I SA/KR 1701/21

I SA/Kr 1701/21 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas /sprawozdawca/
Maja Chodacka
Paweł Dąbek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 837/22 - Wyrok NSA z 2024-06-11
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 35 par. 1, art. 58 par. 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 15, art. 77 par. 1, 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Paweł Dąbek Sędziowie: WSA Bogusław Wolas (spr.) WSA Maja Chodacka po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M.-B. S.A. zs. w N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 25 października 2021 r., nr: [...], w przedmiocie odmowy uchylenia czynności egzekucyjnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 25 października 2021 r. (znak: [...], UNP: [...]) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K., po rozpatrzeniu zażalenia M. w N. (dalej: Spółka), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z dnia 8 września 2021 r. (znak: [...]) odmawiające uchylenia czynności egzekucyjnej – zajęcia rachunków bankowych.
Postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. jako organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne do zobowiązanej Spółki na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez wierzyciela Marszałka Województwa [...], obejmującego należność z tytułu opłaty "za korzystanie ze środowiska Odpad" w kwocie [...] zł.
Tytuł wykonawczy doręczono spółce wraz z zawiadomieniem o zajęciu (między innymi) wierzytelności z rachunku bankowego w B. . w dniu 4 sierpnia 2021 r. W tym samym dniu doręczono Spółce zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych w innych bankach. W dniu 6 sierpnia 2021 r. Spółka złożyła zarzuty na prowadzone postępowanie.
Z uwagi na złożenie zarzutów, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2021 r. zawiesił od dnia 6 sierpnia 2021 r. prowadzone postępowanie egzekucyjne.
W wyniku realizacji zajęć wierzytelności z rachunków bankowych na rachunek organu egzekucyjnego wpłynęły kwoty:
- 9.08.2021 r.: [...] zł.,
- 10.08.2021 r.: [...] zł.,
- 11.08.2021 r.: [...] zł.
W dniu 10 sierpnia 2021 r. Spółka, na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479, dalej: u.p.e.a.) i art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a, złożyła wniosek o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Spółka wniosła także o uchylenie wszystkich czynności egzekucyjnych (art. 58 § 2 u.p.e.a.).
Postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2021 r. organ egzekucyjny uchylił czynności zajęcia rachunków bankowych w: [...]. Organ egzekucyjny podkreślił, że środki pieniężne które wpłynęły do organu egzekucyjnego tytułem realizacji zajęć oraz kwota zablokowana na rachunku w B. pozwolą na zaspokojenie dochodzonej należności. Postanowieniem z dnia 8 września 2021 r. organ egzekucyjny odmówił uchylenia czynności zajęcia rachunku bankowego w B.
Na powyższe postanowienie Spółka złożyła zażalenie, zarzucając naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 i w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej k.p.a.) i w zw. z art. 18 i 58 § 2 u.p.e.a poprzez brak całościowej oceny wszelkich okoliczności faktycznych niniejszej sprawy i w efekcie błędne przyjęcie, że nie zaktualizowały się przesłanki do uchylenia czynności egzekucyjnej.
W zażaleniu Spółka podkreśliła, że z uwagi na wadliwość tytułu wykonawczego organ egzekucyjny nie był uprawniony do przystąpienia do egzekucji. W zażaleniu Spółka zaznaczyła, że suma przelanych i zabezpieczonych kwot przekracza wysokość egzekwowanego obowiązku, i powołała się na konieczność ponoszenia nakładów na inwestycje związane z eksploatowanymi przez Spółkę instalacjami oraz na profil swojej działalności związany z ochroną środowiska i realizacją interesu publicznego przejawiającego się w konieczności odpowiedniego gospodarowania odpadami.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. po rozpatrzeniu zażalenia wydał w dniu 25 października 2021 r. postanowienie nr [...] utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.
W skardze na powyższe postanowienie, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. przez pełnomocnika Spółki, zarzucono naruszenie:
1. art. 15 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez brak samodzielnego zweryfikowania przedmiotowej sprawy, jej okoliczności faktycznych i prawnych, czego efektem było powielenie stanowiska Organu I instancji, podczas gdy obowiązkiem Organu II instancji było merytoryczne rozpatrzenie sprawy i kompleksowa ocena prawidłowości odmowy uchylenia czynności egzekucyjnej, a co miało istoty wpływ na wynik sprawy, skutkujący pozostawieniem w obrocie prawnym wadliwych orzeczeń,
2. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 144 k.p.a., poprzez brak zweryfikowania całokształtu okoliczności istotnych dla niniejszej sprawy i oparcie się jedynie na twierdzeniach Naczelnika (nie wyjaśniając przy tym przyczyn, ze względu na które nie uwzględniono stanowiska Skarżącej), co w efekcie doprowadziło do błędnego przyjęcia, iż odmowa uchylenia czynności egzekucyjnej była prawidłowa, podczas gdy wniosek ten jest całkowicie nietrafny, ponieważ prawidłowe ustalenie i ocenienie stanu faktycznego niniejszej sprawy prowadzi do oczywistego wniosku, iż zaktualizowały się przesłanki do uchylenia przedmiotowej czynności, a co miało istotny wpływ na wynik sprawy, skutkując wydaniem wadliwego orzeczenia,
3. art. 58 § 2 u.p.e.a, poprzez błędne przyjęcie, że nie zaktualizowała się przesłanka uzasadniająca uchylenie przedmiotowej czynności egzekucyjnej i interes Wierzyciela stoi temu na przeszkodzie, podczas gdy w niniejszej sprawie oczywistym jest, że ważny interes zobowiązanego — odpowiednio wykazany przez Spółkę — uzasadnia uchylenie czynności egzekucyjnej, a interes Wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie.
W związku z powyższym pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje:
Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137, dalej: p.u.s.a) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd co do zasady rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że organ, wydając zaskarżone postanowienie, nie naruszył prawa i w konsekwencji trafnie uznał, że brak jest podstaw do uchylenia czynności egzekucyjnych dokonanych w postępowaniu egzekucyjnym toczącym się z udziałem Spółki, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 p.p.s.a. podlegało postanowienie z dnia 25 października 2021 r., którym organ nadzoru otrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z dnia 8 września 2021 r. o odmowie uchylenia czynności egzekucyjnej.
W niniejszej sprawie doszło do zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. Przepis ten stanowi, że postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części w razie wniesienia przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Oznacza to, że w sytuacji, gdy dochodzi do wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, to obowiązkiem organu jest zawieszenie postepowania egzekucyjnego. Każdorazowo skutkuje to zawieszeniem postępowania egzekucyjnego.
Zgodnie z art. 58 § 1 u.p.e.a. w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego pozostają w mocy dokonane czynności egzekucyjne. Na mocy zaś art. 58 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny może uchylić dokonane czynności egzekucyjne, jeżeli to jest uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie, a osoby trzecie na skutek tych czynności nie nabyły praw. Uchylenie dokonanych czynności nie powoduje umorzenia należnych za nie kosztów egzekucyjnych.
Postępowanie prowadzone na tle zacytowanego art. 58 § 2 u.p.e.a. jest jedynie pewnego rodzaju postępowaniem wpadkowym w obrębie postępowania egzekucyjnego, o stosunkowo wąsko zarysowanym zakresie, a jego istotę stanowi ustalenie, czy w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego, w oparciu o przesłanki zawarte tym przepisie możliwe jest podjęcie mającego uznaniowy charakter rozstrzygnięcia o uchyleniu dokonanych czynności egzekucyjnych (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 2033/10).
Z przywołanej regulacji prawnej wynika, że samo zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie oznacza automatycznego uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych, przeciwnie - czynności te pozostają w mocy. Natomiast, możliwe uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych uzależnione jest od zaistnienia czterech przesłanek określonych w art. 58 § 2 u.p.e.a. Po pierwsze, powinno ono nastąpić w czasie, gdy postępowanie egzekucyjne jest zawieszone. Po drugie, powinno być uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego. Po trzecie, uchyleniu czynności egzekucyjnych nie może stać na przeszkodzie interes wierzyciela, a czwarta przesłanka sprowadza się do wykluczenia nabycia przez osoby trzecie praw na skutek czynności egzekucyjnych, które mają być uchylone (por. P. Pietrasz, Art. 58. W: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II. LEX, 2015).
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że prowadzone wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone. Nie ulega też wątpliwości, że zajęcie rachunku bankowego nie skutkuje nabyciem praw przez osoby trzecie.
Odnośnie do pozostałych dwóch przesłanek wskazać należy, że organ rozpoznając wniosek strony oparty na regulacji z art. 58 § 2 u.p.e.a., powinien zbadać wszystkie aspekty sprawy, a w szczególności argumenty podniesione zarówno przez zobowiązanego, jak i wierzyciela, dokonać ich obiektywnej analizy i wydać rozstrzygnięcie. W ocenie składu orzekającego wymogi te w niniejszej sprawie spełniono, a więc zarzuty naruszenia art. 58 § 2 u.p.e.a. oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. są bezpodstawne.
Pojęcie ważny interes zobowiązanego nie jest zdefiniowane przez ustawodawcę, dla jego sprecyzowania zasadne jest więc odwołanie się do piśmiennictwa. W doktrynie przyjmuje się, że o istnieniu ważnego interesu zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz kryteria zobiektywizowane (por. P. Pietrasz, Art. 58. W: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II. LEX, 2015). Sytuacja w jakiej znalazła się strona winna być uzasadniona wystąpieniem szczególnych okoliczności, których ocena winna być dokonana z uwzględnieniem ogólnie obowiązujących wartości, ponadto brak uchylenia czynności egzekucyjnych winien mieć wpływ na sytuację zobowiązanego (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 9 maja 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 171/19).
Nie budzi wątpliwości, że w interesie wierzyciela leży wyegzekwowanie kwoty objętej tytułem wykonawczym szybko i w miarę możliwości przy zastosowaniu najprostszych i skutecznych środków egzekucyjnych. Należy podkreślić, że zastosowanie przez organ egzekucyjny zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych stanowi najmniej uciążliwy środek egzekucyjny dla zobowiązanego, czyniąc tym zadość art. 7 § 2 u.p.e.a. Skuteczność tych środków uzależniona jest od sytuacji majątkowej zobowiązanego: posiadanego przez niego majątku nieruchomego, ruchomości, środków pieniężnych, wierzytelności. Ponadto organ zachował wszelkie wymagane prawem warunki wymagane do zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych.
Zastosowanie art. 58 § 2 u.p.e.a. nie wymaga uzyskania zgody wierzyciela, wymóg taki nie został wprowadzony przez ustawodawcę, niemniej jednak organ egzekucyjny dla oceny czy uchyleniu czynności egzekucyjnych nie stoi na przeszkodzie interes wierzyciela zasadnie wystąpił o stanowisko wierzyciela.
Wnosząc żądanie oparte o regulację z art. 58 § 2 u.p.e.a., zobowiązany nie wskazał na żadne nadzwyczajne okoliczności, akcentował powiązanie interesu Spółki z interesem publicznym realizowany przez Spółkę poprzez gospodarowanie odpadami w sposób zapewniający ich bezpieczne przetwarzanie, i, co z tym związane, konieczność bieżącego finansowania wszelkich zobowiązań.
Sąd administracyjny potwierdza i uznaje za uzasadnione stanowiska Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., który zauważył, że z reguły każde prowadzone do zobowiązanego postępowanie egzekucyjne wpływa niekorzystnie na jego sytuacje finansową i ogranicza swobodę w dysponowaniu środkami pieniężnymi. Każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą ma pewne zobowiązania wobec kontrahentów. Konieczność wywiązywania się ze zobowiązań oraz ponoszenia wydatków związanych z prowadzona działalnością gospodarczą nie stanowi podstawy do uchylenia czynności egzekucyjnej.
Uznając ten argument jako przesłankę do uchylenia czynności egzekucyjnej, należałoby przyjąć, że w sytuacji zawieszenia postępowania egzekucyjnego do każdego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, zachodzi przesłanka uchylenia czynności egzekucyjnej, gdyż nie może on swobodnie funkcjonować. Ustawodawca jednak takiej ewentualności nie przewidział.
Wobec powyższego, ważnego interesu zobowiązanego w uchyleniu czynności egzekucyjnej nie można uzasadniać licznymi zobowiązaniami ciążącymi na Spółce. Zasadne jest stwierdzenie, że uwzględnieniu wniosku zobowiązanego stoi na przeszkodzie interes (nie określany przez ustawodawcę jako ważny) wierzyciela. Wierzyciel, w którego interesie leży wyegzekwowanie całej należności głównej wraz z odsetkami po uchyleniu zajęcia rachunku bankowego nie miałby żadnej gwarancji, że w takiej sytuacji skutecznie otrzymałby całą należną kwotę. W konsekwencji Spółka nie wykazała istnienia przesłanek uchylenia przedmiotowej czynności z art. 58 § 2 u.p.e.a.
W niniejszej sprawie nie doszło również do naruszenia art. 15 k.p.a. poprzez "brak samodzielnego zweryfikowania przedmiotowej sprawy, jej okoliczności faktycznych i prawnych, czego efektem było powielenie stanowiska Organu I instancji (...)". Zarzut ten nie zasługuje jednak na uwzględnienie. Jak wynika z art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Organ I instancji, tj. Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. , przeprowadził postępowanie i wydał rozstrzygnięcie dotyczące uchylenia czynności egzekucyjnej. W tym samym zakresie organ II instancji, tj. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K., przeprowadził postępowanie i po przeanalizowaniu sprawy uznał, że postanowienie organu egzekucyjnego było prawidłowe. W konsekwencji, w wyniku przeprowadzenia kompleksowego postepowania, organ II instancji utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Potencjalne ryzyko przedawnienia obowiązku nie stanowi okoliczności przemawiającej za odmową uchylenia czynności egzekucyjnej. Takiego skutku ryzyka przedawnienia obowiązku nie przewidują bowiem przepisy u.p.e.a. Nie jest to również okoliczność przemawiająca za odmową uchylenia czynności egzekucyjnej. W przedmiotowej sprawie nie doszło do przedawnienia obowiązku, a więc wierzycielowi do momentu przedawnienia przysługiwało uprawnienie do wydania decyzji i wystawienia tytułu wykonawczego.
Jak więc wykazano powyżej odmowa uchylenia zajęcia rachunku bankowego jest zasadna, wobec czego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, której zarzuty okazały się bezpodstawne.