I SA/Kr 1439/21

I SA/Kr 1439/21 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-01-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jarosław Wiśniewski /przewodniczący/
Waldemar Michaldo /sprawozdawca/
Wiesław Kuśnierz
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 1140/22 - Wyrok NSA z 2023-11-21
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1325
art. 215 par. 1, art. 219
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wiśniewski Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz WSA Waldemar Michaldo (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania postanowienia w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego skargę oddala.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2020 r. nr [...] Wójt Gminy [...] odmówił uzupełnienia decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 20 listopada 2020 r. znak [...] ustalającej podatnikowi J. F. wysokość łącznego zobowiązania podatkowego za 2015 r. w wysokości 138.962 zł.
Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2021 r. nr [...] Wójt Gminy [...] postanowił z urzędu sprostować powyższe postanowienie z dnia 22 grudnia 2020 r. w ten sposób, że w jego sentencji w miejsce słów: "odmówić uzupełnienia decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 20 listopada 2020 r. znak [...], ustalającej podatnikowi J. F. wysokość łącznego zobowiązania podatkowego za 2015 r. w wysokości 138 962 zł" wpisano: "odmówić uzupełnienia decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 20 listopada 2020 r. znak [...], ustalającej podatnikowi J. F. wysokość łącznego zobowiązania podatkowego za 2016 r. w wysokości 138 962 zł". W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji powołał się na treść art. 215 § 1 oraz art. 219 Ordynacji podatkowej i wyjaśnił, że w postanowieniu z dnia 22 grudnia 2020r. błędnie wskazano rok podatkowy, który normowała wydana w dniu 20 listopada 2020 r. decyzja ustalająca podatnikowi wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego w wysokości 138.962 zł. Na marginesie organ I instancji dodał, że w dniu 20 listopada 2020 r. wydał również decyzję znak [...], w której ustalił J. F. wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za 2015 r. w wysokości 130.741 zł.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia 25 stycznia 2021 r. J. F. wniósł o jego uchylenie, gdyż jest ono niesprawiedliwe i godzi w jego interes. Zdaniem J. F., organ I instancji naruszył przepisy postępowania poprzez wykroczenie poza zakres zastosowania procedury sprostowania oczywistych omyłek pisarskich. Ponadto wnoszący zażalenie uważa, że organ I instancji rozstrzygał w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Od chwili bowiem złożenia zażalenia na to postanowienie, Wójt Gminy [...] nie był kompetentny rozstrzygać w tej sprawie. W opinii J. F., próba sanowania postanowienia dotkniętego wadą powodującą jego daleko idącą wadliwość – sprzeczność rozstrzygnięcia i uzasadnienia poprzez stosowanie procedury sprostowania oczywistych omyłek należy uznać za całkowicie niedopuszczalne.
Postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia 25 stycznia 2021 r. nr [...] W uzasadnieniu swojego postanowienia Kolegium przytoczyło treść art. 215 § 1 Ordynacji podatkowej oraz stwierdziło, że analiza zaskarżonego postanowienia prowadzi do wniosku, że na skutek omyłki pisarskiej błędnie podano rok, którego dotyczyło zobowiązanie podatkowe wpisując "2015" zamiast "2016". Tymczasem w uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 20 listopada 2020 r. Wójt Gminy [...] wydał decyzję znak: [...], którą ustalił J. F. wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016 r. w wysokości 138.962 zł. Zdaniem organu II instancji, doszło zatem do oczywistej omyłki, a wskazany błąd dotyczący roku podatkowego podlegał sprostowaniu w trybie art. 215 § 1 Ordynacji podatkowej. W związku z powyższym Kolegium uznało, że organ I instancji prawidłowo sprostował ww. omyłkę wydając postanowienie z dnia 25 stycznia 2021 r. Równocześnie Kolegium podkreśliło, że oczywiste omyłki zgodnie z art. 215 § 1 Ordynacji podatkowej można prostować w drodze postanowienia w każdym czasie nawet po wniesieniu środków zaskarżenia. Zatem zaskarżone postanowienie jest prawidłowe i zgodne z obowiązującymi przepisami oraz nie wykraczało poza kompetencje organu podatkowego.
Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego J. F. pismem z dnia 15 września 2021 r. wniósł na nie skargę, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie art. 215 § 1 w zw. z art. 239 w zw. z art. 226 § 1 w zw. z art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, poprzez utrzymanie w mocy postanowienia, które dokonało bezprawnej zmiany rozstrzygnięcia postanowienia z dnia 22 grudnia 2020 r., pomimo iż podatnik wniósł zażalenie na postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia 22 grudnia 2020 r. Skarżący stwierdził, że organ I instancji uznał, iż w toku postępowania zażaleniowego władny był dokonać zmiany merytorycznej własnego postanowienia a uchybienie to nie zostało zweryfikowane przez organ odwoławczy. Zdaniem autora skargi, granica instytucji sprostowania została przekroczona ze względu na to, że realny błąd pisarski w słowie "listopada" mający postać zapisu "listoapda" nie został zauważony natomiast doszło do zmiany roku podatkowego, którego dotyczyło postanowienie. Fakt, iż postępowania w sprawie łącznego zobowiązania podatkowego za rok 2015 i 2016 były prowadzone równolegle, nie tylko nie tłumaczy organu I instancji, ale raczej wskazuje na całkowity brak staranności ze strony organu. W opinii skarżącego, zmiana sygnatury w zakresie: z [...] na [...] prowadziłaby do zgodności znaku i roku dlatego brak jest oczywistości omyłki, gdy zmiana jednej cyfry w znaku decyzji prowadziłby do zgodności rozstrzygnięcia. Zdaniem wnoszącego skargę, oznacza to, iż błąd nie jest oczywisty i pomimo, że jest efektem braku staranności pracowników organów podatkowych winien być przedmiotem merytorycznego rozpoznania przez organ odwoławczy w toku rozpatrywania zażalenia na postanowienie z dnia 22 grudnia 2020 r., a nie poprzez sprostowanie postanowieniem z dnia 25 stycznia 2021 r. W uzasadnieniu skargi J. F. podniósł, że zaskarżone postanowienie jako niesprawiedliwe i godzące w jego interes winno być uchylone w całości. Organ I instancji naruszył bowiem przepisy postępowania poprzez wykroczenie poza zakres zastosowania procedury sprostowania oczywistych omyłek pisarskich. Ponadto organ I stopnia wydając zaskarżone postanowienie rozstrzygał w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Zdaniem skarżącego, od chwili złożenia zażalenia na to postanowienie, Wójt Gminy [...] nie był kompetentny rozstrzygać w tej sprawie. Skarżący stwierdził, że próba sanowania postanowienia dotkniętego wadą powodującą jego daleko idącą wadliwość - sprzeczność rozstrzygnięcia i uzasadnienia poprzez stosowanie procedury sprostowania oczywistych omyłek należy uznać za całkowicie niedopuszczalne. Skarżący podniósł również, że po wadliwym postępowaniu organ odwoławczy rozpatrujący zażalenie nie zwrócił uwagi na wyżej wymienione uchybienie i całkowicie błędnie utrzymał postanowienie w mocy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko w sprawie i wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, skargę złożoną w niniejszej sprawie rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329; zwanej dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W następnej kolejności stwierdzić należy, że w myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 p.p.s.a., stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.
Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Co więcej, pozostaje zobowiązany do wzięcia z urzędu pod rozwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodniesionych w skardze, pozostających jednak w związku z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Oznacza to zatem, że w przypadku zaistnienia takiej konieczności, uchylone może zostać nie tylko orzeczenie organu wydane w postępowaniu odwoławczym, które zostało zaskarżonego do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale i orzeczenie wydane na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającego je postanowienia Wójta Gminy [...] z dnia 25 stycznia 2021 r. nr [...] w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że nie naruszają one prawa w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego, a skarga rozpatrywana w niniejszej sprawie jest bezzasadna, nie zasługuje na uwzględnienie i jako taka podlega oddaleniu.
Podstawę prawną tych postanowień stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm., zwanej dalej O.p.), a w szczególności jej art. 215 § 1. Zgodnie z tym przepisem organ podatkowy może, z urzędu lub na żądanie strony, prostować w drodze postanowienia błędy rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanej przez ten organ decyzji. W myśl natomiast art. 219 O.p. przepis art. 215 § 1 stosuje się odpowiednio do postanowień.
W ocenie Sądu, wskazany w art. 215 § 1 O.p. tryb rektyfikacji aktów administracyjnych został przewidziany wyłącznie do usuwania oczywistych, nieistotnych wadliwości, w odróżnieniu od wad istotnych czy też kwalifikowanych, dla wyeliminowania których tryb ten nie może być stosowany. Podkreślić również należy, iż sprostowanie omyłki nie może prowadzić do zmiany merytorycznej orzeczenia czy ponownego rozstrzygnięcia sprawy w sposób odmienny od pierwotnego. W trybie art. 215 § 1 O.p. można zatem naprawić jedynie taką omyłkę, która nie wpływa na treść i znaczenie prostowanej decyzji (postanowienia).
W judykaturze zgodnie przyjmuje się, że przez "oczywistą omyłkę" należy rozumieć błąd, który nie wpływa na znaczenie merytoryczne aktu administracyjnego i jego charakter nie budzi wątpliwości w świetle ustalonego stanu faktycznego sprawy lub stanu prawnego (zob. np. wyrok NSA z dnia 23 marca 2012 r. sygn. akt II FSK 1830/10, LEX nr 1145425). Orzekający w niniejszej sprawie Sąd podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wyrażone w wyroku z dnia 20 lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Kr 822/17 (LEX 2483526), w którym wyjaśniono, że oczywista omyłka jest to błąd polegający na tym, że przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słów czy też omyłkę pisarską zostało wyrażone coś, co w sposób oczywisty i widoczny jest sprzeczne z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez organ. Innymi słowy, oczywistość omyłki wynikać powinna bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku czy też innymi okolicznościami.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że przedmiotem sprostowania było postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia 22 grudnia 2020 r. nr [...] o odmowie uzupełnienia decyzji tego organu z dnia 20 listopada 2020 r. nr [...] Decyzją tą organ I instancji ustalił skarżącemu wysokość łącznego zobowiązania podatkowego za 2016 r. w wysokości 138.962 zł. Potwierdza to zarówno treść uzasadnienia postanowienia Wójta Gminy [...] z dnia 22 grudnia 2020 r., jak i treść samej decyzji tego organu z dnia 20 listopada 2020 r. Tym samym wpisanie w treści sentencji postanowienia Wójta Gminy [...] z dnia 22 grudnia 2020 r. roku 2015 zamiast roku 2016 stanowiło oczywistą omyłkę pisarską, którą należało sprostować, co też prawidłowo uczynił organ I instancji wydając postanowienie z dnia 25 stycznia 2021 r., a Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie utrzymało to postanowienie w mocy.
W ocenie Sądu, dokonane sprostowanie, wbrew twierdzeniom skargi, w żaden sposób nie wpływa na treść wydanego przez Wójta Gminy [...] postanowienia z dnia 22 grudnia 2020 r. Jak to już zostało powyżej wskazane postanowienie to dotyczyło odmowy uzupełnienia decyzji z dnia 20 listopada 2020 r. nr [...] ustalającej wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016 r., a nie jak omyłkowo wskazano w tym postanowieniu za 2015r. Poprzez sprostowanie w postanowieniu z dnia 22 grudnia 2020 r. roku podatkowego nie uległa zmianie wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016 r., którą organ I instancji ustalił w ww. decyzji w wysokości 138.962 zł podczas, gdy wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za 2015 r. Wójt Gminy [...] ustalił w wysokości 130.741 zł (decyzja z dnia 20 listopada 2020 r. nr [...]). Nie uległo też zmianie samo rozstrzygnięcie, tj. odmowa uzupełnienia decyzji z dnia 20 listopada 2020 r. nr [...]
Wskazać również należy, że przepisy o sprostowaniu błędów i omyłek nie zawierają ograniczeń czasowych dokonania tych czynności. Oczywiste omyłki, zgodnie z art. 215 § 1 O.p., można sprostować w drodze postanowienia, nawet po wniesieniu przez stronę odwołania (bądź zażalenia), w którym powyższe omyłki są przedmiotem zarzutów. Organ administracji może sprostować oczywistą omyłkę w wydanej przez siebie decyzji (postanowieniu) w każdym czasie, w tym również po upływie terminu do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, a nawet po przekazaniu skargi do tego sądu. W sytuacji nabycia waloru ostateczności postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki staje się ono integralną częścią rozstrzygnięcia, które musi być oceniane wraz z treścią tego postanowienia. Podkreślić również należy, że sprostować błędy może tylko organ, który te błędy popełnił. Zatem postępowanie w sprawie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej nie jest w żaden sposób blokowane przez ewentualnie toczące się postępowanie odwoławcze (zażaleniowe) dotyczące prostowanego rozstrzygnięcia.
W tej sytuacji Sąd uznał, że zarzuty podniesione przez skarżącego nie mogły skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia, gdyż nie były one zasadne.
Rozpoznając niniejszą sprawę nie dopatrzono się również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadnić uchylenie zaskarżonego postanowienia (art. 134 p.p.s.a.).
W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji są zgodne z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na jej wynik, dlatego Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.