I SA/Kr 1515/14

I SA/Kr 1515/14 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2014-11-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-09-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Jakimowicz
Stanisław Grzeszek
Urszula Zięba /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
art. 40 ust 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.
Sentencja
|Sygn. akt I SA/Kr 1515/14 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 listopada 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr.), Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: Ewelina Knapczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2014 r., sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Miechowie, na uchwałę Rady Gminy Gołcza, z dnia 15 listopada 2011 r. Nr XIV/88/11, w przedmiocie określenia wzorów formularzy od podatku od nieruchomości, podatku rolnego i podatku leśnego, stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie zamieszczonego w części G Załącznika Nr 2 do uchwały: "Deklaracja na podatek od nieruchomości" oświadczenia o treści: "Świadomy odpowiedzialności karnej z art. 270 § 1 Kodeksu karnego oświadczam, że podane przeze mnie dane są zgodne z prawdą".
Uzasadnienie
Uchwałą nr XIV/88/11 z dnia 15 listopada 2011r. - wydaną w oparciu o przepisy art. 18 ust. 2 pkt 8, art. 40, art. 41 i art. 42 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., nr 142, poz. 1591 ze zm.), art. 6 ust 13 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych ( Dz. U. z 2010 r., nr 95, poz.613 ze zm.) oraz art. 6 ust. 9 ustawy z dnia 30 października 2002 roku o podatku leśnym (Dz. U. nr 200, poz. 1682 ze zm.) - Rada Gminy Gołcza określiła wzory formularzy informacji i deklaracji podatkowych podatku od nieruchomości, podatku rolnego oraz podatku leśnego.
W paragrafie 1 wymienione zostały załączniki do uchwały w postaci wzorów formularzy informacji w sprawie podatku od nieruchomości, rolnego i leśnego oraz deklaracji na podatek od nieruchomości, podatek rolny i podatek leśny. W treści załącznika nr 2, określającego wzór deklaracji na podatek od nieruchomości, w jego części G zawarto sformułowanie oświadczenia o treści: "Świadomy odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 270 § 1 Kodeksu karnego oświadczam, że podane przeze mnie dane są zgodne z prawdą".
Uchwała ta została zaskarżona w całości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przez Prokuratora Rejonowego w Miechowie. Zaskarżonej uchwale zarzucono naruszenie: art. 18 ust. 2 pkt 8, art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, art. 6a ust. 11 ustawy o podatku rolnym, art. 6 ust. 13 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz art. 6 ust. 9 ustawy o podatku leśnym przez nałożenie na podatników obowiązku składania oświadczenia zawierającego pouczenie o odpowiedzialności określonej w art. 270 § 1 Kodeksu karnego w załączniku nr 2 powołanej uchwały bez umocowania ustawowego i podstawy prawnej.
W związku z powyższym zażądano stwierdzenia nieważności przedmiotowej uchwały
W ocenie Prokuratora wymienione przepisy - podane jako podstawa prawna podjętej uchwały - nie dają organowi uprawnienia do nałożenia na podatnika obowiązku składania oświadczenia zawierającego pouczenie o odpowiedzialności określonej w art. 270 § 1 Kodeksu karnego, a zatem przytoczone sformułowanie załącznika wykracza poza ramy upoważnienia ustawowego, na jakim opierać mogła się Rada. Brak jest bowiem jakichkolwiek przepisów rangi ustawowej, które nadawałyby radzie gminy ogólną kompetencję do stanowienia aktów prawa miejscowego, których poszanowanie wymuszane byłoby odpowiedzialnością karną. Każdorazowo w ustawie zawarta musi być norma kompetencyjna upoważniająca organy samorządu terytorialnego do tego typu działań.
W odpowiedzi na skargę organ Gminy wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu wskazano, że wskazane oświadczenie nie ma treści normatywnej, nie nakłada na obywatela żadnych obowiązków, a jedynie informuje o skutkach naruszenia przepisu i prowadzi do zaniechania popełnienia przestępstwa, zwiększając gwarancje prawidłowego wypełnienia formularza. Gmina zauważyła również, że Prokurator kwestionując jedynie pouczenie informujące o sankcji karnej z art. 270 k.k. nie wypowiada się jak traktować pozostałe upomnienia.
Końcowo przypomniano, że zaskarżona uchwała utraciła moc w momencie podjęcia nowej uchwały nr XV/92/11 z dnia 5 grudnia 2011r., co oznacza że skarga Prokuratora jest już bezprzedmiotowa.
Na rozprawie w dniu 28 listopada 2014r. Prokurator Prokuratury Rejonowej Kraków Śródmieście - Wschód działający za Prokuratora Rejonowego w Miechowie sprecyzował treść skargi, wnosząc o stwierdzenie nieważności opisanej uchwały w zakresie części G załącznika nr 2 i zawartego tamże pouczenia o odpowiedzialności karnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę aktów prawa miejscowego stanowionych przez organy jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.
Sąd administracyjny w ramach tej kontroli uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Stosownie do art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Niewątpliwie jednostki samorządu terytorialnego mają kompetencje do uchwalania wysokości podatków i opłat lokalnych w zakresie ustalonym w ustawie (art. 168 Konstytucji RP) Konkretyzację tego prawa - poza uregulowaniami szczególnymi - zawiera, w odniesieniu do gminy art. 40 ust. 1 u ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., nr 142, poz. 1591 ze zm.), zgodnie z którym gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązującego na obszarze gminy, przy czym w myśl art. 18 ust. 2 pkt 8 tej ustawy podejmowanie uchwał w sprawach podatków i opłat należy do wyłącznej właściwości rady gminy, lecz tylko w granicach określonych w odrębnych ustawach.
Przepis art. 6 ust. 13 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r., nr 95, poz. 613 ze zm.) nakłada na radę gminy obowiązek ustalenia obowiązującego wzoru informacji i deklaracji na podatek od nieruchomości, w których zawarte będą dane dotyczące podmiotu i przedmiotu opodatkowania niezbędne do wymiaru i poboru podatku.
Przywołane przepisy – powołane jako podstawa prawna podjętej uchwały – nie dają jednak organowi uprawnienia do nałożenia na podatnika obowiązku składania oświadczenia zawierającego de facto pouczenie o odpowiedzialności określonej w art. 270 kodeksu karnego, a zatem sformułowanie zawarte w poz. G załącznika nr 2 do zaskarżonej uchwały wykracza poza ramy upoważnienia ustawowego, na jakim opierać mogła się Rada Gminy.
W ocenie Sądu całkowitym nieporozumieniem jest powołanie się w przedmiotowej uchwale na art. 270 Kodeksu karnego, który traktuje o przestępstwie użycia za autentyczny, podrabiania lub przerabiania dokumentu lub używania takiego dokumentu jako autentycznego. Warunkiem odpowiedzialności karnej nie jest tu bowiem pozanormatywne i publicznoprawnego aktu uprzedzenia adresata normy o takiej możliwości.
Analiza zawartego w zaskarżonej uchwale oświadczenia prowadzi do wniosku, iż uchwałodawca miał na względzie odpowiedzialność przewidzianą na podstawie art. 233 § 1 Kodeksu karnego, zgodnie z którym odpowiedzialności karnej podlega ten, kto składając zeznanie mające służyć za dowód w postępowaniu sądowym lub postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę, a zatem warunkiem odpowiedzialności za złożenia fałszywego oświadczenia jest, by przepis ustawy, na podstawie której oświadczenie jest składane, przewidywał możliwość odebrania oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej.
W myśl zaś art. 233 § 6 kodeksu karnego odnoszącego się do art. 233 § 1 kodeksu karnego sprawca odpowiada za podanie nieprawdy, jeżeli przyjmujący oświadczenie, działając w zakresie swoich uprawnień, nadanych przez tę ustawę, uprzedził oświadczającego o odpowiedzialności karnej za fałszywe oświadczenie. Z unormowania tego wynika, że przestępstwem jest złożenie fałszywego oświadczenia, na przykład w kwestionariuszach lub formularzach. Warunkiem jednak odpowiedzialności za złożenie fałszywego oświadczenia jest, by przepis ustawy, na podstawie której oświadczenie jest składane, przewidywał możliwość odebrania oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej. Słuszne jest zatem stanowisko, że jeżeli ustawodawca zamierza nadać wymaganym oświadczeniom składanym przez zainteresowane podmioty rygor odpowiedzialności karnej, to rygor ten wprowadza wprost do ustawy i dopiero wówczas - w razie przeniesienia kompetencji do określenia przez organ samorządu wzoru informacji i deklaracji - możliwym byłoby odwoływanie się przez organ do pouczenia o odpowiedzialności karnej.
Wskazane przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie przewidują takiej możliwości, zaś ustawowego upoważnienia dla rady w tym zakresie nie można domniemywać.
Odnosząc się z kolei do argumentu z odpowiedzi na skargę że zaskarżona uchwała utraciła moc z dniem 24 grudnia 2011r. (wejście w życie uchwały z dnia 5 grudnia 2011r.), skonstatować należy, że przedmiotem postępowanie było stwierdzenie nieważności przedmiotowych zapisów uchwały, która obowiązywała od dnia 9 grudnia 2011 r. Zatem do czasu zastąpienia kwestionowanej uchwały nową uchwałą, obowiązywała ona przez pewien czas i rodziła skutki prawne dla podatników. W uchwale z dnia 14 września 1994 r., sygn. akt W 5/94, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że "zmiana lub uchylenie zaskarżonej do sądu uchwały nie czyni zbędnym wydania przez sąd wyroku, jeżeli zaskarżona uchwała może być zastosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego jej podjęcie". Skuteczne uchylenie uchwały inną, kolejną uchwałą wywołuje bowiem jedynie skutek na przyszłość (ex nunc) i przerywa działanie skutków prawnych uchwały poprzedniej jedynie od daty wejścia w życie uchwały uchylającej. W przypadku, gdy zaskarżona uchwała mogła wywołać skutki prawne, nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania sądowoadministracyjnego. W takim przypadku zachodzi konieczność oceny legalności zaskarżonego aktu. Sama zmiana lub uchylenie zaskarżonej do sądu uchwały nie czyni zbędnym wydania przez sąd wyroku. W razie ustalenia, że zaskarżony akt został wydany z istotnym naruszeniem prawa, uwzględnienie skargi będzie polegać na stwierdzeniu nieważności tego aktu. Wyrok stwierdzający nieważność uchwały lub aktu wywiera zaś skutek prawny z mocą od dnia podjęcia uchwały tj. ex tunc.
Niezasadne są podnoszone w odpowiedzi na skargę twierdzenia o nienormatywnym charakterze oświadczenia, skoro zawarte ono zostało w akcie prawa miejscowego, posiadającego cechę ogólności, generalności i abstrakcyjności, określając adresata - dyspozycja uchwały określa postępowanie adresata i ma zastosowanie do wielu powtarzalnych okoliczności oraz ustala wzory formularzy podatku od nieruchomości, z których zobowiązani są korzystać podatnicy tych podatków przy każdorazowym rozliczeniu się ze wskazanego podatku.
Mając zatem na uwadze, że brak było podstaw prawnych (upoważnienia ustawowego) do zawarcia we wzorze formularza zapisu dotyczącego odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 270 § 1 kodeksu karnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w oparciu o przepis art. 147 § 1 p.p.s.a. orzekł o stwierdzeniu nieważności uchwały w zakresie określonym w sentencji.