I SA/Kr 1331/19

I SA/Kr 1331/19 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2020-09-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-11-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jarosław Wiśniewski /przewodniczący sprawozdawca/
Stanisław Grzeszek
Urszula Zięba
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III FSK 3482/21 - Wyrok NSA z 2021-06-30
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
uchylono zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 749
art. 116 par 1 i 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski (spr.) Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek Sędzia: WSA Urszula Zięba Protokolant: st. sekr. sąd. A. B. po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2020 r. sprawy ze skarg S. P. na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] września 2019 r. Nr [...], [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością I. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 1 460 zł (jeden tysiąc czterysta sześćdziesiąt złotych).
Uzasadnienie
Spółka U. T. Sp. z o.o, jako podatnik podatku od towarów i usług, złożyła do Naczelnika K. Urzędu Skarbowego w B. deklaracje podatkowe VAT-7 za miesiące: kwiecień, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2013r. oraz luty 2014r. w których wykazała kwoty podatku podlegającego wpłacie do urzędu skarbowego .
Termin płatności podatku od towarów i usług za ww. okresy upłynął odpowiednio w dniach: [...].05.2013r.; [...].10.2013r.; [...].11.2013r.; [...].12.2013r.; [...].01.2014r.; [...].03.2014r.
Akta sprawy potwierdzają również, że Spółka, w związku z prowadzoną działalnością, jako płatnik podatku dochodowego od osób fizycznych złożyła w dniu [...].01.2014r. do K. Urzędu Skarbowego w B. deklarację PIT-4R za 2013 r., w której wykazała m.in. zaliczki na podatek dochodowy, które zostały pobrane od wypłaconych wynagrodzeń dla pracowników w okresie od maja do grudnia 2013r. w łącznej wysokości: [...] zł.
Termin płatności zobowiązań podatkowych z tytułu naliczonych i pobranych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od wypłaconych wynagrodzeń za miesiące od maja do grudnia 2013r. za ww. okresy 2013 roku upłynął odpowiednio w dniach: [...].06.2013r.; 22.07.2013r.; [...].08.2013r.; [...].09.2013r.; [...].10.2013r.; [...].11.2013r.; [...].12.2013r.; [...].01.2014r. Powyższe zobowiązania podatkowe nie zostały uregulowane przez Spółkę w ww. terminach, wobec czego stały się zaległościami podatkowymi.
Powyższe zobowiązania podatkowe nie zostały uregulowane przez Spółkę w ww. terminach, wobec czego stały się zaległościami podatkowymi. Wobec braku zapłaty ww. zobowiązań Naczelnik K.-P. Urzędu Skarbowego w B. wystawił na rzecz Spółki U. T. Sp. z o.o. tytuły wykonawcze.
Jednakże egzekucja, prowadzona m.in. w oparciu o ww. tytuły wykonawcze, zmierzająca do ściągnięcia zaległości okazała się bezskuteczna (nie stwierdzono istnienia majątku Spółki, z którego można by prowadzić egzekucję) co zostało stwierdzone przez Naczelnika K.-P. Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z dnia [...].09.2017r. nr [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na jego bezskuteczność (art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. z 2017r, poz.1201 ze zm./).
Z dniem [...].11.2016r. Organem podatkowym właściwym dla Spółki stał się Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego, zgodnie z art. 17a ustawy Ordynacja podatkowa.
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K., postanowieniami z dnia [...].09.2018r. nr [...] i nr [...] wszczął postępowania podatkowe w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej S. P. jako Prezesa Zarządu:
-za zaległości podatkowe Spółki U. T. Sp. z o.o. z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: kwiecień, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2013r. oraz luty 2014r. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę oraz kosztami egzekucyjnymi, oraz
-za zaległości podatkowe Spółki U. T. Sp. z o.o. tytułu naliczonych, pobranych i nie wpłaconych na konto organu podatkowego zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od wypłaconych wynagrodzeń za okres: maj - grudzień 2013r. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę oraz kosztami egzekucyjnymi.
Postępowania zakończono wydaniem przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. decyzji z dnia [...].12.2018r.
-nr [...], którą orzeczono o solidarnej ze Spółką U. T. Sp. z o.o., odpowiedzialności podatkowej S. P. jako Prezesa Zarządu tej Spółki za zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług wraz z należnymi odsetkami za zwłokę ustalonymi na dzień [...].12.2018r. oraz kosztami egzekucyjnymi,
-nr [...], którą orzeczono o solidarnej ze Spółką U. T. Sp. z o.o., NIP [...] odpowiedzialności podatkowej S. P. jako Prezesa Zarządu tej Spółki za zaległości podatkowe z tytułu naliczonych, pobranych i nie wpłaconych na konto organu podatkowego zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych.
Decyzje zostały doręczone w dniu [...].01.2019r. Na ww. decyzje zostały złożone odwołania.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. (DIAS), decyzjami z dnia września 2019 r. nr [...] i nr [...] i utrzymał w mocy zaskarżone decyzje.
W uzasadnieniu zaskarżonych decyzji Organ odwoławczy przeanalizował przesłanki pozytywne z art. 116 Ordynacji podatkowej jak i egzoneracyjne i uznał, że brak jest podstaw do kwestionowania stanowiska organu pierwszej instancji.
DIAS po przeprowadzeniu postępowania i po analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stwierdził, iż podstawowy termin przedawnienia zobowiązań podatkowych Spółki U. T. Sp. z o.o. z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące kwiecień, wrzesień, październik i listopad 2013 r. upłynąłby z dniem [...].12.2018r., jednakże wystąpienie nw. okoliczności wprost potwierdza brak przedawnienia.
Jak wynika z pisma Naczelnika K.-P. Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...].12.2018r. nr [...], skierowanego do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. i jak potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy dokumenty, ostatnim zastosowanym wobec Spółki skutecznym środkiem egzekucyjnym obejmującym m.in. ww. zaległości było zajęcie rachunku bankowego w [...] S.A. (zawiadomienie z dnia [...].01.2015r. Nr [...] doręczone do banku w dniu [...].01.2015r., natomiast do Spółki U. T. Sp. z o.o.- w dniu [...].02.2015r.) Zatem przedmiotowe zobowiązanie podatkowe Spółki U. T. Sp. z o.o. za kwiecień, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2013r. oraz luty 2014r. nie uległo przedawnieniu.
Powyższe okoliczności potwierdzają, iż zaistniały podstawy prawne i faktyczne do merytorycznego orzekania w niniejszej sprawie.
W związku z powyższym DIAS potwierdził, iż przesłanka wynikająca z art. 108 § 2 pkt 3 Ordynacji podatkowej została spełniona.
Zdaniem Organu w przedmiotowej sprawie zaistniały wszystkie pozytywne przesłanki do orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności S. P. ze Spółką za wskazane w zaskarżonej decyzji zaległości Spółki, natomiast nie wystąpiły negatywne przesłanki, które mogłyby go uwolnić od tej odpowiedzialności. Przesłanka pozytywna to między innymi istnienie zaległości podatkowej. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, Spółka U. T. Sp. z o.o nie uregulowała w całości w ustawowym terminie zobowiązań podatkowych wynikających ze złożonych deklaracji VAT-7 za kwiecień, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2013r. oraz luty 2014r. Wykazano w nich kwoty podatku do zapłaty w łącznej wysokości [...] zł. W dniu [...].06.2013r., jak potwierdzają akta sprawy, Spółka dokonała wpłaty podatku za miesiąc kwiecień 2013r. w wysokości [...] zł, zatem pozostała nie uregulowana zaległość w łącznej wysokości 1.202.033 zł. W zakresie podatku dochodowego podkreślono , że Spółka U. T. Sp. z o.o nie uregulowała w ustawowym terminie zobowiązań podatkowych wynikających ze złożonej w dniu [...].01.2014r. do K.-P. Urzędu Skarbowego w B. deklaracji [...] za [...]., w której wykazała m.in. zaliczki na podatek dochodowy, które zostały pobrane od wypłaconych wynagrodzeń dla pracowników w okresie od maja do grudnia [...]. w łącznej wysokości: [...],00 zł.
Kwoty te stały się zaległością podatkową, zgodnie bowiem z art. 51 § l Ordynacji podatkowej zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności.
Z dokumentów znajdujących się w Sądzie Rejonowym [...] Wydział Gospodarczy KRS w K., których potwierdzone za zgodność z oryginałem kopie znajdują się w aktach sprawy oraz danych widniejących w K. Rejestrze Sądowym ww. Spółki nr [...], wynika, iż S. P. pełnił funkcję Prezesa Zarządu ww. Spółki w okresie od [...].05.2013r. do 06.08.2014r. W dniu [...].08.2014r złożył pisemną rezygnacją z powierzonej funkcji na ręce Przewodniczącego Rady Nadzorczej T. M., wywołującą skutki prawne od dnia [...].08.2014r. Została ona przyjęta.
Jak wynika zatem z akt sprawy, w terminie płatności przedmiotowych zobowiązań podatkowych S. P. pełnił funkcję Prezesa Zarządu Spółki U. T. Sp. z o.o. Powyższe ustalenia nie są kwestionowane.
Wydając decyzję z dnia [...].12.2018r., Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. prawidłowo ustalił, iż w terminie płatności przedmiotowych zobowiązań podatkowych skład zarządu ww. Spółki był jednoosobowy, a S. P. pełnił funkcję Prezesa zarządu Spółki oraz prawidłowo orzekł o jego solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe ww. Spółki.
Egzekucja prowadzona wobec Spółki m.in. na podstawie wskazanych wyżej tytułów wykonawczych okazała się bezskuteczna. Organ egzekucyjny podejmował szereg prób zastosowania środków egzekucyjnych. Dokonano zajęć rachunków bankowych prowadzonych przez: Alior Bank SA, Toyota Bank Polska SA, Raiffeisen Bank Polska SA, BGŻ BNP Paribas SA, Bank Spółdzielczy w Ł., FM BANK PBP SA, Bank Zachodni WBK SA, Getin Noble Bank SA, Bank PKO SA. Z tytułu dokonanych zajęć uzyskano łącznie kwotę [...] zł.
Zastosowano także środek egzekucyjny w postaci zajęcia udziałów U. T. Sp. z o.o. w Spółce R. Sp. z o.o. jednakże nie uzyskano z tego tytułu żadnych kwot. Z informacji zawartych w K. Rejestrze Sądowym wynika, iż [...] sp. z o.o. nie posiada żadnego majątku - świadczą o tym umorzenia postępowań egzekucyjnych wobec jej majątku przez komorników sądowych.
Podejmowano także próby zastosowania egzekucji z ruchomości, które także nie okazały się skuteczne. W siedzibie Spółki nie zastano pracowników, przy których udziale możliwe byłoby dokonanie tego rodzaju czynności, poprzez wskazanie ewentualnej lokalizacji ruchomości. Ustalono, iż Spółka posiada nieruchomości, które są obciążone hipotekami przymusowymi, opiewającymi na znaczne kwoty. Egzekucję z tych nieruchomości prowadzą komornicy sądowi na rzecz kilkuset wierzycieli, z czego ok. stu z nich dochodzi należnych im świadczeń pracowniczych, korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia.
W tym stanie rzeczy umorzenie postępowania egzekucyjnego było celowe i uzasadnione, gdyż dalsze jego prowadzenie doprowadziłoby do wygenerowania dalszych wydatków egzekucyjnych, których zaspokojenie nie byłoby możliwe.
Podsumowując, skierowane do majątku Spółki czynności egzekucyjne okazały się nieskuteczne, nie zaspokoiły wierzytelności, dlatego zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 107 Ordynacji podatkowej do orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej S. P. jako osoby trzeciej tj. Prezesa Zarządu wraz ze Spółką U. T. Sp. z o.o za zaległości z tytułu podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego od osób fizycznych ( zaliczki). Egzekucja skierowana była do wszystkich możliwych i znanych organowi egzekucyjnemu elementów mienia Spółki jako dłużnika, jednakże zastosowanie środków egzekucyjnych okazało się nieskuteczne. Pomimo podjętych czynności nie ustalono żadnego majątku ruchomego, niespłaconych wierzytelności, praw majątkowych czy środków finansowych, do których można by skierować i prowadzić skuteczną egzekucję administracyjną na podstawie ww. tytułów wykonawczych.
Jak wykazało prowadzone postępowanie egzekucyjne, należności okazały się nieściągalne w trybie egzekucji administracyjnej. W konsekwencji, Naczelnik K.-P. Urzędu Skarbowego w B., działając jako organ egzekucyjny, postanowieniem z dnia [...].09.2017r. nr [...] umorzył postępowanie egzekucyjne z uwagi na jego bezskuteczność (art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), gdyż stwierdził, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
W uzasadnieniu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego obszernie opisano czynności egzekucyjne prowadzone wobec Spółki U. T. Sp. z o.o. Zawarto także konkluzję, iż wyegzekwowanie należności w postępowaniu egzekucyjnym jest niemożliwe.
W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego w celu wyegzekwowania przedmiotowych zaległości powstały koszty egzekucyjne, które zgodnie z art. 64c § l ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. póz. 1201 z późn. zm.) obciążają Zobowiązanego.
DIAS stwierdził, że dowodem na bezskuteczność egzekucji jest ww. postanowienie Naczelnika K. - P. Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...].09.2017r. nr [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Spółki, z uwagi na brak możliwości wyegzekwowania należności. Postanowienie to jest dokumentem urzędowym i przysługuje mu domniemanie zgodności z prawdą. Na etapie orzekania o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie jest dopuszczalne składanie zarzutu lub skargi na postępowanie egzekucyjne i kontrolowanie prawidłowości jego prowadzenia. Postępowanie w zakresie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki nie może przeradzać się w kolejną, konkurencyjną wobec regulacji zawartych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji instytucję prawną, służącą kontroli prawidłowości postępowania egzekucyjnego. Spółce przysługiwały jako stronie postępowania egzekucyjnego, stosowne środki zaskarżenia czynności egzekucyjnych (por. wyroki: NSA z 24.11.2010 r., sygn. akt I FSK 1553/09, WSA w Krakowie sygn. akt I SA/Kr 638/18 z dnia 17.01.2019r.).
W toku postępowania Skarżący zarzucił, że organ nie dokonał ustalenia ile nieruchomości posiada dłużnik, jakiej wartości jest każda z tych nieruchomości, jaki jest stan obciążenia w/w hipotekami oraz ilu wierzycieli (pracowników spółki) i w jakiej wysokości roszczeń, wyprzedza (albo wyprzedało w czasie prowadzenia postępowania egzekucyjnego) w kolejności zaspokojenia roszczenia podatkowe (które również należą do grupy roszczeń uprzywilejowanych i zaspokajanych w pierwszej kolejności)" bowiem w zapadłym w sprawie postanowieniu o umorzeniu egzekucji organ egzekucyjny, choć nie zawarł konkretnych danych dotyczących nieruchomości należących do Spółki to zbadał stan faktyczny i stwierdził, że "Spółka posiada nieruchomości. Są one jednak obciążone hipotekami przymusowymi, a egzekucje z tych nieruchomości prowadzą komornicy sądowi na rzecz kilkuset wierzycieli, z czego około stu z nich dochodzi należnych im świadczeń pracowniczych, korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia".
W dniu [...].04.2016r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w B. umorzył prowadzoną przeciwko Spółce egzekucję z uwagi na fakt, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych (Dział [...] Rubryka [...] KRS). W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej fakt ten również potwierdza, iż Spółka nie posiada majątku, z którego możliwa byłaby egzekucja, a zatem postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Spółki należy uznać za bezskuteczne.
Organ egzekucyjny aktywnie poszukiwał majątku spółki, jednak bezskutecznie wskutek jego braku, co znalazło odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy.
Podsumowując, DIAS stwierdził, iż umorzenie postanowieniem postępowania egzekucyjnego wobec braku mienia jest najmocniejszym dowodem nieskutecznej egzekucji. Organ podatkowy, prowadząc postępowanie na podstawie art. 116 Ordynacji podatkowej nie jest uprawniony do kontroli odrębnego postępowania egzekucyjnego. Istotne jest wyłącznie potwierdzenie bezskuteczności egzekucji. W sprawie wydane zostało takie właśnie postanowienie a ponadto z dowodów zgromadzonych w akta sprawy bezspornie wynika, że podejmowane przez organ egzekucyjny czynności zmierzające do wyegzekwowania nie dały rezultatów. Zdaniem DIASyrektora tut. Izby Administracji Skarbowej ustalone w sprawie okoliczności świadczą, iż egzekucja zaległości podatkowych z majątku Spółki nie jest możliwa.
W związku z powyższym i z uwagi na solidarny charakter odpowiedzialności podatkowej za zaległości Spółki U. T. Sp. z o.o. - DIAS poinformował, że w sytuacji ujawnienia u podatnika tj. ww. Spółki jakiegokolwiek majątku, w pierwszej kolejności egzekucja będzie przeprowadzana z tego majątku.
Z analizy akt sprawy wynika, iż w okresie, w którym S. P. pełnił funkcję Prezesa zarządu Spółki, wystąpiła podstawa do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości bądź wszczęcia postępowania układowego.
Akta sprawy potwierdzają, że sytuacja finansowa Spółki już pod koniec 2012r. (zanim objął funkcje Prezesa Zarządu Spółki) była zła. Powyższe potwierdza Zobowiązany także w złożonych pismach i w treści odwołania.
W piśmie z dnia [...].09.2018r., skierowanym do Organu I instancji, S. P. wskazał, iż z końcem roku 2012r. główny strategiczny klient oraz udziałowiec Spółki - Z. C. Z. S.A. w B. zaprzestał działalności, wypowiedział Spółce umowę, co spowodowało utratę przychodów na poziomie "blisko 90 procent".
Jak wynika z akt sprawy, w tym z pisma Sądu Rejonowego w B. Wydział [...] Gospodarczy z dnia [...].05.2019r. sygn akt [...] [...] zła sytuacja finansowa Spółki zobligowała poprzedniego Prezesa Zarządu, P. S., do złożenia w dniu [...].04.2013r. do Sądu Rejonowego w B. wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki Z. Sp z o.o. (poprzednia nazwa Spółki U. T. Sp. z o.o.) obejmującej likwidację majątku.
W trakcie trwającego postępowania zainicjowanego złożonym wnioskiem o ogłoszenie upadłości, został powołany przez Sąd Tymczasowy Nadzorca Sądowy (J. F.), który w sprawozdaniu skierowanym do ww. Sądu z dnia [...].05.2013r. opisał dokładnie sytuację finansową Spółki i zawarł w nim konkluzję, że wniosek dłużnika z dnia [...].04.2013r., czyli spółki Z. U. Sp. z o.o. o ogłoszenie upadłości likwidacyjnej "był zasadny, jednak winien być złożony natychmiast po wypowiedzeniu umowy przez głównego kontrahenta, tj. Z. C. Z. S.A. co miało miejsce w dniu [...].12.2012r." Tymczasowy Nadzorca Sądowy stwierdził również, że nie widzi możliwości ani kontynuowania działalności gospodarczej Spółki ani pokrycia kosztów ewentualnego postępowania upadłościowego. Jego zdaniem, choć zarządy Spółki czyniły starania o pozyskanie kontraktów i zleceń umożliwiających działalność Spółki, uzyskane przychody nie wystarczyłyby na pokrycie kosztów.
Postanowieniem z dnia [...]07.2013r. Sąd Rejonowy w B. Wydział [...] Gospodarczy oddalił wniosek Spółki o ogłoszenie upadłości z dnia [...].04.2013r. na podstawie art. 13.ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego [...] r. Prawo upadłościowe i naprawcze. Zgodnie z tym przepisem Sąd oddali wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania lub wystarcza jedynie na zaspokojenie tych kosztów. Brak majątku dłużnika na ich zaspokojenie uniemożliwia spełnienie celu postępowania upadłościowego, a co za tym idzie uzasadnia uznanie wniosku dłużnika za spóźniony jeżeli został on z tych powodów oddalony przez sąd. S. P. obejmując stanowisko Prezesa Zarządu w dniu [...].05.2013r., miał pełną świadomość sytuacji finansowej Spółki, co potwierdził w złożonym w dniu [...].09.2018r., skierowanym do Organu I instancji piśmie oraz w treści odwołania. Z akt sprawy wynika także, iż posiadał wiedzę o złożeniu przez poprzedniego Prezesa Zarządu wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki z dnia [...].04.2013r.
Akta sprawy potwierdzają, że restrukturyzacja Spółki nie powiodła się, a S. P. przyznał, iż: "kłopoty finansowe Spółki były następstwem "upadku Z. C. Z. S.A., ostatecznego niedokapitalizowania Spółki, zajęcia wierzytelności przez bank Spółdzielczy w Nakle nad Notecią oraz bardzo agresywnych czynności komorniczych z tytułu wierzytelności wobec Banku [...]". W konsekwencji powyższego w dniu [...].06.2014r. złożył do Sądu Rejonowego w B. Wydział [...] Gospodarczy wniosek o ogłoszenie upadłości z możliwością zwarcia układu. Postanowieniem z dnia [...].10.2014r. (sygn. akt [...] Sąd oddalił wniosek na podstawie art. 13 ust 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (ww. pismo z Sądu Rejonowego w B. Wydział [...] Gospodarczy z dnia [...].05.2019r. sygn. akt [...] [...] ). Zgodnie z tym przepisem Sąd może oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości w razie stwierdzenia, że majątek nie wystarcza na zaspokojenie postępowania. Dodatkowo, stwierdzono, że Spółka ze względu na brak płynności finansowej miała trudności w regulowaniu zobowiązań publicznoprawnych już od stycznia 2013r., gdyż [...].02.2013r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. złożyła wniosek o rozłożenie na raty zaległości z tytułu składek za styczeń [...]. natomiast [...].02.2013r. złożyła wniosek do Naczelnika K. - P. Urzędu Skarbowego w B. o rozłożenie na raty podatku od towarów i usług za styczeń 2013r.
Mając na względzie powyższe stwierdzono, iż okoliczność, że przesłanki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości (wszczęcie postępowania układowego) zaistniały przed objęciem przez S. P. funkcji Prezesa Zarządu Spółki nie oznacza, że ten wniosek nie mógł być zgłoszony po objęciu tej funkcji. Teza ta jednolicie prezentowana jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 11 maja 2017 r., sygn. akt II FSK 312/17; z dnia 8 stycznia 2016 r., sygn. akt II FSK 3364/13; z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. akt
II FSK 918/11; z dnia 23 października 2012r. sygn. akt I FSK 1854/11; z dnia 11 października 201 lr., sygn. akt II FSK 656/10 i z dnia 25 października 2011r., sygn. akt II FSK 587/10 -CBOSA). Jeśli podstawa do ogłoszenia upadłości nastąpi za kadencji poprzedniego zarządu należy przyjąć, że członek zarządu powinien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości w terminie dwóch tygodni od dnia objęcia stanowiska (por. wyrok NSA z dnia 18 lutego 2015 r., sygn. akt I FSK 1866/13-CBOSA).
Jednakże wniosek został złożony przez S. P. dopiero [...].06.2014r i został on przez Sąd Rejonowy w B. Wydział [...] Gospodarczy oddalony, bowiem został złożony zbyt późno. Organ zauważył, że złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości po upływie właściwego terminu, nie wyłącza odpowiedzialności za zaległości spółki i dotyczy to zarówno zaległości powstałych przed złożeniem wniosku, jak też powstałych po jego zgłoszeniu (por. wyrok NSA z 17 października 2006 r., I FSK 85/06).
W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje fakt, że nie został skutecznie zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości, co zostało potwierdzone postanowieniami Sądu Rejonowego w B. z dnia [...]07.2013r. i z dnia [...].10.2014r. Szansa uwolnienia się członka zarządu od odpowiedzialności osobistej związana jest z tym, że dopełnione zostały wszelkie warunki stworzenia ochrony prawnej dla zagrożonych interesów wierzycieli. Wniosek o ogłoszenie upadłości musi być zgłoszony skutecznie, co ma miejsce wtedy, gdy sąd ogłosi upadłość. Tylko bowiem w takim przypadku stworzona zostaje ochrona interesów wierzycieli, gdyż dłużnik nie zaciąga nowych zobowiązań, a dotychczasowe zobowiązania dłużnika nie rosną, ponieważ nie nalicza się dalszych odsetek, a ponadto istnieje możliwość zabezpieczenia i należytego spieniężenia majątku dłużnika w celu zaspokojenia wierzycieli.
Kolejną przesłanką negatywną wyłączającą możliwość orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członków zarządu Spółki za jej zaległości podatkowe, to w myśl art. 116 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Ordynacja podatkowa, wykazanie, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez winy członka zarządu.
Takim powodem nie może być okoliczność, podnoszona przez S. P. w licznych pismach i w treści odwołania, że w chwili objęcia funkcji Prezesa Zarządu "w toku było postępowanie o ogłoszenie upadłości spółki wszczęte przez poprzedni zarząd, zaś przez cały okres pełnienia przez skarżącego funkcji prezesa utrzymywał się stan niewypłacalności spółki nie dający podstaw do ponownego wystąpienia z wnioskiem o upadłość".
Brak winy, o którym mowa w art. 116 O.p. jest kategorią obiektywną i można się na niego powoływać jedynie w sytuacji, gdy członek zarządu nie miał żadnych możliwości prowadzenia spraw spółki, a brak tych możliwości wynikał z przyczyn od niego całkowicie niezależnych (np. obłożna choroba )
W zamiarze ustawodawcy od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki uwalnia członka zarządu obiektywna i niezawiniona niemożność podjęcia działań wymienionych w tym przepisie, a nie świadome ich niepodjęcie, nawet jeśli w ocenie danego członka zarządu były racjonalne przyczyny takiej decyzji (wyrok NSA z 14 lipca 2011 r., sygn. akt I FSK 1251/10).
Organ stwierdził, że S. P. musiał liczyć się z ryzykiem niepowodzenia podejmowanych przedsięwzięć gospodarczych, a tym samym z możliwością poniesienia odpowiedzialności posiłkowej w przypadku niemożności zaspokojenia długów Spółki (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2010 r. sygn. VIII SA/Wa 258/10 oraz wyrok WSA w Krakowie z dnia 06.03.2013 r. sygn. akt I SA/Kr 1970/12 i z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 127/12). Nie był uprawniony do samodzielnej oceny skuteczności ewentualnego zgłoszenia przez wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki we właściwym dla Zobowiązanego czasie, powołując się na okoliczność zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości ww. Spółki w dniu [...].04.2013r. przez poprzedniego Prezesa Zarządu Spółki, a powyższe nie stanowi realizacji przesłanki uwalniającej w rozumieniu art. 116 § l pkt l lit. b) Ordynacji podatkowej.
Jakkolwiek nie ma podstaw do negowania prawa zarządu spółki do wstrzymywania się z wnioskiem o ogłoszenie upadłości, to jednocześnie podkreślono, że wiążące się z tym negatywne konsekwencje prawnopodatkowe, które w związku z tym mogą powstać, obciążają zarząd spółki (wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2017 r., II FSK 807/17).
W przedmiotowej sprawie przyjęcie, że samo złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości z dnia [...].04.2013r., w sytuacji gdy wniosek ten był spóźniony, zwalnia S. P. i każdego następnego członka zarządu z odpowiedzialności za przyszłe zobowiązania, stwarzałoby niebezpieczeństwo wykorzystania tego mechanizmu dla celów godzących w bezpieczeństwo obrotu i byłoby nie do pogodzenia z podstawowym celem jakim jest ochrona wierzyciela spółki. Odmienna interpretacja art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej prowadziłaby do niedopuszczalnej sytuacji, w której każdy nowy zarząd, w spółce znajdującej się już w stanie niewypłacalności, nie ponosiłby żadnej odpowiedzialności za zaległości podmiotu, którego sprawy de facto prowadzi i reprezentuje go na zewnątrz. Co więcej, należności np. publicznoprawne mogłyby dalej rosnąć bez konsekwencji dla członków organu wykonawczego spółki.
Podsumowując, zdaniem Organu przesłanka uwalniająca wymieniona w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej nie zaistniała w niniejszej sprawie, ponieważ Zobowiązany nie wykazał, iż niezgłoszenie wniosku o upadłość Spółki nastąpiło bez jego winy, a podniesione zarzuty w tym zakresie nie zasługują na uwzględnienie.
Kolejną przesłanką egzoneracyjną jest wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części (art. 116 § l pkt 2 o.p.).
W toku prowadzonego postępowania organ podatkowy I instancji skierował do S. P. pismo z dnia [...].09.2018r. nr [...], [...], którym wezwał do przedłożenia dowodów mogących uzasadniać wystąpienie przesłanek zwalniających członka zarządu z odpowiedzialności za zaległości podatkowe, o których mowa w art. 116 ustawy Ordynacja podatkowa, w szczególności do wskazania mienia Spółki, z
Jednakże w odpowiedzi na ww. pismo S. P. nie wskazał majątku Spółki, z którego możliwa byłaby egzekucja administracyjna. Majątku takiego nie wskazał także w odwołaniu.
Mając powyższe na uwadze DIAS zauważył, iż z akt przedmiotowej sprawy bezspornie wynika, że S. P. nie wykazał mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części. Z dokumentów będących w posiadaniu Organu oraz materiału dowodowego zgromadzonego w toku niniejszego postępowania i umorzonego postępowania egzekucyjnego wynika, iż Spółka takiego majątku nie posiada.
W odwołaniu S. P. zarzucił Organowi I instancji naruszenie przepisów "prawa procesowego" poprzez "nieprzesłuchanie skarżącego, pomimo że wniosek o przesłuchanie strony został zgłoszony w toku postępowania przez pełnomocnika strony, zaś S. P. posiadał istotną wiedzę dla rozstrzygnięcia sprawy". Podniósł również zarzuty:
- "nie zgromadzenia dowodów z dokumentów w postaci dokumentacji księgowej spółki U. T. za lata 2013- 2014 mające na celu dokonanie ustalenia "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki,
- "zaniechanie przeprowadzania dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości na okoliczność ustalenia daty- "właściwego czasu" do złożenia wniosku o upadłość spółki U. T." , "oddalenie wniosków dowodowych strony zawartych w piśmie z dnia [...] września 2018r." dotyczących "dowodu z przesłuchania strony S. P. dowodu z przesłuchania świadków wskazanych w piśmie, dowodu z dokumentów załączonych do pisma, dowodu z akt spraw sądowych dotyczących postępowań upadłościowych"
"zamknięcie postępowania i wydanie decyzji w sprawie pomimo zaniechanie włączenia w poczet materiału dowodowego stanowiska strony i wniosków dowodowych zawartych w piśmie z dnia [...] grudnia 2018 r."
DIAS po analizie materiału dowodowego, stwierdził, iż Organ I instancji słusznie odmówił przeprowadzenia wnioskowanych dowodów.
W ocenie Organu trafnie odmówiono również przeprowadzenia dowodów z przesłuchania wskazanych świadków ( D. K., G. L. i Z. L.), "na okoliczność podjętych przez S. P. prób ratowania spółki i zmniejszenia jej zadłużenia, braku wpływu S. P. na zwiększenie się stanu niewypłacalności Spółki, wręcz przeciwnie podjęcia się przez Pana S. P. spłacania poszczególnych wierzycieli i wyprowadzania spółki z zapaści finansowej".
W odwołaniu Skarżący wniósł o załączenie w poczet materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy pisma pełnomocnika z dnia [...] grudnia 2018. realizacje zawartych tam wniosków dowodowych i załączenie w poczet materiału dowodowego dokumentów załączonych do pisma m.in. postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] października 2015 r. sygn .akt: [...] (oraz całości akt tej sprawy) z wniosku ZUS o orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej, tj. postanowienia oddalającego wniosek ZUS i stwierdzającego brak winy skarżącego w niezgłoszeniu wniosku o upadłość spółki po dniu objęcia przez niego funkcji członka zarządu oraz, a raczej przede wszystkim, brak podstaw zgłoszenia takiego wniosku i brak powinności Skarżącego w tym zakresie. Nadmienił, że przedmiotem badania w w/w sprawie były tożsame okoliczności, co okoliczności przedmiotowej sprawy oraz dowodu z akt sprawy Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] października 2015 r.
Zdaniem Organu wnioski dowodowe wskazane przez S. P. nie mogły mieć wpływu na prawidłowość ustaleń organu podatkowego, opartych na aktach sprawy, a wskazywanie okoliczności podjęcia prób ratowania Spółki i zmniejszania niewypłacalności Spółki nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
DIAS stwierdził, iż okoliczności wskazane w ww. postanowieniu Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] października 2015 r. nie mają wpływu na potwierdzony zebranym materiałem dowodowym i opisany w uzasadnieniu niniejszej decyzji fakt, iż Spółka U. T. Sp z o.o. w momencie objęcia przez S. P. stanowiska Prezesa Zarządu była niewypłacalna, a S. P. nie zgłosił w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki oraz nie wykazał braku winy w niedopełnienia tego obowiązku. Tym samym podniesiony w odwołaniu wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Na powyższe rozstrzygnięcia wniesiono Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie , w których zarzucono
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art. 116 § 1 ordynacji podatkowej poprzez jego błędną wykładnie pojęcia "bezskuteczności egzekucji" polegającą na wadliwym przyjęciu, że bezskuteczność egzekucji z majątku dłużnika występuje na skutek wydania postanowienia o umorzenia postępowania egzekucyjnego, nawet gdy egzekucja nie została skierowana do całości majątku dłużnika; gdy prawidłowa wykładnia tego pojęcia prowadzi do wniosku, że o bezskuteczności egzekucji można mówić gdy była skierowana do całego majtku dłużnika i nie pozwoliła na zaspokojenie wierzyciela całości lub w części.
2. art. 116 § 1 ust. 1 pkt. b Ordynacji podatkowej poprzez jego błędną wykładnie i w konsekwencji niezastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, że uprzednie złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki przez poprzedniego prezesa zarządu, wyklucza możliwość powołania się i udowodnienia przez następnego prezesa zarządu (skarżącego) przesłanki generacyjnej w postaci wykazania, że niezgłoszenie przez prezesa zarządu spółki wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy; co skutkowało zaniechaniem przeprowadzenia przez organ podatkowy zarówno I jak i II instancji zasadniczej części postępowania dowodnego i zaniechaniem dokonania ustaleń faktycznych w zakresie wykazania zaistnienia w/w przesłanki oraz oddalenie wniosków dowodowych strony zagłoszonych celem wykazania zaistnienia w/w przesłanki, przez co pozbawiono stronę możliwości działania w sprawie tj. możliwości udowodnienia przesłanki egzoneracyjnej co jest i prawem i obowiązkiem strony.
3. art. 116 § 1 ust. 1 pkt. b Ordynacji podatkowej poprzez jego błędną wykładnie i w konsekwencji niezastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, że uprzednie złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki przez poprzedniego prezesa zarządu, wyklucza możliwość powołania się i udowodnienia przez następnego prezesa zarządu (skarżącego) przesłanki egzoneracyjnej w postaci wskazania, że zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki nastąpiło we właściwym terminie.
4. art. 116 § 1 ust. 1 pkt. a Ordynacji podatkowej poprzez dokonanie błędnej, zawężającej i sprzecznej w zasadami wykładni literalnej oraz celowościowej wykładni przesłanki "złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie" polegające na przyjęciu, że o właściwym czasie złożenia wniosku można mówić jedynie wówczas gdy Sąd uwzględni wniosek o ogłoszenie upadłości zaś oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki jest równoznaczne z niezłożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie.
5. art. 116 § 1 ust. 1 pkt a w zw. z art 122 i 187 ordynacji podatkowej poprzez dokonanie błędnej, zawężającej i sprzecznej w zasadami wykładni literalnej oraz celowościowej tego przepisu polegającej na przyjęciu, że:
- wykazanie przez stronę tej przesłanki egzoneracyjnej obejmującej obowiązek udowodnienia jaki był "czas właściwy" na złożenie wniosku (tj. wykazanie konkretnej daty) i następnie udowodnienie że wniosek w tym czasie złożyła lub że niezłożenie wniosku w tym nie było przez nią zawinione; podczas gdy literalne brzmienie w/w nie nakłada na stronę obowiązku wykazania jak była data właściwa do złożenia wniosku- to jest zgodnie z art. 122 i 187 obowiązkiem organu- strona znając datę wykazaną przez organ ma wykazać, że zgłosiła wniosek o upadłość w tej danie albo że nie uczyniła tego z przyczyn niezawinionych.
- nie jest obowiązkiem organu ustalenie "właściwego czasu" na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, oraz że ustalenie "właściwego czasu" na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości nie jest istotne dla obciążenia prezesa zarządu odpowiedzialnością za zobowiązania podatkowe spółki; podczas gdy jest to zasadnicza przesłanka od której spełnienia się/nie spełnienia się zależy obciążenie/nieobciążenie strony długami podatkowymi spółki.
6. art. 116 § 1 ust. 1 pkt. a poprzez dokonanie błędnej- dwojakiej i wzajemnie sprzecznej wykładni tego przepisu poprzez przyjęcie w jednej części decyzji że oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki złożonego przez poprzedni zarząd pozbawia nowy zarząd możliwości złożenia nowego wniosku o ogłoszenie upadłości spółki "we właściwym czasie" ; zaś w drugiej części decyzji że oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki złożonego przez poprzedni zarząd, daje nowemu zarządowi możliwość złożenia nowego wniosku o ogłoszenie upadłości spółki we właściwym czasie tj. w ciągu 2 tygodni od objęcia stanowisk
7. - art. 116 § 1 ust. 1 pkt. a i b w zw. 199 1 pkt. 2 kpc w zw. z art, 35 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze - poprzez błędne przyjęcie, że prawomocne oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości i trwający stan niewypłacałności spółki nie uniemożliwiały kolejnemu prezesowi spółki złożenia wniosku o ogłoszenia upadłości spółki i w konsekwencji, że okoliczności powyższe nie wypełniają przesłanki "braku winy w niełożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości"; podczas gdy powaga rzeczy osądzonej i stan zwisłości sprawy są podstawami do odrzucenia wniosku o upadłość spółki i przesądzają o braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość.
8. naruszenie art. 2 ustawy ordynacja podatkowa poprzez rozstrzygnięcie niedanych się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego art. 116 § 1 ust. 1 pkt. a i b na niekorzyść skarżącego.
Powyższa błędna wykładnia rzutowała w istotny sposób na przebieg postępowania i na zaniechanie poczynienia przez organ zasadniczych- kluczowych ustaleń faktycznych w sprawie i zaniechanie przeprowadzenia przez organ istotnej części postępowania dowodowego oraz pozbawienie strony prawa do udowodnienia zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych.
II. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. naruszenie:
1. art. 233 6 1 pkt. 1 Ordynacji podatkowej poprzez utrzymanie w mocy decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego, podczas gdy decyzja ta winna zostać uchylona w całości, a postępowanie winno zostać umorzone; ewentualnie decyzja winna zostać uchylona ,a sprawa skierowana do ponownego rozpoznania,
2. art. 233 8 1 pkt. 1 op. w zw. z art. 122, 123, 180, 187 § 1, 188, art. 191, 197, 199 o.p., poprzez nieprzeprowadzenie stosownego postępowania dowodowego, naruszenie oraz art. 122, 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, poprzez dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego: tj.:
a. w zakresie obowiązku wykazania przez organ przesłanki "bezskuteczności egzekucji":
- oparcie orzeczenia wyłącznie o postanowieniu o umorzeniu egzekucji administracyjnej z dnia [...] września 2017 r. z pominięciem innych dowodów i z oddaleniem wniosków dowodowych zmierzający do wykazania że bezskuteczność egzekucji nie nastąpiła, oraz błędne przypisanie waloru wiarygodności treści postanowienia o umorzeniu egzekucji , podczas gdy - wobec braku egzekucji skierowanej co całości majątku dłużnika oraz zaniechania przekazania egzekucji do prowadzenia przez właściwy podmiot (Komornika) nie zachodziły podstawy do wydania takiego postanowienia i nie zachodziły podstawy do stwierdzenia bezskuteczności egzekucji.
- błędną i nieuzasadnioną żadnymi dowodami w sprawie, ocenę, że egzekucji z nieruchomości spółko U. T. okazałaby się bezskuteczna, jak również ma być równoznaczne z przyjęciem, że egzekucja z nieruchomości jest bezskuteczna, bez konieczności kierowania egzekucji do tych składników majątku,
-zaniechanie zgromadzenia materiału dowodowego pozwalającego na obiektywne stwierdzenie czy egzekucja z nieruchomości spółki okazałaby się bezskuteczna w całości, lub w części ( a jeśli w części to w jakiej ).
- błędne powoływanie się na "moc wiążącą'' postanowienia o umorzeniu egzekucji, podczas gdy organem prowadzącym egzekucje oraz niniejsze postępowanie w I instancji jest ten sam organ- Naczelnik Urzędu Skarbowego;
b. w zakresie, wykazania przesłanek egzoneracyjnych w postaci: braku winy skarżącego w niezgłoszeniu wniosku o upadłość/ zgłoszenia wniosku o upadłość we właściwym czasie/ braku podstaw do zgłaszania przez Skarżącego wniosku o upadłość, ustalenia "właściwego momentu" na zgłoszenie wniosku o upadłość:
- nieprzesłuchanie Skarżącego, pomimo że wniosek o przesłuchanie strony został zgłoszony w toku postępowania przez pełnomocnika strony, zaś S. P. posiadał istotną wiedzę dla rozstrzygnięcia sprawy i oddalenie wniosku dowodnego w tym zakresie,
- nie zgromadzenie dowodów z dokumentów w postaci dokumentacji księgowej spółki U. T. za lata 2013- 2014 mające na celu dokonanie ustalenia "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, będące skutkiem bezprawnego nałożenia na stronę ciężaru udowodnienia w/w okoliczności skutkujące błędne w ustaleniach faktyczny polegającym na skazaniu jednocześnie trzech "właściwych" momentów na zgłoszenie wniosku i oddalenie wniosku dowodnego strony w tym zakresie,
- poprzez zaniechanie przeprowadzania dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości na okoliczność ustalenia daty- "właściwego czasu" do złożenia wniosku o upadłość spółki U. T. , będące skutkiem bezprawnego nałożenia na stronę ciężaru udowodnienia ww. okoliczności a także wadliwych i wzajemnie sprzecznych ustaleń organu w tym zakresie, nie opartych na żadnych miarodajnych danych i dowodach.
- uznanie za prawidłowe oddalenie przez organ I instancji wniosków dowodowych strony zawartych w piśmie z dnia [...] września 2018 tj. dowodu z przesłuchania strony S. P., dowodu z przesłuchania świadków wskazanych w piśmie, dowodu z dokumentów załączonych do pisma, dowodu z akt spraw sądowych dotyczących postępowań upadłościowych - pomimo, że wnioski te wprost zmierzały do wykazania istnienia przesłanek egzoneracyjnych oraz do wykazania,, właściwego momentu do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości."
-zamknięcie postępowania i wydanie decyzji w sprawie pomimo zaniechanie włączenia w poczet materiału dowodowego stanowiska strony i oddalenie wniosków dowodowych zawartych w piśmie z dnia [...] grudnia 2018 r.. W szczególności zaniechanie włączenia w poczet materiału dowodowego postanowienia sądu Rejonowego w B. oddalającego wniosek ZUS o nałożenie zakazu prowadzenia działalności, zgłoszonego na okoliczność stwierdzenia prawomocnym orzeczeniem, że Skarżący nie ponosi winy na niezgłoszenie samodzielnie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, że na Skarżącym nie spoczywał w ogóle obowiązek złożenia takiego wniosku oraz że w okresie pełnienia funkcji prezesa zarządu Skarżący dopełnił najwyższej staranności w prowadzeniu spraw spółki i wyprowadzenia jej ze stanu niewypłacalności, który trwał nieprzerwanie w okresie pełnienia przez skarżącego funkcji prezesa zarządu, a powstał zanim skarżący tę funkcje objął.
- oddalenie wniosku dowodowego o włączenie w poczet materiału dowodowego dowodu z opinii biegłego Sądowego A. W. przez co niemożliwe było ustalenie stanu faktycznego sprawy i rozpatrzenie całości materiału dowodowego, a tym samym prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy, zaś Skarżący został pozbawiony prawa do wykazania przesłanek ekskulpujących go od odpowiedzialności.
A nadto co skutkowało zasadniczymi błędami w ustaleniach stanu faktycznego sprawy tj. na:
- błędnym i nieznajdującym oparcia w dowodach zgromadzonych w sprawie przyjęciem, że poprzednik skarżącego na stanowisku prezesa złożył wniosek o ogłoszenie upadłości z przekroczeniem terminu i w konsekwencji błędną ocenę że negatywne skutki tego zaniechania obciążają skarżącego na podstawie art. i 16 ust. 1 pkt. 1 lit. a ,
- nieustaleniem przez organ "właściwego momentu za złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Z jednej stronu organ II instancji w całości podziela stanowisko organu I instancji, w tym w zakresie stwierdzenia, że były trzy właściwe moment na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości: [...].12.2012, "nie później niż w marcu 2013", 13.05.2013 r.; z drugiej strony w uzasadnieniu zaskrżonej decyzji organ odnosi się tylko od daty [...] grudnia 20102 r., nie wyjaśniając na jakich dowodach opiera się ocena, iż trzy daty wskazane w decyzji organu I instancji są prawidłowe.
- błędne i nieoparte podtrzymanie stanowiska organu I instancji, że ustalenie, że zgłoszenie wniosku o upadłość winno nastąpić ,,,nie później niż w marcu 2013", pomimo, że datę nie wskazuje żaden dowód zgromadzony w sprawie, a nadto nie jest to żadna konkretna data,
- błędne przyjęcie, że skarżący winien zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości bezpośrednio po objęciu funkcji prezesa, pomimo iż że zgromadzonego materiału dowodowego wynika jasno, ze w chwili objęcia funkcji w toku było postępowanie o ogłoszenie upadłości spółki wszczęte przez poprzedni zarząd, zaś przez cały okres pełnienia przez skarżącego funkcji prezesa utrzymywał się stan niewypłacalności spółki nie dający podstaw do ponownego wystąpienia z wnioskiem, o upadłość,
- błędnym i sprzecznym z literalnym brzemieniem art. 35 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze w zw. z art. kpc przyjęciu, że fakt toczącego się postępowania upadłościowego (na skutek wniosku o upadłość złożonego przez poprzedniego prezesa zarządu ) oraz trwającego nieprzerwanie do sierpnia 2014 r stanu niewypłacalności spółki nie stał na przeszkodzie złożeniu przez skarżącego wniosku o ogłoszeniu upadłości spółki:
- błędne przyjęcie że Skarżący nie wykazał wystąpienia przesłanek egzoneracyjnych w sytuacji gdy organ pozbawił Skarżącego możliwości ich dowiedzenia oddalając zgłoszone wnioski dowodowe, oraz stwierdzając, że Skarżącemu nie przysługuje prawo powołania się na przesłankę braki winy w niezgłoszeniu wniosku.
- błędną ocenę polegająca na przyjęciu, że zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości przez poprzedni zarząd zawęża postępowanie dowodowe do analizy wyłącznie tej okoliczności; zaś bez znaczenia dla sprawy ma podostawać działanie/ zajechanie Skarżącego w okresie gdy był prezesem spółki,
c. w zakresie stwierdzenia, że wniosek o ogłoszenie upadłości spółki nie został złożony we właściwym czasie:
- błędne, nieuzasadnione i sprzeczne z art. 116, art., 122, 187 Ordynacji podatkowej przyjęcie, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia/ wykazania daty- "czasu właściwego" do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, podczas gdy to organ ma obowiązek ustalenia "czasu właściwego" do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, zaś na stronie spoczywa ciężar wykazania, że wniosek zgłosiła we właściwym czasie lub że nie złożenie wniosku we właściwym czasie nie było przez nią zawinione.
- pominięcie zasadniczej części materiału dowodnego w sprawie i oparcie orzeczenia wyłącznie o postanowienie Sądu o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości,
- przyjęcie przez organ podatkowy pierwszej instancji, wbrew zebranemu w aktach sprawy materiałowi dowodowemu, że wniosek o ogłoszenie upadłości spółki U. T. zgłoszony w dniu [...] kwietnia 2013 r. przez poprzedniego (przed S. P.) prezesa zarządu nie został zgłoszony we "właściwym czasie", podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do wysnucia takiego wniosku, gdyż organ podatkowy zaniechał ustalenia prawidłowej daty wniosku o ogłoszenie upadłości (zaniecha powołania w tym względzie dowodu z opinii biegłego) oraz oddalił wnioski dowodowe strony zmierzające do wykazania w/w okoliczności tym samym nie ustalając jaki moment był "właściwy" na zgłoszenie wniosku o upadłość i w konsekwencji organ nie mógł ocenić, że moment zgłoszenia wniosku przez poprzedni zarząd był momentem niewłaściwym.
c. naruszenie art. 124 ordynacji podatkowej poprzez niewyjaśnienie przesłanek jakimi się kierowały przy prowadzeniu sprawy; a raczej poprzez zajęcie z uzasadnienia decyzji dwóch sprzecznych i wzajemnie wykluczających się stanowisk w tej samej - zasadniczej dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii- czy a jeśli tak to kiedy skarżący winien był złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości spółki.
d. naruszenie art. 125 ordynacji podatkowej poprzez jego błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie, polegające na wadliwym przyjęciu, że norma ta ma charakter nadrzędny w stosunku do pozostałych przepisów postępowania i że przesłanka "szybkiego załatwienia sprawy" uzasadnia oddalenie słusznych wniosków dowodowych strony zmierzających do wykazania przez stronę przesłanki egzoneracyjnej, zaś przesłanka posługiwania się "możliwie najprostszymi środkami dowodowymi" uzasadnia oddalenie wniosków dowodowych zgłoszonych przez stronę celem wykazania istnienia przesłanki egzoneracyjnej, z uzasadnieniem że organ przeprowadził inne dowody, które w ocenie organu wskazują, że przesłanka egzoneracyjna nie została spełniona.
III. Naruszenie art 229, art. 180 ,181, 188 ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie polegające na oddaleniu wniosków skarżącego złożonych w odwołaniu i w uzupełnieni odwołania w postaci wniosków o :
1. załączenie w poczet materiału dochodowego znajdującego się w aktach sprawy pisma pełnomocnika z dnia [...] września 2018, realizację zawartych tam wniosków dowodowych i załączenie w poczet materiału dowodowego dokumentów załączonych do pisma ,
2. załączenie w poczet materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy pisma pełnomocnika z dnia [...] grudnia 2018, realizację zawartych tam wniosków dowodowych i załączenie w poczet materiału dowodowego dokumentów załączonych do pisma,
3. postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] października 2015 r. sygn. akt: [...] (oraz całości akt tej sprawy) z wniosku ZUS o orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej, tj. postanowienia oddalającego wniosek ZUS i stwierdzającego brak winy skarżącego w niezgłoszeniu wniosku o upadłość spółki po dniu objęcia przez niego funkcji członka zarządu oraz, a raczej przede wszystkim, brak podstaw zgłoszenia takiego wniosku i brak powinności Skarżącego w tym zakresie. Nadmieniono że przedmiotem badania w w/w sprawie były tożsame okoliczności, co okoliczności przedmiotowej sprawy oraz
4. dowodu z akt sprawy Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] października [...] r. sygn. akt: [...] , których załączenie w całości jest możliwe wyłącznie za pośrednictwem organu na, okoliczność braku winy skarżącego w niezgłoszeniu wniosku o upadłość spółki po dniu objęcia przez niego funkcji członka zarządu oraz, a raczej przede wszystkim, brak podstaw zgłoszenia takiego wniosku i brak powinności skarżącego w tym zakresie, należytego prowadzenia spraw spółki, skarżącego o wyprowadzenie spółki z niewypłacalności, utrzymywania się stanu niewypłacalności przez cały okres pełnienia funkcji prezesa zarządu.
5. dowodu z opinii biegłego sądowego sporządzonej na potrzeby postępowania sądowego toczącego się przed Sądem Rejonowym, w B. pod sygn. akt: sygn. akt. [...] koncentrującej się wokół zbadania odpowiedzialności skarżącego na podstawie art. 116 op. (tj, materia tożsama z materią przedmiotowej sprawy), z której to opinii wynika, że poprzedni zarząd spółki złożył wniosek o ogłoszenie upadłości spółki "we właściwym czasie".
6. dowodu z akt postępowania sądowego toczącego się przed Sądem Rejonowym w B. pod sygn. akt: sygn. akt. [...] na okoliczność wykazania terminu właściwego do złożenia upadłości, dochowania przez poprzedni zarząd spółki właściwego terminu braku winy skarżącego w niezgłoszeniu wniosku o upadłość spółki po dniu objęcia przez niego funkcji członka zarządu oraz, a raczej przede wszystkim, brak podstaw zgłoszenia takiego wniosku i brak powinności skarżącego w tym zakresie, należytego prowadzenia spraw spółki, skarżącego o -wyprowadzenie spółki z niewypłacalności, utrzymywania się stanu niewypłacalności przez cały okres pełnienia funkcji prezesa zarządu.
7. dowodu z opinii biegłego z zakresu finansów A. W. załączonego odwołania.
8. dowodów z dokumentów załączonych do odwołania na okoliczność brak winy Skarżącego w niezgłoszeniu wniosku, utrzymywania się stanu niewypłacalności spółki w okresie całej prezesury Skarżącego, należytego prowadzenia spraw spółki i walki o wyprowadzenia spółki ze stanu niewypłacalności, złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie. Powyższe naruszenie skutkowało pozbawieniem strony prawa do wykazania istnienia przesłanek egzoneracyjnych, tj. złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki przez poprzedni zarząd we właściwym czasie.
IV. z daleko posuniętej ostrożności procesowej Skarżący podniósł zarzut przedawnienia.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji .
Na rozprawie w dniu 24 września 2020 r. Sąd połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt I SA/Kr 1331/19 i I SA/Kr 1332/19 i postanowił prowadzić sprawę pod sygn. akt I SA/Kr 1331/19.
Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest ocena zasadności orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego jako byłego prezesa zarządu wraz ze Spółką za jej zaległości podatkowe z tytułu pobranych i niewpłaconych zaliczek na podatek dochodowego od osób fizycznych oraz z tytułu podatku od towarów i usług.
Rozbieżność stanowisk stron dotyczy w szczególności prawidłowości prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec Spółki, zaistnienia stanu niewypłacalności Spółki w czasie pełnienia przez Skarżącego funkcji prezesa zarządu Spółki, istnienia majątku umożliwiającego zaspokojenie zobowiązań podatkowych oraz przedawnienia ww. zobowiązania.
W toku postępowania w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu spółki kapitałowej badane są przesłanki pozytywne i negatywne istnienia odpowiedzialności członka zarządu określone w art. 116 § 1 o.p.
Według postanowień tego przepisu, za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu 1) nie wykazał, że we właściwym zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy bądź; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części (§ 1). Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu (§ 2). Przepisy te stosuje się również do byłego członka zarządu (§ 4).
W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż organ podatkowy zobowiązany jest wskazać okoliczność pełnienia obowiązków przez członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz, że egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Natomiast inicjatywa dowodowa co do wykazania którejkolwiek z okoliczności uwalniających od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu, nie zwalniając organu podatkowego z obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie na podstawie pozostającego w dyspozycji organu materiału dowodowego, w tym przedstawianego przez członka zarządu (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2018 r. sygn. akt II FSK 3637/15, wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 stycznia 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 3298/15, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 maja 2016 r. sygn. akt I SA/Po 1802/15).
W niniejszej sprawie z akt postępowania podatkowego wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że Skarżący w okresie, w którym powstały zaległości objęte zaskarżoną decyzją był członkiem jednoosobowego zarządu Spółki, okoliczność ta nie była przez Skarżącego kwestionowana. Zaległości podatkowe dotyczą okresu od kwietnia do grudnia 2013 r. oraz lutego 2014r. Skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu spółki w okresie od 13 maja [...]. do 6 sierpnia [...] r. W sprawie została zatem spełniona pierwsza pozytywna przesłanka orzeczenia odpowiedzialności Skarżącego za zaległości podatkowe Spółki.
Organy podatkowe wykazały także zaistnienie drugiej pozytywnej przesłanki odpowiedzialności, o której jest mowa w art. 116 § 1 o.p., czyli bezskuteczność egzekucji wobec Spółki. Bezskuteczność egzekucji w rozumieniu art. 116 § 1 o.p. oznacza, że w wyniku wszczęcia i przeprowadzenia przez organ egzekucyjny egzekucji skierowanej do majątku spółki nie doszło do przymusowego zaspokojenia wierzyciela. Pod pojęciem bezskutecznej egzekucji należy zatem rozumieć sytuację, w której nie ma wątpliwości, że nie zachodzi żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z majątku spółki (por. wyroki NSA z dnia 19 stycznia 2018 r. sygn. akt II FSK 3637/15, z dnia 20 stycznia 2017 r. sygn. akt I FSK 977/15; z dnia 3 sierpnia 2017 r. sygn. akt II FSK 807/17). W doktrynie prezentowany jest pogląd, że przesłanka bezskuteczności egzekucji zostaje spełniona, gdy postępowanie egzekucyjne będzie wszczęte i prowadzone - czy to według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, czy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a także w razie oddalenia wniosku spółki o ogłoszenie upadłości z powodu braku majątku potrzebnego na zaspokojenie kosztów postępowania (zob. S. Babiarz, B. Dauter, R. M. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, J. Rudowski, Ordynacja podatkowa. Komentarz do art. 116, publ. WKP 2017, System informacji Prawnej Lex nr 542149). Należy przy tym nadmienić, że zgodnie z art. 116 § 1 o.p. do uznania egzekucji za bezskuteczną wystarczający jest choćby częściowy brak możliwości zaspokojenia wierzyciela.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowo przedstawił działania podejmowane w tym zakresie wobec Spółki, w wyniku których ustalono, że egzekucja okazała się bezskuteczna ze względu na brak majątku umożliwiającego podjęcie skutecznych czynności egzekucyjnych. Organ wskazał na szereg czynności, które podjęto w celu ustalenia majątku, z którego można by skutecznie zaspokoić zaległości podatkowe Spółki, a które doprowadziły do wniosku, iż brak jest możliwości zaspokojenia zaległości podatkowych Spółki w całości lub w znacznej części. Z ustaleń Organu wynika, że wobec braku środków pieniężnych na rachunku bankowym, nieruchomości, majątku ruchomego i innych praw majątkowych mogących być przedmiotem skutecznej egzekucji Naczelnik US postanowieniem z dnia [...].09.2017r. nr [...] umorzył prowadzone wobec Spółki postępowanie egzekucyjne z uwagi na brak możliwości wyegzekwowania należności. Spółka powyższego postanowienia nie zaskarżyła.
Jednocześnie podkreślono , że Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w B. w dniu [...]04.2016r umorzył prowadzoną przeciwko Spółce egzekucję z uwagi na fakt, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych. W ocenie Sądu jest to dodatkowa okoliczność potwierdzająca brak majątku Spółki czyli bezskuteczność egzekucji. Na etapie postepowania w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki brak jest natomiast możliwości sprawdzania czy nastąpił zbieg egzekucji, tym samym orzekania czy dane postepowanie ma wady prawne. Nie ulega natomiast wątpliwości, że egzekucja prowadzona w dwóch trybach - sądowym i administracyjnym okazała się bezskuteczna.
Prowadzenie w stosunku do Spółki egzekucji nie przyniosło efektu w postaci wyegzekwowania należności, co jest równoznaczne z bezskutecznością egzekucji. Organy słusznie uznały, że skoro nie ustalono majątku, z którego można by skutecznie zaspokoić zaległości podatkowe Spółki, co skutkowało umorzeniem postępowania egzekucyjnego, to w sprawie wystąpiła określona w art. 116 § 1 o.p., przesłanka bezskuteczności egzekucji.
Wskazać przy tym należy, że co do zasady, prawidłowość postępowania egzekucyjnego nie podlega badaniu w niniejszej prawie. Ocena tego postępowania, nie pozostaje bowiem w granicach niniejszej sprawy. Ewentualne zarzuty dotyczące postanowienia mogłyby być podnoszone przez Skarżącego w postępowaniach nadzwyczajnych, zmierzających do wyeliminowania postanowienia z obrotu prawnego, jeżeli zdaniem Strony występują podstawy do wszczęcia takich postępowań. Zgodność z prawem tego postanowienia nie może stanowić przedmiotu kontroli Sądu w sprawie ze skargi na zaskarżoną decyzję - kwestia ta wykracza poza grancie rozpoznawanej sprawy, o których jest mowa w art. 135 p.p.s.a.
W tym zakresie Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podzielił zarzutów skarżącego.
Za nieprawidłowe Sąd uznał natomiast stanowisko Organu w kwestii niezaistnienia przesłanek uwalniających Skarżącego od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki. Przesłankami egzoneracyjnymi są wykazanie przez członka zarządu, że we właściwym czasie zgłosił on wniosek o ogłoszenie upadłości, lub że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy, a także wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowej w znacznej części.
Odnośnie drugiej grupy przesłanek w zakresie odpowiedzialności podatkowej Skarżącego, tj. przesłanek negatywnych Sąd stwierdza, że stanowisko organów zajęte w ramach oceny tych przesłanek, jest prawidłowe jedynie w części. Mianowicie tylko w zakresie wynikającym z art. 116 § 1 pkt 2 O.p. Otóż, mając na uwadze treść owego przepisu, Skarżący mógł uwolnić się od odpowiedzialności podatkowej za zaległości Spółki wskazując mienie tejże Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych podmiotu w znacznej części. Skarżący nie wskazał na istnienie jakichkolwiek składników majątkowych Spółki. W ogóle bowiem nie podjął inicjatywy dowodowej w tym zakresie. Tym samym słuszne jest stanowisko orzekających w sprawie organów, że Skarżący nie wykazał istnienia rzeczonej przesłanki negatywnej.
Błędnie natomiast została oceniona wynikająca z art. 116 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej przesłanka dotycząca niezgłoszenia przez Skarżącą we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. Zdaniem Sądu, ocena ta jest na tyle nieprawidłowa, że miała istotny wpływ na wynik sprawy, w konsekwencji czego zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu.
Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b 1 Ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;
W niniejszej sprawie wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony przez poprzedniego prezesa zarządu w dniu [...] kwietnia 2013 r. Wniosek ten został rozpatrzony postanowieniem z dnia [...].07.2013r. Sądu Rejonowego w B. Wydział [...] Gospodarczy oddalającym wniosek Spółki o ogłoszenie upadłości na podstawie art. 13.ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze.
Z kolei Skarżący został powołany na funkcje prezesa zarządu dwa tygodnie później tj. w dniu [...] maja 2013r. i zdaniem organu w okresie, w którym pełnił funkcję Prezesa Zarządu Spółki, wystąpiła podstawa do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości bądź wszczęcia postępowania układowego. Wg Organu wniosek ten powinien być złożony zaraz po objęciu funkcji prezesa, tym bardziej, że obejmując tę funkcję Skarżący znał doskonale kondycję finansową spółki i wiedział, że jest zła.
Powołano się przy tym szereg wyroków m.in. na wyrok NSA z dnia 18 lutego 2015 r., sygn. akt I FSK 1866/13, zgodnie z którym jeśli podstawa do ogłoszenia upadłości nastąpi za kadencji poprzedniego zarządu należy przyjąć, że członek zarządu powinien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości w terminie dwóch tygodni od dnia objęcia stanowiska.
Ze stanowiskiem Organów nie można się jednak zgodzić. W tej części wywodów w pełni należy bowiem podzielić stanowisko Skarżącego, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji odnośnie analizowanej kwestii jest niespójne i nie do końca odnosi się do analizowanego stanu faktycznego. Rzeczywiście uzasadnienie decyzji zostało stworzone w oparciu o posiadany przez organ ogólny "wzór" decyzji tego rodzaju, wydawanych w typowych przypadkach nie zauważając , że stan faktyczny nie przystaje do powoływanych orzeczeń. Tymczasem jak słusznie zauważył Skarżący niniejsza sprawa nie jest sprawą typową. Dlatego też przytoczone orzecznictwo nie zawsze jest adekwatne do analizowanego stanu faktycznego.
Po pierwsze, zauważyć należy, że przytoczona teza dotyczy co prawda podobnego, niemniej jednak różniącego się i to zasadniczo stanu faktycznego.
O ile bowiem można zgodzić się z tezą wyroku NSA z dnia 18 lutego 2015 r., sygn. akt I FSK 1866/13 i powołanym w tym zakresie orzecznictwem to jednak zauważyć należy , że odnosi się ono do innego stanu faktycznego. W wyroku tym (podobnie jak w niniejszej sprawie ) podstawa do ogłoszenia upadłości nastąpiła za kadencji poprzedniego zarządu to jednak poprzedni zarząd takiego wniosku nie zgłosił.
W niniejszej sprawie zarówno podstawa jak i wniosek był zgłoszony przez poprzedni zarząd. Skarżący obejmując funkcję Prezesa zarządu posiadał wiedzę, że poprzedni zarząd wniosek taki złożył i to w okresie praktycznie bezpośrednio poprzedzającym objęcie funkcji ( 14 dni). Zachodzi zatem pytanie czy Skarżący był zobowiązany do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości zaraz po objęciu funkcji Prezesa zarządu.
W pierwszej kolejności zauważyć należy że w terminie płatności przedmiotowych zobowiązań podatkowych skład zarządu ww. Spółki był jednoosobowyosobowy, a Skarżący pełnił funkcję Prezesa zarządu Spółki. Zarząd spółki jest jednoosobowy, wtedy jedyny członek zarządu, niezależnie od sytuacji jest uprawniony do samodzielnej reprezentacji Spółki. Prezes zarządu spółki jednoosobowej reprezentuje organ wykonawczy spółki jakim jest zarząd. Składając oświadczenia woli w imieniu spółki działa zatem jako organ nie zaś jako osoba prywatna. Będąc zatem reprezentantem organu w dniu objęcia funkcji nie miał obowiązku składania wniosku o ogłoszeniu upadłości albowiem wniosek taki przez ten organ został już złożony. Organ podatkowy, poza przytoczeniem nieadekwatnych wyroków, nie wyjaśnił jaki miał być sens składania ponownego wniosku o ogłoszenie upadłości przez Prezesa Zarządu, kiedy ten wcześniejszy ( złożony również przez tożsamy organ) był ważny i inicjował procedurę sądową w tym zakresie. Skarżący co najwyżej mógł cofnąć wniosek gdyby uznał, że nie zachodzą przesłanki do jego złożenia. Brak takiej decyzji oznacza, że de facto wniosek taki popierał.
W zakresie przesłanek egzoneracyjnych - wyłączających odpowiedzialność podatkową osoby trzeciej, tj. w zakresie przesłanki właściwego czasu do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, należy podnieść, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, iż pojęcie "właściwego czasu", które nie zostało zdefiniowane w przepisach ustawy – Ordynacja podatkowa, winno być oceniane z punktu widzenia przepisów regulujących postępowanie upadłościowe oraz układowe (m.in. uchwała NSA z dnia 10 sierpnia 2009 r., II FPS 3/09, ONSA i WSA 2009/6/103; wyrok NSA z dnia 21 listopada 2007 r., II FSK 1260/06). Wskazuje się także, że "czas właściwy" do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, to czas właściwy ze względu na ochronę wierzycieli.
Naczelną zasadą postępowania upadłościowego jest bowiem prowadzenie go w taki sposób, aby roszczenia wierzycieli mogły zostać zaspokojone w jak najwyższym stopniu, a jeśli racjonalne względy na to pozwolą – dotychczasowe przedsiębiorstwo dłużnika zostało zachowane.
Istotą wniosku o ogłoszenie upadłości jest zatem przeprowadzenie postępowania, którego celem jest chociażby częściowe zaspokojenie wierzycieli, a nie samo zgłoszenie wniosku jako takiego, który w sposób oczywisty nie będzie prowadził do wszczęcia postępowania upadłościowego. W okresie pełnienia funkcji członka zarządu Skarżący nie mógł więc ponownie zgłosić wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, skoro od podjęcia funkcji do orzeczenia sądu toczyło się postępowanie sądowe wszczęte na skutek złożonego wcześniej wniosku.
Dlatego też nie można zgodzić się z tezą przyjętą przez organ, ze pomimo, iż poprzedni zarząd złożył "spóźniony" wniosek o ogłoszenie upadłości, nowy zarząd miał obowiązek złożyć nowy wniosek (w ciągu 14 dni od objęcia funkcji) pomimo że sprawa o upadłość była w toku, a później nastąpił stan powagi rzeczy osadzonej, a stan niewypłacalności spółki nie zmienił się aż do czasu ustąpienia Skarżącego z funkcji prezesa zarządu.
Skarżący nie miał ani faktycznej ani prawnej możliwości złożenia kolejnego wniosku o ogłoszenie upadłości spółki w ciągu dwóch tygodni od objęcia funkcji prezesa. Zgodnie z art. 199 § 2 kpc sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa objęta wnioskiem pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Wcześniejsze zawiśnięcie sprawy stwarza tym samym stan sprawy w toku (litis pendentio) w rozumieniu wyżej wskazanego przepisu i odnosi ten skutek, że nie można w takiej samej sprawie wszcząć nowego postępowania sądowego między tymi samymi stronami. Wyłączona jest zatem dopuszczalność skutecznego wniesienia kolejnego wniosku o ogłoszenie upadłości .
W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, iż ekskulpacji z odpowiedzialności przyjętej w art. 116 Ordynacji podatkowej może dokonać jedynie taki członek zarządu, który miał wpływ na dokonywanie zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki lub wszczęcie postępowania zapobiegającego upadłości, albowiem tylko wówczas, gdy miał możliwość działania, ponosi skutki podjęcia lub nie podjęcia tych czynności. Odwołanie w tym przepisie do wykazania braku winy członka zarządu za niepodjęcie w niej określonych działań wskazuje, że wolą ustawodawcy było, aby członek zarządu spółki nie ponosił odpowiedzialności za okoliczności, na które nie miał wpływu (por. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt I FSK 114/05; LEX nr 250317, wyrok NSA z dnia 20 października 2006r. roku, sygn. akt II FSK 1271/05, LEX nr 264209 )
Zdaniem Sądu należy uznać, iż w niniejszym stanie faktycznym zaistniała przesłanka uwalniająca członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki co najmniej za okres od [...] maja 2013 r. do uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego w B. Wydział [...] Gospodarczy z dnia [...].07.2013r. wymieniona w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p., gdyż Skarżącemu w tym okresie nie można przypisać winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości w trakcie pełnienia przez niego kadencji członka zarządu, a jednocześnie nie ponosi on odpowiedzialności za niezgłoszenie wniosku we właściwym czasie w okresie poprzedzającym jego kadencję.
Tym samym organ podatkowy nie uwzględniając wskazanej przesłanki zwalniającej Skarżącego z odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki naruszył art. 116 § 1pkt.1 lit. b Ordynacji podatkowej w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Jednocześnie należy zauważyć, iż w okresie od uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego w B. Wydział [...] Gospodarczy z dnia [...].07.2013r. do rezygnacji z funkcji prezesa Skarżący prowadził sprawy spółki dokonując próby restrukturyzacji Spółki generując koszty i zobowiązania również w stosunku do Skarbu Państwa. Jednocześnie sam złożył do Sądu Rejonowego w B. Wydział [...] Gospodarczy kolejny wniosek o ogłoszenie upadłości z możliwością zwarcia układu w dniu [...].06.2014r. uznając zatem, że zachodzą przesłanki do merytorycznego rozpoznana sprawy. Postanowieniem z dnia [...].10.2014r. (sygn. akt [...] sąd wniosek oddalił. Podkreślić należy, że Sąd , wbrew temu co sugeruje Skarżący, nie odrzucił wniosku uznając że sprawa już została osądzona ( res iudicata) lecz rozpatrzył sprawę merytorycznie oddalając wniosek na podstawie art. 13 ust 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze. Okoliczności te nie zostały w ogóle rozpatrzone przez organy, które uznały, że wniosek o ogłoszenie upadłości spółki mógł być złożony tylko i wyłącznie w ciągu 14 dni od dnia objęcia stanowiska Prezesa i że tytko ten termin może być uznana za "właściwy".
Ponownie rozpoznając sprawę organy przeanalizują stan faktyczny sprawy i ocenią czy w ww. okresie (liczonym od dnia uprawomocnienia się postanowienia z dnia [...]07.2013 r.) zachodzą przesłanki egzoneracyjne, wyłączające odpowiedzialność Skarżącego za zaległości podatkowe spółki, w świetle sytuacji ekonomicznej spółki, podjętych przez Skarżącego działań naprawczych, oraz tego, iż postanowieniem z dnia [...]07.2013r. Sąd Rejonowy w B. Wydział [...] Gospodarczy oddalił wniosek Spółki o ogłoszenie upadłości.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. b ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. 2019, poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Działając zaś na podstawie art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł o wyeliminowaniu z obrotu prawnego także decyzji organu I instancji poprzedzającej zaskarżoną decyzję, gdyż było to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy, której dotyczyła skarga.