I SA/Kr 1376/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2020-03-31
NSApodatkoweWysokawsa
VATzwrot podatkuprzedłużenie terminukontrola podatkowadoręczeniePrawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiUstawa o VATOrdynacja podatkowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił postanowienia przedłużające termin zwrotu nadwyżki VAT, uznając je za nieskuteczne z powodu niedoręczenia ich w ustawowym terminie.

Spółka H. Sp. z o.o. zaskarżyła postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej przedłużające termin zwrotu nadwyżki podatku VAT za sierpień 2018 r. Spółka argumentowała, że kolejne przedłużenia były nieskuteczne, ponieważ postanowienia nie zostały doręczone w ustawowych terminach. Sąd, opierając się na wcześniejszych prawomocnych wyrokach NSA, uznał te zarzuty za zasadne i uchylił zaskarżone postanowienia wraz z postanowieniami organu pierwszej instancji, zasądzając jednocześnie koszty postępowania.

Sprawa dotyczyła skargi H. Sp. z o.o. na postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (DIAS), które utrzymywały w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego (NUS) przedłużające termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za sierpień 2018 r. Spółka wniosła o zwrot VAT w przyspieszonym terminie 25 dni, jednak urząd skarbowy wielokrotnie przedłużał ten termin, powołując się na potrzebę weryfikacji rozliczeń podatnika w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów, w tym art. 87 ust. 2 ustawy o VAT, wskazując na nieskuteczne doręczanie postanowień o przedłużeniu terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, opierając się na prawomocnych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA), w tym wyroku z 6 grudnia 2019 r. (sygn. akt I FSK 1801/19) i z 29 stycznia 2020 r. (sygn. akt I FSK 2159/19), uznał, że postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu VAT nie zostały skutecznie doręczone przed upływem ustawowych terminów (25 lub 60 dni). NSA przesądził, że uchylenie pierwszego postanowienia o przedłużeniu terminu przez organ odwoławczy skutkowało unicestwieniem jego skutków prawnych, a kolejne postanowienia wydano po upływie terminu do zwrotu. W związku z tym Sąd uchylił zaskarżone postanowienie DIAS oraz poprzedzające je postanowienie NUS, uznając zarzuty skargi za zasadne i zasądzając koszty postępowania na rzecz skarżącej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu podatku jest skuteczne tylko wtedy, gdy zostało wydane i doręczone podatnikowi przed upływem terminu do dokonania zwrotu.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na orzecznictwie NSA, które przesądziło, że skuteczne przedłużenie terminu zwrotu VAT wymaga wydania i doręczenia postanowienia przed upływem terminu ustawowego. Uchylenie pierwszego postanowienia o przedłużeniu skutkuje brakiem skutecznego przedłużenia, a kolejne postanowienia wydane po terminie są nieskuteczne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (20)

Główne

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.t.u. art. 87 § ust. 2

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 170

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.t.u. art. 87 § ust. 6

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

O.p. art. 121

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 125 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 212

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 274b

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 120

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 217 § § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 219

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 124

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 233 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 239

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 2 § ust. 1 pkt 1

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieskuteczne doręczenie postanowień o przedłużeniu terminu zwrotu VAT przed upływem ustawowych terminów. Uchylenie pierwszego postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu VAT przez organ odwoławczy skutkuje brakiem skutecznego przedłużenia.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów podatkowych oparta na wcześniejszych, ale nieprawomocnych lub zapadłych w odmiennych stanach faktycznych orzeczeniach. Próba obrony skuteczności przedłużenia terminu mimo wadliwości procedury doręczenia.

Godne uwagi sformułowania

przedłużenie zwrotu podatku VAT dokonane jest terminowo jedynie wówczas, gdy przed upływem terminu wyznaczonego zgodnie z art. 87 ust. 2 lub ust. 6 ustawy o VAT wydano i doręczono podatnikowi postanowienie w tym przedmiocie uchylenie postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu VAT przez organ odwoławczy i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia powoduje unicestwienie materialnoprawnego skutku przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku

Skład orzekający

Jarosław Wiśniewski

przewodniczący

Waldemar Michaldo

członek

Wiesław Kuśnierz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Skuteczność przedłużenia terminu zwrotu VAT i wymogi formalne dotyczące doręczenia postanowień organów podatkowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przedłużania terminu zwrotu VAT i wymogów proceduralnych związanych z doręczeniem.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy kluczowego aspektu prawa podatkowego - zwrotu VAT i zasad przedłużania terminów przez organy, z silnym odniesieniem do orzecznictwa NSA, co czyni ją wartościową dla prawników i przedsiębiorców.

Organy podatkowe nie mogą przedłużać zwrotu VAT w nieskończoność – kluczowe są terminy doręczeń!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Kr 1376/19 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2020-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-12-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jarosław Wiśniewski /przewodniczący/
Waldemar Michaldo
Wiesław Kuśnierz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
Art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 135, art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2017 poz 1221
Art. 87 ust. 2, ust. 6
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski Sędziowie: WSA Waldemar Michaldo WSA Wiesław Kuśnierz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 31 marca 2020 r. sprawy ze skargi H. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za sierpień 2018 r. I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...]zł ([...] złotych).
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28 października 2019 r. o nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. (dalej: DIAS, organ II instancji), po rozpatrzeniu zażalenia H. sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: Spółka, Strona, Skarżąca), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. (dalej: N[...]US, organ I instancji) z dnia 16 września 2019 r., nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za sierpień 2018 r.
W uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia DIAS stwierdził, że w dniu 5 września 2018 r. Spółka złożyła w [...] Urzędzie Skarbowym w K. deklarację [...] za miesiąc sierpień 2018 r. z wykazaną nadwyżką podatku naliczonego nad należnym w kwocie [...]zł, wnosząc jednocześnie o jej zwrot w przyśpieszonym terminie, tj. w ciągu 25 dni, uzasadniając to koniecznością zapewnienia firmie płynności finansowej. Spółka poinformowała, że spełnione są wszystkie określone przepisami prawa warunki wystąpienia z ww. wnioskiem, w tym wszystkie faktury kosztowe wraz z podatkiem naliczonym są zapłacone.
Postanowieniem z dnia 17 września 2018 r. o nr [...] Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. przedłużył, w trybie art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1221 ze zm.; dalej: u.p.t.u.), "termin zwrotu podatku do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanej w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej lub postępowania podatkowego na podstawie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa lub przepisów ustawy o kontroli skarbowej, przewidzianej do dnia 1 grudnia 2018 r.".
Postanowienie to zostało uchylone przez DIAS postanowieniem z dnia 16 października 2018 r. nr [...], a sprawa przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Następnie N[...]US postanowieniem z dnia 10 grudnia 2018 r., nr [...], przedłużył ww. termin do dnia 31 stycznia 2019 r. Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem DIAS z dnia 15 stycznia 2019 r., nr [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 8 maja 2019 r., sygn. akt I SA/Kr [...] oddalił skargę na ww. postanowienie.
Termin zwrotu ustalony postanowieniem N[...]US z dnia 10 grudnia 2018 r. organ I instancji przedłużał kolejno postanowieniami z dnia:
- 25 stycznia 2019 r., nr [...] do dnia 28 lutego 2019 r.,
- 25 lutego 2019 r., nr [...] do dnia 30 kwietnia 2019 r.,
- 16 kwietnia 2019 r., nr [...] do dnia 28 czerwca 2019 r.,
- 14 czerwca 2019 r., nr [...] do dnia 27 lipca 2019 r.,
-16 września 2019 r., nr [...] do dnia 27 grudnia 2019 r.
Dalej DIAS wskazał, że od tego ostatniego postanowienia Spółka złożyła zażalenie w którym zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, a to:
1. art. 87 ust. 2 u.p.t.u. w zw. z art. 121, art. 122, art. 125 § 1 i § 2, art. 212, art. 274b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.; dalej: O.p.), poprzez brak skutecznego przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za miesiąc sierpień 2018 r., albowiem pierwsze wydane w sprawie postanowienie z dnia 17 września 2018 r. zostało uchylone postanowieniem z dnia 16 października 2018 r. przez DIAS, a nadto zasadność zwrotu nie wymaga weryfikacji, zaś postanowienie z dnia 25 stycznia 2019 r. zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 6 lutego 2019 r., postanowienie z dnia 25 lutego 2019 r. w dniu 11 marca 2019 r., a postanowienie z dnia 16 września 2019 r. w dniu 1 października 2019 r.;
2. art. 87 ust. 2 u.p.t.u., poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż postanowienie o przedłużeniu terminu z dnia 10 grudnia 2018 r. wywołuje dalsze skutki prawne na dzień wydania niniejszego postanowienia w sytuacji uruchomienia kolejnej procedury weryfikacyjnej w stosunku do Spółki, tj. kontroli podatkowej wszczętej dnia 18 grudnia 2018 r.;
3. art. 120, art. 121, art. 122, art. 125 § 1, art. 187 i art. 191 O.p., poprzez naruszenie zasady praworządności, błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a także ocenę dowodów dokonaną w sposób sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, a w konsekwencji błędne przyjęcie, iż w omawianej sprawie zasadność zwrotu podatku VAT budzi wątpliwości i wymaga dodatkowego zweryfikowania;
4. art. 217 § 2, art. 219, art. 121 § 1 i art. 124 O.p., poprzez niepełne i lakoniczne wskazanie podstawy faktycznej oraz braku wskazania dowodów w rozumieniu przepisów O.p., na podstawie których organ przyjął, że zaistniała potrzeba dodatkowego zweryfikowania zasadności zwrotu nadwyżki podatku naliczonego wykazanej przez podatnika w deklaracji VAT-7;
5. a nadto nieuzasadnione przedłużenie w czasie prowadzonego postępowania w zakresie zasadności zwrotu VAT za miesiąc sierpień 2018 r., niepodejmowanie przez organ działań zmierzających do zakończenia prowadzonego postępowania w ustawowym terminie przypadającym do zwrotu, co skutkuje rażącym naruszeniem zasady zaufania do działania organów podatkowych oraz zasady szybkości postępowania, naruszenia zasady zwrotu podatku od towarów i usług w rozsądnym terminie, a także obrazy zasady neutralności i proporcjonalności.
W oparciu o powyższe zarzuty, Spółka wniosła o uchylenie ww. postanowienia organu I instancji i nakazanie zwrotu na rachunek bankowy Spółki kwoty [...]zł.
DIAS po rozpatrzeniu powyższego zażalenia, wskazanym na wstępie niniejszego uzasadnienia postanowieniem, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 O.p., utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z dnia 16 września 2019 r.
Organ II instancji wskazał za N[...]US identyczne przyczyny uzasadniające w jego ocenie przedłużenie terminu zwrotu podatku za sierpień 2018 r. Zwrócił uwagę na potrzebę weryfikacji rozliczenia Spółki, dokonywanej w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego na podstawie przepisów O.p. Organ stwierdził, że w trakcie czynności sprawdzających poprzedzających wszczęcie kontroli podatkowej ustalono rozbieżności wynikające z faktur dokumentujących transakcje zawarte między Spółką a jej kontrahentami. Spółka dokonała odliczenia podatku VAT naliczonego z faktur wystawionych przez dwóch kontrahentów krajowych, którzy jako zarejestrowani podatnicy VAT, dokonując dostaw towarów zobowiązani byli do złożenia w 2018 r. plików JPK VAT za poszczególne okresy rozliczeniowe:
1. w pierwszym przypadku kontrahent nie złożył pliku JPK za sierpień 2018 r. w wymaganym terminie, dopiero w dniu 13 grudnia 2018 r. Podatek naliczony VAT wynikający z faktur wystawionych przez tego kontrahenta w kwocie [...]zł został przez Spółkę odliczony;
2. w drugim przypadku kontrahent w złożonym pliku JPK nie wykazał faktury sprzedaży, co ujawniła analiza jego JPK za sierpień 2018 r,. z której naliczony podatek w kwocie [...]zł został przez Spółkę odliczony. Faktura ta została ujęta dopiero w JPK VAT złożonym tak jak w przypadku poprzedniego podmiotu dopiero w dniu 13 grudnia 2018 r. Ogólna kwota podatku wynikającego z faktur wystawionych przez tego kontrahenta rozliczonych w sierpniu 2018 r. wynosi [...] zł.
Organ II instancji podkreślił również, że w ww. miesiącu Spółka nie wykazała krajowych dostaw towarów i świadczenia usług, jedynie transakcje wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów w kwocie [...]zł na rzecz słowackiego kontrahenta. Płatność ta nie została uregulowana bezpośrednio przez kontrahenta, a przez osobę trzecią w jego imieniu. Pomiędzy Spółką a tym podmiotem nie ujawniono żadnych relacji gospodarczych. Zdaniem organu, rozbieżności te wymagają dodatkowego uzasadnienia i mogą mieć istotny wpływ na kwotę wynikającą ze złożonej deklaracji VAT-7.
Dalej DIAS wskazał, że w dniu 18 grudnia 2018 r. wszczęto wobec Spółki kontrolę podatkową w zakresie podatku od towarów i usług za sierpień 2018 r. W trakcie prowadzonych czynności kontrolnych ustalono, że Spółka dokonała w sierpniu 2018 r. nabycia towarów i usług zaliczonych do środków trwałych oraz nabyć towarów i usług pozostałych w łącznej kwocie netto [...] zł, VAT [...] zł. Z uwagi na fakt, że w sierpniu 2018 r. nie wystąpiły transakcje krajowe, a jedynie transakcja w ramach WDT na kwotę [...]zł, Spółka całą nadwyżkę podatku naliczonego w wysokości [...] zł stanowiącą sumę podatku naliczonego z sierpnia 2018 r. w kwocie [...]zł, a także podatku z przeniesienia w kwocie [...]zł, zadeklarowała do zwrotu na rachunek bankowy. Organ II instancji stwierdził, że prawidłowo w ramach prowadzonej kontroli podatkowej organ I instancji wystąpił do właściwych miejscowo naczelników urzędów skarbowych o przeprowadzenie kontroli podatkowych u kontrahentów Spółki i weryfikację transakcji oraz do słowackiej administracji podatkowej i w chwili obecnej kontrolujący oczekują na odpowiedź od tych organów. W związku z powyższym zasadne było przedłużenie terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za miesiąc sierpień 2018 r., a wskazanie przez organ podatkowy I instancji na prowadzenie kontroli podatkowej wobec Spółki, z podaniem powodów jej przeprowadzenia, było wystarczające dla wykazania, że zaistniały uzasadnione okoliczności, które uprawdopodobniły wystąpienie wątpliwości co do zasadności zwrotu różnicy podatku. Zdaniem DIAS zarzuty Spółki wobec postanowienia organu I instancji okazały się bezzasadne.
Organ II instancji podniósł, iż zaskarżone postanowienie nie było pierwsze, jakie zostało wydane w sprawie. Postanowienie to było poprzedzone m.in. postanowieniem N[...]US z dnia 17 września 2018 r., uchylonym postanowieniem DIAS z dnia 16 października 2018 r., które przekazywało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W ocenie organu II instancji oznacza to, że wraz z wydaniem pierwszego postanowienia organ skutecznie przedłużył termin do dokonania zwrotu. Organ II instancji zauważył, że poprzez wydanie pierwszego, uchylonego następnie postanowienia o przedłużeniu terminu, organ I instancji wszczął procedurę zmierzającą do dokonania przedłużenia, a wydanie rozstrzygnięcia przekazującego sprawę do ponownego rozpatrzenia (a nie np. umarzającego postępowanie) wskazuje, że nie została ona zakończona i jest w toku od wydania pierwszego postanowienia w przedmiocie przedłużenia z dnia 17 września 2018 r. do wydania postanowienia ostatecznego kończącego postępowanie administracyjne w tym przedmiocie, tj. do dnia wydania niniejszego postanowienia. Tym samym, skoro organ pierwszy raz skutecznie przedłużył termin zwrotu, to również kolejne przedłużenie zwrotu jest skuteczne. Organ II instancji podkreślił, że postanowienie z dnia 17 września 2018 r. nie zostało uznane przez organ II instancji za nieważne, co skutkowałoby wyeliminowaniem wszelkich jego skutków ex tunc, a jedynie wadliwe w stopniu uzasadniającym jego uchylenie, a zatem wywierającym skutek ex nunc. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się zaś, że uchylenie decyzji podatkowej powoduje skutek ex nunc, a tylko stwierdzenie jej nieważności - skutek ex tunc (wyrok NSA z dnia 18 października 2005 r., sygn. akt FSK 2309/04 i z dnia 9 lutego 2012 r., sygn. akt I FSK 512/11). Nie można zatem przyjąć, aby uchylenie postanowienia z 17 września 2018 r. wywoływało taki skutek, jakby przedłużenie nigdy nie nastąpiło. Po wtóre organ zauważył, że postanowienie uchylające wydane zostało 16 października 2018 r., a doręczone w dniu 19 października 2018 r. Oznacza to, że od dnia 17 września 2018 r. do 19 października 2018 r. cały czas w obrocie istniało rozstrzygnięcie uprawniające organ do powstrzymania się z dokonaniem zwrotu. Po uprawomocnieniu się rozstrzygnięcia organu II instancji, organ I instancji bez zbędnej zwłoki wydał postanowienie uwzględniające uwagi organu II instancji.
Za bezpodstawny organ uznał także zarzut naruszenia art. 121 § 1 O.p. i wskazał dalej, że Spółka zarzuciła również, iż poprzednie postanowienia, tj. postanowienie z dnia 25 stycznia 2019 r., z dnia 25 lutego 2019 oraz z dnia 17 września 2018 r. nie wywarły materialnoprawnych skutków, ponieważ zostały doręczone pełnomocnikowi Spółki po terminie, tj. odpowiednio dnia 6 lutego 2019 r., 11 marca 2019 r. oraz 1 października 2019 r. W odpowiedzi na powyższy zarzut organ II instancji przytoczył okoliczności, z których wynikało, że powyższe postanowienia usiłowano doręczać osobiście przez pracowników urzędu, jednak w przypadku pierwszego postanowienia, odmówiono przyjęcia przesyłki w kancelarii, powołując się na nieobecność reprezentującego Spółkę pełnomocnika, a w przypadku drugiego próba doręczenia nie powiodła z uwagi na to, że kancelaria była zamknięta. Zdaniem DIAS, organ I instancji mając świadomość konieczności doręczenia postanowienia z dnia 25 stycznia 2019 r. przed dniem 1 lutego 2019 r., zaś postanowienia z dnia 25 lutego 2019 r. przed dniem 1 marca 2019 r. trafnie skorzystał z kompetencji do doręczenia postanowień nie za pośrednictwem operatora pocztowego, a osobiście przez pracowników. Odmowa przyjęcia pisma z dnia 25 stycznia 2019 r. w siedzibie Kancelarii Adwokackiej spowodowała jego nadanie na poczcie tego samego dnia tj. 29 stycznia 2019 r., a formalnie postanowienie zostało doręczone w dniu 6 lutego 2019 r. za pośrednictwem operatora pocztowego. Z kolei w przypadku postanowień z dnia 25 lutego 2019 r. oraz 17 września 2019 r. przy próbie osobistego doręczenia postanowień okazało się, że Kancelaria Adwokacka jest zamknięta. Tym samym również te postanowienie zostały odpowiednio w dniu 26 lutego 2019 r. oraz 18 września 2019 r. wysłane za pośrednictwem operatora pocztowego, a formalnie doręczone w dniu 11 marca 2019 r. i 1 października 2019 r.
DIAS podniósł, że jakkolwiek trafny jest pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 23 kwietnia 2018 r., sygn. akt I FSK 255/17 w składzie siedmiu sędziów NSA, zgodnie z którym termin do zwrotu różnicy podatku został przedłużony, jeżeli przed jego upływem podatnikowi doręczono postanowienie naczelnika urzędu skarbowego o przedłużeniu terminu zwrotu różnicy podatku do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanej w ramach kontroli podatkowej, to w niniejszej sprawie nie można było abstrahować od szczególnych okoliczności faktycznych tj. odmowy przyjęcia pisma w siedzibie Kancelarii (zwłaszcza że poprzednie postanowienie z dnia 10 grudnia 2018 r. zostało doręczone pełnomocnikowi w siedzibie Kancelarii) lub zastania zamkniętej Kancelarii, które uniemożliwiły doręczenie Spółce postanowienia organu przed upływem terminu do zwrotu różnicy podatku. W realiach tej konkretnej sprawy należy zatem uznać, że termin do zwrotu różnicy podatku VAT został przedłużony, albowiem przed jego upływem NMUS wydał postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu różnicy podatku do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanej w ramach kontroli podatkowej, a doręczenie tego postanowienia przed upływem terminu stało się niemożliwe wskutek odmowy przyjęcia korespondencji z urzędu skarbowego lub zamknięcia Kancelarii.
Następnie DIAS stwierdził, że Spółka w zażaleniu podniosła, że postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu podatku VAT jest skuteczne do czasu zakończania weryfikacji rozliczenia podatnika dokonanej w ramach procedury wskazanej w tym postanowieniu, a wraz ze zmianą procedury weryfikacyjnej konieczne jest wydanie kolejnego postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika w nowej procedurze. W stosunku do Spółki zostały wszczęte czynności sprawdzające i w ramach tej procedury były wydawane postanowienia o przedłożeniu terminu zwrotu, ostatnie z dnia 10 grudnia 2018 r., natomiast w dniu 18 grudnia 2018 r. w stosunku do Spółki została wszczęta kontrola podatkowa. Z uwagi na zmianę tryby weryfikacji obligowało to organ do wydania postanowienia w nowej procedurze, niemniej jednak organ takie postanowienie wydał dopiero w dniu 25 stycznia 2019 r.
DIAS uznał powyższy zarzut za bezpodstawny wskazując, że postanowieniem z dnia 10 grudnia 2018 r. organ I instancji przedłużył termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym podatkiem od towarów i usług za miesiąc sierpień 2018 r. do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanej w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej lub postępowania podatkowego na podstawie przepisów O.p. lub przepisów ustawy o kontroli skarbowej, przewidzianej do dnia 31 stycznia 2019 r. Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2019 r. przedłużono ten termin do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanej w ramach kontroli podatkowej przewidzianej do dnia 28 lutego 2019 r. Następnie postanowieniem z dnia 25 lutego 2019 r. termin zwrotu podatku za sierpień 2018 r. został przedłożony do dnia 30 kwietnia 2019 r., postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2019 r. do dnia 28 czerwca 2019 r., postanowieniem z dnia 14 czerwca 2019 r. do dnia 27 września 2019 r., zaś zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 września 2019 r. do dnia 27 grudnia 2019 r. Argumentacja Spółki opiera się na wyroku NSA z dnia 11 lutego 2015 r. sygn. I FSK 621/14, który zapadł jednak w innym stanie faktycznym i prawnym. Analiza aktualnego orzecznictwa wskazuje, że przywołany przez Spółkę pogląd NSA uległ istotnej modyfikacji w uchwale NSA z dnia 24 października 2016 r. (sygn. akt I FPS 2/16), w której wskazano prawidłową praktykę, jaką jest ustalenie przy pierwszym przedłużeniu konkretnej daty, do której wydłużono termin zwrotu, biorąc pod uwagę rodzaj trwającej weryfikacji. NSA dostrzegł, że wiązanie skutku przedłużenia z trwaniem tylko jednej z procedur weryfikacji realnie naraża na powstanie przerw w przedłużeniu terminu. Zakończenie procedury np. kontroli podatkowej, skutkuje w takim przypadku definitywnym końcem przedłużenia terminu, bez względu na to, że organ nadal zamierza dążyć do zweryfikowania zasadności zwrotu przez uruchomienie innej procedury weryfikacji, np. postępowania kontrolnego po kilku dniach. W tej sytuacji nie będzie już mógł w związku z tym przedłużyć terminu zwrotu, bo ten minął właśnie z momentem zakończenia kontroli podatkowej. Tylko przedłużenia według dat dają więc możliwość zachowania i respektowania reguły, że przedłużyć można tylko taki termin, który jeszcze nie upłynął. Z jednej strony procedura, w jakiej dochodzi do przedłużenia terminu zwrotu różnicy podatku jest oderwana od procedury, w której prowadzona jest weryfikacja, a z drugiej zaś - postanowienie przedłużające termin zwrotu różnicy podatku od towarów i usług musi zawierać wskazanie konkretnej daty, do której następuje przedłużenie.
Następnie DIAS wskazał, że Spółka powołała się również na wyroki WSA w Krakowie z dnia 7 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Kr 61/19 i I SA/Kr 62/19 oraz z dnia 2 października 2019 r. sygn. akt I SA/Kr 665/19, I SA/Kr 666/19 oraz I SA/Kr 667/19 wskazując, że zostały one wydane w oparciu o identyczny stan faktyczny, na skutek skarg złożonych przez Spółkę, w których WSA w Krakowie uchylił postanowienia DIAS. Zdaniem DIAS powołane przez Stronę wyroki, wbrew jej twierdzeniom dotyczą innego stanu faktycznego. Dotyczą one przedłużenia terminu zwrotu VAT za luty i marzec 2016 r. i są związane z zupełnie innym postępowaniem. Z kolei powołany wyrok I SA/Kr 667/19 nie jest prawomocny. Organ zaznaczył, że postanowienie DIAS z dnia 15 stycznia 2019 r. nr [...] za sierpień 2018 r. (poprzedzające wydanie zaskarżonego postanowienia) było już przedmiotem kontroli sądowoadministarcyjnej. WSA w Krakowie wyrokiem z dnia 8 maja 2019 r. sygn. akt I SA/Kr 335/19 oddalił skargę na ww. postanowienie. W przedmiotowym wyroku Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w przeprowadzonym postępowaniu, nie podzielając jednocześnie zarzutów skargi które są analogiczne do zarzutów zażalenia na postanowienie z dnia 16 września 2019 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wywiedzionej w oparciu o identyczne zarzuty, jak sformułowane w zażaleniu, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym go postanowieniem organu I instancji oraz zasądzenie na rzecz Skarżącej od organu kosztów postępowania wg norm prawem przewidzianych.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Rozpoznając sprawę zgodnie z powyżej zakreślonymi regułami, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że w sprawie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za sierpień 2018 r. dla Skarżącej, przed niniejszym wyrokiem zostało wydanych 5 wyroków WSA w Krakowie oraz dwa wyroki NSA.
Pierwszym wyrokiem był wyrok WSA z dnia 8 maja 2019 r. sygn. akt I SA/Kr 335/19 (wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl), którym to Sąd oddalił skargę na postanowienie DIAS z dnia 19 stycznia 2019 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie NMUS z dnia 10 grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za sierpień 2018 r. Od tego wyroku Skarżąca złożyła skargę kasacyjną, która została uwzględniona. NSA wyrokiem z dnia 6 grudnia 2019 r. sygn. akt I FSK 1801/19, uchylił:
- zaskarżony wyrok w całości,
- postanowienie DIAS z dnia 19 stycznia 2019 r. nr [...]
- postanowienie N[...]US z dnia 10 grudnia 2018 r. nr [...]
NSA w wyroku tym stwierdził, że "podstawę prawną wydanych w ramach niniejszej sprawy postanowień stanowił art. 87 ust. 2 u.p.t.u. Zgodnie z tym przepisem (w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2018 r.) zwrot różnicy podatku, z zastrzeżeniem ust. 6 i 6a, następuje w terminie 60 dni od dnia złożenia rozliczenia przez podatnika na rachunek bankowy podatnika w banku mającym siedzibę na terytorium kraju lub na rachunek podatnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, której jest członkiem, wskazane w zgłoszeniu identyfikacyjnym, o którym mowa w odrębnych przepisach. Jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć ten termin do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanego w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej lub postępowania kontrolnego na podstawie przepisów o kontroli skarbowej. Jeżeli przeprowadzone przez organ czynności wykażą zasadność zwrotu, o którym mowa w zdaniu poprzednim, urząd skarbowy wypłaca podatnikowi należną kwotę wraz z odsetkami w wysokości odpowiadającej opłacie prolongacyjnej stosowanej w przypadku odroczenia płatności podatku lub jego rozłożenia na raty. Na wniosek podatnika, złożony wraz z deklaracją podatkową, urząd skarbowy jest obowiązany dokonać zwrotu różnicy podatku, o której mowa w ust. 2, w terminie 25 dni, licząc od dnia złożenia rozliczenia, w przypadku gdy łącznie spełnione są dodatkowe, wymienione w przepisie warunki (...).
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że w złożonej do NUS deklaracji dla podatku od towarów i usług VAT-7 za sierpień 2018 r. (data wpływu 5 września 2018 r.), Skarżąca wykazała nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy w terminie 25 dni. Termin zwrotu podatku VAT przypadał na dzień 1 października 2018 r., przy czym postanowieniem z 17 września 2018 r. organ pierwszej instancji przedłużył termin zwrotu przedmiotowego podatku VAT do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia. Postanowieniem z 16 października 2018 r. DIAS uchylił ww. postanowienie organu pierwszej instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. NUS postanowieniem z 10 grudnia 2018 r. przedłużył termin zwrotu przedmiotowego podatku VAT do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanej w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej lub postępowania podatkowego na podstawie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa lub przepisów ustawy o kontroli skarbowej, przewidzianej, tj. do 31 stycznia 2019 r. DIAS postanowieniem z 19 stycznia 2019 r. utrzymał w mocy opisane rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. (...) Strona kwestionuje natomiast stanowisko Sądu pierwszej instancji co do dopuszczalności wydania skarżonego postanowienia organu odwoławczego. Ocenę swoją w powyższej kwestii WSA w Krakowie argumentuje wskazując, że jedynie stwierdzenie nieważności postanowienia NUS z 17 września 2018 r. w zakresie przedłużenia terminu zwrotu VAT skutkowałoby wyeliminowaniem wszystkich jego skutków (ex tunc). Natomiast w sytuacji – tak jak w rozpatrywanej sprawie – kiedy postanowienie to było wadliwe wyłącznie w stopniu uzasadniającym jego uchylenie, nie można przyjąć, iż to uchylenie wywołuje taki skutek, jakby przedłużenie terminu na dokonanie zwrotu nigdy nie nastąpiło. Tym samym WSA w Krakowie stanął na stanowisku, że wydanie 10 grudnia 2018 r. postanowienia NUS po uprzednim uchyleniu postanowienia organu pierwszej instancji z 16 października 2018 r. nie było pierwszym rozstrzygnięciem w zakresie przedłużenia terminu zwrotu podatku VAT Skarżącej za sierpień 2018 r., a kontynuacją postępowania w tym zakresie. Z takim stanowiskiem Sądu pierwszej instancji nie można się jednak zgodzić. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w wyroku z 14 marca 2018 r., I FSK 4/18 i powtórzony w wyroku z dnia 2 lipca 2019 r., sygn. akt I FSK 885/19, które to rozstrzygnięcia zapadły na tle analogicznego stanu faktycznego. W orzeczeniu tym Naczelny Sąd Administracyjny zasadnie wskazał, że zastosowanie instytucji przedłużenia terminu z art. 87 ust. 2 u.p.t.u. stanowi w istocie wyjątek od zasady natychmiastowości zwrotu. Instrument ten stanowi element wyważenia pomiędzy sprzecznymi interesami podatnika oraz Skarbu Państwa. Podatnik zainteresowany jest otrzymaniem natychmiastowego zwrotu kwoty nadpłaconego podatku VAT (w zgodzie z zasadą neutralności), z kolei organy podatkowe zainteresowane są wyeliminowaniem potencjalnych oszustw podatkowych i nieprawidłowości w funkcjonowaniu systemu podatku od towarów i usług działających na szkodę Skarbu Państwa.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku tym przypomniał, że istniejący konflikt pomiędzy tymi wartościami i w konsekwencji konieczność ich wyważenia akcentowany jest również w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, a wyżej wskazane zasady stanowią element unijnego systemu podatku VAT (por. wyrok z 10 lipca 2008 r. w sprawie Alicja Sosnowska przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej we Wrocławiu Ośrodek Zamiejscowy w Wałbrzychu, C-25/07, EU:C:2008:395). Z drugiej strony, w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości, państwa członkowskie mogą podejmować stosowne kroki w celu ochrony swych interesów finansowych, a zwalczanie oszustw, unikania opodatkowania i ewentualnych nadużyć jest celem uznanym i wspieranym przez dyrektywę VAT, którą implementują przepisy u.p.t.u. (por. np. ww. wyrok w sprawie C-25/07, pkt 22 oraz powołane tam orzecznictwo). W judykaturze nie nasuwa wątpliwości, że jednym z takich środków jest przedłużenie terminu zwrotu różnicy podatku (por. np. wyrok NSA z 14 lutego 2017 r., I FSK 1532/15).
Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że możliwość przedłużenia terminu zwrotu VAT na rzecz podatnika, jako wyjątek od zasady natychmiastowości takiego zwrotu, powinna być interpretowana w sposób ścisły. Ponadto, zastosowanie takiego środka nie może powodować rozróżnienia sytuacji procesowej podatników znajdujących się w podobnej sytuacji. Zróżnicowanie sytuacji podatników domagających się zwrotu VAT w zależności od rodzaju (charakteru) uchybienia powodującego wyeliminowanie z obrotu prawnego postanowienia organu pierwszej instancji o przedłużeniu terminu zwrotu podatku prowadzi – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - do nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji prawnej podatników. Zarówno bowiem stwierdzenie nieważności takiego postanowienia, jak i jego uchylenie oznacza istotną wadliwość rozstrzygnięcia organu administracji w zakresie przedłużenia terminu zwrotu. Obydwa rodzaje rozstrzygnięć eliminujących z obrotu prawnego rozstrzygnięcie w zakresie przedłużenia terminu zwrotu powodują, iż brak dokonania zwrotu w terminie określonym w art. 87 ust. 2 u.p.t.u. oznacza, iż nadwyżka jest traktowana jak nadpłata i podlega oprocentowaniu jak nadpłata, co potwierdza art. 87 ust. 7 wspomnianej ustawy. (...)
Wobec powyższego za zasadny – jak już wyżej wskazano – należało uznać podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 87 ust. 2 u.p.t.u. Trzeba bowiem stwierdzić, że wydanie (i w konsekwencji efektywne doręczenie – co w świetle oceny wyrażonej w wyroku NSA z 23 kwietnia 2018 r. w sprawie I FSK 255/17 – jest niezbędne przed upływem terminu zwrotu do skutecznego jego przedłużenia) zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji z 10 grudnia 2018 r. nastąpiło po upływie 25-dniowego terminu do dokonania zwrotu Skarżącej nadwyżki podatku VAT naliczonego nad należnym za sierpień 2018 r. w kwocie wynikającej ze złożonej przez nią deklaracji, tj. po 1 października 2018 r. To w konsekwencji powoduje konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zarówno zaskarżonego postanowienia DIAS, jak i poprzedzającego je postanowienia NUS."
Drugim wyrokiem wydanym przez WSA K. w sprawie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym jest wyrok z dnia 27 czerwca 2019 r. sygn. akt I SA/Kr 473/19, w którym to wyrokiem Sąd uchylił zaskarżone postanowienie DIAS z dnia 8 marca 2019 r. nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie N[...]US z dnia 25 stycznia 2019 r. nr [...] W wyroku tym Sąd uznał, że uchylenie postanowienia w sprawie przedłużenia terminu zwrotu VAT i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania powoduje unicestwienie materialnoprawnego skutku przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku i w konsekwencji uznał, że wydanie postanowienia z dnia 25 stycznia 2019 r. nastąpiło po upływie 60-dniowego terminu do dokonania zwrotu Skarżącej kwoty podatku VAT wynikającej ze złożonej przez nią deklaracji za sierpień 2018 r.
Od tego wyroku tym razem skargę kasacyjną złożył DIAS. Wyrokiem z dnia 29 stycznia 2020 r. sygn. akt I FSK 2159/19 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną DIAS. NSA w wyroku tym odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 87 ust. 2 u.p.t.u. stwierdził: "Przechodząc do dwóch kolejnych kwestii, zauważyć należy na wstępie, że nie są one problematyczne, o ile uwzględni się aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych, bez jego zawężania do wyroków wydanych w latach 2005 i 2012 (s. 9 skargi kas.) lub wyroków z lat 2016 i 2017 (s. 6 skargi kas.) - do czego właściwie sprowadza się uzasadnienie stanowiska organu zaprezentowane w skardze kasacyjnej. Przede wszystkim jednak wątpliwości w tej sprawie rozwiewa treść prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 grudnia 2019 r., sygn. akt I FSK 1801/19. W orzeczeniu tym przesądzono te kwestie w zakresie legalności pierwszego przedłużenia zwrotu podatku od towarów i usług. W konsekwencji uchylono zaskarżony, korzystny dla organu wyrok Sądu pierwszej instancji, a także uchylono postanowienie organu odwoławczego z 15 stycznia 2019 r. oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji z 10 grudnia 2018 r. w zakresie przedłużenia terminu zwrotu podatku od towarów i usług za sierpień 2018r. Uchylono więc w sposób prawomocny przedłużenie zwrotu podatku. Wyrok ten, zgodnie z treścią art. 170 p.p.s.a., jest wiążący między innymi w niniejszej sprawie.
W pierwszym przypadku (zarzut nr 2) unicestwienie materialnoprawnego skutku postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu VAT w sytuacji uchylenia orzeczenia organu podatkowego przez organ odwoławczy i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia nie powinno budzić wątpliwości po uchwale tutejszego Sądu z 26 lutego 2018 r. w sprawie I FPS 5/17. W drugim zaś przypadku (zarzut nr 1) analogiczny skutek do powołanej wyżej uchwały NSA wywarł wyrok tut. Sądu z 23 kwietnia 2018 r. w sprawie I FSK 255/17 wydany w składzie siedmiu sędziów i zaaprobowany w późniejszych orzeczeniach sądów administracyjnych dotyczących tego, że przedłużenie zwrotu podatku VAT dokonane jest terminowo jedynie wówczas gdy przed upływem terminu wyznaczonego zgodnie z art. 87 ust. 2 lub ust. 6 ustawy o VAT wydano i doręczono podatnikowi postanowienie w tym przedmiocie. W obu powyższych kwestiach takie też stanowisko wyrażono w prawomocnym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 grudnia 2019 r., sygn. akt I FSK 1801/19, dotyczącym przecież analizowanego pierwotnego przedłużenia terminu".
Kolejnymi wyrokami z dnia: 5 września 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 904/19, z dnia 2 października 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 667/19 oraz z dnia 2 grudnia 2019 r., sygn. akt 1003/19 WSA w Krakowie uchylał zaskarżone postanowienia DIAS i poprzedzające je postanowienia N[...]US dotyczące kolejnych przedłużeń terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za sierpień 2018 r. dla Skarżącej. Podkreślić należy, że zarzuty Skarżącej odnośnie postanowienia z dnia 10 grudnia 2018 r. zostały, ocenione w przywołanych powyżej wyrokach w tożsamy sposób jak uczynił to NSA i WSA w wyroku z dnia 27 czerwca 2019 r. sygn. akt I SA/Kr 473/19.
Sąd w składzie rozpoznającym sprawę dotyczącą postanowienia chronologicznie późniejszego, od wcześniejszych postanowień w sprawie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za sierpień 2018 r., nie może pominąć w ocenie zasadności zarzutów skargi stanowiska wyrażonego w prawomocnych wyrokach NSA z dnia 6 grudnia 2019 r. sygn. akt I FSK 1801/19 oraz z dnia 29 stycznia 2020 r. sygn. akt I FSK 2159/19. Zgodnie bowiem z art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Ratio legis tego przepisu polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (por. wyrok NSA z 19 maja 1999 r., sygn. akt IV SA 2543/98). Wprawdzie co do zasady moc wiążąca dotyczy tylko rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia i nie obejmuje jego motywów, lecz w piśmiennictwie akcentuje się, że dla prawidłowego odczytania treści sentencji koniecznej jest odwołanie się również do treści uzasadnienia. Wskazuje się, że w określonych sytuacjach będzie to nawet konieczne, zwłaszcza na gruncie procedury sądowoadministracyjnej (zob. B. Dauter (w:) B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie VII, WKP 2018, uwaga 3 do art. 170).
Taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ wyroki NSA bezpośrednio rzutują na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, bowiem sprawa dotyczy kolejnego postanowienia N[...]US przedłużającego termin zwrotu podatku i postanowienia DIAS utrzymującego w mocy postanowienia N[...]US. NSA w wyroku z dnia 6 grudnia 2019 r., którego obszerne fragmenty intencjonalnie Sąd przytoczył w niniejszym uzasadnieniu, przesądził kwestie legalności pierwszego przedłużenia zwrotu podatku od towarów i usług. NSA prawomocnie uchylił postanowienie organu odwoławczego z dnia 15 stycznia 2019 r. oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji z dnia 10 grudnia 2018 r. w zakresie przedłużenia terminu zwrotu podatku od towarów i usług za sierpień 2018 r., zatem przesądził de facto, że wszystkie kolejne przedłużenia terminu zostały dokonane po upływie 25 dniowego terminu, jak również 60 dniowego terminu do zwrotu podatku (terminy upłynęły odpowiednio dnia 1 października 2018 r. i 5 listopada 2018 r.). Zauważyć należy, że przedłużenie zwrotu podatku VAT dokonane jest terminowo jedynie wówczas, gdy przed upływem terminu wyznaczonego zgodnie z art. 87 ust. 2 lub ust. 6 u.p.t.u. wydano i doręczono podatnikowi postanowienie w tym przedmiocie (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2018 r. w sprawie I FSK 255/17).
Sąd oceniając zasadność zarzutów skargi dotyczącej kolejnego przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku wynikającego z deklaracji VAT-7 za sierpień 2018 r., zobowiązany był zatem uwzględnić prawomocny wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2019 r., którego nota bene argumentację w pełni podziela, i w konsekwencji uznać za zasadny podniesiony w skardze zarzut naruszenia w tej kwestii art. 87 ust. 2 u.p.t.u. Wydanie postanowienia N[...]US z dnia 16 września 2019 r. i wszystkich poprzedzających go postanowień w sprawie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za sierpień 2018 r., (szczegółowo wymienionych w pierwszej części uzasadnienia), nastąpiło bowiem, w zaistniałej sytuacji niewątpliwie po upływie terminu do dokonania zwrotu Skarżącej kwoty podatku VAT wynikającej ze złożonej przez nią deklaracji za sierpień 2018 r. W tej sytuacji Sąd uznał za zbędne przytaczanie kolejny raz argumentacji przemawiającej za powyższym stanowiskiem, gdyż byłoby to tylko powieleniem argumentacji sformułowanej przez NSA zawartej zarówno w wyroku z dnia 6 grudnia 2019 r. jak i wyroku z dnia 29 stycznia 2019 r.
Podsumowując Sąd wskazuje, że wydanie zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia organu II instancji, jak i wydanie postanowienia organu I instancji, nastąpiło z istotnym naruszeniem art. 87 ust. 2 w zw. z ust. 6 u.p.t.u., dlatego też zasadny okazał się zarzut skargi dotyczący nieskutecznego przedłużenia terminu zwrotu na rachunek bankowy nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, wykazanej w deklaracji VAT-7 za sierpień 2018 r. Uznanie za uzasadniony zarzutu naruszenia powyższych przepisów, poprzez niespełnienie warunku doręczenia postanowienia przed upływem terminu do dokonania zwrotu, powodujące konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia I instancji, czyni w praktyce niecelowym odnoszenie się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze.
Mając na uwadze przytoczone wyżej względy, a także że stwierdzoną w niniejszej sprawie wadliwością obarczone jest także postanowienie organu I instancji, Sąd na podstawie odpowiednio art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.
Sąd o kosztach postępowania orzekł na podstawie:
- art. 200 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a.,
- § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2003 r., nr 221, poz. 2193, ze zm.),
- § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1800, ze zm.).
Na kwotę kosztów składają się: wpis sądowy w wysokości [...] zł, wynagrodzenie pełnomocnika – adwokata w wysokości [...] zł oraz [...] zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Łącznie Sąd zasądził od DIAS kwotę [...]zł.
Przepis art. 200 P.p.s.a. stanowi, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
Z kolei art. 205 § 2 P.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI