I SA/KR 1479/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Prezesa ZUS odmawiającą zwolnienia z opłacania składek, uznając, że organ zbyt wąsko zinterpretował przepisy dotyczące przeważającej działalności gospodarczej.
Sprawa dotyczyła odmowy zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne za okres marzec-kwiecień 2021 r. przez Prezesa ZUS. Organ oparł się na danych z rejestru REGON, wskazujących na przeważającą działalność gospodarczą w postaci wynajmu nieruchomości (PKD 68.20.Z), podczas gdy skarżąca spółka twierdziła, że jej główną działalnością jest gastronomia (PKD 56.10.A). Sąd uznał, że ZUS zbyt wąsko zinterpretował przepisy, opierając się wyłącznie na formalnym wpisie w rejestrze, zamiast zbadać faktycznie prowadzoną działalność, co doprowadziło do uchylenia decyzji.
Skarżąca spółka M. Sp. z o.o. złożyła wniosek o zwolnienie z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca do kwietnia 2021 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił zwolnienia, powołując się na dane z Urzędu Statystycznego wskazujące, że przeważającą działalnością spółki na dzień 31 marca 2021 r. był wynajem nieruchomości (PKD 68.20.Z), a nie gastronomia (PKD 56.10.A), która była wymieniona w rozporządzeniu jako uprawniająca do ulgi. Spółka argumentowała, że jej głównym źródłem przychodów jest działalność gastronomiczna, a wpis w rejestrze REGON jest niezgodny ze stanem faktycznym, co potwierdzają złożone wnioski o zmianę danych w KRS. Po utrzymaniu decyzji przez Prezesa ZUS, spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Sąd, rozpoznając sprawę, uznał, że Prezes ZUS dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego. Sąd podkreślił, że wpis w rejestrze REGON ma charakter deklaratoryjny i może być wzruszony dowodami przeciwnymi. Organ powinien był zbadać faktycznie prowadzoną działalność gospodarczą, a nie opierać się wyłącznie na formalnym wpisie, co narusza cel Tarczy Antykryzysowej i zasadę równości wobec prawa. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ z uwzględnieniem przedstawionych dowodów i właściwego uzasadnienia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Organ nie powinien ograniczać się jedynie do danych z rejestru REGON, ale powinien zbadać faktycznie prowadzoną działalność gospodarczą, ponieważ wpis w rejestrze ma charakter deklaratoryjny i może być wzruszony dowodami przeciwnymi.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ścisłe trzymanie się wpisu w rejestrze REGON narusza cel Tarczy Antykryzysowej, zasadę proporcjonalności i równości wobec prawa, ponieważ może wykluczyć z pomocy podmioty faktycznie spełniające kryteria materialnoprawne, ale posiadające nieaktualny wpis formalny.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (10)
Główne
ustawa o COVID-19 art. 31zy § 1
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
rozporządzenie w sprawie COVID-19 art. 10 § 2a pkt 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19
P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
rozporządzenie w sprawie COVID-19 art. 10 § 3
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19
Ocena spełnienia warunku prowadzenia przeważającej działalności według PKD ma się odbywać na podstawie danych z rejestru REGON na dzień 31 marca 2021 r.
K.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organów administracji publicznej stania na straży praworządności.
K.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
K.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji, w tym wskazanie faktów, dowodów oraz przyczyn odmowy wiarygodności innym dowodom.
P.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek organu do uwzględnienia stanowiska sądu przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
u.s.p. art. 42 § 3 pkt 4
Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej
rozporządzenie o metodologii art. 9
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ zbyt wąsko zinterpretował przepisy dotyczące przeważającej działalności gospodarczej, opierając się wyłącznie na wpisie w rejestrze REGON. Wpis w rejestrze REGON ma charakter deklaratoryjny i może być wzruszony dowodami przeciwnymi. Organ powinien był zbadać faktycznie prowadzoną działalność gospodarczą, a nie tylko formalny wpis.
Godne uwagi sformułowania
Wpis w rejestrze REGON nie ma charakteru prawnego, tj. korzysta z domniemania prawdziwości, jednak jest ono wzruszalne. Organ powinien był zbadać faktycznie prowadzoną działalność gospodarczą, a nie opierać się wyłącznie na formalnym wpisie. Tarcza Antykryzysowa ma stanowić rozwiązanie dla polskiej gospodarki w dobie epidemii koronawirusa.
Skład orzekający
Waldemar Michaldo
przewodniczący
Wiesław Kuśnierz
sprawozdawca
Jarosław Wiśniewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwolnienia z opłacania składek w ramach Tarczy Antykryzysowej, znaczenie wpisu w rejestrze REGON w kontekście faktycznie prowadzonej działalności gospodarczej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów rozporządzeń wykonawczych do ustawy o COVID-19 i może być mniej bezpośrednio stosowalne po wygaśnięciu tych przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu Tarczy Antykryzysowej i pokazuje, jak formalne wymogi mogą stać w sprzeczności z rzeczywistym celem wsparcia, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców.
“ZUS odmówił pomocy restauratorowi przez wpis o wynajmie nieruchomości w REGON – sąd stanął po stronie przedsiębiorcy.”
Sektor
gastronomia
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Kr 1479/21 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2021-12-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jarosław Wiśniewski
Waldemar Michaldo /przewodniczący/
Wiesław Kuśnierz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
I GSK 1645/22 - Wyrok NSA z 2022-12-02
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7-10, art. 12, art. 76, art. 77, art. 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 374
art. 31zo, art. 31zy, art. 31zq
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Dz.U. 2021 poz 371
par. 10 ust. 1a, par. 3, par. 11, par. 12
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Waldemar Michaldo Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz (spr.) WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 września 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od dnia 1 marca 2021 do dnia 30 kwietnia 2021 r. uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: PZUS, organ) decyzją z dnia 17 czerwca 2021 r. nr [...], działając na podstawie art. 31zq ust. 7 w zw. z art. 31zy ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm.; obecnie: Dz.U. z 2021 r., poz. 2095; dalej: ustawa o COVID-19), § 10 ust. 2a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371 i 713; dalej: rozporządzenie w sprawie COVID-19) oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 266, ze zm.; dalej: u.s.u.s.), odmówił M. Sp. z o.o. (dalej: Strona, Skarżąca) prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r.
W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył przepis § 10 ust. 2a pkt 1 i § 11 pkt 4 rozporządzenia w sprawie COVID-19 i wskazał, że "Wnioskiem z dnia 31 maja 2021 r. zwrócili się Państwo o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za miesiąc marzec i kwiecień 2021 r. Jako rodzaj przeważającej działalności na dzień 31 marca 2021 r. wskazali Państwo PKD 56.10.A - "Restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne". Zgodnie z pismem Urzędu Statystycznego w Krakowie z dnia 15.06.2021 r., na dzień 31 marca 2021 r. prowadzili Państwo jako przeważającą działalność oznaczoną kodem PKD (2007) "68.20.Z - Wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi". Kod PKD 68.20.Z wykazany w piśmie z Urzędu Statystycznego nie został wymieniony w § 10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 jako uprawniający do uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacania składek. W związku z powyższym, nie przysługuje Państwu prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r."
Pismem z dnia 8 lipca 2021 r. Strona złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, w którym podniosła, że "Powodem decyzji odmownej było pismo Urzędu Statystycznego w Krakowie z dnia 15.06.2021 r. stwierdzające, iż na dzień 31 marca 2021 r. prowadziliśmy jako przeważającą działalność oznaczoną kodem PKD 68.20.Z - Wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi. Jest to jednak niezgodne ze stanem faktycznym, gdyż zgodnie ze złożonym przez nas wnioskiem z dnia 31 maja 2021 r. jedyną i podstawową działalnością naszej firmy jest prowadzenie Restauracji oraz Domu Weselnego "P. " w S. a więc działalność objęta kodem PKD 56.10.A - Restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne. Wniosek o dokonanie zmiany danych podmiotu w rejestrze przedsiębiorców KRS złożyliśmy dnia 16.10.2019 r., jednakże zmiana nie została jeszcze uwidoczniona w KRS. Wnoszę o załączenie do niniejszej sprawy dowodów przedłożonych przez nas do analogicznych spraw dotyczących odmowy zwolnienia z opłacania składek ZUS za poprzednie miesiące. Przedkładałam w załączeniu kserokopię formularza KRS-Z3 oraz KRS-ZM złożonego przez nas w KRS, z którego wynika, iż głównym przedmiotem działalności spółki jest działalność objęta kodem PKD 56.10.A - Restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne. Działalność, do której odnosi się urząd statystyczny - kod PKD 68.20.Z była prowadzona przez spółkę na początku swojej działalności, kiedy to firma wynajmowała zewnętrznemu podmiotowi posiadany przez siebie budynek Restauracji. Jednakże począwszy od 2014 roku do dnia dzisiejszego firma samodzielnie prowadzi Restaurację oraz Dom weselny i z tego tytułu osiąga podstawowe przychody. (...).
Źródłem przychodu spółki jest działalność Restauracji i Domu Weselnego, która w związku z obowiązującymi obostrzeniami została drastycznie ograniczona. Przedsiębiorstwo zatrudnia pracowników i comiesięcznie ponosi ogromne koszty z tytułu wynagrodzeń oraz składek ZUS. Ponadto, firma nadal spłaca kredyt inwestycyjny na zakup nieruchomości (tejże Restauracji), którego koszty również są bardzo wysokie."
Strona pismem z dnia 9 sierpnia 2021 r. wniosła "O ZAŁĄCZENIE DO NINIEJSZEJ SPRAWY ORAZ PRZEPROWADZENIE DOWODÓW Z DOKUMENTÓW ZALEGAJĄCYCH W AKTACH POSTĘPOWANIA DOTYCZĄCEGO NASZYCH POPRZEDNICH WNIOSKÓW O ZWOLNIENIE Z OBOWIĄZKU OPŁACANIA SKŁADEK ZA POPRZEDNIE MIESIĄCE, TJ. GRUDZIEŃ 2020 R., STYCZEŃ 2021R. ORAZ LUTY 2021 R.-NA WYKAZANIE FAKTU, IŻ WYŁĄCZNYM PRZEDMIOTEM DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ M. SP. Z O.. JEST DZIAŁALNOŚĆ RESTAURACJI I INNYCH STAŁYCH PLACÓWEK GASTRONOMICZNYCH. DOTYCZY: DECYZJI ZUS Z DNIA 31.05.2021 R. (ZNAK SPRAWY [...]) UTRZYMUJĄCĄ W MOCY DECYZJĘ NUMER [...] Z DNIA 9.03.2021 R. ORAZ DECYZJI ZUS Z DNIA 31.05.2021 R. (ZNAK SPRAWY [...]) UTRZYMUJĄCĄ W MOCY DECYZJĘ NUMER [...] - SPRAWY ZASKARŻONE DO WSA PISMEM Z DNIA 7.07.2021 R."
PZUS decyzją z dnia 8 września 2021 r., działając na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735; dalej: K.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8, w związku z art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID-19) i § 1 punkt 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 2021 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVlD-19 (Dz.U. z 2021 r., poz. 713; dalej: rozporządzenie zmieniające rozporządzenie w sprawie COVID-19), utrzymał w mocy decyzję z dnia 17 czerwca 2021 r.
W uzasadnieniu decyzji PZUS kolejno przytoczył treść art. 31 zq ust. 8 ustawy o COVID-19, § 1 pkt 11 rozporządzenia zmieniającego rozporządzenia w sprawie COVID-19 oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Przytoczył treść wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy i wskazał, że "9 sierpnia 2021 r. wpłynęło do Zakładu Państwa pismo, w którym wnieśli Państwo o przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach ZUS - skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzje ZUS z 31 maja 2021 r. znak [...] oraz [...] utrzymujące w mocy decyzje odmawiające prawa do zwolnienia z opłacania składek za okres od grudnia 2020 r. do stycznia 2021 r. oraz za luty 2021 r. wraz z dokumentami KRS-Z3, KRS-ZM, potwierdzeniem nadania w placówce pocztowej oraz potwierdzeniem przelewu opłaty sądowej. Z przedmiotowych dokumentów wynika, że przesyłką pocztową nadaną w placówce pocztowej 13 września 2019 r. wnieśli Państwo do Krajowego Rejestru Sądowego dokonanie zmiany danych podmiotu M. Sp. z o.o. Zmiana nie została uwidoczniona w KRS na bieżącą ze względu na przedłużającą się procedurę, lecz dopiero 19 maja 2021 r. W Państwa przekonaniu sam fakt zgłoszenia zmiany w KRS z ww. datą w sposób wystarczający dokumentuje prowadzenie przez Spółkę M. Sp. z o.o. działalności w oparciu o PKD 56.10.A. Przywołując wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2 czerwca 2021 r. sygn. akt lII SA/Łd 347/21 stwierdzili Państwo, że ZUS dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego. W myśl przepisów powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 2021 r. zwolnienie z obowiązku opłacania składek przysługuje m.in. za okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r., o ile prowadzona działalność na dzień 31 marca 2021 r. oznaczona była określonym kodem PKD, a przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r. W oparciu o dane figurujące w Krajowym Rejestrze Sądowym, jak i dane otrzymane z Głównego Urzędu Statystycznego, w ustalonym stanie faktycznym, na dzień 31 marca 2021 r. Spółka M. Sp. z o.o. prowadziła działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD (przeważające) 68.20.Z, który nie uprawnia do udzielenia ulgi w przedmiotowym zakresie. Zatem nie spełnili Państwo ustawowego kryterium. Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że Organ I instancji słusznie odmówił prawa do zwolnienia ze składek za wnioskowany okres."
Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; ze zm.; dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).
Przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a., ponieważ strony wniosły o rozpoznanie sprawy w ww. trybie (Skarżąca w przypadku braku możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość).
Stosownie do § 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1773 ze zm.), rozpoznanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy o COVID-19 – przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę.
Skarżąca ma siedzibę na obszarze właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia 17 czerwca 2021 r. w wyżej wskazanych granicach, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Spór w sprawie dotyczył kwestii, czy organ rozpoznając wniosek strony, powinien ograniczyć się jedynie do badania kodu PKD w oparciu o dane uzyskane z Głównego Urzędu Statystycznego (rejestr REGON), dotyczącego przeważającej działalności gospodarczej, czy też przyjąć kod PKD, odpowiadający rzeczywiście prowadzonej przeważającej działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę.
Materialnoprawną podstawą decyzji wydanych w rozpoznawanej sprawie były: przepis art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID-19 i 10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia w sprawie COVID-19, w brzmieniu obowiązującym od dnia 4 maja 2021 r. t.j. w brzmieniu ustalonym rozporządzeniem zmieniającym rozporządzenie w sprawie COVlD-19.
Zgodnie z art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID-19, Rada Ministrów może, w celu przeciwdziałania COVID-19, w drodze rozporządzenia, określić inne okresy zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek, niż określone w art. 31zo ust. 1-3 dla wszystkich albo niektórych płatników składek, którzy byli uprawnieni do zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek na podstawie art. 31zo ust. 1-3, lub objąć tym zwolnieniem innych płatników składek, mając na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, skutki nimi wywołane, ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej wynikające z tych stanów oraz obszary życia gospodarczego i społecznego w szczególny sposób dotknięte konsekwencjami COVID-19.
Stosownie do treści § 10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia w sprawie COVID-19 zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. albo za okres od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami:
1) 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z,
2) 47.41.Z, 47.42.Z, 47.43.Z, 47.51.Z, 47.52.Z, 47.53.Z, 47.54.Z, 47.59.Z, 47.64.Z, 47.65.Z, 47.71.Z, 47.72.Z, 47.75.Z, 47.77.Z, 77.29.Z, 77.39.Z, 96.02.Z, 96.09.Z
- którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r.
Zgodnie z § 10 ust. 3 rozporządzenia w sprawie COVID-19 oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, 2 i 2a, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r.
Na mocy § 11 pkt 4 rozporządzenia w sprawie COVID-19, warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w § 10 ust.1, 2 i 2a, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec 2021 r. i kwiecień 2021 r. - w przypadku, o którym mowa w § 10 ust. 2a pkt 1 - nie później niż do dnia 30 czerwca 2021 r., chyba, że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.
Na podstawie § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie COVID-19, wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w § 10 ust. 1, ust. 2 i 2a płatnik składek przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie później niż do dnia 30 czerwca 2021 r. We wniosku tym płatnik:
1) zawiera elementy, o których mowa w art. 31zp ust. 2 pkt 1, 2b, 2c, 3 i 4 ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem pkt 2;
2) zamiast treści oświadczeń, o których mowa w art. 31zp ust. 2 pkt 2b i 2c ustawy o COVID-19, zawiera odpowiednio informacje o rodzaju przeważającej działalności, o której mowa odpowiednio w § 10 ust. 1 pkt 1 albo 2 lub ust. 2, lub ust. 2a oraz o uzyskaniu w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku przychodu niższego co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r. lub we wrześniu 2020 r.
Brzmienie powyższych przepisów wskazuje na to, że zwolnieniem od opłacania składek ubezpieczeniowych objęci zostali płatnicy składek prowadzący wskazane w przepisie rodzaje działalności według stanu na dzień 31 marca 2020 r.
W ocenie PZUS, w przypadku Skarżącej kod PKD 56.10.A wskazanej przez nią we wnioskach przeważającej działalności nie odpowiada zapisom aktualnym na dzień 31 marca 2021 r. w rejestrze REGON (kod PKD 68.20.Z), co w konsekwencji nie uprawnia do skorzystania ze zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych marzec i za kwiecień 2021 r.
Natomiast Skarżąca argumentowała, że ZUS dokonał błędnej i zawężającej wykładni przepisów na jej niekorzyść, skupiając się na wskazanym w REGON przeważającym PKD prowadzonej działalności gospodarczej, podczas gdy, jak Skarżąca wyjaśniła w toku postępowania, jedynym i głównym źródłem utrzymania jest działalność oznaczona kodem PKD 56.10.A. tj. prowadzenie restauracji oraz Domu Weselnego "P. w S..
Skarżąca podkreśliła, że o tym jaka jest przeważająca działalność powinna decydować rzeczywiście prowadzona działalność, a nie wpisy w rejestrach, a ponadto wskazała, że już w dniu 16 października 2019 r. złożyła do KRS wniosek o dokonanie zmiany w zakresie kodu przeważającej działalności, ale ta zmiana nie została jeszcze uwidoczniona w KRS. Jak dalej wyjaśniła w bazie REGON na dzień 31 marca 2021 r. figuruje działalność oznaczona kodem PKD 68.20.Z, którą rzeczywiście prowadziła na początku swojej działalności gospodarczej, lecz od 2014 r. do dnia dzisiejszego prowadzi samodzielnie restaurację oraz dom weselny i z tego tytułu osiąga podstawowe przychody.
W niniejszej sprawie kluczowe jest wyjaśnienie pojęcia "przeważającej działalności" na gruncie przywołanego § 10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia w sprawie COVID-19.
W tym miejscu należy wskazać, że w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz. U. z 2007 r. Nr 251, poz. 1885 ze zm., dalej: rozporządzenie PKD) wydanym na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 443, ze zm., dalej: u.s.p.) została unormowana klasyfikacja PKD. W załączniku Zasady PKD Zasady Budowy Klasyfikacji pkt 7 wyjaśniono, że przeważającą działalnością jednostki statystycznej jest działalność posiadająca największy udział wskaźnika (np. wartość dodana, produkcja brutto, wartość sprzedaży, wielkość zatrudnienia lub wynagrodzeń) charakteryzującego działalność jednostki. W badaniach statystycznych zalecanym wskaźnikiem służącym do określenia przeważającej działalności jest wartość dodana. Jednocześnie, wśród danych ewidencyjnych podlegających wpisowi jest również numer identyfikacyjny REGON przedsiębiorcy, o ile taki posiada (art. 5 ust. 1 pkt 3).
Zgodnie z art. 42 ust. 3 pkt 4 u.s.p. wpisowi do Krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON) podlegają informacje dotyczące wykonywanej działalności, w tym rodzaj przeważającej działalności. Informacje te są wpisywane do rejestru na wniosek danego podmiotu. Do wniosku dołącza się dokumenty określone przepisami innych ustaw, potwierdzające powstanie podmiotu albo podjęcie działalności, zmianę cech objętych wpisem bądź skreślenie podmiotu. Choć w powyższej ustawie brak definicji pojęcia "przeważającej działalności gospodarczej", to w art. 46 u.s.p. zawarta jest delegacja ustawowa do określenia sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji rejestru podmiotów, wzory wniosków, ankiet i zaświadczeń, uwzględniając konieczność zapewnienia kompletności oraz aktualizacji danych gromadzonych w tym rejestrze.
W myśl § 9 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń z dnia 30 listopada 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 2009 ze. zm., dalej: rozporządzenie o metodologii) wykonywaną działalność wpisuje się w postaci wykazu rodzajów działalności kodowanych według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) na poziomie działu, grupy, klasy lub podklasy, a rodzaj przeważającej działalności na poziomie podklasy. Stosownie do treści § 9 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia o metodologii, rodzaj przeważającej działalności ustala się odpowiednio, w przypadku osób prawnych i jednostek organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, których celem jest osiągnięcie zysku, zakładów działalności gospodarczej, stowarzyszeń organizacji społecznych, fundacji, związków zawodowych, kościołów - na podstawie procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących.
W świetle powyżej cytowanych przepisów pojęcie "przeważającej działalności" należy odczytywać w znaczeniu wynikającym z przepisów statystycznych. Statystyczny charakter ma też informacja o tzw. działalności przeważającej, którą dany podmiot musi obowiązkowo podać rejestrując firmę. Należy zaznaczyć, że podmiot uprawiony do otrzymania ulgi, to płatnik składek prowadzący na dzień złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek, przeważającą działalność według podanego w przepisie PKD, a dana przeważająca działalność jest ustalona na podstawie procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących.
W skład tzw. pakietu ustaw Tarczy Antykryzysowej 1.0, przyjętego przez Sejm RP dnia 28 marca 2020 r., wchodzi ustawa o COVID-19 łącznie z ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568), ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie systemu ochrony zdrowia związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. z 2020 r. poz. 567), ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o systemie instytucji rozwoju (Dz. U. z 2020 r. poz. 569) oraz przepisami wykonawczymi wydanymi m.in. na podstawie art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID-19.
Tarcza Antykryzysowa ma stanowić rozwiązanie dla polskiej gospodarki w dobie epidemii koronawirusa. To pakiet rozwiązań przygotowanych przez rząd, który ma ochronić obywateli i państwo polskie przed kryzysem wywołanym pandemią koronawirusa.
Właściwe zdefiniowanie pojęcia przeważającej działalności i dokonanie wykładni § 10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia w sprawie COVID-19 (podobnie jak w przypadku art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19), ma doniosłe znaczenie również w kontekście celu Tarczy Antykryzysowej, która stanowi reakcję na negatywne skutki epidemii COVID-19. Cel tych regulacji prawnych nastawiony jest na realne wsparcie dla podmiotów, które skutki epidemii - COVID-19 faktycznie ponoszą. Zatem chodzi o to, żeby wsparcie otrzymały podmioty faktycznie prowadzące na dany dzień jako przeważającą działalność we wskazanym zakresie według podanego PKD. Organ ewidencyjny, ani później np. organ podatkowy, z uwagi na istotę postępowania rejestracyjnego, nie badają z urzędu zgodności zadeklarowanej działalności (zgodnie z PKD), z ewentualnymi czynnościami, które w ramach tej działalności podatnik zamierza faktycznie podjąć. Takie działania organów administracji publicznej naruszałyby swobodę prowadzenia działalności gospodarczej.
W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie podkreśla się, że wpis do ewidencji działalności gospodarczej jest swoistą deklaracją (zgłoszeniem) zamierzonej przez osobę fizyczną działalności, ma on charakter deklaratoryjny i rodzi jedynie domniemanie faktyczne jej prowadzenia (por. wyrok WSA z dnia 21 marca 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 2215/05, wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1010/13).
W wyroku z dnia 7 stycznia 2013 r., sygn. akt II UK 142/12 oraz w wyroku z 23 listopada 2016 r., sygn. akt II UK 402/15, Sąd Najwyższy stwierdził, że informacja o rodzaju działalności wynikająca z rejestru REGON nie tworzy żadnego stanu prawnego, a jedynie ma potwierdzać stan faktyczny według oświadczenia wiedzy podmiotu prowadzącego taką działalność. Oświadczenia wiedzy mają charakter potwierdzenia faktów. Mogą być więc zakwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu. Okoliczność, czy zawarta w oświadczeniu informacja jest prawdziwa jest zatem kwestią dowodową.
Powyższe odniesienie się do charakteru wpisu do rejestru i jego znaczenia jest zdaniem Sądu istotne na gruncie właściwego odczytania także § 10 ust. 3 rozporządzenia w sprawie COVID-19.
W ocenie Sądu, przyjęty na podstawie ww. regulacji jedyny sposób weryfikacji warunku prowadzenia jako przeważającej działalności gospodarczej według podanego PKD - tj. wpis do rejestru REGON, w rubryce przeważającej działalności, nie przyczynia się do realizacji celu ustawy o COVID-19, nie dochowuje zasady proporcjonalności i prowadzi do naruszenia zasady równości wobec prawa.
Wsparcie w ramach Tarczy Antykryzysowej jest reakcją na skutki epidemii COVID-19 i jest ukierunkowane na realne wsparcie dla podmiotów, które poniosły realne straty na skutek obostrzeń związanych z pandemią. Zastosowany przez ZUS jako jedyny sposób spełnienia wymogu do otrzymania ulgi - wpis w rejestrze REGON - nie znajduje uzasadnienia ani jako uproszczenie procedur, ani jako pełniący funkcję zabezpieczenia przed dostępem do skorzystania z ulgi podmiotów nieuprawnionych.
Wpis w rejestrze REGON nie ma charakteru prawnego, tj. korzysta z domniemania prawdziwości, jednak jest ono wzruszalne, a zatem nie można takiego wpisu traktować jako gwarancji, że podmiot wnioskujący o ulgę na pewno spełnia wymóg ustawowy, co uzasadniałoby wyłączność takiego dowodu i przesądzało o prawidłowości postępowania organu. Istnieje również inna możliwość wykazania spełnienia wymaganego warunku. Nadto, wpis w rejestrze jest oświadczeniem wiedzy przedsiębiorcy, podobnie jak oświadczenie we wniosku.
W ocenie Sądu, wpis w tym rejestrze, jako jedyny sposób weryfikacji spełnienia kryterium przyznania ulgi, nie wypełnia również swojej funkcji jako "uproszczenie" procedur. Uproszczenie procedur ma bowiem ułatwić skorzystanie ze wsparcia, do czego jednak ww. sposób weryfikacji w żaden sposób nie prowadzi. Wpis w odpowiedniej rubryce rejestru jako jedyny warunek spełnienia wymogu, de facto powoduje wykluczenie ze wsparcia podmiotów, które w warstwie merytorycznej warunek do przyznania ulgi spełniają (prowadzą na dzień złożenia wniosku przeważającą działalność według podanych PKD), a jedynie nie spełniają warstwy formalnej (uchybiły obowiązkom statystycznym). Rozporządzenie PKD mówi, że aby uniknąć zbyt częstych zmian, stosuje się zasadę stabilności. Zgodnie z tą zasadą, nowy rodzaj działalności powinien być działalnością główną przez co najmniej dwa lata, zanim zostanie zmieniona przypisana do jednostki dana działalność przeważająca.
W ocenie Sądu, przyjęty przez ZUS sposób wykładni § 10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia w sprawie COVID-19, a co za tym idzie sposób weryfikacji spełnienia wymogu do przyznania ulgi na gruncie przepisów COVID-19 jest nieproporcjonalny do skutków jakie wywołuje.
Weryfikacja podmiotów uprawnionych, zaproponowana przez ZUS nie może w skutkach prowadzić do wykluczenia z pomocy podmiotów, które w rzeczywistości warunek spełniają, co mogą wykazać w inny sposób. Oceny w zakresie równego prawa do wsparcia należy dokonać pomiędzy podmiotami, które faktycznie spełniają wymóg prowadzenia na dzień złożenia wniosku przeważającej działalności gospodarczej według podanych kodów PKD.
Wprowadzenie jako jedynego sposobu weryfikacji spełnienia przedmiotowego kryterium - wymogu wpisu w rejestrze, w rubryce przeważającej działalności gospodarczej - doprowadziło więc do sytuacji, że podmioty, które znajdują się w tej samej sytuacji, tj. faktycznie prowadzą na dzień złożenia wniosku jako przeważającą działalność gospodarczą według PKD wymienionych w stosownych przepisach zostały pozbawione dostępu do ulgi. Taka sytuacja niewątpliwie miała miejsce w niniejszej sprawie, albowiem jak wskazuje Skarżąca, od 2014 r. prowadzi ona działalność oznaczoną kodem PKD 56.10.A, który wymieniony jest w powoływanych wyżej rozporządzeniach. Tymczasem dokonany przez ZUS sposób wykładni powyższych przepisów sprowadzający się jedynie do sprawdzenia zapisów w odpowiedniej rubryce rejestrów, eliminuje Skarżącą z możliwości ubiegania się o pomoc przy spełnieniu wszystkich ustawowych przesłanek, co prowadzi w skutkach do nierównego dostępu do pomocy.
Przyjęty przez ZUS sposób wykładni ww. przepisów, wywołuje negatywny wpływ na sytuację tożsamych podmiotów uprawnionych do wsparcia, ponieważ wpis w rejestrze, w rubryce zadeklarowanej przeważającej działalności, nie uzasadnia pominięcia faktycznie prowadzonej przez dany podmiot przeważającej działalności, skoro istnieje możliwość wykazania spełnienia warunku do przyznania ulgi w inny sposób, na podstawie innych dokumentów/dowodów.
Dodatkowo należy zauważyć, że z mocy art. 180 K.p.a. i art. 123 u.s.u.s. oraz art. 31zq ust. 8 ustawy o COVID-19 do postępowania zakończonego zaskarżonymi decyzjami zastosowanie mają przepisy K.p.a., a w tym zasady ogólne, stanowiące między innymi, że organy administracji publicznej winny: stać na straży praworządności (art. 7 K.p.a.), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.), wypełniać wobec stron obowiązki informacyjne (art. 9 k.p.a.), zapewnić stronom udział w postępowaniu (art. 10 § 1 K.p.a.), a także działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 K.p.a.). Przepis art. 77 § 1 K.p.a. nakłada też na organy obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych czynności, zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Dopiero zatem podjęcie niezbędnych ustaleń pozwala organowi na zajęcie stanowiska w sprawie.
W tym kontekście zaskarżone rozstrzygnięcia ocenić należy jako wadliwe albowiem przedwcześnie przyjęto, że Skarżąca podlega wyłączeniu z kręgu podmiotów mogących ubiegać się o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek bez dokładnej analizy przedstawionych przez Skarżącą dowodów.
Skarżąca we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przedstawiła obszerne wyjaśnienia, a w piśmie z dnia 9 sierpnia 2021 r. wniosła o dopuszczenie szeregu dowodów, m. in. z akt prowadzonych wobec Skarżącej wcześniejszych postępowań w których wykazywała, że kod PKD 56.10.A jest kodem odpowiadającym rzeczywiście prowadzonej przez nią przeważającej działalności gospodarczej.
Skoro ZUS co do zasady dopuszcza możliwość przedstawienia przez wnioskodawcę dowodów potwierdzających zapisy we wniosku, w tym w zakresie prowadzonej przeważającej działalności gospodarczej, to obowiązkiem ZUS było szczegółowe odniesienie się do dowodów przedstawionych w postępowaniu wszczętym wnioskiem Skarżącej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a nie skoncentrowanie się wyłącznie na zapisach w rejestrze REGON czy KRS.
Zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowisko ZUS czyni bezprzedmiotowym i pozornym składanie jakikolwiek dodatkowych dowodów, skoro w wydanych później decyzjach dowody te są de facto całkowicie ignorowane i nie mają żadnego wpływu na treść wydanych orzeczeń. Sąd zauważa, że w tym zakresie ZUS naruszył przepis art. 54 § 2 P.p.s.a., w myśl którego obowiązkiem organu jest przekazanie Sądowi wraz ze skargą i odpowiedzią na skargę kompletnych akt administracyjnych, gdyż nie przedstawił Sądowi tych dowodów, a odnosi się do nich w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Argumentując swoje stanowisko ZUS, jakkolwiek przyznał, że Skarżąca już dnia 13 września 2019 r. wystąpiła z wnioskiem o zmianę PKD przeważającej działalności gospodarczej w KRS, to jednak bardzo mocno akcentował i skoncentrował się wyłącznie na aspekcie formalnym tej sprawy, tj. okoliczności, że dopiero w dniu 19 maja 2021 r. w KRS został zmieniony stosowny zapis, całkowicie abstrahując od bezspornych ustaleń faktycznych, że Skarżąca także na dzień 31 marca 2021 r. faktycznie prowadziła działalność oznaczoną kodem PKD 56.10.A. Tych bezspornych ustaleń faktycznych ZUS na żadnym etapie toczących się postępowań nie kwestionował. Nota bene Sąd zauważa, że akurat ten fragment decyzji został bezrefleksyjnie skopiowany z innej decyzji, gdyż w rozpatrywanej sprawie Skarżąca nie powoływała się na wyrok z dnia 2 czerwca 2021 r. sygn. akt III SA/Łd 347/21, o którym organ napisał w uzasadnieniu.
W tym miejscu należy też zauważyć, że z brzmienia § 10 ust. 1a pkt 1 rozporządzenia w sprawie o COVID-19, podobnie jak z brzmienia art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19 wynika, że ustawodawca zdecydował się przyznać wsparcie finansowe w zapłacie składek przedsiębiorcom prowadzącym działalność gospodarczą wybranych rodzajów (branż). Treść przepisu wskazuje, że omawiana ulga przysługuje przedsiębiorcom rzeczywiście prowadzącym określoną działalność.
Jest w nim bowiem mowa o "płatniku składek prowadzącym działalność". Natomiast w § 10 ust. 3 rozporządzenia w sprawie COVID-19, zdecydowano się na wprowadzenie środka dowodowego o charakterze formalnym, za pomocą którego ma (miało) nastąpić ustalenie przez ZUS rzeczywistego zakresu prowadzonej działalności ("oceny spełnienia warunku dokonuje się na podstawie").
Środek ten ma charakter domniemania prawnego zakładającego, że wpis w rejestrze podmiotów REGON odpowiada stanowi rzeczywistemu. Przedmiotowe domniemanie nie ma jednak charakteru niewzruszalnego (niepodważalnego).
W świetle przepisów K.p.a. mających zastosowanie w sprawie, należy przyjąć, że sformułowane w § 10 ust. 2a i § 10 ust. 3 rozporządzenia w sprawie COVID-19 domniemanie należy do kategorii domniemań wzruszalnych. Zgodnie z art. 76 § 3 K.p.a. dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu. Dane pozyskiwane przez ZUS w trybie określonym w § 10 ust. 3 rozporządzenia w sprawie COVID-19 mają charakter urzędowy, w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a. (zob. art. 43 u.s.p.) i są dla ZUS wiążące, ale przepisy ustawy o COVID-19 i rozporządzenia w sprawie COVID-19 nie wyłączyły stosowania w tym postępowaniu normy zawartej w art. 76 § 3 K.p.a.
Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą, odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w § 10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia w sprawie COVID-19 jako przeważającą (ten warunek ulgi ma charakter materialnoprawny i nie podlega modyfikacji), może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego, a więc odnośnie środka dowodowego określonego w § 10 ust. 3 w/w rozporządzenia, tj. danych pozyskanych przez ZUS z rejestru podmiotów REGON i podważyć w niebudzący wątpliwości sposób aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON odnośnie stanu faktycznego, w jakim się znajduje. Obalenie domniemania polegać będzie na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż wynikający z danych pozyskanych przez ZUS z rejestru REGON.
W niniejszej sprawie Skarżąca, co znane jest Sądowi z urzędu (wyrok z dnia 7 października 2021 r. sygn. akt I SA/Kr 1009/21), przedstawiła ZUS dowody, które w jej ocenie, przyjęte przez ZUS domniemanie o prowadzonej przeważającej działalności podważały i w związku z tym powinny być przeanalizowane i ewentualnie uwzględnione przy wydawaniu decyzji.
Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ZUS przywołując przedstawione przez Skarżącą dowody (dokumenty) skoncentrował się wyłącznie na ocenie dowodów dotyczących podjętych przez Skarżącą działań zmierzających do zmiany zapisu w KRS co do przeważającej działalności, skupiając się, co już wcześniej sygnalizowano, wyłącznie na aspekcie formalnym.
Dokonując zatem kontroli zaskarżonej decyzji wskazać należy także na uchybienie proceduralne, które skutkowało tym, że pełne uzasadnienie rozstrzygnięcia - tak w zakresie uzasadnienia faktycznego i uzasadnienia prawnego - musiałby przejąć sąd administracyjny. Tymczasem zasadą postępowania administracyjnego jest, że sąd administracyjny nie ma kognicji do merytorycznego rozpatrywania sprawy administracyjnej i formułowania uzasadnienia rozstrzygnięcia, a tylko do kontroli prawidłowości działań organu na podstawie kryterium legalności.
Zgodnie z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a., decyzja musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, na które składają się w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Sporządzenie prawidłowego uzasadnienia jest więc nie tylko wymogiem formalnym, wynikającym wprost z brzmienia art. 107 § 1 i 3 K.p.a. - ale także ma istotne znaczenie merytoryczne. Przedstawienie toku rozumowania organu administracyjnego wpływa na kontrolę rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełniają wymogów określonych powyższymi przepisami.
Zaprezentowany w zaskarżonej decyzji sposób uzasadnienia (schematyzm) nie spełnia ustawowych kryteriów, co uniemożliwia Sądowi ocenę prawidłowości i legalności działań ZUS. Aby rozstrzygnąć sprawy Sąd musiałby najpierw opisać ich stan faktyczny ustalony na podstawie dokumentów i wyjaśnień Skarżącej, dokonać rzeczywistego ustalenia stanu faktycznego a następnie dokonać jego subsumpcji pod mające zastosowanie w sprawie przepisy, których treść nie jest oczywista i jednoznaczna. Przyjęty na tle wykładni tych przepisów pogląd musiałby też zostać połączony ze stosowną argumentacją. To jednak - jak wyżej wskazano - nie jest rolą sądu administracyjnego.
Ponadto w zaskarżonej decyzji PZUS podając podstawy prawne zaskarżonej decyzji (w rubrum decyzji) jaki i następnie w uzasadnieniu wskazał § 1 pkt. 11 rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie COVID-19, zgodnie z którym "W rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371) wprowadza się następujące zmiany: 11) w § 10:
a) w ust. 1:
– we wprowadzeniu do wyliczenia wyrazy "30 listopada 2020 r." zastępuje się wyrazami "31 marca 2021 r.",
– pkt 2 otrzymuje brzmienie:
"2) 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z,56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z,93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z"
– w części wspólnej po wyrazach "w analogicznym miesiącu roku poprzedniego" dodaje się wyrazy "lub w lutym 2020 r.,",
b) ust. 2 otrzymuje brzmienie:
"2. Zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 1 lutego 2021 r. do dnia 28 lutego 2021 r. wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten okres, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z,96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r.",
c) po ust. 2 dodaje się ust. 2a w brzmieniu:
"2a. Zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. albo za okres od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami:
1) 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej,
86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z,
2) 47.41.Z, 47.42.Z, 47.43.Z, 47.51.Z, 47.52.Z, 47.53.Z, 47.54.Z, 47.59.Z, 47.64.Z, 47.65.Z, 47.71.Z, 47.72.Z, 47.75.Z, 47.77.Z, 77.29.Z, 77.39.Z, 96.02.Z, 96.09.Z
- którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r.",
d) ust. 3 otrzymuje brzmienie:
"3. Oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, 2 i 2a, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r.";
Zatem organ wskazał jako podstawę prawną decyzji szereg przepisów rozporządzenia zmieniającego, zamiast jednego przepisu § 10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia w sprawie COVID-19, którego brzmienie od 4 maja 2021 r. zostało ustalone właśnie przepisem § 1 pkt 11 lit. c rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie COVID-19.
Podsumowując Sąd wskazuje, że zaskarżona decyzja narusza przepisy § 10 ust. 2a pkt 1 w zw. § 10 § 3 rozporządzenia w sprawie COVID-19 oraz przepisy art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Rozpatrując ponownie sprawę organ, na podstawie przepisu art. 153 P.p.s.a. zobowiązany będzie uwzględnić wyrażone w niniejszym uzasadnieniu stanowisko Sądu. W szczególności PZUS dokona oceny przedłożonych przez Skarżącą dowodów i wyda stosowne rozstrzygnięcie z uzasadnieniem odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 K.p.a.
Sąd odstąpił od orzeczenia o kosztach postępowania, z uwagi na to, że Skarżąca po pierwsze była zwolniona z obowiązku uiszczania kosztów sądowych z mocy art. 239 pkt 1 lit. e P.p.s.a., który stanowi, że nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca, która zaskarżyła działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, po drugie Skarżąca w sprawie występowała bez profesjonalnego pełnomocnika.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI