I SA/Kr 1783/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2006-02-23
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowydziałalność gospodarczanieodpłatne świadczeniakoszty uzyskania przychodówksięga przychodów i rozchodówkontrola skarbowaszacowanieceny rynkoweusługi DDD

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów podatkowych dotyczące podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 rok, uznając częściowo zasadność zarzutów skarżącego co do sposobu ustalania wartości nieodpłatnych świadczeń i kosztów uzyskania przychodów.

Sprawa dotyczyła podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 rok. Organy podatkowe zakwestionowały sposób prowadzenia księgi przychodów i rozchodów przez podatnika, zarzucając zaniżenie przychodów z tytułu nieodpłatnego użyczenia ośrodka wypoczynkowego oraz zawyżenie kosztów uzyskania przychodów z tytułu usług DDD. Sąd uchylił decyzje organów, wskazując na naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, w szczególności dotyczące sposobu ustalania wartości nieodpłatnych świadczeń i oceny dowodów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał sprawę ze skargi J. J. na decyzję Izby Skarbowej dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 rok. Podatnik prowadził działalność gospodarczą w zakresie usług hotelarskich. Organy podatkowe zakwestionowały rzetelność księgi przychodów i rozchodów, ustalając zaniżony przychód z tytułu nieodpłatnego użyczenia ośrodka wypoczynkowego oraz zawyżone koszty uzyskania przychodów z tytułu usług dezynfekcji, dezynsekcji i deratyzacji (DDD). Pierwsza decyzja organu kontroli skarbowej określiła podatek dochodowy w kwocie wyższej od wykazanej przez podatnika. Izba Skarbowa, rozpatrując odwołanie, uchyliła decyzję organu pierwszej instancji i orzekła należny podatek w niższej kwocie, uznając częściowo wydatki za koszty uzyskania przychodów. Izba Skarbowa uznała, że szacunek wartości nieodpłatnych świadczeń był uzasadniony, ale skorygowała sposób jego ustalenia. Uznano również część wydatków na usługi DDD za koszty uzyskania przychodów, pod warunkiem, że były wykonane przed lub po sezonie, a ich wartość nie była zawyżona. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Izby Skarbowej, wskazując na naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Sąd podkreślił, że wartość nieodpłatnych świadczeń powinna być ustalana na podstawie cen rynkowych stosowanych w danej miejscowości w dacie otrzymania świadczenia, a nie poprzez szacunek oparty na danych z poprzedniego roku. Sąd zakwestionował również sposób oceny dowodów przez organy podatkowe, w szczególności dotyczące fikcyjności faktur za usługi DDD, wskazując na brak wyczerpującego postępowania dowodowego i naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów. Sąd uznał, że organy nie wykazały w sposób wystarczający, że faktury nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a wątpliwości powinny być tłumaczone na korzyść podatnika. Sąd zgodził się jednak z organami co do zakwestionowania wydatków na usługi DDD świadczone w trakcie trwania kolonii, uznając to za niemożliwe ze względu na bezpieczeństwo dzieci.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Wartość nieodpłatnego użyczenia budynków użytkowych powinna być ustalana na podstawie cen rynkowych stosowanych w danej miejscowości w dacie otrzymania świadczenia, zgodnie z art. 12 ust. 3 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zastosowanie instytucji szacunku podstawy opodatkowania (art. 23 Ordynacji podatkowej) jest niedopuszczalne w sytuacji, gdy ustawa w sposób wyraźny nakazuje ustalenie wartości świadczenia w oparciu o ceny rynkowe.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że wykładnia przepisów prawa podatkowego nie może być rozszerzająca i musi mieścić się w granicach tekstu prawnego. Organy podatkowe wyszły poza granice ustawy, stosując szacunek zamiast ustalenia wartości według cen rynkowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (7)

Główne

u.p.d.o.f. art. 14 § ust. 2 pkt 8

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Przychodem z działalności gospodarczej jest również wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń, obliczonych zgodnie z art. 12 ust. 2, 3 i 3a ustawy.

u.p.d.o.f. art. 12 § ust. 3 pkt 4

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Wartość pieniężną nieodpłatnego użyczenia budynków użytkowych ustala się na podstawie cen rynkowych stosowanych w danej miejscowości w dacie otrzymania świadczenia.

Pomocnicze

Op. art. 23 § § 1

Ustawa Ordynacja podatkowa

Przepis dotyczący szacunku podstawy opodatkowania, który nie mógł być zastosowany w sytuacji, gdy ustawa o pdof nakazuje ustalenie wartości nieodpłatnych świadczeń według cen rynkowych.

Op. art. 187 § § 1

Ustawa Ordynacja podatkowa

Nakłada na organ obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Op. art. 191

Ustawa Ordynacja podatkowa

Zasada swobodnej oceny dowodów dokonywanej przez organ w prowadzonym postępowaniu.

Op. art. 188

Ustawa Ordynacja podatkowa

Dotyczy odmowy przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków.

Op. art. 210 § § 1 pkt 6

Ustawa Ordynacja podatkowa

Wymóg uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewłaściwy sposób ustalenia wartości nieodpłatnych świadczeń (szacunek zamiast cen rynkowych). Niewłaściwa ocena dowodów dotyczących kosztów uzyskania przychodów (usługi DDD). Naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej w zakresie postępowania dowodowego i oceny dowodów.

Odrzucone argumenty

Organy podatkowe uznały, że usługi DDD wykonane w trakcie kolonii były niemożliwe do przeprowadzenia.

Godne uwagi sformułowania

Wykładnia wyżej wymienionych przepisów nie może być rozszerzająca, gdyż regulują one jedno ze źródeł przychodów jakim jest wartość nieodpłatnych świadczeń. Tego rodzaju interpretacja prawa podatkowego wynika w pierwszym rzędzie z podstawowych cech prawa podatkowego jako prawa ingerencyjnego, nakładającego na określone podmioty obowiązek jednostronnego świadczenia. Dlatego też granice opodatkowania muszą precyzyjne wynikać z ustawy i nie można tych granic rozszerzać w procesie stosowania prawa. W prawie podatkowym jest to niedopuszczalne gdyż "wykładania językowa jest nie tylko punktem wyjścia dla wszelkiej wykładni prawa lecz także zakreśla jej granice w ramach możliwego sensu słów zawartego w tekście prawnym". Podstawowa przesłanką do zakwestionowania wartości nieodpłatnych świadczeń jest przede wszystkim wykazanie przez organy podatkowe , iż wartość przyjęta przez podatnika odbiega od cen rynkowych. Organ podatkowy nie może wątpliwości tłumaczyć na niekorzyści podatnika.

Skład orzekający

Stanisław Grzeszek

przewodniczący

Ewa Michna

członek

Jarosław Wiśniewski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ustalania wartości nieodpłatnych świadczeń w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz zasady prowadzenia postępowania dowodowego i oceny dowodów przez organy podatkowe."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania przychodów z nieodpłatnego użyczenia oraz kosztów usług DDD. Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej ma szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne stosowanie przepisów prawa podatkowego i jak błędy proceduralne organów mogą prowadzić do uchylenia decyzji. Dotyczy powszechnych zagadnień związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Sąd administracyjny: Jak organy podatkowe nie powinny ustalać przychodów i kosztów – lekcja z Krakowa.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Kr 1783/03 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2006-02-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-09-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Anna Znamiec
Ewa Michna
Jarosław Wiśniewski /sprawozdawca/
Stanisław Grzeszek /przewodniczący/
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek Sędziowie: WSA Ewa Michna Asesor WSA Jarosław Wiśniewski (spr) Protokolant: Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2006r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 11 sierpnia 2003r Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 rok I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 1212,12 zł (tysiąc dwieście dwanaście złotych 12/100).
Uzasadnienie
W roku 1999 J. J. prowadził działalność gospodarczą w zakresie usług hotelarskich, polegających na organizowaniu kolonii i obozowisk dla dzieci. Działalność tę Podatnik prowadził jako wspólnik spółki cywilnej "K." (udział 33,3%) oraz jednoosobowo w Firmie Handlowej "J." prowadząc Ośrodek Wypoczynkowy "E." w J. .
W złożonym zeznaniu podatkowym za 1999r. (PIT-32) J. J.wykazał dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 102.823,82 zł, w tym z tytułu udziału w spółce "K." wykazał dochód w kwocie 45.779,34 zł oraz z działalności prowadzonej w FH "J." w kwocie 57.044,48 zł.
Przeprowadzona kontrola skarbowa spółki cywilnej "K.", zakończona wynikiem kontroli z dnia [...]06.2002r. nie wykazała nieprawidłowości.
Natomiast w wyniku kontroli jednoosobowej działalności gospodarczej wykonywanej przez J. J. w FH "J." przeprowadzonej przez Inspektora Kontroli Skarbowej z Urzędu Kontroli Skarbowej stwierdzono, że dochód z tej działalności został zaniżony o kwotę 201.609,60 zł poprzez zaniżenie przychodów o kwotę 54.628,60 zł oraz zawyżenie kosztów uzyskania przychodów o kwotę 146.981,00 zł.
W związku z tym łączny dochód z działalności gospodarczej prowadzonej przez Podatnika w 1999r. został ustalony w kwocie 304.433,42 zł. Po odliczeniu składek na ubezpieczenie społeczne w kwocie 4.099,17 zł dochód do opodatkowania wyniósł 300.334,25 zł, a podatek dochodowy wyniósł 110.555,36 zł. Po odliczeniu zapłaconych składek na powszechne ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 733,79 zł należny podatek dochodowy za rok 1999 wyniósł 109.821,60 zł.
W toku kontroli skarbowej działalności gospodarczej J.J.prowadzonej jednoosobowo w Firmie Handlowej "J." ustalono, że podatkowa księga przychodów i rozchodów tej działalności była prowadzona w sposób niezgodny z rzeczywistością, tj. nierzetelnie i to zarówno po stronie przychodów jak i kosztów.
Nierzetelność w zakresie przychodów polegała na nieprawidłowym ewidencjonowaniu przez Podatnika przychodów z nieodpłatnego użyczenia Ośrodka Wczasowego "E." w J..
Na podstawie umowy z dnia [...]01.1999r. J. J. korzystał nieodpłatnie z użyczonych mu przez jego żonę – L. J. budynków hotelowych wchodzących w skład Ośrodka Wypoczynkowego "E.".
W księdze podatkowej J. zaewidencjonował przychody z tytułu nieodpłatnego użyczenia w kwocie 27.500,00 zł. Jednakże zapytany w toku postępowania pierwszoinstancyjnego o sposób ustalenia takiej właśnie, a nie innej, wysokości wykazanego przychodu, J. nie umiał wyjaśnić, czym kierował się ewidencjonując przychód w takiej wartości.
Dlatego tez powołując sie na art. 14 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 1993r. Nr 90 póz. 416, ze zm.) podjęto próbę ustalenia cen rynkowych dla ustalenia wartości pieniężnej nieodpłatnego użyczenia budynków.
Wobec niemożności ustalenia cen rynkowych odpłatnego udostępniania nieruchomości tego samego rodzaju, położonych w tej samej miejscowości, Inspektor prawidłową wartość nieodpłatnego użyczenia ustalił w drodze
oszacowania na podstawie przepisu art. 23 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez nawiązanie do wartości czynszu, jaki Podatnik płacił za dzierżawę tego samego Ośrodka w roku 1998, kiedy był jego dzierżawcą. Do oszacowania wartości nieodpłatnego użyczenia Inspektor uwzględnił wysokość czynszu płaconego w poprzednim roku, a także zmiany zaistniałe w Ośrodku tj. fakt wyodrębnienia i sprzedaży części działek gruntu, a także fakt, że nie cały Ośrodek był przedmiotem nieodpłatnego użyczenia, ponieważ L.J. w części gastronomicznej prowadziła własną działalność gospodarczą. Wyliczoną wartość nieodpłatnego użyczenia wg cen roku 1998 Inspektor zwaloryzował o wskaźnik średniorocznego wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych w 1999r.
Wyliczona w powyższy sposób wartość nieodpłatnego świadczenia w kwocie 82.128,60 zł była wyższa od zeznanej w kwocie 27.500,00 zł o 54.628,60 zł, co stanowi 6,86% przychodu wykazanego w księdze podatkowej (796.050,55 zł) i zdaniem Organu przesądzała o nierzetelności tej księgi w części dotyczącej przychodów.
W postępowaniu kontrolnym ustalono, że zaliczone do kosztów uzyskania przychodów rachunki na usługi DDD (dezynfekcji, dezynsekcji, Deratyzacji) były niezgodne z rzeczywistością, oraz nie określały prawidłowo jednostek miary wykonanej usługi, a ponadto, ich wiarygodność podważa fakt, że kontrola skarbowa przeprowadzona u wystawcy tych rachunków, tj. u K. W.stwierdziła brak kopii tych rachunków u usługodawcy.
Niezgodność rachunków z rzeczywistością polegała na wykazywaniu w nich usług, które faktycznie nie były wykonane (w tym także usługi na zabiegi DDD rzekomo wykonywane w budynkach hotelowych w trakcie pobytu w nich kolonistów na turnusach kolonijnych), a także na zawyżaniu ilości jednostek naturalnych (powierzchni zabiegowych i objętości zabiegowych), czyli rozmiarów wykonanych prac. Wiarygodność wykonania usług podważał dodatkowo fakt, że J. J. nie przedstawił do kontroli dokumentacji technicznej przeprowadzanych rzekomo zabiegów (oprócz "potwierdzeń" sporządzonych przez W.). Nie bez znaczenia jest też fakt, że przesłuchani przez Inspektora pracownicy Ośrodka Wypoczynkowego "E." nie pamiętali, aby w trakcie ich zatrudnienia w roku podatkowym były wykonywane zabiegi DDD.
Ponadto, w kosztach uzyskania przychodów Firmy Handlowej "J." zaewidencjonowano wydatki na zabiegi dotyczące części gastronomicznej, w której własną działalność gospodarczą prowadziła L. J. (żona Podatnika), od której podatek odprowadzała w formie zryczałtowanej, bez możliwości pomniejszenia podstawy opodatkowania o koszty uzyskania przychodów.
Wadliwość rachunków dotyczyła rachunków od nr 54 do nr 56 wystawionych w dniach [...]08.1999r., [...].09.1999r. na łączną kwotę 30.544,00 zł przez PPHU N. Cz. K.. Na rachunkach tych wpisano jako jednostkę miary wykonanej usługi: m2, podczas, gdy z samej istoty zabiegu fumigacji, polegającego na tępieniu szkodników żywności za pomocą trującego gazu, wynika, że właściwą dla niej jednostką miary jest m3.
Biorąc pod uwagę wyżej wymienione nieprawidłowości Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej nie uznał za koszt uzyskania przychodów J.J.wszystkich w/w wydatków dotyczących usług dezynfekcji, dezynsekcji, deratyzacji, impregnacji i fumigacji, w łącznej kwocie 146.981,00 zł.
Uwzględniając powyższe decyzją nr [...] z dnia [...].12.2002r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej określił J. J. należny podatek dochodowy od osób fizycznych za 1999r. w kwocie 109.821,60 zł, tj. w kwocie wyższej od zaznanej o 90.067,60 zł, należne odsetki za zwłokę od w/w zaległości, określone w uzasadnieniu decyzji oraz zaległe zaliczki miesięczne za poszczególne miesiące roku podatkowego w wysokości po 7.601,30 każda, stanowiące podstawę naliczenia odsetek.
Od decyzji Pan J. J. złożył odwołanie do Izby Skarbowej pismem z dnia [...]01.2003r., w którym wniósł o uchylenie w całości decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej i umorzenie postępowania. Podatnik zarzucił zaskarżonej decyzji
1) naruszenie przepisów art. 12 ust. 1 i ust. 3 pkt 4 oraz art. 22 ust. 1 ustawy o
podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez bezpodstawne
zastosowanie tych przepisów, wynikające z błędnej oceny stanu faktycznego i
prawnego sprawy,
2) naruszenie przepisów art. 120, 122 i 187 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa,
poprzez nie przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób
wyczerpujący oraz dowolną ocenę zebranych w sprawie dowodów.
W wyniku rozpatrzenia odwołania Izba Skarbowa uchyliła zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i orzekła należny podatek dochodowy od osób fizycznych za rok 1999 w wysokości 80.360,00 zł, zaległość w tym podatku w kwocie 60.606,00 zł oraz zaliczki miesięczne w kwocie 5.050,50 za każdy miesiąc, które stanowią podstawę naliczania odsetek za zwłokę.
W wyniku analizy materiału dowodowego organ odwoławczy skorygował przychód z nieodpłatnego użyczenia Ośrodka Wczasowego. Ponadto uznano za koszty uzyskania przychodu wydatki dotyczące zabiegów DDD wykonanych przed sezonem lub po jego zakończeniu.
Izba Skarbowa uznała , iż w istniejącym stanie dowodowym dokonanie szacunku nieodpłatnych świadczeń było jak najbardziej uzasadnione.
W decyzji podkreślono ponadto , iż podatnik zawyżył koszty uzyskania przychodów poprzez zewidencjonowanie wydatków , które zostały udokumentowane fakturami nie spełniającymi podstawowych wymogów formalnych i nie odzwierciedlających rzeczywistych transakcji .
Izba Skarbowa rozpatrując odwołanie dokonała szczegółowej analizy zasadności zaliczenia wydatków na poszczególne usługi do kosztów uzyskania przychodów.
Analiza ta polegała przede wszystkim na porównaniu terminów wykonywanych zabiegów z terminami turnusów kolonijnych oraz z datami i ustaleniami kontroli sanitarnych przeprowadzonych przez SANEPID, oraz innych kontroli dokonanych przez uprawnione organy.
W wyniku przeprowadzonej analizy zgromadzonego w sprawie materiały Izba Skarbowa uznała w całości za koszty uzyskania przychodów wydatki w kwocie 29.587,00 zł. gdyż zabiegi DDD były wykonane przed sezonem wakacyjnym a ilość środka stosowanego w trakcie tych usług pokrywała sie z powierzchnią, na której dokonywano zabiegi oraz jego teoretycznym zużyciem.
Uznała częściowo za koszty uzyskania przychodów, wydatki za zabiegi DDD wykonane przed sezonem wakacyjnym lub po jego zakończeniu na wartość 27. 123,54 zł. ( całkowita wartość a rachunków 47.470,60 zł.) z uwagi na fakt , iż w zakwestionowanych fakturach zawyżono wartość wykonywanych usług poprzez zawyżenie powierzchni lub objętości budynków. Nie uwzględniono rachunki w tej części, w której powierzchnia usług była większa od rzeczywistej powierzchni posiadanej w ośrodku .
Izba Skarbowa zakwestionowała natomiast w całości rachunki na kwotę 69.923,40 zł.
Powodem takiej decyzji było stwierdzenie , iż część rachunków była wystawiona za usługi dokonane w pomieszczeniach użytkowanych przez żonę podatnika , natomiast pozostała cześć usług DDD była wykonana w sezonie wakacyjnym w czasie odbywających się koloni w Ośrodku. Uzasadniając swoje stanowisko Organ podatkowy drugiej instancji dodatkowo podniósł , iż w tym okresie nie można było wykonywać zabiegów szkodliwych dla zdrowia a pracownicy Powiatowej Stacji Sanitarno – Epidemiologicznej w S. dokonując kontroli sanitarnej placówki nie odnotowali , żadnej wzmianki o prowadzonych zabiegach, natomiast z omówienia wyniku kontroli nie stwierdzono żadnych zaniedbań sanitarno – higienicznych.
Na to rozstrzygnięcie została wniesiona skarga do Naczelnego Sadu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, w której skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie art 12 ust 3 pkt. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz wadliwość formalnoprawną wynikającą z naruszenia podstawowych zasad postępowania podatkowego wyrażonych w art. 120, art. 180, art. 187 oraz art. 210 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (DZ.U . Nr 137, poz. 926 ze zm.).
W uzasadnieniu skargi podnosząc , iż z art. 12 ust. 3 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika że wartość nieodpłatnych świadczeń ustala się według cen rynkowych stosowanych w danej miejscowości w dacie otrzymania świadczenia, zarzucono całkowicie niezgodne z treścią powołanego przepisu ustalenie takiej ceny w oparciu o dane za cały 1998 rok.
Skarżący zarzucił błędne wyliczenie ceny poprzez nieuwzględnienie , że czynsz dzierżawny za okres ostatnich trzech miesięcy 1998 roku został obniżony z kwoty ok. 6.667zł do kwoty 2.900zł. i przyjęcie wartość świadczeń jako średnią za cały rok.
Ponadto podniesiono , iż zasadę ustalania wartości nieodpłatnych świadczeń można zastosowanie tylko wówczas, gdy wartość tych świadczeń nie jest znana. Tymczasem w zeznaniu podatkowym za 2000 rok skarżący określił ich wartość na kwotę 40.000 zł, a żaden z przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie przewiduje opodatkowania "zaniżenia wysokości przychodów o wartość świadczenia" jak to wynika z zaskarżonej decyzji.
Zdaniem skarżącego stwierdzenie o zawyżeniu wartości wykonywanej usługi przez C. K. poprzez zawyżenie powierzchni nosi znamiona szacunku , który został przeprowadzony niezgodnie z zasadami wynikającymi z art. 23 Ordynacji podatkowej .
Zaznaczono , iż w żadnym stadium postępowania organy podatkowe nie podjęły czynności mających określić zakres zabiegów DDD, ich powtarzalność, miejsca przeprowadzenia i inne tym podobne okoliczności, które wyjaśniłyby powody podania w rachunkach takich, a nie innych powierzchni zabiegowych.
Zarzucono również brak przeprowadzenia dowodów z przesłuchania świadków K. W. i Cz. K. - wykonawców usług.
Rozpatrując zebrane dowody Izba Skarbowa przekroczyła granice swobodnej oceny .
W odpowiedzi na skargę Izba skarbowa podtrzymała swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji .
Skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jednak wobec wejścia w życie z dniem 1 stycznia 2004r. ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz.1269/ oraz ustawy 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U Nr 153, poz.1270,/ w związku z art. 97 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ została ona rozpatrzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zgodnie z tymi przepisami.
Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stwierdzić należy, iż skarga częściowo zasługuje na uwzględnienie .
Zgodnie z przepisem art. 14 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 1993r. Nr 90 póz. 416, ze zm.) - przychodem z działalności gospodarczej jest również wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń, obliczonych zgodnie z art. 12 ust. 2, 3 i 3a ustawy.
W świetle art. 12 ust. 3 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wartość pieniężną nieodpłatnego użyczenia budynków użytkowych ustala się na podstawie cen rynkowych stosowanych w danej miejscowości w dacie otrzymania świadczenia.
Wykładnia wyżej wymienionych przepisów nie może być rozszerzająca , gdyż regulują one jedno ze źródeł przychodów jakim jest wartość nieodpłatnych świadczeń . Tego rodzaju interpretacja prawa podatkowego wynika w pierwszym rzędzie z podstawowych cech prawa podatkowego jako prawa ingerencyjnego, nakładającego na określone podmioty obowiązek jednostronnego świadczenia. Zaznaczyć bowiem należy , iż ustawodawca poprzez regulacje prawną wkracza w sferę stosunków majątkowych określonego podmiotu. Dlatego też granice opodatkowania muszą precyzyjne wynikać z ustawy i nie można tych granic rozszerzać w procesie stosowania prawa.
Tymczasem organy podatkowe określając wartość nieodpłatnych, świadczeń nie tyko nie zastosowały sie do zasad wykładni prawa podatkowego lecz wyszły poza granice tekstu ustawy . W prawie podatkowym jest to niedopuszczalne gdyż "wykładania językowa jest nie tylko punktem wyjścia dla wszelkiej wykładni prawa lecz także zakreśla jej granice w ramach możliwego sensu słów zawartego w tekście prawnym" (Ryszard Mastalski . Wprowadzenie do prawa podatkowego. Wyd. C.H.Beck )
W zaskarżonej decyzji zastosowano instytucję szacunku podstawy opodatkowania znajdująca oparcie w art. 23 ustawy ordynacja podatkowa w sytuacji gdy art. 12 ust 3 pkt 4 ustawy o podatku dochodowego od osób fizycznych, w sposób wyraźny i nie budzący żądnych wątpliwości nakazuje ustalić wartość nieodpłatnych świadczeń w oparciu o ceny rynkowe stosowane w dacie otrzymania świadczenia .
Sąd nie zgadza się ze stanowiskiem skarżącego , iż nie można ustalić wartości rynkowej nieodpłatnego świadczenia w sytuacji, gdy wartość ta została zaniżona , albowiem treści wyżej wymienionego przepisu jest adresowana nie tylko do organów podatkowych lecz przede wszystkim do podatnika . W przypadku , gdy wartość wykazana przez podatnika odbiega od cen rynkowych organy podatkowe mają obowiązek określić ją w decyzji .
Jednakże, podstawowa przesłanką do zakwestionowania wartości nieodpłatnych świadczeń jest przede wszystkim wykazanie przez organy podatkowe , iż wartość przyjęta przez podatnika odbiega od cen rynkowych . W niniejszej sprawie również tego nie dokonano a analizując decyzje odnosi sie wrażenie , iż podstawą zakwestionowania wartości nieodpłatnych świadczeń nie był fakt zaniżenia tej wartości, a jedynie to , że podatnik nie umiał wyjaśnić sposobu ustalenia tej ceny .
W trakcie prowadzonego postępowania podatkowego dopuszczono sie również naruszenia art.187 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm./ Przepis ten nakłada na organ obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. A więc dowody winny zostać zebrane i ocenione bezstronnie, w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, a ich analiza i ocena winna być dokonana w ich całokształcie i wzajemnym powiązaniu . Winno to znaleźć odzwierciedlenie w wydanej decyzji, która powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne zgodnie z przepisem art. 210 § 1 pkt 6 ustawy Ordynacja podatkowa.
Ponadto rozstrzygnięcie wydane zostało z naruszeniem przepisu art.191 ustawy Ordynacja podatkowa, z którego to przepisu wynika zasada swobodnej oceny dowodów dokonywanej przez organ w prowadzonym postępowaniu. Oznacza to, że organ podatkowy nie jest związany żadnymi regułami dowodowymi, a sprawę rozstrzyga na podstawie przekonania opartego na swobodnym uznaniu. Jednakże ocena ta musi być zgodna z wymogami wiedzy, doświadczeniem i zasadami logiki.
Zaskarżona decyzja nie spełnia tych wymogów. Przede wszystkim należy zauważyć , iż w niniejszej sprawie zarzucono skarżącemu , iż posiadane przez niego faktur nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Ustaleń takich dokonano jednak nie w oparciu o bezpośrednie dowody , lecz o analizę materiału dowodowego i dokonaną ocenę , w trakcie której w materiale dowodowym dopatrzono sie pewnych sprzeczności . Zdaniem Sądu analiza ta nie jest wystarczająca do wykazania fikcyjności faktur w tej części , w której taką tezę opiera się na zawyżeniu powierzchni wykonywanych usług.
Nie znajduje bowiem potwierdzenia w wyżej przedstawionych zasadach stanowisko organów , iż wystarczająca przesłanką do stwierdzenia fikcyjności faktur jest to , iż na tych fakturach przedstawiono większy metraż od tego posiadanej przez skarżącego . Zwrócić należy uwagę, iż nie podjęto kroków w celu wyjaśnienia tych okoliczności oraz nie przeprowadzono dowodu w zakresie powtarzalności usług DDD co powoduje powstanie poważnych wątpliwości do takiej oceny .
Podkreślić natomiast należy , iż organ podatkowy dokonując ustaleń faktycznych nie może wątpliwości tłumaczyć na niekorzyści podatnika .
Tym samym uznać należy , iż organ podatkowy naruszył art. 188 Op. odmawiając przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków. Nie może być bowiem przesłanką konwalidującą to uchybienie okoliczności , iż skarżący w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie wnioskował takiego dowodu . Na organie podatkowym ciąży bowiem z urzędu obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego a co za tym idzie dążenie do usunięcia wszelkich wątpliwości . Żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu może być nieuwzględnione tylko w sytuacji gdy przedmiotem dowodu są okoliczności nie mające znaczenia dla sprawy bądź udowodnione innym dowodem. W sytuacji , gdy nie wyjaśniono wszystkich okoliczności związanych z udokumentowaniem większej ilości usług DDD jak najbardziej zasadnym było przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadka usługodawców.
Organy podatkowe rozpatrując ponownie odwołanie powinny przeprowadzić szczegółowe postępowanie wyjaśniające w tym zakresie
Zdaniem Sądu Izba Skarbowa dokonała natomiast wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego w kwestii zakwestionowania w całości wydatków związanych z usługami DDD świadczonymi w trakcie trwania kolonii . Wyprowadzone przez Izbę wnioski są logicznie, poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, w związku z czym nie naruszają reguł swobodnej oceny dowodów.
Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie organu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo-skutkowych, to przeprowadzona przez organ podatkowy ocena dowodów może być skutecznie podważona.
Twierdzeniom strony skarżącej zostały przedstawione zeznania świadków, którzy pracując w Ośrodku w sezonie kolonijnym nie zauważyły aby usługi DDD były wykonywane. Faktem jest , iż świadkowie nie wypowiadali sie kategorycznie w tym zakresie tzn. nie zaprzeczyli aby takie usługi w ogóle były nie wykonywane , niemniej jednak biorąc wykazaną wielkość świadczonych usług i ich charakter uznać należy jednak za niemożliwe aby to nie zostało zauważone .
Również wykonywanie usług w trakcie trwania koloni, pobytu małych dzieci uznać należy za niemożliwe , gdyż zagrażałoby to nie tylko ich zdrowiu ale i życiu przyjmując nawet , iż dokonywane były w innych pomieszczeniach . Dodatkowym aczkolwiek nie przesądzającym argumentem jest brak kopii faktur u wystawcy.
W związku z powyższym, stwierdzając naruszenia prawa materialnego i procesowego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c w/w ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200 tej ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI