I SA/Kr 1665/09

I SA/Kr 1665/09 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2010-01-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2009-11-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Jakimowicz /przewodniczący/
Maja Chodacka /sprawozdawca/
Maria Zawadzka
Stanisław Grzeszek
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 830/10 - Wyrok NSA z 2011-09-01
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7,  art. 77 par. 1 oraz  art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U.UE.L 2001 nr 327 poz 11  art. 44 ust. 1
Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych syystemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92
Sentencja
Sygn. akt I SA/Kr 1665/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 stycznia 2010r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz, Sędziowie: WSA Maja Chodacka (spr.), WSA Maria Zawadzka, Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2010r., sprawy ze skargi T. Ł., na decyzję Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia 16 września 2009r. Nr [...], w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości na rok 2004, - s k a r g ę o d d a l a -
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 22 maja 2006 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznał skarżącemu T. Ł. płatność bezpośrednią do gruntów rolnych w pomniejszonej w stosunku do wnioskowanej wysokości tj. w łącznej kwocie 15.215,06 zł.
Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. T. Ł. w dniu 8 czerwca 2004r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośredniej do gruntów rolnych oraz wniosek o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Przedmiotowe wnioski obejmowały działki: A o pow. 43,12 ha (położoną na działkach ewidencyjnych nr 7/22 o pow. 42,67 ha, nr 7/10 o pow. 0,17 ha, nr 95/3 o pow. 0,28 ha), B o pow. 0,51 ha (położonej na działkach ewidencyjnych nr 7/6 o pow. 0,17 ha, nr 7/7 o pow. 0,17 ha, nr 7/8 o pow. 0,17 ha), C o pow. 0,34 ha (położonej na działce nr 8/2 o pow. 0,34 ha). Wydanie decyzji poprzedzone było kontrolą przeprowadzoną na miejscu w dniu 27 sierpnia 2004r. Kontrola związana była z wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich jak i przyznaniem płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Kontrolę przeprowadzono bez zawiadamiania strony stosując metodę pomiaru GPS. W jej wyniku ustalono, że powierzchnia działki rolnej A wynosi 38,89 ha, działki rolnej B wynosi 0,16 ha a działki C wynosi 0,34 ha. Kompensacja powierzchni pozwoliła na ustalenie, że różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną w wyniku kontroli wynosi 10, 78 %.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył skarżący wskazując na niewiarygodność pomiarów dokonanych metodą GPS oraz zakwestionował konieczność i zasadność nałożenia sankcji. Ponadto wskazano, ze zadeklarowana powierzchnia działek została wyliczona w oparciu o dokument urzędowy, jakim jest wypis z rejestru gruntów z dnia 26 maja 2004r.
Decyzją z dnia 18 sierpnia 2006r. nr [...] Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej ARiMR) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W motywach rozstrzygnięcia podniesiono, że w wyniku kontroli stwierdzono niezgodność pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną na działce rolnej A i B. tj. skarżący "nie posiadał" wskazanej powierzchni 4,58 ha, a więc nie był uprawniony do otrzymania dopłaty za ten areał. W konsekwencji w przedmiotowej sprawie zastosowano przepisy dotyczące sankcji zawarte w Rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 2419/2001 z 11 grudnia 2001 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 oraz Rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 2199/2003 z 16 grudnia 2003 r. ustanawiającym środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004 r. rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji, konkretnie zaś art. 32 Rozporządzenia Komisji (WE) NR 2419/2001.
Na powyższą decyzję wniesiono skargę do sądu administracyjnego, zarzucając jej naruszenie art. 6 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, art. 7 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich a także art. 23 preambuły Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r. poprzez jego niezastosowanie. Ponadto zarzucono naruszenie art. 10 i art. 79 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej kpa) poprzez niezastosowanie oraz art. 76 § 1 kpa w zw. z art. 2 ust. 8, art. 12, art. 21 i art. 40 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz § 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oraz w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności poprzez ich błędną wykładnie i niezastosowanie art. 22, art. 32, art. 44 i pkt. 41 preambuły rozporządzenia nr 2419/2001 poprzez błędną wykładnię.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ błędnie przyjął, iż obecność kontrolowanego podczas kontroli jest zbyteczna, gdy z treści art. 10 i art. 79 kpa można wywieść wniosek, że strona powinna obecna przy czynnościach kontrolnych. Wskazano także, że dane dotyczące powierzchni gruntów wchodzących w skład gospodarstwa podane we wniosku pochodziły z wypisu z rejestru gruntów, który jest dokumentem urzędowy i stanowi dowód tego co zostało w nim stwierdzone. ARiMR zignorowała wnioski płynące z dowodu z danych z ewidencji gruntów i budynków a swoje rozstrzygnięcie oparła na pomiarze systemem nawigacji satelitarnej GPS. Pomiar działki powinien być ustalony przy pomocy środków, które zapewniają pomiar z dokładnością co najmniej równoważną do tej wymaganej w przypadku oficjalnych pomiarów dokonywanych na podstawie prawa krajowego. Wnioskodawca działał w niniejszej sprawie w zaufaniu do oświadczeń innej Agencji Państwowej, która przy sprzedaży przedmiotowych działek zapewniła rolnika o tym, że działki te mają określoną w ewidencji powierzchnię.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2007r. sygn. akt: III SA/Kr 1185/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zarzut jakoby ustalony wynik kontroli powierzchni działek negował treść dokumentu urzędowego jakim jest wypis z rejestru gruntów należało uznać za bezzasadny. Sąd wskazał, że nie można utożsamiać pojęcia działki ewidencyjnej z pojęciem działki rolnej. Natomiast dla potrzeb problematyki dopłat bezpośrednich istotnym pojęciem jest pojęcie działki rolnej, zdefiniowane w art. 3 pkt 7 ustawy z 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zgodnie z którym działka rolna to zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego. Sąd wskazał, że dane wynikające z ewidencji gruntów są niezbędne dla ustalenia położenia działek ewidencyjnych, na których zlokalizowane są podane przez stronę we wniosku działki rolne, z kolei dane dotyczące powierzchni działek rolnych nie są danymi, które wprowadza się do ewidencji gruntów. W ocenie Sądu, o tym, że przeprowadzana kontrola na miejscu ma charakter niezapowiedziany decydują regulacje europejskie i ta zasada nie może być zmieniona przepisami krajowymi. Podstawowym aktem prawnym dotyczącym zasad przeprowadzania kontroli jest rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2419/2001 z 11 grudnia 2001 r. Zasadą jest, że kontrola na miejscu jest niezapowiedziana, a możliwość odstąpienia od tej zasady została bardzo mocno ograniczona do takich sytuacji, w których jeżeli cel kontroli nie jest zagrożony dopuszcza się wcześniejsze powiadomienie ograniczone do absolutnie niezbędnego minimum.
Odnośnie zarzutu dotyczącego zastosowanej metody pomiarowej - GPS - która dała wyniki odbiegające od danych zadeklarowanych we wniosku, Sąd stwierdził, że stosownie do art. 69 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z 29 kwietnia 2004 r. kontrole na miejscu dokonywane są zgodnie z tytułem III rozporządzenia (WE) nr 2419/2001. Wymagania szczegółowe odnośnie dokonywania pomiaru działek precyzuje art. 22 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001. W świetle tego przepisu obszar działek rolnych jest ustalany przy pomocy wszelkich odpowiednich środków określonych przez właściwe władze, które zapewniają pomiar z dokładnością co najmniej równoważną do tej wymaganej w przypadku oficjalnych pomiarów dokonywanych na podstawie przepisów krajowych. Ustalenie obszaru działek za pomocą metody GPS jest jedną z dopuszczalnych metod, za pomocą której organ może dokonać pomiaru działek. Skarżący kwestionując ustalony w wyniku kontroli pomiar działek rolnych, nie podał według jakiej metody została ustalona powierzchnia działek rolnych deklarowanych we wniosku, a tym samym, czy deklarowana powierzchnia została prawidłowo ustalona.
Od powyższego wyroku T. Ł. wniósł skargę kasacyjną, zarzucając rażące naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej: p.u.s.a.) w zw. z art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 135, art. 141 § 4 oraz art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) , poprzez ich niezastosowanie i niedokonanie rzeczywistej kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji a co za tym idzie przyjęcie przez Sąd, iż organ administracji podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w tym w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Zdaniem skarżącego organ administracji ocenił materiał dowodowy z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów a Sąd, w ślad za organem przyjął, że skarżący występując z wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich, w sposób zawiniony wskazał większą powierzchnię działek rolnych niż ich powierzchnia rzeczywista.
Zarzucono również naruszenie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi i nieuchylenie zaskarżonej decyzji organu administracji mimo iż została wydana z rażącym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a w tym z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80, jak również art. 107 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarżący zarzucił także rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie: naruszenie art. 44 ust. 1 w zw. z pkt 41 preambuły Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92, poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie a priori zawinionego charakteru działania skarżącego, a co za tym idzie bezzasadne obciążenie skarżącego sankcją przewidzianą w Tytule IV Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001.
Zdaniem kasatora, Sąd nie dostrzegł rażących naruszeń przepisów postępowania administracyjnego i bezkrytycznie przyjął ustalenia organu administracji, nie weryfikując ich z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Skarżący podając we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich powierzchnię 43,97 ha działał w zaufaniu do danych ujawnionych w dokumencie urzędowym, jakim niewątpliwie jest wypis z ewidencji gruntów i budynków. W zgodzie z treścią art. 76 § 1 k.p.a., dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Zdaniem skarżącego, wskazując we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich powierzchnię działek rolnych działał on w dobrej wierze z uzasadnionym przekonaniem, iż podane przez niego powierzchnie są zgodne ze stanem rzeczywistym.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2008r. sygn. akt: II GSK 514/07, uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu wyroku wskazano, że w istocie treść zarzutów sprowadzała się do kwestionowania ustaleń faktycznych przyjętych przez Sąd I instancji, w ślad za organami które w sposób nie wyczerpujący rozpatrzyły materiał dowodowy i nie dokonały jego właściwej oceny.
Jako trafny uznano zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 k.p.a. Wskazano, iż zadaniem sądu administracyjnego jest między innymi ustalenie, czy materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym oceniony został przez organy administracyjne zgodnie z przepisami tego postępowania. Sąd obowiązany jest w związku z tym zbadać, czy organy administracyjne zgromadziły niezbędny materiał dowodowy oraz czy przy ocenie zgromadzonych dowodów nie została przekroczona zasada swobodnej oceny dowodów. Jednoznacznie podkreślany w orzecznictwie wymóg dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy związany jest z obowiązującą na gruncie procedury administracyjnej zasadą prawdy obiektywnej, rozumianej jako obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Sąd administracyjny pierwszej instancji zaniedbał należytego wyjaśnienia czy organy administracyjne, prowadzące postępowanie administracyjne, naruszyły przepisy normującego jego przebieg i czy naruszenie takie miało wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że istotą sporu w rozpoznawanej sprawie - z uwagi na treść art. 44 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. było ustalenie, czy skarżący wykazał, deklarując powierzchnię działek rolnych we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, że jego działanie w tym przedmiocie było niezawinione w rozumieniu powołanego przepisu, a w konsekwencji, czy przepis ten winien mieć zastosowanie w sprawie.
Sąd I instancji uznał, że zarzut skarżącego, iż ustalona w wyniku kontroli powierzchnia działek rolnych neguje treść dokumentu urzędowego, tj. wypisu z ewidencji gruntów, jest bezzasadny, gdyż nie można w sensie prawnym utożsamiać pojęcia działki ewidencyjnej z pojęciem działki rolnej zdefiniowanym dla potrzeb problematyki dopłat bezpośrednich. Co do zasady pogląd ten jest trafny. Istota zagadnienia w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy sprowadzała się jednak do innej kwestii. Skarżący zarzucał, że w postępowaniu administracyjnym wskazywał i wyjaśniał z jakich przyczyn przy wypełnianiu wniosku podał dane z wypisu z ewidencji gruntów. Zarzucał przy tym, że we wniosku o przyznanie dopłat deklarował jedynie te kategorie gruntów - kierując się przy tym danymi z wypisu z ewidencji gruntów - które faktycznie w takim charakterze uprawiał. Zatem wbrew stanowisku Sądu I instancji, organ administracyjny był zobligowany wyjaśnić jakie jest rzeczywiste źródło niezgodności pomiędzy zadeklarowaną powierzchnią działek rolnych a ich powierzchnią rzeczywistą i czy niezgodność ta znajdowała swe źródło w zawinionych działaniach skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie winien dokładnie rozważyć powyższy aspekt sprawy, mając przy tym na względzie, iż decyzje administracyjne dotyczące przyznawania płatności bezpośrednich mogą być podejmowane dopiero po szczegółowym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, zaś uzasadnienie kontrolowanej decyzji powinno spełniać wymogi z art. 107 § 3 k.p.a.
Co do powołanego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego podkreślono, wobec stwierdzenia braków w ustaleniach faktycznych istotnych dla zastosowania art. 44 ust. 1 Rozporządzenia, Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł odnieść się do tak sformułowanego zarzutu, uznając że byłoby to przedwczesne.
Ponownie rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 20 stycznia 2009 r. (sygn. akt I SA/Kr 1059/08) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Sąd uznał, iż zaskarżone decyzje zapadły z naruszeniem art. 7, art. 76, art. 77, art. 107 § 3 kpa. W ocenie Sądu organy administracyjne nie podjęły wszystkich czynności procesowych koniecznych do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona powoływała się na określone i ważne dla niej okoliczności. Odnośnie dokumentów urzędowych (w tym wypisów z ewidencji gruntów) wskazano, że mają istotną moc dowodową i stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Z dokumentem urzędowym związane jest domniemanie prawdziwości jego treści. Organ prowadzący postępowanie nie może wobec tego swobodnie oceniać ani kwestionować treści dokumentu urzędowego, nie przeprowadzając dowodu przeciwko prawdziwości zawartych w nim informacji.
Podkreślono także, że w sytuacji, w której strona postępowania przypisuje określonym zdarzeniom, faktom czy okolicznościom decydujące dla wyniku sprawy znaczenie, będzie naruszać prawo i uchybiać zasadzie przekonywania i wyjaśniania sformułowanej w art. 11 k.p.a. takie niekorzystne dla strony rozstrzygnięcie organu, które w uzasadnieniu nie będzie odnosiło się w sposób rzeczywisty do przedstawionych argumentów. Działanie takie będzie również naruszać przepisy art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy jako zasadne uznano te wszystkie zarzuty skargi, które odnoszą się do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, albowiem organy administracji I i II instancji zaniechały dokładnej analizy dokumentu urzędowego jakim jest wypis z ewidencji gruntówki nie wyjaśniły jakie jest rzeczywiste źródło niezgodności pomiędzy zadeklarowaną powierzchnią działek rolnych a ich powierzchnią rzeczywistą i czy niezgodność ta znajdowała swe źródło w zawinionych działaniach skarżącego.
Sąd wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji zobligowane będą do dokładnego przeanalizowania i wyjaśnienia jakie jest źródło niezgodności pomiędzy zadeklarowaną powierzchnią działek rolnych a ich powierzchnią rzeczywistą i czy niezgodność ta znajdowała swe źródło w zawinionym działaniu skarżącego T.Ł..
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR rozpoznając ponownie sprawę decyzją nr [...] z dnia 25 czerwca 2009 r. przyznał skarżącemu płatność w wysokości 15.215,06 zł tj. w takiej samej kwocie jak w pierwotnej decyzji.
W uzasadnieniu wskazano, że organ sprawdził powierzchnię zgłoszoną do dopłat i wykazał niezgodność wniosku ze stanem faktycznym. Ponieważ powierzchnia jest podstawą do dopłat, skarżący powinien dokonać pomiarów powierzchni i na jej podstawie wnioskować o dopłaty.
Podkreślono również, że organ nigdy nie kwestionował zapisów zawartych w wypisie z rejestrów gruntów. Natomiast ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru wprowadza definicję działki rolnej, która stanowi zwarty obszar gruntu rolnego na którym prowadzona jest uprawa. Działka taka może być mniejsza, równa lub składać się z kilku działek ewidencyjnych. W przypadku skarżącego uprawa prowadzona jest na części działki i to on decyduje o jej powierzchni. Powinien więc we wniosku wskazać powierzchnię faktyczną wykorzystywaną pod uprawy rolne. Skarżący zamiast przepisać powierzchnię działek z rejestru gruntów powinien dokonać pomiaru powierzchni upraw a następnie wpisać tą powierzchnię do wniosku o dopłaty. Odnosząc się do art. 44 ust. 1 w zw. z pkt. 41 preambuły Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 organ zauważył, że skarżący nie działał w dobrej wierze, albowiem nie dokonał pomiarów rzeczywistych upraw do czego był zobowiązany.
Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, zarzucając jej naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie oceny prawnej zawartej w wyroku WSA z 20 stycznia 2009 r. (I SA/Kr 1059/08), naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez ich niezastosowanie i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Ponadto zarzucono naruszenie art. 76 kpa w związku z art. 21 ust. 1 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne oraz art. 5 ust. 2 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, poprzez przyjęcie że skarżący wskazując powierzchnię działek w oparciu o ewidencje gruntów i budynków nie działał w dobrej wierze. Zarzucono również naruszenia art. 6, art. 8 oraz art. 11 w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez ich niezastosowanie. Nie wyjaśniono bowiem przesłanek którymi kierowano się przy załatwieniu sprawy oraz nie przedstawiono uzasadnienia faktycznego i prawnego wszystkich z zastosowanych względem skarżącego sankcji. Zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 22 ust. 2 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne oraz art. 44 ust. 1 w zw. z pkt 41 preambuły Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001.
W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor ARiMR decyzją nr [...] z dnia 16 września 2009r. utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wskazano, że stan faktyczny jest w zasadniczej mierze bezsporny. Sporna jest jedynie kwestia możliwości zastosowania sankcji, której przesłanką jest wina skarżącego. Wskazano, że przy ocenie uchybień przyjęto obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy.
Na powyższą decyzję wniesiono skargę do sądu administracyjnego. W uzasadnieniu podniesiono zarzuty uprzednio sformułowane w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie.
W uzasadnieniu ponownie podkreślono, ż podstawową i kluczową kwestią w niniejszej sprawie jest stwierdzenie czy złożenie wniosku jedynie w oparciu o dane z Ewidencji Gruntów i Budynków można ocenić jako niezawinione działanie, które wyklucza nałożenie sankcji. Dodatkowo wskazano, że skarżący ostatecznie nie zakwestionował wyników kontroli na miejscu, co więcej w latach następnych składał wnioski do powierzchni stwierdzonej w drodze kontroli na miejscu. Mając powyższe na względzie organ uznał, że skarżący wypełniając wniosek nie działał w dobrej wierze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz w związku z art. 135 p.p.s.a., kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Ocena dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a. poprzez uznanie przez organy skarżącego za winnego złożenia niepoprawnego pod względem faktycznym wniosku o przyznanie płatności pomimo m. in. niewykazania, że dane ujawnione w ewidencji gruntów i budynków są nieaktualne. W ocenie Sądu zarzut ten jest niezasadny. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylając poprzednią decyzję wskazał na brak analizy przez organy administracyjne przesłanek nałożenia na stronę sankcji oraz nie wyjaśnienie w przyczyn rozbieżności między powierzchnią zadeklarowaną przez skarżącego a powierzchnią stwierdzoną w wyniku kontroli. Sąd nie rozstrzygnął więc wiążąco prawidłowości stanu faktycznego z uwagi na braki w jego dokładnym przeanalizowaniu i ocenie.
Rozpoznając ponownie sprawę organy obu instancji, wbrew powyższemu zarzutowi, nie zakwestionowały prawdziwości danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, albowiem jak trafnie wskazano - we wniosku o przyznanie płatności nie wskazuje się powierzchni działek ewidencyjnych a powierzchnię działek rolnych. Dopłaty bowiem przyznaje się nie do powierzchni nieruchomości jakie skarżący posiada, ale do powierzchni faktycznie wykorzystywanej pod uprawy rolne.
Nie można więc utożsamiać pojęcia działki ewidencyjnej z pojęciem działki rolnej. Ponadto dane dotyczące powierzchni działek rolnych nie są danymi, które wprowadza się do ewidencji gruntów. Skoro więc skarżący nie prowadzi upraw na całej powierzchni nieruchomości powinien dokonać pomiaru powierzchni upraw a następnie wpisać tą powierzchnię do wniosku o dopłaty. Niezasadny jest więc zarzut naruszenia art. 21 ust. 1 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne oraz art. 5 ust. 2 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Ponadto jak trafnie zauważył organ to Skarżący decyduje na jakim obszarze prowadzi produkcję rolną, a w związku z tym powierzchnia upraw co rok może się różnić od powierzchni ujawnionej w ewidencji gruntów i budynków.
W tym względzie kluczowe było ustalenie czy skarżący wskazując błędną powierzchnię przeznaczoną do dopłat działał w dobrej czy w złej wierze.
Na konieczność ustalenia powyższej okoliczności wskazał już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku zapadłym w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu stwierdzono, że istotą sporu w rozpoznawanej sprawie - z uwagi na treść art. 44 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. U. UE. L z 01.327.11) było ustalenie, czy skarżący wykazał, deklarując powierzchnię działek rolnych we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, że jego działanie w tym przedmiocie było niezawinione w rozumieniu powołanego przepisu, a w konsekwencji, czy przepis ten winien mieć zastosowanie w sprawie. Art. 44 ust. 1 Rozporządzenia stanowi, że obniżki i wyłączenia, przewidziane w niniejszym tytule, nie mają zastosowania w przypadku gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że jest niewinny.
Rozstrzygnięcie powyższej kwestii miało więc decydujące znaczenie w ponownym postępowaniu przed organami administracyjnymi. Z uwagi bowiem na wcześniejsze uchybienie w postępowaniu skutkujące brakami w ocenie materiału dowodowego, Sąd nie rozstrzygnął kwestii prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Ponownie rozpoznając sprawę organy obu instancji zobowiązane zostały do wyjaśnienia wskazanych w wyroku kwestii faktycznych i na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego zastosować przepisy prawa materialnego. Naczelny Sąd Administracyjny, jak również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku uchylającym nie przedstawił wiążącej dla organów wykładni przepisów prawa materialnego. W szczególności nie wskazały czy znajdzie zastosowanie w prawie cytowany wyżej art. 44 ust. 1 Rozporządzania nr 2419/2001.
Rozpoznając ponownie sprawę, w ocenie Sądu, organy obu instancji trafnie przyjęły, że w ustalonym stanie faktycznym nie znajduje zastosowania art. 44 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001, który stanowi, m. in. że obniżki nie mają zastosowania w przypadku gdy rolnik może wykazać że jest niewinny. Zgromadzony materiał dowodowy pozwala bowiem na przyjęcie, że skarżący ponosi winę za podanie błędnych danych we wniosku o przyznanie płatności. Twierdzenia skarżącego, że podając powierzchnię działek działał w zaufaniu do dokumentu jakim jest wypis z ewidencji gruntów i w zaufaniu do oświadczeń innej Agencji Państwowej, która przy sprzedaży działek odwoływała się do zapisów w ewidencji gruntów nie może stanowić o jego dobrej wierze, gdyż powierzchnia działek ewidencyjnych jest bezsporna. Spór dotyczy podanej we wniosku powierzchni działek rolnych znajdujących się na działkach ewidencyjnych, a tych danych nie zawiera ewidencja gruntów. Skarżący nie wykazał, że co do tej okoliczności nie ponosi winy, w szczególności nie wskazał w oparciu o jakie pomiary, przez kogo wykonane i jaką metodą powierzchnia przez niego podana jest rzeczywistą powierzchnią wykorzystywaną do produkcji rolnej. Skarżący ograniczył się jedynie do wskazania, że powierzchnia pochodzi z ewidencji gruntów i budynków. Należy zgodzić się z organem, że doświadczony producent rolny jest świadomy, że dopłaty udziela się do powierzchni faktycznie wykorzystywanej. Zastosowany miernik staranności należy uznać za prawidłowy. Można więc skarżącemu zarzucić, że skoro prowadzi produkcję rolną nie na całej powierzchni należącej do niego działek to nie powinien wskazywać powierzchni wynikającej w ewidencji gruntów i budynków, a dokonać obliczenia powierzchni na której prowadzi działalność. W innym przypadku należałby przyjąć, że płatności przyznawane się do całego obszaru, choćby tylko w niewielkiej części był wykorzystywany na produkcję rolną. W związku z powyższym można oczekiwać od osoby zajmującej się zawodowo produkcją rolną, że przy wypełnianiu wniosku dochowa należytej staranności i przedstawi rzeczywisty obszar zajęty pod uprawy. W tym właśnie należy upatrywać zawinienia skarżącego, albowiem można od niego oczekiwać rozumienia takich pojęć jak powierzchnia działki rolnej.
Mając powyższe na względzie zarzut naruszenia pkt 41 preambuły i przepisu art. 44 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001 nie jest zasadny, albowiem w rozpoznawanej sprawie przepis ten nie może znaleźć zastosowania. Nie zostały bowiem spełnione określone w nim przesłanki, a mianowicie złożony wniosek nie był poprawny pod względem faktycznym, a skarżący nie wykazał, że nie ponosi winy za tak złożony wniosek.
Niezasadnie są również zarzuty naruszenia przepisów postępowanie, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa. Wbrew twierdzeniom strony organy wyjaśniły dokładnie stan faktyczny a ich ocenia materiału dowodowego nie jest dowolna. W uzasadnieniu tego zarzutu skarżący ponownie podnosi, że wypełnił wniosek zgodnie z danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków. Jak już wyżej wskazano, organy nie kwestionują jej zapisów. W ocenie sądu również wyniku kontroli przeprowadzonej na miejscu przy użyciu pomiaru GPS, trafnie zostały uznane przez organ za wiarygodne. Pomimo, że pomiar dokonany na miejscu różnił się od zadeklarowanego we wniosku, skarżący nie podważył jego wyników. Powyższe okoliczności spowodowały, że jak już wyżej zaznaczono przedmiotem sporu stała się ocenia zawinienia skarżącego przy składaniu wniosku.
Za niezasadne należy uznać również zarzuty skierowane przeciwko uzasadnieniu decyzji, a sprowadzające się do podnoszenia braków w uzasadnieniu faktycznym i prawnym. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest niezwykle obszerne. Organ odniósł się w nim do wszystkich istotnych kwestii i podnoszonych przez skarżącego okoliczności. Uzasadnienie, którego nie ma potrzeby tutaj przytaczać, zawiera wszystkie niezbędne elementy jak również wyczerpująco przedstawia tok prowadzenia sprawy przez organ.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, rozpatrując skargę i badając sprawę zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., tj. w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie stwierdziwszy naruszeń prawa materialnego i procesowego, orzekł jak w sentencji w oparciu o art. 151 ustawy p.p.s.a.