I SA/Kr 1635/08
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje dotyczące płatności rolnośrodowiskowej z powodu naruszenia przepisów proceduralnych i braku należytego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Skarżący T. W. domagał się przyznania płatności rolnośrodowiskowej, jednak organ I instancji przyznał ją w zmniejszonej wysokości, powołując się na niezachowanie elementów krajobrazu tworzących ostoje dzikiej przyrody. Organ II instancji utrzymał tę decyzję. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje, stwierdzając naruszenie przepisów k.p.a. poprzez pozbawienie strony możliwości wypowiedzenia się co do materiału dowodowego oraz nieprawidłowości w sporządzaniu protokołu kontroli.
Sprawa dotyczyła skargi T. W. na decyzję Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w zmniejszonej wysokości. Podstawą zmniejszenia było rzekome niezachowanie na terenie gospodarstwa elementów krajobrazu tworzących ostoje dzikiej przyrody, co stanowiło uchybienie wymogom pakietu "rolnictwo ekologiczne". Skarżący kwestionował tę decyzję, podnosząc zarzuty naruszenia art. 10 k.p.a. (brak możliwości wypowiedzenia się co do materiału dowodowego), art. 7 i 77 k.p.a. (niewyjaśnienie istotnych okoliczności, pominięcie dowodów) oraz nieprawidłowości w sporządzaniu protokołu kontroli. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną. Stwierdził, że kluczowe jest ustalenie, kto i kiedy dokonał zmian na gruncie, gdyż skarżący nie może odpowiadać za działania poprzednich użytkowników. Podkreślono, że zobowiązanie do realizacji programu rolnośrodowiskowego rozpoczęło się od marca 2007 r., a wszelkie prace przed tą datą nie obciążają skarżącego. Sąd wskazał również na naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez nieudostępnienie stronie notatki urzędowej przed wydaniem decyzji I instancji oraz na nieprawidłowości w procedurze sporządzania protokołu kontroli. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, zasądzając jednocześnie koszty postępowania na rzecz skarżącego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, producent rolny nie może odpowiadać za naruszenia, których nie dokonał, zwłaszcza jeśli miały one miejsce przed datą rozpoczęcia realizacji programu przez niego.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że obowiązek zachowania trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu ciąży na producencie rolnym od momentu podjęcia realizacji programu. Jeśli zmiany na gruncie nastąpiły przed datą rozpoczęcia programu przez skarżącego lub przez poprzednich użytkowników, skarżący nie może być obciążany sankcjami.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (16)
Główne
Dz.U. 2004 nr 174 poz 1809 § § 16 ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
W przypadku stwierdzenia uchybienia w realizacji zadań w ramach pakietu, płatność rolnośrodowiskowa podlega zmniejszeniu w stosunku do działek, w odniesieniu do których stwierdzono uchybienie.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich § załącznik nr 1.II.2
Określa wymogi realizacji pakietu "rolnictwo ekologiczne", w tym konieczność zachowania trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu tworzących ostoje dzikiej przyrody.
Pomocnicze
k.p.a. art. 155
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 10
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu, w tym do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1
Zakres kontroli sądowej sprawowanej przez sądy administracyjne.
PPSA art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej w przypadku naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy.
PPSA art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość orzeczenia o wyeliminowaniu z obrotu prawnego także decyzji organu I instancji.
PPSA art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu § § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z § 6 pkt 5
Podstawa do ustalenia wysokości wynagrodzenia radcy prawnego w kosztach postępowania.
Dz. U. nr 229, poz. 2273 art. 5 ust. 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich § § 11 ust. 1
Określa organ właściwy do orzekania o zmniejszeniu płatności rolnośrodowiskowej.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich § § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c
Określa tryb wstrzymania i zwrotu płatności w przypadku zmniejszenia przez producenta rolnego użytków rolnych.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich § § 17 ust. 2
Określa tryb i zasady zwrotu płatności.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich § § 5 ust. 1
Zasadniczo powierzchnia użytków rolnych objętych programem nie może ulec zwiększeniu lub zmniejszeniu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżący nie ponosi odpowiedzialności za działania poprzednich użytkowników gruntu. Naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez pozbawienie strony możliwości zapoznania się z całością materiału dowodowego przed wydaniem decyzji I instancji. Nieprawidłowości w sporządzaniu protokołu kontroli. Niewyjaśnienie przez organy istotnych okoliczności faktycznych sprawy.
Godne uwagi sformułowania
skarżący nie może bowiem odpowiadać za naruszenia, których nie dokonał. istotne jest jedynie to, że elementy krajobrazu tworzące ostoje dzikiej przyrody zostały usunięte. nie uwzględniono jej wyjaśnień i dowodów świadczących o tym, że zaoranie użytków przyrodniczych nie nastąpiło przez T. W. nie prowadziła na terenie swojego gospodarstwa żadnych prac związanych z usuwaniem zakrzaczeń i zadrzewień śródpolnych, a przedmiotowe prace zostały wykonane przez poprzednich użytkowników gruntu
Skład orzekający
Maria Zawadzka
przewodniczący
Urszula Zięba
sędzia
Agnieszka Jakimowicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących płatności rolnośrodowiskowych, odpowiedzialności producenta rolnego za działania poprzedników, prawidłowości postępowania administracyjnego (prawo do wypowiedzenia się, sporządzanie protokołów)."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów rozporządzenia dotyczącego pomocy rolnośrodowiskowej i konkretnego stanu faktycznego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie procedur administracyjnych i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli kwestia merytoryczna wydaje się jasna dla organu. Pokazuje też, że odpowiedzialność w rolnictwie może być złożona.
“Błędy proceduralne uchylają decyzję o płatnościach rolnych – co musisz wiedzieć?”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Kr 1635/08 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2009-03-31 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2008-12-19 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Agnieszka Jakimowicz /sprawozdawca/ Maria Zawadzka /przewodniczący/ Urszula Zięba Symbol z opisem 6550 Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Środki unijne Skarżony organ Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2004 nr 174 poz 1809 par. 16 ust. 1 w zw z załącznikiem nr 1.II.2 Rozporządzenie Rady Ministtrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071 art. 155, art. 7, art. 77, art. 10 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Sentencja Sygn. akt I SA/Kr 1635/08 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 marca 2009 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Maria Zawadzka, Sędzia: WSA Urszula Zięba, Asesor: WSA Agnieszka Jakimowicz (spr.), Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2009 r., sprawy ze skargi T. W., na decyzję Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia 8 października 2008 r. Nr [...], w przedmiocie płatności rolno-środowiskowej, I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 3 300 zł (trzy tysiące trzysta złotych 00/100). Uzasadnienie Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2006 r. T. W. zwrócił się do biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2007. Producent zadeklarował realizację w ramach pakietu "rolnictwo ekologiczne" S02 wariantu "uprawy sadownicze, w tym jagodowe (bez certyfikatu zgodności). Łączna kwota wnioskowanej płatności do działek rolnych wynosiła 162.540 zł. Decyzją z dnia [...] . nr [...] organ orzekł zgodnie z wnioskiem w oparciu o przepisy kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U nr 229, poz. 2273 z późn. zm.) i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 174, poz. 1809 z późn. zm.). Jednocześnie w decyzji określono termin rozpoczęcia realizacji programu na dzień [...] marca 2007 r. Pismem z dnia [...] maja 2007 r. T. W. zwrócił się o wznowienie postępowania w sprawie realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i jednocześnie złożył oświadczenie, że wyraża zgodę na zmianę decyzji z dnia [...] jednocześnie stwierdzając, że program był realizowany od dnia [...] marca 2007 r. Do powyższego wniosku strona dołączyła oświadczenie o przejęciu od G. J. działek rolnych wraz z podjęciem zobowiązania ONW (obszary o niekorzystnych warunkach gospodarowania) z dniem [...] lutego 2007 r. oraz sformalizowany druk W-1/27 stanowiący zmianę wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2007. Jedną z działek ewidencyjnych nr [...] o pow. 13,38 ha położoną w miejscowości M. T. W. przekazał natomiast [...] maja 2007 r. M. P.. W stosunku do pierwotnego wniosku zmianie uległa (zmniejszyła się) deklarowana powierzchnia realizacji pakietów/wariantów w gospodarstwie rolnym z 90,30 ha na 89,35 ha, co pociągnęło za sobą zmianę wysokości wnioskowanej płatności na kwotę 160.830 zł. Postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r. organ wszczął postępowanie w sprawie zmiany w trybie art. 155 k.p.a. decyzji o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych z dnia [...] grudnia 2006 r. Po wszczęciu postępowania strona w dniu [...] września 2007 r. złożyła kolejną zmianę wniosku deklarując powierzchnię użytków rolnych dla realizacji pakietu na 82.53 ha i wnioskując wysokość kwoty pomocy na 148.554 zł. W trakcie postępowania w gospodarstwie strony w dniu [...] kwietnia 2008 r. została przeprowadzona kontrola terenowa, z której to czynności sporządzono protokół podpisany przez obecną przy kontroli osobę upoważnioną przez T. W.. Przedmiotowy protokół nie zawierał żadnych uwag dotyczących błędów i zaniedbań ze strony producenta rolnego, które mogłyby mieć wpływ na wysokość wnioskowanych płatności. Dopiero w trakcie procedury zatwierdzania protokołu i powtórnej analizy materiału dowodowego wykryto nieprawidłowość polegającą na niezachowaniu na terenie gospodarstwa powierzchni elementów krajobrazu tworzącego ostoje dzikiej przyrody i dokonano zmiany protokołu poprzez wpisanie do niego stosownych adnotacji oraz kodu nieprawidłowości E01. Strona po zapoznaniu się z przedmiotowym zmienionym protokołem, złożyła oświadczenie z dnia 4 czerwca 2008 r., w którym podniosła, że nie prowadziła na terenie swojego gospodarstwa żadnych prac związanych z usuwaniem zakrzaczeń i zadrzewień śródpolnych, a przedmiotowe prace zostały wykonane przez poprzednich użytkowników gruntu i dlatego te elementy trwałego krajobrazu nie zostały ujęte w planie rolnośrodowiskowym. Decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznał T. W. płatność rolnośrodowiskową na 2007 r. w zmniejszonej wysokości powołując się na treść § 11 ust. 1 i § 16 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Zdaniem organu, zastosowanie sankcji w postaci zmniejszenia kwoty należnej płatności było usprawiedliwione wynikami przeprowadzonej kontroli w gospodarstwie rolnika, która wykazała niezachowanie na terenie tego gospodarstwa powierzchni elementów ostoi dzikiej przyrody, co jest sprzeczne z wymogami przewidzianymi w załączniku nr 1.II.2 dla realizacji zadań w ramach pakietu rolnictwo ekonomiczne. Jednocześnie organ określił termin rozpoczęcia pięcioletniego okresu zobowiązania na dzień 1 marca 2007 r. W odwołaniu od w/w decyzji strona podniosła zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. stwierdzając, że nie miała możliwości zapoznania się z dokumentami, które zostały dołączone do akt po dniu [...] maja 2008 r. (notatka urzędowa inspektorów przeprowadzających kontrolę w gospodarstwie rolnika). Ponadto, zdaniem strony, niedopuszczalne jest czynienie jakichkolwiek uwag i zmian w protokole po dniu kontroli i po popisaniu go przez osobę upoważnioną przez stronę i uczestniczącą w kontroli. Przede wszystkim jednak strona zakwestionowała możliwość sankcyjnego zmniejszenia przyznanych jej płatności ze względu na to, że nie uwzględniono jej wyjaśnień i dowodów świadczących o tym, że zaoranie użytków przyrodniczych nie nastąpiło przez T. W.. Decyzją z dnia 8 października 2008 r. nr [...] Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że kontrola została przeprowadzona w sposób prawidłowy przez uprawniony na podstawie obowiązujących przepisów prawa podmiot. Organ II instancji stwierdził nadto, że protokoły mogą z różnych przyczyn nie odzwierciedlać stanu faktycznego i zebranego w sprawie materiału dowodowego, stąd często zachodzi konieczność wprowadzenia zmian na etapie procedury ich zatwierdzania. Zdaniem Dyrektora ARiMR strona nie zakwestionowała merytorycznych ustaleń jakie znalazły się w końcowej wersji raportu, a dotyczących usunięcia elementów krajobrazu tworzących ostoje dzikiej przyrody, a jedynie podważyła możliwość nadania kodu sankcjonującego z uwagi na fakt, że to nie rolnik dokonał zabiegów sprzecznych z zasadami przyznanego programu pomocowego. Ta okoliczność, zdaniem organu, nie ma jednak w sprawie żadnego znaczenia, istotne jest jedynie to, że elementy krajobrazu tworzące ostoje dzikiej przyrody zostały usunięte. Powołując się na treść załącznika nr 1.II.2 organ stwierdził, że takie usunięcie stanowi uchybienie skutkujące na mocy § 16 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 174, poz. 1809 z późn. zm.) zmniejszeniem przyznanej płatności. Dyrektor ARiMR nie uwzględnił nadto zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a., gdyż strona zaznajomiła się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, w tym ze zmienionym protokołem i miała możliwość wypowiedzenia się co do zebranych materiałów, co też uczyniła składając oświadczenie z dnia [...] czerwca 2008 r. Organ przyznał, że strona nie zapoznała się przed wydaniem decyzji w I instancji z notatką służbową inspektorów dokonujących kontroli na miejscu, ale notatka ta, zdaniem organu, nie stanowi dowodu, a jedynie precyzuje podstawy dokonanych zmian. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W treści skargi podniesiony został zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. poprzez pozbawienie strony możliwości wypowiedzenia się co do całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przed wydaniem decyzji organu I instancji. Zdaniem pełnomocnika skarżącego po dniu [...] maja 2008 r. do akt sprawy wpłynęła notatka urzędowa inspektorów P. D. i W. M., z której wynika, że doradca rolnośrodowiskowy nie umieścił, ani nie opisał istniejących na terenie gospodarstwa użytków przyrodniczych. Ta okoliczność, zdaniem skarżącego, świadczyła jedynie o tym, że w chwili przejęcia gospodarstwa użytków tych już na gruncie nie było. W dalszej kolejności zarzucono naruszenie przepisów art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i pominięcie dowodów, z których wynika, że to nie skarżący dokonał niedozwolonej niwelacji terenu. Skarżący rozpoczął bowiem realizację programu rolnośrodowiskowego z dniem [...] marca 2007 r., wobec czego wszelkie działania poczynione na gruncie przed tą datą i przez poprzednich użytkowników nie mogą obciążać skarżącego. Wreszcie podniesiono zarzuty dotyczące nieuprawnionych, zdaniem skarżącego, przeróbek protokołu kontroli na miejscu dokonanych bez wiedzy i zgody rolnika, czy osoby upoważnionej prze niego do uczestniczenia w czynnościach kontrolnych. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując wszystkie argumenty, jakie legły u podstaw zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) stanowi, że kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tejże ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności orzeczenia. Mając powyższe na względzie należy podnieść, że podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji z dnia 8 października 2008 r. nr [...], jak i decyzji ją poprzedzającej w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za 2007 r. w zmniejszonej wysokości był § 16 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 174, poz. 1809 z późn. zm.) w zw. z załącznikiem nr 1.II.2 powyższego rozporządzenia, pomimo wszczęcia przez organ postępowania w sprawie zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a. Zgodnie z wyżej przywołanymi przepisami realizacja zadań w ramach pakietu rolnictwo ekologiczne polega m. inn. na zachowaniu na terenie gospodarstwa powierzchni trwałych użytków zielonych i wszystkich elementów krajobrazu tworzących ostoje dzikiej przyrody (naturalne zbiorniki wodne, śródpolne i śródleśne oczka wodne, bagna, kępy drzew i krzewów, miedze, torfowiska, źródliska itp.); w uzasadnionych przypadkach zmniejszenie powierzchni ostoi jest dopuszczalne przy zachowaniu co najmniej 3 % ich powierzchni w gospodarstwie rolnym. Z § 16 ust. 1 wynika natomiast m.inn., że w sytuacji, gdy stwierdzono podczas kontroli na miejscu uchybienie w realizacji poszczególnych zadań w ramach pakietu płatność rolnośrodowiskowa podlega w danym roku zmniejszeniu w części przyznanej producentowi rolnemu działek rolnych w stosunku, do których stwierdzono takie uchybienie. Przy czym o zmniejszeniu płatności rolnośrodowiskowej orzeka w drodze decyzji administracyjnej kierownik biura powiatowego Agencji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego (§ 11 ust. 1 cyt. rozporządzenia). Z tak brzmiących przepisów należy wnioskować, że zmniejszenie przyznanej płatności możliwe jest w sytuacji, gdy producent rolny, który zobowiązał się do realizacji pakietu rolnictwo ekologiczne nie zachowuje na terenie objętym pakietem powierzchni trwałych użytków zielonych i wszystkich elementów krajobrazu tworzących ostoje dzikiej przyrody, a więc doprowadza do zmniejszenia tej powierzchni. Innymi słowy obowiązek zachowania trwałych użytków zielonych i ostoi dzikiej przyrody ciąży na producencie rolnym, który podjął realizację programu w ramach pakietu rolnictwo ekologiczne. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy podnieść, że wbrew twierdzeniom Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji, istotne w niniejszej sprawie jest ustalenie kto i kiedy dokonał stwierdzonych na gruncie zabiegów sprzecznych z zasadami programu pomocowego. W świetle dokonanej wyżej wykładni cytowanych przepisów skarżący nie może bowiem odpowiadać za naruszenia, których nie dokonał. Jak bowiem wynika z akt sprawy, tj. decyzji ostatecznej z dnia [...] grudnia 2006 r. skarżący zobowiązany został do realizacji pakietu od dnia [...] marca 2007 r., a zatem dopiero od tej daty ciążyły na nim obowiązki wynikające z załącznika nr 1.II.2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Jak wynika z oświadczenia skarżącego z dnia [...] czerwca 2008 r., oświadczeń G. J. i M. P. oraz sformalizowanego oświadczenia przejmującego działki rolne z dnia [...] lutego 2007 r. grunty, na których od dnia [...] marca 2007 r. realizowany był przez T. W. pakiet rolnictwo ekologiczne, zostały przez niego przejęte w dniu [...] lutego 2007 r. Istotne jest więc jednoznaczne ustalenie, czy to skarżący dokonał niwelacji terenu, czy też jego poprzednik i w jakiej dacie nastąpiła powyższa okoliczność, w szczególności czy po dniu [...] marca 2007 r. Z akt sprawy wynika nadto, że przejmując działki od G. J. skarżący zobowiązał się do kontynuacji jedynie wieloletnich zobowiązań zbywcy w zakresie ONW, nie ma natomiast żadnej informacji odnośnie do tego, by na przekazanych terenach był uprzednio realizowany program rolnośrodowiskowy (rolnictwo ekologiczne). W takiej sytuacji należy przyjąć, że program ten został podjęty zgodnie z treścią decyzji z dnia [...] grudnia 2006 r. dopiero od dnia [...] marca 2007 r. Powyższe stwierdzenie wzmacnia dodatkowo okoliczność wskazywana przez inspektorów dokonujących kontroli na miejscu w ich notatce służbowej z dnia [...] czerwca 2008 r., z której wynika, że w planie rolnośrodowiskowym doradca rolnośrodowiskowy nie opisał użytków przyrodniczych, co może świadczyć o tym, że na etapie formułowania wniosku o przyznanie płatności i przejmowania działek od poprzednika użytków tych już nie było na gruntach skarżącego rolnika, a zatem to nie skarżący dokonał ich usunięcia w okresie realizacji programu. Organy orzekające w niniejszej sprawie pomimo istnienia poważnych i konsekwentnie podnoszonych przez skarżącego wątpliwości, co do stanu faktycznego sprawy i możliwości zastosowania wobec niego sankcyjnego zmniejszenia przyznanych płatności, zignorowały powyższą kwestię wydając przedwcześnie rozstrzygnięcie w trybie § 16 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r., czym naruszyły przepisy postępowania w postaci art. 7 i 77 k.p.a. w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy obowiązkiem organów będzie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego we wskazanym zakresie. Na marginesie należy zaznaczyć, że wniosek beneficjenta pomocy o zmianę decyzji ostatecznej nie mógł osiągnąć zamierzonego skutku i być rozpatrywany w kontekście przesłanek określonych w art. 155 k.p.a., nawet w sytuacji jasno sformułowanej w nim zgody na dokonanie powyższej zmiany. Przyczyną żądania skarżącego była zmniejszająca się powierzchnia działek rolnych przeznaczonych pod realizację pakietu S02 - rolnictwo ekologiczne. Zmiana decyzji w trybie art. 155 k.p.a. może zostać dokonana tyko w granicach stanu faktycznego sprawy pierwotnej. Tymczasem decyzja o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych dotyczy pomocy przyznawanej do konkretnie oznaczonych działek o ściśle określonej powierzchni. Każda więc zmiana w zakresie oznaczenia działek i ich powierzchni jest zmianą stanu faktycznego, a w takiej sytuacji zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. jest niedopuszczalna. Należy zaznaczyć, że w świetle § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 174, poz. 1809 z późn. zm.) co do zasady powierzchnia użytków rolnych, na których jest realizowany program rolnośrodowiskowy, nie może ulec zwiększeniu lub zmniejszeniu. Jedynym możliwym trybem weryfikacji wysokości przyznanych świadczeń w przypadku zmniejszenia przez producenta rolnego użytków rolnych, na których realizowany jest program rolnośrodowiskowy jest tryb określony w § 17 cytowanego rozporządzenia, który w ust. 1 pkt 1 lit. c stanowi, że w takim przypadku płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi w części, która została przyznana do działek rolnych objętych zmniejszeniem, przy czym zwrot następuje w trybie i na zasadach określonych w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (§ 17 ust. 2). Zasadne są również zarzuty skargi odnoszące się do sposobu sporządzania protokołu kontroli na miejscu. W sytuacji, gdy kontrola ta odbywała się przy udziale osoby upoważnionej przez skarżącego, która podpisała i otrzymała kopię protokołu określonej treści, z którego wynikało, że nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości mających wpływ na wysokość należnych płatności, sporządzanie jakichkolwiek dopisków na protokole bez wiedzy, udziału i akceptacji kontrolowanego jest nieuprawnione. Wprawdzie, jak wynika z akt sprawy, skarżący w toku postępowania zapoznał się ze zmienionym protokołem i w konsekwencji mógł ustosunkować się do zawartych w nim ustaleń, to jednak takie działanie organów niewątpliwie nie sprzyja pogłębianiu zaufania do organów Państwa. Również podnoszony w skardze zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. zasługuje na uwzględnienie, gdyż strona pomimo wyrażonego żądania (wnioski o wydanie kserokopii z akt sprawy) nie została zapoznana z całością materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przed wydaniem decyzji organu I instancji. Tymczasem notatka urzędowa sporządzona przez przeprowadzających kontrolę na miejscu inspektorów, z którą stronie nie dane było zapoznać się na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, zawierała istotne informacje w zakresie ustalenia podmiotu dokonującego niedopuszczalnych zmian na działkach oraz ewentualnej daty tych zmian. Z uwagi na wskazane uchybienia przepisów prawa przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Działając zaś na podstawie art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł o wyeliminowaniu z obrotu prawnego także decyzji organu I instancji poprzedzającej zaskarżone rozstrzygnięcie, gdyż było to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy, której dotyczyła skarga. Braki w postępowaniu dowodowym nie mogą być bowiem sanowane przed organem odwoławczym z uwagi na konieczność zachowania zasady dwuinstancyjności. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 - § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zasądzając na rzecz skarżącego zwrot wpisu sądowego w kwocie 900 zł oraz wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie 2.400 zł, zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 z późn. zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI