dotyczy faktury nr [...] z 9 marca 2020 r. wystawionej przez S.), za nieprawidłowy uznano wydatek w kwocie 3.601,72 zł (nieprawidłowość w zakresie zadania 1 poz. 3); podział zamówienia lub zaniżenie jego wartości skutkujące niezastosowaniem wymogów związanych z publikacją zapytania ofertowego nr [...] oraz dokonanie istotnych zmian postanowień zawartej umowy w sprawie zamówienia w stosunku do treści oferty, z naruszeniem warunków wynikających z umowy o dofinansowanie projektu polegające na tym, że w kosztorysie stanowiącym załącznik do zapytania ofertowego Beneficjent nie uwzględnił prac związanych z zakupem i montażem części przeszklonych, podczas gdy zostały one uwzględnione w umowie z 10 lutego 2020 r. zawartej pomiędzy Beneficjentem a O. Ponadto wydatek z tego tytułu został przedstawiony do rozliczenia we wniosku o płatność nr [...] z adnotacją, że poniesiono go zgodnie z zasadą konkurencyjności (nieprawidłowość dotyczy faktury nr [...] z 22 stycznia 2020 oraz faktury [...] z 5 marca 2020 r, wystawionych przez O.). Za niekwalifikowalne uznano wydatki w kwocie 15.166,69 zł" (nieprawidłowość w zakresie zadania 1 poz. 5);
- skrócenie terminu składania ofert oraz dyskryminacyjny opis przedmiotu zamówienia, który odnosi się do określonego wyrobu, źródła, znaków towarowych, patentów. Nałożono korektę finansową w wysokości 25% wartości faktycznie poniesionych wydatków dla danego zamówienia, pomniejszoną o nieprawidłowości, o których mowa w pkt 1) i 2). Uwzględniając, że wartość faktycznie poniesionych wydatków dla danego zamówienia wyniosła 157.630,01 zł, a wartość nieprawidłowości, o których mowa w pkt 1) i 2), wyniosła łącznie 18.768,41 zł (3.601,62 zł + 15.166,69 zł), to korekta finansowa wyniosła 34.715,40 zł(25%x 138.861,60 zł) (nieprawidłowość w zakresie zadania 1 poz. 6).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. naruszenie - art. 156 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez prowadzenie postępowania w niewłaściwym trybie. Zdaniem skarżącej z uwagi na fakt, iż łącząca strony umowa z 23 stycznia 2020 r. jest oświadczeniem woli dwóch równorzędnych, układających się stron, co determinuje charakter prawny tego dokumentu, ale również co wynika z zapisu zawartego w § 21 pkt 2 tej umowy, podstawowym aktem prawnym dla jej interpretacji jest kodeks cywilny. Z powyższego faktu wynika wprost, że dla wszelkich modyfikacji umowy, a modyfikacją jest ograniczanie wartości dotacji poprzez żądanie jej zwrotu w całości bądź części, niedopuszczalny jest tryb postępowania administracyjnego, regulowany przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Wszelkie rozstrzygnięcia dotyczące stosunku cywilnoprawnego, a taki ukształtowany został między stronami umową, jeśli nie są dokonywane w drodze zgodnych oświadczeń woli, mogą być dokonane wyłącznie na drodze orzeczenia właściwego rzeczowo i miejscowo sądu powszechnego. Dla rozstrzygania o stosunkach cywilnoprawnych droga postępowania administracyjnego jest niedopuszczalna, co oznacza że wydanie decyzji administracyjnej w tym zakresie nie znajduje podstaw prawnych, a jeśli decyzje takie wydane zostały z mocy samego prawa, uznane zostać powinny jako nieważne, zgodnie z dyspozycją art. 156 §1 pkt 1 k.p.a.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. - Dz. U. z 2023r., poz. 259, zwanej dalej: "p.p.s.a.") lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do treści art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Spór w przedmiotowej sprawie dotyczy zasadności i wysokości zwrotu przyznanego skarżącej dofinansowania w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami w ich rozliczeniu. Jednakże skarżąca podnosi tylko jeden zarzut, nieważności zaskarżonej decyzji wobec podjęcia jej w niewłaściwym trybie, a to postępowania administracyjnego zamiast właściwego umowie cywilnoprawnej – cywilnego.
W tej sytuacji w pierwszej kolejności Sąd zajął się kwestią w jakim trybie powinna zapaść przedmiotowa decyzja, bowiem stwierdzenie że w innym niż administracyjny, powoduje jej nieważność oraz nie pozwala Sądowi na przejście do analizy pozostałych kwestii.
Zgodnie z art. 207 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 października 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1870 ze zm.; u.f.p.) w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 - podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy, z zastrzeżeniem ust. 8 i 10.
W art. 207 ust. 8 postanowiono, że w przypadku okoliczności, o których mowa ust. 1, instytucja, która podpisała umowę z beneficjentem, wzywa go do: 1) zwrotu środków lub 2) do wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności, o których mowa w ust 2 w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania.
W art. 207 ust. 9 u.f.p, zapisano, że po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust 8, organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej lub instytucji pośredniczącej w rozumieniu ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (tekst jednolity Dz.U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712 ze zm.) albo ustawy z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. Nr 72, poz.619 ze zm.) wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki oraz sposób zwrotu środków, z uwzględnieniem ust 2. Zgodnie zaś z art. 207 ust. 10 u.f.p., decyzji o zwrocie środków nie wydaje się, jeżeli dokonano zwrotu środków przed jej wydaniem.
Postępowanie prowadzone w związku z wykryciem naruszenia procedur regulujących tryb wydatkowania środków pomocowych jest z uwagi na jego specyfikę postępowaniem kilkuetapowym. Wszczęcie postępowania w przedmiocie wydania decyzji o zwrocie dofinansowania następuje najczęściej w drodze skierowania do beneficjenta wezwania do zwrotu środków lub wezwania o wyrażenie zgody na pomniejszenie kolejnych płatności (art. 207 ust. 8 pkt 1 i 2 u.f.p.). Natomiast wydanie decyzji zobowiązującej do zwrotu, następuje po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w art. 207 ust. 8 ustawa o finansach publicznych i jest konsekwencją braku reakcji beneficjenta na dokonane wezwanie. Obowiązują w nim w pełnym zakresie zasady i rygory postępowania administracyjnego oraz zasady postępowania dowodowego.
Odnosząc się zatem do kwestii braku trybu administracyjnego i w konsekwencji kontroli sądowoadminstracyjnej w przedmiotowej sprawie, Sąd wyjaśnia, że jest on nieuzasadniony. Kwestia przyznawania dotacji ma charakter mieszany, zarówno administracyjny, jak i cywilny, w zależności od etapu na jakim znajduje się sprawa, np. ustalanie prawa do dotacji ma charakter administracyjny z uwagi na fakt, że jest ona przyznawana w warunkach władztwa administracyjnego organu publicznego, a fakt, że dotacja jest udzielana w drodze umowy nie oznacza, że jest to czynność z zakresu prawa cywilnego. Z uwagi na to, że mamy tu do czynienia z dysponowaniem przez organ środkami z funduszu europejskiego, nie mamy tu typowej relacji cywilnoprawnej, ale administracyjnoprawną konstrukcję związaną z podejmowaniem aktu w oparciu o ustawowe upoważnienie do dysponowania środkami funduszu. W tym działaniu (rozstrzygnięciu), poprzedzającym zawarcie umowy, należy również dopatrywać się władczości administracyjnoprawnej. Pierwszy etap oparty jest o konstrukcje administracyjnoprawne, natomiast drugi etap stanowi ten cywilnoprawny. Jednakże w sprawach o zwrot dofinansowania w związku ze stwierdzonymi naruszeniami procedur przyznawania dofinansowania ustawodawca w art. 207 ust. 9-12a ustawy z dnia 27 października 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1870 ze zm.; u.f.p.) przewidział odpowiedni tryb kontroli administracyjnej (a później sądowo- administracyjnej), w którym wnioskodawca miał prawo podważyć wszystkie ustalenia Instytucji Zarządzającej (dalej również jako "IZ"). Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 2 Ustawy wdrożeniowej w przypadku Regionalnego Programu Operacyjnego Instytucją Zarządzającą jest Zarząd Województwa, który na podstawie art. 9 ust. 2 pkt 9 lit. c Ustawy wdrożeniowej uprawniony jest m.in. do rozpatrywania odwołań od decyzji o zwrocie środków przeznaczonych na realizację programów, projektów lub zadań oraz decyzji o zapłacie odsetek, o których mowa w art. 207 ust. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, wydawanych w pierwszej instancji przez instytucję pośredniczącą (jaką jest w tym przypadku WUP). Zgodnie z treścią art. 60 pkt 6 u.f.p. środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności (...) należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności. Jak wynika z powyższego organy miały podstawę prawną do wydania decyzji o zwrocie dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur, a stronie służy droga postępowania sadowoadministracyjnego celem kontroli jej legalności, zatem zarzut nieważności postępowania w oparciu o art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. okazał się chybiony.
Pomimo braku zarzutów skargi w pozostałym zakresie, Sąd skontrolował całość decyzji do czego był zobowiązany przepisami prawa.
Odnosząc się do stwierdzonych naruszeń procedur przyznawania dofinansowania ze środków unijnych, Sąd podziela w pełni stanowisko organów co do charakteru stwierdzonych naruszeń i oceny ich potencjalnego wpływu na uszczuplenie budżetu unijnego. Jak już wyżej stwierdzono, że to umowa o dofinansowanie opracowana w ramach systemu realizacji programu operacyjnego oraz wytyczne są dokumentami regulującymi procedury wydatkowania środków europejskich. Niedotrzymanie zaś warunków umowy (art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.), zobowiązuje organ do wydania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu. Jako naruszenie można uznać wszelkie odstępstwo od zapisów umowy lub naruszenie przepisów prawa unijnego i krajowego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę (uszczerbek) w budżecie ogólnym. Tak, więc wszelkie nieprawidłowości, które potencjalnie mogą skutkować wypłatą środków, które nie powinny być wypłacone w myśl warunków umowy lub przepisów prawa, są traktowane, jako nieprawidłowość. Prowadzi to do konkluzji, że ustalenie wartości korekty finansowej polega na stwierdzeniu, iż doszło do finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu UE tj. wydatku poniesionego z naruszeniem prawa. Szkoda powstaje w każdym przypadku, gdy podmiot otrzymujący dofinansowanie realizuje projekt niezgodnie z prawem. Do stwierdzenia naruszenia przepisów regulujących realizację dofinansowywanego projektu nie jest konieczne wystąpienie rzeczywistego uszczerbku finansowego, lecz wystarczy sama możliwość jego wystąpienia. Innymi słowy przesłanką naliczenia korekty, a następnie żądania zwrotu dofinansowania jest wykazanie naruszenia procedury (krajowych lub unijnych w zakresie zamówień publicznych), które mogło doprowadzić do uszczuplenia środków unijnych.
W sprawie stwierdzono, co znajduje potwierdzenie w aktach sprawy, a czego skarżąca nie kwestionuje, następujące naruszenia:
• skrócenie przez skarżącą terminu na składnie ofert na wykonanie prac remontowo-budowlano-dostosowawczych o 16 godzin (4,76%). Termin na składanie ww. ofert powinien wynosić 14 dni, czyli 336 godzin zgodnie z sekcją 6.5.2 pkt 10 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków, a jego bieg rozpoczyna się w dniu następującym po dniu upublicznienia zapytania ofertowego, a kończy się z upływem ostatniego dnia. Jak wynika z zapytania ofertowego nr [...] z 27 stycznia 2020 r., Beneficjentka w części XI określiła termin składania ofert na dzień "10 lutego 2020 r. do godziny 8.00", zatem 14-dniowy bieg terminu na składanie ofert rozpoczynał się o godz. 0:00 w dniu 28 stycznia 2020 r. i upływał o godz. 24:00 w dniu 10 lutego 2020 r., nie zaś jak wskazała Beneficjentka o godz. 8:00 tego dnia. Naruszenie to zostało przewidziane w poz. 14 Taryfikatora (rozporządzenie Ministra Rozwoju z 29 stycznia 2016 r.) i powoduje korektę w wysokości 5% wartości faktycznie poniesionych wydatków w ramach zamówienia na wykonanie ww. prac;
• naruszenie polegające na dyskryminacyjnym opisie przedmiotu zamówienia. Wśród warunków kwalifikowalności wydatków przy udzieleniu zamówienia zgodnie z zasadą konkurencyjności, określonych w sekcji 6.5.2 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków, przewidziano m.in. konieczność opisania przedmiotu zamówienia w sposób jednoznaczny i wyczerpujący, za pomocą dokładnych i zrozumiałych określeń, uwzględniając wszystkie wymagania i okoliczności mogące mieć wpływ na sporządzenie oferty (6.5.2 pkt 5 ww. wytycznych). Jak wynika ze zgromadzonych w sprawie dokumentów, w powołanym już powyżej zapytaniu ofertowym nr [...] Beneficjentka wskazała, że wykonawca zobowiązany będzie na podstawie załączonego do zapytania ofertowego kosztorysu (załącznik nr 4) dokonać precyzyjnej kalkulacji wartości zamówienia dotyczącą danej części, na którą będzie składać ofertę. Zamawiający podzielił zamówienie na 2 części (część l Roboty ogólnobudowlane i wykończeniowe oraz roboty instalacyjne - elektryczne i część II Roboty instalacyjne -sanitarne). Wykonawca może złożyć ofertę na jedną lub wszystkie części. Załącznik nr 4 do zapytania ofertowego pn. Kosztorys prac remontowo-dostosowawczych lokalu do funkcji żłobka zawierał szczegółowy wykaz prac remontowych ze wskazaniem konkretnych materiałów, jakie przy tych pracach miały zostać użyte, jednakże Beneficjentka nie zawarła określenia "lub równoważne". Zamawiający opisując przedmiot zamówienia, nie może pominąć możliwości złożenia ofert równoważnych, nie może pominąć w opisie przedmiotu zamówienia wykazów "lub równoważne" albo innych o podobnym znaczeniu" (tak wyrok WSA we Wrocławiu z 27 września 2017 r., sygn. akt III SA/Wr 552/17, CBOSA). Postępowanie o udzielenie ww. zamówienia miało zostać przeprowadzone zgodnie z zasadą konkurencyjności, co wynikało z postanowień umowy o dofinansowanie (§ 2 ust. 2 w zw. z § 8 ust. 2 w zw. z § 11 ust. 1 w zw. z § 11 ust. 2 lit. b) tiret i) oraz Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków (sekcja 6.5.2), do których stosowania Beneficjentka zobowiązała się podpisując umowę. W tej sytuacji warunek konkurencyjności nie został spełniony, bowiem skarżąca w sposób nieuprawniony zawęziła ofertę do wskazanych materiałów.
Oceniając na koniec postępowanie wyjaśniające przeprowadzone w sprawie, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Przeciwnie, organy przeprowadziły wnikliwe postępowanie w przedmiotowej sprawie, zgromadziły obszerny materiał dowodowy, dający podstawę do wydania spornych decyzji, a logiczne wnioski z jego oceny zawarły w prawidłowo sporządzonych uzasadnieniach swoich orzeczeń.
W tym stanie sprawy, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 259).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI