I SA/Kr 1451/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2022-10-19
NSAAdministracyjneŚredniawsa
dotacjezwrot dotacjistwierdzenie nieważnościpostępowanie administracyjneprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymik.p.a.ustawa o finansach publicznychustawa o systemie oświatyWSASKO

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie, odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta T. w sprawie określenia wysokości zwrotu dotacji, uznając, że zarzucane naruszenia prawa nie miały charakteru rażącego, a postępowanie o stwierdzenie nieważności nie służy ponownemu badaniu ustaleń faktycznych.

Skarżący O.S. domagał się stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta T. dotyczącej zwrotu dotacji, zarzucając rażące naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności, wskazując, że postępowanie to nie służy korygowaniu błędów proceduralnych ani ponownemu badaniu ustaleń faktycznych. WSA w Krakowie oddalił skargę, podkreślając, że zarzucane naruszenia nie miały charakteru rażącego, a skarżący nie skorzystał z możliwości odwołania od pierwotnej decyzji.

Sprawa dotyczyła skargi O.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji określającej wysokość zwrotu dotacji przyznanej na prowadzenie placówek oświatowych. Skarżący zarzucał rażące naruszenie przepisów k.p.a. (art. 7, 77 § 1, 80, 75 § 1, 78 § 1, 107 § 1 pkt 6) poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego i brak przeprowadzenia postępowania dowodowego, a także naruszenie przepisów materialnych (art. 90 ust. 3d ustawy o systemie oświaty, art. 252 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych) poprzez niewłaściwe zastosowanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności, argumentując, że postępowanie w tej sprawie nie służy korygowaniu nieprawidłowości proceduralnych ani ponownemu badaniu ustaleń faktycznych, a zarzucane naruszenia nie miały charakteru rażącego. WSA w Krakowie oddalił skargę, podzielając stanowisko SKO. Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest postępowaniem nadzwyczajnym, które nie służy ponownemu rozpoznaniu sprawy co do jej istoty ani badaniu ustaleń faktycznych. Rażące naruszenie prawa musi być oczywiste i niebudzące wątpliwości, a w tej sprawie skarżący nie wykazał takich wad. Sąd zaznaczył, że skarżący nie skorzystał z możliwości odwołania od pierwotnej decyzji, a zarzuty dotyczące błędów proceduralnych i materialnych nie spełniały kryteriów rażącego naruszenia prawa wymaganego do stwierdzenia nieważności decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym, które nie służy ponownemu badaniu ustaleń faktycznych ani korygowaniu błędów proceduralnych popełnionych w postępowaniu zwyczajnym. Zarzucane naruszenia muszą mieć charakter rażący, czyli być oczywiste i niebudzące wątpliwości.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych i nie może być traktowane jako konkurencyjny tryb do postępowania zwykłego. Rażące naruszenie prawa musi być stwierdzone w sposób oczywisty, a nie poprzez zabiegi interpretacyjne czy ustalenia dowodowe.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

O rażącym naruszeniu prawa można mówić wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu, bez potrzeby dokonywania zabiegów interpretacyjnych czy ustaleń dowodowych.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

k.p.a. art. 75 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek dopuszczenia dowodów istotnych dla sprawy.

k.p.a. art. 78 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo strony do zgłaszania wniosków dowodowych.

k.p.a. art. 107 § § 1 pkt 6

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

u.s.o. art. 90 § ust. 3d

Ustawa o systemie oświaty

Przepis dotyczący dotacji celowych na prowadzenie placówek oświatowych i zasad ich pobierania.

u.f.p. art. 252 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Przepis dotyczący obowiązku zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości.

p.p.s.a. art. 3 § § 1 i § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądów administracyjnych nad działalnością administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

k.p.a. art. 159 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Wstrzymanie wykonania decyzji.

k.p.a. art. 16 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych.

u.s.o. art. 90 § ust. 3d

Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

Dotacje dla niepublicznych placówek oświatowych.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym i nie służy ponownemu badaniu ustaleń faktycznych ani korygowaniu błędów proceduralnych z postępowania zwyczajnego. Rażące naruszenie prawa musi być oczywiste i niebudzące wątpliwości, a zarzucane w sprawie naruszenia nie spełniały tego kryterium. Skarżący nie skorzystał z możliwości odwołania od pierwotnej decyzji, co uniemożliwia kwestionowanie jej merytorycznej zasadności w postępowaniu o stwierdzenie nieważności.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącego dotyczące rażącego naruszenia przepisów proceduralnych (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.) poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego. Zarzuty skarżącego dotyczące rażącego naruszenia przepisów materialnych (art. 90 ust. 3d u.s.o., art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p.) poprzez niewłaściwe zastosowanie.

Godne uwagi sformułowania

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym. Rażące naruszenie prawa musi być stwierdzone w sposób oczywisty i nie może podlegać jakimkolwiek wątpliwościom. Nie chodzi więc o spór o wykładnię prawa, gdyż odmienność wykładni budzących wątpliwości przepisów prawa nie może być podstawą żądania stwierdzenia nieważności decyzji, lecz o działanie wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie. W postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności nie mogą być korygowane nieprawidłowości w zakresie postępowania dowodowego. Ciężar dowodu co do istnienia przesłanek nieważności spoczywa na tym, kto domaga się stwierdzenia nieważności.

Skład orzekający

Bogusław Wolas

przewodniczący

Urszula Zięba

sprawozdawca

Waldemar Michaldo

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie ograniczonego zakresu kontroli sądu administracyjnego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji oraz konieczności spełnienia przesłanki rażącego naruszenia prawa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, gdzie zarzuty dotyczą błędów proceduralnych i ustaleń faktycznych z postępowania zwyczajnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje kluczowe zasady postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego, w szczególności dotyczące trybu stwierdzania nieważności decyzji. Jest to istotne dla prawników procesualistów.

Kiedy błędy w postępowaniu administracyjnym nie wystarczą do unieważnienia decyzji? Wyjaśnia WSA.

Dane finansowe

WPS: 633 428,48 PLN

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Kr 1451/21 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-10-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas /przewodniczący/
Urszula Zięba /sprawozdawca/
Waldemar Michaldo
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Sygn. powiązane
I GSK 984/23 - Wyrok NSA z 2024-04-11
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Sentencja
|Sygn. akt I SA/Kr 1451/21 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 października 2022 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Sędziowie: WSA Waldemar Michaldo, WSA Urszula Zięba (spr.), Protokolant: starszy referent Kinga Bryk, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 października 2022 r., sprawy ze skargi O.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 23 sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie określenia wysokości zwrotu dotacji skargę oddala.
Uzasadnienie
W dniu 11 marca 2021 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie wpłynął wniosek O.S., działającego przez pełnomocnika, o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia 20 kwietnia 2020 r., w której określono należną do zwrotu wysokość dotacji przyznanej w 2016 r. na prowadzenie Prywatnej Policealnej Szkoły dla młodzieży X., Prywatnej Policealnej Szkoły dla dorosłych X., Młodzieżowego Ośrodka Socjoterapii X., Prywatnego Gimnazjum Specjalnego przy Młodzieżowym Ośrodku Socjoterapii X., Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej "C.", dla których organem prowadzącym w 2016 r. był O.S. - pobranej w nadmiernej wysokości w łącznej kwocie 633 428,48 zł.
We wniosku tym pełnomocnik wnioskodawcy zarzucił organowi wydającemu decyzję w sprawie:
1. rażące naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a to:
a. naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez przeprowadzenie rażąco dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego przez Prezydenta Miasta T., opierając się wyłącznie na zakwestionowanych wnioskach kontroli w zakresie pobrania przez skarżącego dotacji w nadmiernej wysokości w roku 2016 w sytuacji, gdy organ nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego na poparcie wniosków z protokołów kontroli,
b. naruszenie art. 75 § 1 w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez odstąpienie od przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego oraz pominięcie złożonego przez stronę wniosku o dopuszczenie dowodu z zeznań O.S., B.S., E.Ć. - osób pełniących funkcje kierownicze w kontrolowanych placówkach,
c. art. 107 §1 pkt 6 k.p.a. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia decyzji, tj. niezrealizowanie przez organ I instancji wytycznych organu II instancji po uprzednim skierowaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez SKO celem ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego, przy jednoczesnym ograniczeniu się przez organ do lakonicznego uzasadnienia podstaw określenia należnej do zwrotu dotacji na stronach 5-8 uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz przy braku wskazania materiału dowodowego, jaki miałby być podstawą wydanej decyzji,
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:
a. naruszenie art. 90 ust. 3d ustawy o systemie oświaty (Dz.U. z 2016 r. poz. 1943 ze zm. - obowiązującego w czasie wydatkowania środków) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że kontrolowany podmiot pobrał dotacje w nadmiernej wysokości, w sytuacji kiedy zadeklarowana przez placówki skarżącego liczba uczniów lub wychowanków zgłoszonych do dotacji odpowiadała ich rzeczywistej liczbie,
b. art. 252 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nałożenie na skarżącego obowiązku zwrotu dotacji, w sytuacji kiedy udzielona dotacja nie została pobrana w nadmiernej wysokości, a organ kontrolujący nie wykazał ziszczenia się przesłanek naruszonego przepisu.
W związku z tym pełnomocnik wnioskodawcy wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz wstrzymanie jej wykonania w całości na podstawie art. 159 §1 k.p.a.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia 14 maja 2021 r. orzekło o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia 20 kwietnia 2020 r., podkreślając w szczególności, że w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności nie mogą być korygowane nieprawidłowości w zakresie postępowania dowodowego.
Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 23 sierpnia 2021 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, organ podał, że po przeanalizowaniu treści złożonego wniosku o stwierdzenie nieważności oraz analizie akt sprawy nie stwierdził, aby decyzja Prezydenta Miasta T. z dnia 20 kwietnia 2020 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, tak w zakresie prawa materialnego jak i w zakresie prawa procesowego. Odwołując się do orzecznictwa, Kolegium podało, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Nie chodzi więc o spór o wykładnię prawa, gdyż odmienność wykładni budzących wątpliwości przepisów prawa nie może być podstawą żądania stwierdzenia nieważności decyzji, lecz o działanie wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie. Innymi słowy, o rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności. W sprawie sytuacja taka nie występuje. Decyzja organu pierwszej instancji została wydana po przeprowadzeniu postępowania, w którym organ ustalił wszelkie istotne dla sprawy okoliczności faktyczne a dokonane ustalenia znajdują oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Żaden przepis prawny nie przewidywał w przypadku tego postępowania przeprowadzania jakichkolwiek dowodów obligatoryjnych, które nie zostałyby przeprowadzone. Organ był uprawniony przy tym do wydania decyzji w oparciu o ustalenia dokonane w trakcie kontroli, gdyż jak się wskazuje w orzecznictwie, samo stwierdzenie okoliczności pobrania dotacji w nadmiernej wysokości, tożsame z obowiązkiem zwrotu dotacji, powstaje co do zasady w fazie rozliczania dotacji albo w wyniku czynności kontrolnych prowadzonych wobec beneficjenta. Wbrew twierdzeniom zawartym we wniosku, ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, oparta na zasadzie swobodnej oceny dowodów, nie stanowi naruszenia prawa, które można zaliczyć do kwalifikowanego. Kolegium podało, że w sprawie strona mogła składać stosowne wnioski dowodowe na etapie prowadzonego postępowania zwykłego, a także zakwestionować wydane w sprawie rozstrzygnięcie poprzez złożenie odwołania, czego jednak nie uczyniła. Organ wskazał, że o prawidłowości przeprowadzonej kontroli świadczy również fakt, że w odniesieniu do sprawy opartej o wyniki tej same kontroli, w części dotyczącej wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem, WSA w Krakowie wyrokiem z dnia 18 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 161/21, oddalił skargę na decyzję SKO w Tarnowie z dnia 30 listopada 2020 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia 22 kwietnia 2020 r., o określeniu należnej do zwrotu wysokości dotacji przyznanej w 2016 r. na prowadzenie Prywatnej Policealnej Szkoły dla młodzieży X., Prywatnej Policealnej Szkoły dla dorosłych X., Młodzieżowego Ośrodka Socjoterapii X., Prywatnego Gimnazjum Specjalnego przy Młodzieżowym Ośrodku Socjoterapii X., Niepublicznej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej "C.", dla których organem prowadzącym w 2016 r. był O.S. - wykorzystanej niezgodnie z celem, o którym mowa w art. 90 ust. 3d ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty w łącznej kwocie 624.121,23 zł.
SKO podkreśliło, że przedmiotem postępowania nieważnościowego nie jest powtórne rozstrzygnięcie sprawy załatwionej decyzją merytoryczną. W tym postępowaniu organ ogranicza się jedynie do poszukiwania uchybień i wadliwości zastosowania prawa. Obowiązkiem organu w postępowaniu nieważnościowym jest dokonanie oceny, czy w świetle zaistniałego stanu faktycznego w sposób prawidłowy znalazły zastosowanie obowiązujące normy prawne, czy też wydanie decyzji nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Cała argumentacja strony opiera się na wykazaniu, że owym rażącym naruszeniem prawa w niniejszej sprawie są błędne ustalenia faktyczne dokonane w postępowaniu, w którym została wydana kontrolowana w trybie nadzorczym decyzja. Tego typu okoliczności nie mogą stanowić jednak co do zasady podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia przez nią przepisów prawa. Stwierdzenie nieważności decyzji jest bowiem wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych i nie może stanowić trybu konkurencyjnego w stosunku do postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie zwykłym, w którym doszłoby do ponownego badania sprawy od strony faktycznej. Z tego względu w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności nie mogą być korygowane nieprawidłowości w zakresie postępowania dowodowego. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może dotyczyć tylko ustalenia czy decyzje - których wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy - obarczone są wadami, enumeratywnie wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a. Kolegium analogicznie oceniło kwestię sformułowanych we wniosku zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego. Wyjaśniło, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić tylko wówczas, gdy podjęte rozstrzygnięcie jest w sposób oczywisty sprzeczne z treścią nie budzącej wątpliwości i mającej zastosowanie w danej sprawie normy materialno-prawnej, a taka sytuacja w niniejszej sprawie nie występuje. W sprawie Prezydent Miasta T. w obszernym uzasadnieniu kwestionowanej decyzji wskazał i precyzyjnie opisał stan faktyczny ustalony w sprawie oraz wyjaśnił, w jaki sposób ustalona została wysokość dotacji pobranej w nadmiernej wysokości. Wnioskodawca, poza ogólnymi zastrzeżeniami dotyczącymi czynności podejmowanych w toku postępowania zwykłego, nie zanegował ustaleń zawartych w decyzji. W orzecznictwie wskazuje się natomiast, że ciężar dowodu co do istnienia przesłanek nieważności spoczywa na tym, kto domaga się stwierdzenia nieważności, a te w niniejszym przypadku nie zostały przez wnioskodawcę wykazane. Nie stwierdziło ich także Kolegium analizując legalność kwestionowanej decyzji w toku postępowania. Nie można natomiast oczekiwać, aby organ w postępowaniu nadzwyczajnym jakim jest postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia, ponownie rozpoznawał sprawę i prowadził postępowanie dowodowe tak jak to ma miejsce w postępowaniu zwykłym. Brak dowodów pozwalających na jednoznaczne stwierdzenie istnienia ciężkich wad prawnych decyzji ostatecznej, co do zasady wyklucza natomiast możliwość jej eliminacji z obrotu prawnego. Tylko stwierdzone, a nie domniemane rażące naruszenie prawa, może bowiem stanowić podstawę stwierdzenia nieważności decyzji stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
W skierowanej do WSA w Krakowie skardze na decyzję Kolegium pełnomocnik skarżącego powielił w istocie zarzuty zawarte we wniosku o stwierdzenie nieważności oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, dodatkowo został podniesiony zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta T. w sytuacji, gdy została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa. W związku ze wskazanymi naruszeniami wniesiono o: przeprowadzenie rozprawy, uwzględnienie skargi oraz uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania SKO w Tarnowie oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów sądowych.
Odpowiadając na skargę, SKO w Tarnowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga nie ma uzasadnionych podstaw.
Na wstępie należy zauważyć, iż sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej obejmującą m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej p.p.s.a.), które oceniane są z punktu widzenia ich legalności, a więc zgodności z prawem, zarówno materialnym jak i formalnym. Podkreślić też należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie Sąd może swoją kontrolą objąć jedynie decyzję wydaną w trybie nadzwyczajnym (stwierdzenie nieważności).
Stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej jest instytucją procesową, która stwarza możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznej zawierającej, w dacie jej wydania, jedną z kwalifikowanych wad prawnych wymienionych w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przy czym, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczy wyłącznie przesłanek wymienionych enumeratywnie w tym przepisie i umożliwia usunięcie z obrotu prawnego ostatecznych decyzji podatkowych, dotkniętych najpoważniejszymi, oczywistymi wadami prawnymi. Jego istotą jest ustalenie, czy decyzja ostateczna dotknięta jest jedną z kwalifikowanych wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym. Należy wyraźnie podkreślić, że jego celem nie jest ponowne rozpoznanie zakończonej sprawy wymiarowej, co do jej istoty. Postępowanie to nie może się przerodzić się w postępowanie o charakterze merytorycznym, w którym bada się na nowo wszystkie okoliczności sprawy, prawidłowość ustaleń faktycznych podjętych na niekompletnym materiale dowodowym, czy podejmuje się uzupełniających ustaleń faktycznych (wyroki NSA z dnia: 14 lutego 2018 r., I FSK 1908/17; 22 sierpnia 2018 r., II FSK 1925/16; 11 kwietnia 2013 r., I GSK 1072/11, CBOSA). W przeciwnym razie stanowiłoby to naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Tej istoty zdaje się nie zauważać sam Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, pomimo poinformowania go o takim a nie innym charakterze postępowania nadzwyczajnego w treści decyzji. Błędnie zatem Skarżący wywodzi w skardze, że SKO pominęło szereg okoliczności faktycznych a tym samym oczekuje również od Sądu przekazania sprawy organom do ponownego rozpoznania sprawy, wskazując na naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 oraz 80 k.p.a.. Podobnie z treści wniosku o stwierdzenie nieważności z dnia 11 marca 2021r. można wywnioskować, że pierwszej kolejności owego rażącego naruszenia prawa Skarżący upatruje w naruszeniu przepisów procesowych poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, niezgodnego z jej rzeczywistym stanem mającego wpływ na określenie kwoty należnej do zwrotu dotacji, przyznanej w 2016r., pobranej w nadmiernej wysokości.
Należy wyraźnie podkreślić, że sąd administracyjny kontrolując rozstrzygnięcie organu administracyjnego wydane w postępowaniu nadzwyczajnym nie ma podstaw aby stwierdzić naruszenie przez niego przepisów prawa w sposób, mający istotny wpływ na wynik sprawy. Jego kontrola również ogranicza się do oceny działania organu podatkowego w granicach przepisów art. 156 i następnych Kodeksu postępowania administracyjnego. W postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej nie chodzi o weryfikację rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach stron, ale o byt prawny decyzji dotkniętej jedną z wad kwalifikowanych. Jest to postępowanie nadzorcze, w którym organ administracyjny, nie będąc umocowanym do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, korzysta przede wszystkim z kompetencji kasacyjnej. Zakres postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może dotyczyć jedynie ustalenia, czy decyzje, których wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy, są dotknięte wadami enumeratywnie wskazanymi w art. 156 § 1 k.p.a., czy też wady te nie występują. Taki zakres postępowania bez wątpienia ma związek z zasadą trwałości ostatecznych decyzji w postępowaniu administracyjnym, wyrażoną w art. 16 k.p.a. Jak bowiem wskazał NSA w wyroku z dnia 12 października 2022r, w sprawie II OSK 1475/21 - "postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej stanowi wyjątek od przyjętej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, która służy realizacji takich wartości jak pewność prawa, zaufanie do państwa, czy ochrona praw nabytych. W związku z tym wyeliminowanie ostatecznej decyzji administracyjnej w oparciu o przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłankę rażącego naruszenia prawa powinno następować tylko w okolicznościach bezspornych. Rażące naruszenie prawa musi być stwierdzone w sposób oczywisty i nie może podlegać jakimkolwiek wątpliwościom".
Ponadto w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, że rażące naruszenie może mieć odniesienie zarówno do przepisów prawa materialnego jak i postępowania, czy też norm konstytucyjnych. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. można mówić wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie, a więc gdy na pierwszy rzut oka można stwierdzić, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu. W sytuacji, gdy należy dokonać pewnych zabiegów interpretacyjnych w celu stwierdzenia, czy doszło do naruszenia prawa, czy też dokonać pewnych ustaleń, to w takim przypadku nie można uznać, że mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa (por. m.in. wyrok NSA z dnia 18 lipca 2018 r., II FSK 1698/16, CBOSA).
Tak też było w tej sprawie. Trudno bowiem uznać, by bez dokonania pewnych czynności dowodowych oraz zabiegów interpretacyjnych można było stwierdzić nieprawidłowości w działaniu organów wydających decyzje w zakwestionowanym postępowaniu. Nie można więc zgodzić się ze Skarżącym, by uchybienia przepisom proceduralnym i przepisom prawa materialnego, wskazanym w skardze miały charakter rażący. Owa cecha rażącego naruszenia przepisu musi mieć charakter obiektywny a nie subiektywny i musi ona tkwić w samej decyzji, która jest przedmiotem kontroli.
Jak wynika z akt sprawy od decyzji ostatecznej organu orzekającego merytorycznie w sprawie w pierwszej instancji, Skarżący nie złożył odwołania. W decyzji tej poczyniono szereg ustaleń dotyczących istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych a dokonane ustalenia znajdują oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Żaden przepis prawny nie przewidywał w przypadku tego postępowania przeprowadzania jakichkolwiek dowodów obligatoryjnych, które nie zostałyby przeprowadzone. Słusznie przy tym SKO wskazuje, że organ I instancji był uprawniony do wydania decyzji w oparciu o ustalenia dokonane w trakcie kontroli, gdyż jak się wskazuje w orzecznictwie, samo stwierdzenie okoliczności pobrania dotacji w nadmiernej wysokości, tożsame z obowiązkiem zwrotu dotacji, powstaje co do zasady w fazie rozliczania dotacji albo w wyniku czynności kontrolnych prowadzonych wobec beneficjenta. Dodatkowo, ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, oparta na zasadzie swobodnej oceny dowodów, nie stanowiła naruszenia prawa, które można zaliczyć do kwalifikowanego. Słusznie też w zaskarżonej decyzji wywodzono, że w sprawie strona mogła składać stosowne wnioski dowodowe na etapie prowadzonego postępowania zwykłego, a także zakwestionować wydane w sprawie rozstrzygnięcie poprzez złożenie odwołania, czego jednak nie uczyniła. Ocena prawidłowości tego stanowiska mogła być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego od ostatecznej decyzji określającej kwotę należnej do zwrotu dotacji za rok 2016 rok, pobranej w nadmiernej wysokości. Jednakże z tej drogi procesowej Skarżący nie skorzystał albowiem nie zaskarżył ww. decyzji do organu podatkowego drugiej instancji.
W trybie zaś postępowania nadzwyczajnego wyznaczającego bardzo ograniczone możliwości działania zarówno organu do którego kierowany jest wniosek o stwierdzenie nieważności, jak i następnie sądu nie jest możliwym uwzględnienie podnoszonych przez Skarżącego zarzutów. Tym samym należy stwierdzić, że w sprawie nie doszło do naruszenia wskazywanych w skardze przepisów prawa, tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. jak również wskazywanych w skardze przepisów prawa materialnego. Sformułowany natomiast w skardze zarzut naruszenia przepisu art. 157 § 1 w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. jest bezprzedmiotowy z uwagi na brak powiązania z sytuacją prawną występującą w rozpoznawanej sprawie. Przepis ten bowiem stanowi jedynie o właściwości organu, który winien przeprowadzić postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności nie zaś o zakresie postępowania, które ten organ winien przeprowadzić. Skarżący natomiast, powołując ten przepis zarzuca, że organ prowadzący postępowanie nie zbadał "rażąco dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego przez Prezydenta Miasta T." a zatem w ten sposób po raz kolejny kwestionuje zasadność decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym przed organem pierwszej instancji, co jak wyżej wskazano w postępowaniu w trybie nadzwyczajnym, nie jest dopuszczalne gdyż winno zostać zbadane w trybie odwoławczym od decyzji, czego Skarżący zaniechał.
Znamiennym jest też, że Skarżący mimo formułowania tezy o "rażącym naruszeniu prawa" nie wskazuje na konkretne wadliwe i kwalifikowane naruszenia tego prawa w postępowaniu a posługuje się jedynie ogólnikowymi twierdzeniami wskazującymi w zasadzie na naruszenie ogólnych zasad postępowania w postępowaniu administracyjnym.
Z tych też względów oddalono skargę w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI