I SA/Kr 1651/11

I SA/Kr 1651/11 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2012-09-21
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2011-09-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Jakimowicz
Inga Gołowska /przewodniczący sprawozdawca/
Nina Półtorak
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II FSK 592/13 - Wyrok NSA z 2015-06-02
II FZ 249/12 - Postanowienie NSA z 2012-03-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 749
art. 247
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
Dz.U. 2012 poz 270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Sygn. akt I SA/Kr 1651/11 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 września 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska (spr.), Sędzia: WSA Nina Półtorak, Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2012 r., sprawy ze skargi J.D., przy uczestnictwie A. P. i T. K., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 21 lipca 2011 r. Nr [...], [...], [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, - skargę oddala -
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 21 lipca 2011r. nr [...], [...] i [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z 13 czerwca 2011r.,odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z 14 stycznia 2011r. nr [...], ustalającej T.K., A. P. i J. D. podatek od nieruchomości za 2011r.
Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Prezydent Miasta K. ustalił podatnikom wysokość podatku od nieruchomości za 2011r. w kwocie 2.316,00 zł. Podstawę opodatkowania stanowiły grunty pozostałe o pow. 10.071,00 m². Stawka podatku od nieruchomości wynosi 0,23 zł od 1 m². Decyzja stała się ostateczna. Wnioskiem z 7 marca 2011r. podatnicy zwrócili się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji bowiem rażąco naruszono art. 2 ustawy z 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U z 2010r. Nr 95, poz. 613 ze zm. dalej-u.p.o.l.), oraz art. 123§1, art. 124, art. 165§2 i art. 210§4 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm. dalej-O.p.). Uzasadniając wniosek podniesiono, że kwestionowana decyzja jest identyczna z decyzją uchyloną przez Kolegium a dotyczącą podatku od nieruchomości za 2010r.
Pismem z 2 maja 2011r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zawiadomiło strony o wszczęciu postępowania.
W wyniku rozpoznania przedmiotowego wniosku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzję z 13 czerwca 2011r. znak [...], [...], [...], odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K.
W uzasadnieniu organ dokonał analizy przesłanek stwierdzenia nieważności, wymienionych w art. 247§1 O.p. zaznaczył, że jedną z wad, dających podstawę do stwierdzenia nieważności, jest wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa, które jest rozumiane jako oczywista, bezsporna sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem, objętym decyzją. Kolegium wyjaśniło również, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest sprawą odrębną w stosunku do sprawy, rozpoznawanej w trybie zwykłym i ogranicza się do badania, czy w dacie wydania kontrolowanej decyzji doszło do kwalifikowanego naruszenia przepisów prawa.
Zdaniem organu, kwestionowana decyzja nie narusza przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Analiza rozstrzygnięcia prowadzi do wniosku, że jest ono prawidłowe; zgodnie z zapisami w ewidencji gruntów i budynków niewątpliwie obowiązek podatkowy ciążył na wnioskodawcach w roku 2011, a wątpliwości w tym zakresie mogą dotyczyć lat poprzednich tj. w latach 2009-2010. Kolegium dostrzegło, że w przedmiotowej sprawie nie dokonano wszczęcia postępowania w drodze postanowienia i nie zawiadomiono stron o możliwości wypowiedzenia się o zebranym materiale dowodowym. Uchybienia te nie mają jednak wpływu na wynik sprawy, a nadto wypełniają przesłankę wznowienia postępowania, o której mowa w art. 245§1 pkt 4 O.p., a co za tym idzie-nie mogą jednocześnie stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. Zdaniem Kolegium, decyzja organu pierwszej instancji nie narusza też art. 210§4 O.p. w sposób rażący, bowiem wskazuje przedmiot opodatkowania, podmioty, na których ciąży obowiązek podatkowy, okres za jaki ustalono podatek oraz wysokość zastosowanej jego stawki.
T.K., A.P. i J. D. nie zgodzili się z powyższym rozstrzygnięciem i wnieśli w terminie odwołanie. Podnieśli, że dla ustalenia obowiązku podatkowego z tytułu posiadania nieruchomości konieczne jest dokładne sklasyfikowanie gruntu, zgodnie z jego aktualnym, rzeczywistym wykorzystywaniem. Organ podatkowy nie ustalił w sposób jednoznaczny klasy działki nr [...] obręb [...] w K. zarówno według jej stanu faktycznego, jak i w stosunku do obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżący zwrócili też uwagę, że w decyzji z 16 listopada 2010r., Kolegium wytknęło organowi pierwszej instancji brak wymaganego prawem uzasadnienia faktycznego i prawnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 21 lipca 2011r., znak [...], [...] i [...], wydaną na podstawie art. 247§1 pkt 3, art. 248§3 oraz art. 233§1 pkt 1 O.p. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję własną. Organ omówił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie i powtórzył dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie, wskazując, że organ podatkowy nie może samodzielnie wprowadzać zmian w danych w ewidencji gruntów i budynków. Za prawidłowe i aktualne prowadzenie danych w ewidencji gruntów i budynków odpowiedzialne jest Starostwo Powiatowe i to na podstawie danych uzyskanych z tego organu, organ podatkowy ustala wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję wniosła J.D.. Skarżąca zarzuciła, że organ podatkowy nie ustalił w sposób wystarczający kwalifikacji przedmiotu opodatkowania, należącego do podatników oraz nie wzięto pod uwagę faktu, że podatnicy praktycznie pozbawieni są możliwości władania posiadaną nieruchomością. W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego ich nieruchomość przeznaczona jest na tereny zieleni parkowej urządzonej do użytku publicznego. Ustalona bez udziału podatników klasyfikacja przedmiotu opodatkowania, znajdująca się aktualnie w ewidencji gruntów, nie odpowiada przepisom ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Skarżąca podniosła, że razem z pozostałymi podatnikami kwestionuje zapisy w ewidencji gruntów przed organami geodezyjnymi. Zwróciła też uwagę na zasadę prawdy materialnej, wynikającą z art. 122 O.p., wskazała też na treść art. 187§1 i art. 191 O.p. Jej zdaniem należy uznać, że okoliczności wskazane we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji mieszczą się w granicach, określonych w art. 247§1 O.p. Z akt sprawy i dokumentów, przedłożonych przez podatników wynika bowiem niezbicie, że Prezydent Miasta K. w sposób świadomie sprzeczny z obowiązującym prawem nałożył obowiązek podatkowy od nieruchomości, którą podatnicy nie władają i która jest sklasyfikowana niezgodnie ze stanem faktycznym na gruncie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r. poz. 270 dalej-p.p.s.a.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3§2 p.p.s.a. sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145§1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145§1 pkt 2 p.p.s.a.). Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133§1 p.p.s.a.) i rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134§1 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z treścią art. 135 p.p.s.a., Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej wskazane zasady Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdził, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym, odrębnym od postępowania wymiarowego, które nie może być poświęcone ponownej ocenie zasadności dokonanych rozstrzygnięć merytorycznych w zakresie określenia wysokości zobowiązań podatkowych. Przedmiotem decyzji wydanej we wskazanym postępowaniu nadzwyczajnym jest inna decyzja, a nie rozstrzygnięcie sprawy podatkowej. W art. 128 O.p. wyrażona została zasada trwałości decyzji ostatecznych polegająca na tym, że decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Ordynacji podatkowej lub w ustawach podatkowych. Z powyższego przepisu wynika, że wzruszenie decyzji ostatecznej to odstępstwo, wyjątek od sytuacji, że decyzja taka pozostaje w obrocie, obowiązuje, jest stosowana, nie podlega ocenie w zakresie jej zgodności z prawem. Obowiązywanie tej zasady prowadzi do formalnego obowiązywania każdej decyzji ostatecznej, nawet wadliwej, do czasu wyeliminowania jej z obrotu. Racją wprowadzenia tego przepisu do Ordynacji podatkowej było zapewnienie pewności prawnej funkcjonujących w obrocie prawnych aktów. Ustawodawca przewidział jednak możliwości eliminacji wadliwych decyzji ostatecznych. Skoro jednak eliminacja takich decyzji jest odstępstwem od powyższej zasady wyrażonej w art. 128 O.p. to przepisy przewidujące możliwość takiej eliminacji muszą być interpretowane ściśle.
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może dotyczyć tylko ustalenia czy decyzja, której wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy, obarczona jest wadami, których enumeratywny wykaz określają przepisy art. 247§1 O.p., czy też wady te nie występują. Taki zakres omawianego postępowania wiąże się niewątpliwie z treścią art. 128 O.p. statuującego zasady trwałości ostatecznych decyzji w postępowaniu podatkowym. Ostatecznymi decyzjami są takie decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym. Taki przymiot posiadała decyzja Prezydenta Miasta K. z 15 stycznia 2011r. nr [...] ustalająca wymiar podatku od nieruchomości za 2011r.
Stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić w przypadkach określonych w O.p., a więc w wymienionym art. 247§1 O.p. oraz w ustawach podatkowych. Jeżeli chodzi o wyjaśnienie znaczenia użytego w art. 247§1 pkt 3 O.p. pojęcia "rażące naruszenie prawa", to zagadnieniu temu poświęcone jest bogate orzecznictwo sądowe, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego, oraz opracowania teoretyków prawa administracyjnego. Analizę dokonań w tym przedmiocie zawiera w szczególności uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 listopada 1997r. sygn. akt: III SA 1134/96 (ONSA z 1998r., nr 3, poz. 101). W wyroku tym podano, że w orzecznictwie sądowo-administracyjnym przeważa pogląd o formalnym rozumieniu pojęcia rażącego naruszenia prawa. Sprowadza się on do stwierdzenia, że rażące naruszenie prawa zachodzi wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Stanowisko takie zostało poparte między innymi w wyroku NSA z 4 grudnia 1986r. sygn. akt: IV SA 716/86 (k.p.a. z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 1995, s. 336). Wskazany wyrok dotyczy wprawdzie przepisu art. 156§1 pkt 2 k.p.a. lecz, zdaniem składu orzekającego, zachował on jednak aktualność na gruncie Ordynacji podatkowej. Taka linia orzecznictwa wiąże się niewątpliwie z gramatyczną, językową wykładnią pojęcia rażącego naruszenia prawa. Według Słownika Języka Polskiego (Warszawa 1993, t. III s. 24) "rażący" to dający się łatwo stwierdzić, wyraźny, oczywisty, niewątpliwy, bezsporny.
Przedstawione rozumienie pojęcia rażącego naruszenia prawa, które skład orzekający podziela, prowadzi do wniosku, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie naruszyło prawa, odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. Brak jest bowiem w niniejszej sprawie bezsporności czy też oczywistości naruszenia przepisów, które to naruszenie - zdaniem Skarżącej - stanowiło rażące naruszenie prawa.
Skarżąca rażącego naruszenia prawa upatrywała w tym, że w sprawie nie ustalono w sposób wystarczający kwalifikacji przedmiotu opodatkowania należnego do podatnika oraz nie wzięto pod uwagę faktu, że podatnik praktycznie został pozbawiony możliwości władania posiadana nieruchomością. Prezydent Miasta K. usiłuje bezzasadnie obciążyć osoby nie władające nieruchomością, tworząc na tę okoliczność, klasyfikację nieruchomości odbiegającą od stanu faktycznego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając sprawę nie wzięło pod uwagę treści odwołania od decyzji dotyczącej podatku za 2010r.
Powyższe nie uzasadnia przyjęcia, że w niniejszej sprawie zachodzi nieważność decyzji administracyjnej.
Ustosunkowując się do twierdzeń Skarżącej, należy zauważyć, iż zgodnie z art. 21 ustawy z 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2010r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.) podstawą planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki państwowej i gospodarki gruntami powinny być dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Podstawę wymiaru podatku od nieruchomości stanowi zapis w ewidencji gruntów i budynków, a nie w planie zagospodarowania przestrzennego. Z przepisu tego wynika, że ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych, w tym i w postępowaniu podatkowym. Od tej reguły nie zostały przewidziane żadne wyjątki, a zatem organy ustalające wysokość zobowiązań nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji gruntów (por. wyrok NSA z 11 kwietnia 1995r. sygn. akt: SA/Wr 1703/94, Wspólnota 1995/42/24). Z powyższego wynika, że organ podatkowy ustalając wymiar podatku jest zobowiązany uwzględniać dane wynikające z tej ewidencji. Dopóki dane te nie zostaną zmienione w stosownym trybie, dopóty organ podatkowy będzie zobowiązany uwzględniać je przy ustalaniu wymiaru podatku. To właśnie przeciwne zachowanie organu, a więc przyjęcie danych innych, niż wynikające z ewidencji gruntów i budynków, byłoby działaniem sprzecznym z prawem, gdyż naruszałoby wskazany wyżej przepis art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Pogląd o wiążącej mocy powyższego przepisu dla ustalenia wysokości podatku, ukształtowany jest zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych jak i w literaturze przedmiotu (por. wyrok WSA z 27 stycznia 2010r. sygn. akt: I SA/Lu 684/09, z 21 stycznia 2010r. sygn. akt: III SA/Po363/09, z 13 stycznia 2010r. sygn. akt: II FSK 1243/08 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach http://cbois.nsa.gov.pl) i Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni go podziela.
Co ważne, podatnik kwestionujący prawidłowość danych zawartych w ewidencji gruntów powinien wszcząć procedurę ich zmiany w organie prowadzącym ewidencję (§46 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków Dz. U Nr 38, poz. 454 ze zm.), bądź wykazać za pomocą innego dokumentu urzędowego istnienie odmiennego stanu faktycznego. (wyrok WSA w Poznaniu z 22 grudnia 2010r. sygn. akt: III SA/Po 462/10 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach http://cbois.nsa.gov.pl). Następnie, w przypadku uwzględnienia jego zastrzeżeń, na podstawie zmienionych danych z ewidencji może wnosić o wzruszenie ostatecznych decyzji ustalających wysokość zobowiązań podatkowych.(postanowienie WSA we Wrocławiu z 30 maja 2011r. sygn. akt: I SA/Wr 111/11 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach http://cbois.nsa.gov.pl)
Dodatkowo należy podkreślić, że ewidencja gruntów i budynków, o której mowa w art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, nie może stanowić przedmiotu merytorycznej oceny sądów administracyjnych w sprawie podatkowej, w której do sądu pierwszej instancji nie zostały, bo nie mogły zostać zaskarżone odrębne od podatkowych akty lub czynności z zakresu prowadzenia ewidencji gruntów i budynków.(wyrok NSA z 11 maja 2011r. sygn. akt: II FSK 259/10 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach http://cbois.nsa.gov.pl).
Należy zaakcentować, że obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości nie jest zależny od tego czy podatnik ma możliwość władania nieruchomością czy też został tego pozbawiony. Dopóki zatem podatnikowi przysługuje prawo własności danej nieruchomości dopóty ciąży na nim obowiązek uiszczania podatku od nieruchomości (art. 2 pkt 1 u.p.o.l.).
Istniejąca natomiast rozbieżność pomiędzy stanem faktycznym a zapisami w ewidencji gruntów i budynków powinna być skorygowana w odrębnym postępowaniu.
Reasumując powyższe wywody wskazać należy-o czym była już mowa wcześniej - iż przesłanką do stwierdzenia nieważności nie jest każde naruszenie prawa, a jedynie jego kwalifikowana forma w postaci naruszenia prawa o charakterze rażącym. Uwzględniając okoliczności istniejące w niniejszej sprawie oraz charakter prawny postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji, rację należy przyznać Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, który nie dopatrzył się zaistnienia przesłanek, które pozwalałyby na stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta K.
Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r. poz. 270) orzekł jak w sentencji.