I SA/Kr 1360/02
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę podatniczek w sprawie podatku od darowizny spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, uznając, że prawo do korzystania z lokalu przez darczyńcę nie stanowiło ciężaru darowizny podlegającego odliczeniu.
Sprawa dotyczyła podatku od darowizny spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. Skarżące domagały się odliczenia od podstawy opodatkowania wartości prawa do korzystania z lokalu przez darczyńcę, które miało być ustanowione na jego rzecz. Organy podatkowe, a następnie sąd, uznały, że takie prawo nie zostało skutecznie ustanowione ani nie stanowiło ciężaru darowizny, ponieważ umowa darowizny w formie aktu notarialnego stwierdzała, że lokal jest wolny od obciążeń. W konsekwencji skargę oddalono.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał sprawę ze skargi K. M. – G. oraz A. J. B. na decyzję Izby Skarbowej dotyczącą podatku od darowizny spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. Organy podatkowe ustaliły podatek, odrzucając możliwość odliczenia od podstawy opodatkowania wartości prawa do korzystania z lokalu przez darczyńcę, które skarżące miały ustanowić na jego rzecz. Argumentowano, że umowa darowizny w formie aktu notarialnego stwierdzała, iż lokal jest wolny od obciążeń, a umowa ustanowienia prawa użytkowania, zawarta bez formy aktu notarialnego, nie spełniała wymogów prawnych. Izba Skarbowa uchyliła częściowo decyzję Urzędu Skarbowego z powodu błędu rachunkowego, ale podtrzymała stanowisko co do braku możliwości odliczenia ciężaru. Sąd administracyjny, rozpoznając sprawę na podstawie przepisów wprowadzających Prawo o ustroju sądów administracyjnych, uznał skargę za nieuzasadnioną. Sąd stwierdził, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały przepisy prawa materialnego. Podkreślono, że umowa darowizny w formie aktu notarialnego jednoznacznie oświadczała, iż lokal jest wolny od obciążeń, a przedłożona umowa o ustanowienie prawa użytkowania nie spełniała wymogów formalnych, co uniemożliwiało uznanie tego prawa za ciężar darowizny podlegający odliczeniu. W związku z tym sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, prawo do korzystania z lokalu przez darczyńcę nie stanowi ciężaru darowizny podlegającego odliczeniu, jeśli nie zostało skutecznie ustanowione przed zawarciem umowy darowizny i nie obciążało przedmiotu darowizny w chwili jej zawarcia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że umowa darowizny w formie aktu notarialnego stwierdzała, iż lokal jest wolny od obciążeń. Przedłożona umowa o ustanowienie prawa użytkowania, zawarta bez formy aktu notarialnego, nie spełniała wymogów prawnych, co uniemożliwiało uznanie tego prawa za ciężar darowizny.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
u.p.s.d. art. 7 § ust. 1
Ustawa o podatku od spadku i darowizn
Podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych, po potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego.
Pomocnicze
u.p.s.d. art. 1
Ustawa o podatku od spadku i darowizn
u.p.s.d. art. 7 § ust. 2
Ustawa o podatku od spadku i darowizn
Do ciężarów darowizny zalicza się obowiązek wykonania polecenia, o ile polecenie zostało wykonane.
u.p.s.d. art. 8 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o podatku od spadku i darowizn
u.p.s.d. art. 14 § ust. 3 pkt 1
Ustawa o podatku od spadku i darowizn
u.p.s.d. art. 15
Ustawa o podatku od spadku i darowizn
u.p.s.d. art. 16
Ustawa o podatku od spadku i darowizn
o.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 187 § § 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 207
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 233 § § 1 pkt. 2 lit. a
Ordynacja podatkowa
p.s. art. 223 § § 5
Prawo spółdzielcze
Umowa zbycia własnościowego prawa do lokalu powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.
k.c. art. 265 § § 3
Kodeks cywilny
Do ustanowienia prawa użytkowania wymagana jest forma aktu notarialnego.
p.w.u.p.u.s.a. art. 97 § § 1
Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo do korzystania z lokalu przez darczyńcę nie stanowiło ciężaru darowizny, ponieważ nie zostało skutecznie ustanowione w wymaganej formie aktu notarialnego. Umowa darowizny w formie aktu notarialnego stwierdzała, że lokal jest wolny od wszelkich obciążeń.
Odrzucone argumenty
Urząd Skarbowy bezpodstawnie odmówił uwzględnienia wartości użytkowania przysługującego darczyńcy. Umowa użytkowania, mimo braku formy aktu notarialnego, powinna zostać uwzględniona jako ciężar darowizny.
Godne uwagi sformułowania
"wartość użytkowania podlega odliczeniu od wartości darowizny, jako jej ciężar, jeśli obciąża darowiznę w chwili zawarcia umowy" "ponieważ zgodnie z art. 223 § 5 ustawy z dnia 16 września 1982 roku Prawo spółdzielcze /Dz. U. Nr 54 z 1995 roku poz. 288 ze zm./, umowa zbycia własnościowego prawa do lokalu powinna być zawarta w formie aktu notarialnego, dlatego też, do ustanowienia prawa użytkowania wymagana jest forma aktu notarialnego ( art. 265 § 3 k.c.), a przedłożona umowa nie spełnia formy przewidzianej przepisami prawa, a więc nie może stanowić podatny do uznania, że darowizna obciążona została prawem użytkowania." "w umowie darowizny zawartej w dniu [...].1998 roku, w formie aktu notarialnego darczyńca w sposób, jednoznaczny oświadczyła, że spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego jest wolne od wszelkich obciążeń i długów na rzecz osób trzecich (§ 1 aktu notarialnego)."
Skład orzekający
Ewa Długosz-Ślusarczyk
przewodniczący
Maria Zawadzka
sprawozdawca
Stanisław Grzeszek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ciężarów darowizny, wymogów formalnych dla ustanowienia prawa użytkowania oraz skutków braku tych wymogów w kontekście podatku od spadków i darowizn."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji darowizny spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu i próby odliczenia nieformalnie ustanowionego prawa do korzystania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje ważne zasady dotyczące formy czynności prawnych i ich wpływu na obowiązki podatkowe, co jest istotne dla praktyków prawa podatkowego i cywilnego.
“Darowizna mieszkania: czy prawo dożywotniego użytkowania obniży podatek?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Kr 1360/02 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2005-01-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2002-06-06 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Ewa Długosz-Ślusarczyk /przewodniczący/ Maria Zawadzka /sprawozdawca/ Stanisław Grzeszek Symbol z opisem 611 Podatki i inne świadczenia pieniężne, do których mają zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej, oraz egzekucja t Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: Sędziowie: Protokolant: WSA Ewa Długosz - Ślusarczyk WSA Stanisław Grzeszek WSA Maria Zawadzka (spr) Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2005r. sprawy ze skargi K. M. – G. oraz A. J. B. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 8 kwietnia 2002r Nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn -skargę oddala- Uzasadnienie Decyzją z dnia [...].2001 roku Nr [...] Urząd Skarbowy K., działając w trybie art. 1, 7, 8, 9, 14, 15, ustawy o podatku od spadku i darowizn /Dz. U. Nr 16 z 1997 roku poz. 89 ze zm./ oraz art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa /Dz. U. Nr 137 póz. 926 ze zm./ ustalił podatek od darowizny spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w K. przy ul. [...] dokonanej przez K. M. –G. na rzecz A. B. W trakcie postępowania ustalono, iż w Kancelarii Notarialnej w K., przed notariuszem E. B. –D., w dniu [...].1998 roku, została zawarta umowa darowizny Rep. [...] pomiędzy K. M. –G. a obdarowaną A. J. B., której przedmiotem było spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego położonego w K. przy ul. [...]. Strony podały wartość lokalu na kwotę [...] zł. Z uwagi na fakt, iż wartość lokalu podana przez strony rażąco odbiegała od średnich wartości rynkowych z dnia nabycia, w sprawie wszczęto postępowanie podatkowe, określając w wezwaniu do podwyższenia wartości lokalu do kwoty [...] zł, proponując średnią cenę rynkową w wysokości 2000 zł za m2. W odpowiedzi na to wezwanie skarżące podały, iż według ich wiedzy, średnia wolnorynkowa cena za podobne mieszkanie kształtowała się na poziomie 1.800 zł za m2. Jednocześnie strony przedłożyły kserokopię umowy użytkowania zawartą bez zachowania formy aktu notarialnego, w której K. M. –G. zakreśla sobie prawo do korzystania z przedmiotowego lokalu na czas nieokreślony. Urząd Skarbowy przyjął zaproponowaną przez strony wartość na 1.800 zł za m2, ustalając wartość mieszkania na [...] zł. Na podstawie art. 14 ust. 3 pkt 1 powołanej ustawy, darowiznę zakwalifikowano do I- wszej grupy podatkowej, odliczając, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, od podstawy opodatkowania 7.510,00 zł. Należny podatek obliczono od nadwyżki w wysokości [...] zł. Kwota podatku należnego została ustalona na kwotę [...] zł. Po uwzględnieniu podatku pobranego w dniu [...].1998 roku w Kancelarii Notarialnej w kwocie [...] zł - do zapłacenia pozostaje kwota [...] zł. Decyzję Urząd Skarbowy skierował do obu stron, zgodnie z art. 5 ustawy o solidarnej odpowiedzialności podatkowej. Odwołanie od tej decyzji wniosły K. M. –G. oraz A. J. B., domagając się zmniejszenia wymiaru podatku od darowizny przedmiotowego lokalu o kwotę [...] zł. W odwołaniu skarżące podniosły, iż Urząd Skarbowy bezpodstawnie odmówił im uwzględnienia wartości użytkowania przysługującego darczyńcy. Odnośnie zarzutu niedochowania formy aktu notarialnego, co do umowy użytkowania, strony podniosły, iż na skutek obowiązujących przepisów prawnych spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu nie zostało przekształcone w odrębną własność lokalu, co uniemożliwiło założenie księgi wieczystej dla lokalu i dokonanie wpisu ograniczonego prawa rzeczowego. Decyzją z dnia 8 kwietnia 2002 roku Nr [...], Izba Skarbowa, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt. 2 lit. a Ordynacji podatkowej uchyliła w części zaskarżoną decyzję i ustaliła wysokość należnego zobowiązania podatkowego na kwotę [...] zł. Zdaniem Izby Skarbowej, zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych, po potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego. Do ciężarów darowizny zalicza się zgodnie z ust. 2 obowiązek wykonania polecenia, o ile polecenie zostało wykonane. Jak wynika z treści aktu notarialnego, obdarowany nie został obciążony obowiązkiem ustanowienia użytkowania na rzecz i polecenie darczyńcy. Wartość użytkowania podlega odliczeniu od wartości darowizny, jako jej ciężar, jeśli obciąża darowiznę w chwili zawarcia umowy. Ponadto, Izba Skarbowa stwierdziła, iż ponieważ zgodnie z art. 223 § 5 ustawy z dnia 16 września 1982 roku Prawo spółdzielcze /Dz. U. Nr 54 z 1995 roku poz. 288 ze zm./, umowa zbycia własnościowego prawa do lokalu powinna być zawarta w formie aktu notarialnego, dlatego też, do ustanowienia prawa użytkowania wymagana jest forma aktu notarialnego ( art. 265 § 3 k.c.), a przedłożona umowa nie spełnia formy przewidzianej przepisami prawa, a więc nie może stanowić podatny do uznania, że darowizna obciążona została prawem użytkowania. Brak zatem podstaw do pomniejszenia ojej wartość, jako ciężaru darowizny. Odnośnie wysokości należnego zobowiązania, stwierdzono, iż Urząd Skarbowy popełnił błąd rachunkowy przy sumowaniu kwot podatku obliczonych według skali podatkowej, ponieważ zamiast kwoty [...] zł podano [...] zł, dlatego w tej części uchylono zaskarżoną decyzję, ustalając prawidłową wysokość należnego zobowiązania. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie skarżące K. M. –G. i A. B. domagały się uchylenia zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia prawa materialnego i umorzenia postępowania w sprawie roszczenia podatku na kwotę [...] zł. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko i wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona, ponieważ wbrew twierdzeniom skarżących zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Na wstępie zauważyć należy, iż sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, z uwagi na przepis art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm./, który stanowi, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 póz. 1270/. Zasadnicze znaczenie dla wyniku rozpoznawanej sprawy ma jej stan prawny. Dokonując analizy materiału dowodowego organy podatkowe trafnie wywiodły, że brak podstaw do uznania, iż "korzystanie z mieszkania przez K. M. –G. na zasadach lokatora, ustalone przez skarżące w pisemnej umowie z dnia [...].1998 roku stanowiło ciężar darowizny podlegający odliczeniu od wartości przedmiotowego mieszkania. Również fakt zamieszkiwania skarżącej w darowanym mieszkaniu, nie wypełnia obowiązku określanego w art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn. W umowie darowizny zawartej w dniu [...].1998 roku, w formie aktu notarialnego darczyńca w sposób, jednoznaczny oświadczyła, że spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego jest wolne od wszelkich obciążeń i długów na rzecz osób trzecich (§ 1 aktu notarialnego). Zatem wbrew twierdzeniu skarżących, nie można wywieść, iż owo mieszkanie jeszcze przed dokonaniem umowy darowizny obciążone było ustanowionym na rzecz K. M. –G. jakimkolwiek skutecznie ustanowionym prawem do korzystania z niego. W § 2 aktu notarialnego K. M. –G. oświadczyła, że bezwarunkowo daruje lokal mieszkalny swojej siostrze A. J. B. W tej sytuacji zasadnie organy podatkowe przyjęły, że A. J. B. nabywając w drodze darowizny mieszkanie, nie została obarczona żadnym ciężarem dotyczącym przedmiotu darowizny. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (tekst jednolity - Dz. U. z 1997 r. Nr 15, poz. 89 ze zm.) podstawę opodatkowania stanowi tzw. czysta wartość, tj. wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych, po potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z chwili powstania obowiązku podatkowego. Pojęcie "ciężaru", o którym mowa w ust. 1 ulega rozszerzeniu o obciążenia z tytułu wykonania polecenia lub zapisu (ust. 2 art. 7) a także, o przypadki określone w ust. 3 art. 7. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 1973 r. sygn. akt III CRN 40/73 - OSNCP 1974 r. z. 2, poz. 26). Reasumując uznać należy, że organy podatkowe dokładnie wyjaśniły stan faktyczny, zebrały, rozpatrzyły i oceniły całość materiału dowodowego w myśl zasad określonych w przepisach art. 122, art. 187 § 1 i 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) oraz właściwie zastosowały przepisy prawa materialnego, zaś zarzuty zawarte w skardze nie są uzasadnione. Z powyższych względów Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI