I SA/KR 1314/22

I SA/Kr 1314/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-03-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jarosław Wiśniewski /przewodniczący sprawozdawca/
Waldemar Michaldo
Wiesław Kuśnierz
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 67a par. 1 pkt 3, art. 191, art. 210 par. 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
|Sygn. akt I SA/Kr 1314/22 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 marca 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski (spr.), Sędziowie: WSA Waldemar Michaldo, WSA Wiesław Kuśnierz, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, w dniu 7 marca 2023 r., sprawy ze skargi S. K., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, z 21 października 2022r. nr SKO.Pod/4140/830/2022, w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku od środków transportowych za lata 2014-2020, , , skargę oddala., ,
Uzasadnienie
W dniu 15 września 2021 r. do Urzędu Miasta w Trzebini wpłynął wniosek S.K. o umorzenie zaległości podatkowych z tytułu podatku od środków transportu dotyczących samochodu ciężarowego marki MAN o numerze rejestracyjnym [...]. W uzasadnieniu wniosku podatnik wskazał, iż wnosi o udzielenie ww. ulgi podatkowej w związku z ostateczną decyzją i zgodą na wyrejestrowanie ww. samochodu ciężarowego. Wnioskodawca podniósł również, że w tym momencie pojazd ten już nie figuruje w bazie CEPIK, a poza tym został on rozkradziony w bazie przez złomiarzy ponieważ był tak uszkodzony, że nie miał możliwości wyjazdu na drogę. W związku z tym podatnik nie mógł z niego korzystać.
Decyzją z dnia 10 listopada 2021 r. nr FF-FPZ.3124.141.2021.AM Burmistrz Miasta Trzebini nie wyraził zgody na umorzenie zaległości podatkowych z tytułu podatku od środków transportowych za okres 2014 – 2020. W ocenie organu I instancji, w rozpatrywanej sprawie zachodzi przesłanka "ważnego interesu Podatnika", gdyż jest on w trudnej sytuacji finansowej z uwagi na brak dochodów (strata na działalności). Organ stwierdził jednak, że wielu podatników pozostaje w podobnej sytuacji finansowej, a mimo to nie ubiegają się oni o ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych w postaci umorzenia, lecz starają się dokonywać spłat choćby w minimalnych możliwych kwotach. Zdaniem organu, udzielenie wnioskowanej ulgi stawiałoby więc podatnika w uprzywilejowanej pozycji w stosunku do innych podatników, znajdujących się w gorszej sytuacji finansowej i majątkowej, którzy mimo to regulują swoje zobowiązania publicznoprawne.
Po rozpatrzeniu odwołania S.K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 4 kwietnia 2022 r. nr SKO.Pod/4140/145/2022 uchyliło powyższą decyzję Burmistrza Miasta Trzebini i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Zdaniem Kolegium, organ I instancji nie odniósł się w żadnej mierze do części przedstawionych przez podatnika dowodów, a dotyczących jego sytuacji zdrowotnej i możliwości zarobkowych. W związku z tym SKO nakazało by prowadząc sprawę ponownie organ I instancji ustalił, jak obecny stan zdrowia wnioskodawcy wpływa na jego możliwości zarobkowe i czy pozwala na prowadzenie działalności, a także zarobkowanie. Następnie organ zebrawszy materiał dowodowy w tym zakresie powinien dokonać oceny sytuacji materialnej zobowiązanego.
Decyzją z dnia 2 czerwca 2022 r. nr FF-FPZ.3124.141.2021.AM Burmistrz Miasta Trzebini ponownie nie wyraził zgody na umorzenie S.K. zaległości podatkowych z tytułu podatku od środków transportowych za okres 2014 – 2020. W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji przytoczył treść art. 67a § 1 i § 2 i art. 67b Ordynacji podatkowej, a także art. 8 i art. 9 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Organ ustalił, że podatnik prowadzi działalność gospodarczą w charakterze: transport drogowy towarów (zgodnie z numerem PKD). Organ zwrócił przy tym uwagę na fakt, iż do powstania zaległości podatkowych z tytułu podatku od środków transportowych nie przyczyniły się zdarzenia losowe o nadzwyczajnym charakterze, których podatnik nie mógł przewidzieć, i którym nie mógłby zapobiec, przeciwnie są efektem jego działalności. Zaległości te wynikają bowiem z niedopełnienia przez podatnika formalności mających na celu wyrejestrowanie pojazdu z bazy CEPIK. Organ I instancji wskazał, że dopóki dany pojazd jest zarejestrowany, na jego właścicielu ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych (art 9 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych). Podatnik dopiero w roku ubiegłym dokonał czasowego wycofania w/w pojazdu z ruchu do dnia 28 sierpnia 2022 r. (decyzja z dnia 2 września 2020 r.). Podatnik przez kilka lat nie wykazywał woli dokonania zmian w bazie CEPIK, nie dokonał również częściowej spłaty zadłużenia z tytułu podatku.
Dokonując oceny sytuacji finansowej podatnika organ I instancji stwierdził, że prowadzona przez niego firma nie przynosi zysków. Z przedstawionych przez podatnika dokumentów wynika bowiem, iż w okresie: od stycznia do sierpnia 2021 r. poniósł on stratę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w łącznej kwocie: 16.074,59 zł (bilans firmy). Podatnik poniósł również stratę za rok 2019, która wyniosła: 19.784,21 zł (PIT-36), natomiast w roku podatkowym 2020 osiągnął dochód w wysokości: 1.520,30 zł. Sytuacja taka powoduje, że podatnik znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Zdaniem organu, nie stanowi to jednak automatycznie podstawy do udzielenia ulgi podatkowej w formie umorzenia zaległości podatkowych przez organ podatkowy. Możliwość umorzenia zaległości podatkowej lub odsetek za zwłokę powinna być zatem traktowana jako prawo, a nie obowiązek organu podatkowego i może być stosowana tylko w wyjątkowych, nadzwyczajnych sytuacjach, przy czym ocena ich wystąpienia i decyzja o uldze należy do organu. Organ I instancji stwierdził, że niepowodzenia w działalności gospodarczej podatnika nie mogą skutkować obowiązkiem umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Każdy obywatel, rozpoczynając działalność gospodarczą, powinien bowiem podejmować decyzje w sposób przemyślany i zgodny z prawem. W przypadku podatnika należałoby więc rozważyć kwestię zakończenia nierentownego przedsięwzięcia, ponieważ dalsze prowadzenie działalności może skutkować wzrostem zadłużenia, a tym samym pogorszenie sytuacji finansowej. Nie można przerzucać konsekwencji działania podmiotu, który jest profesjonalistą, na państwo i społeczeństwo.
W ocenie organu I instancji, w rozpatrywanej sprawie zachodzi przesłanka "ważnego interesu podatnika", gdyż jest on bezsprzecznie w trudnej sytuacji finansowej z uwagi na brak dochodów (strata na działalności). Jednak zdaniem organu, wielu podatników pozostaje w podobnej sytuacji finansowej, co jednak nie powoduje, że ubiegają się o ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych w postaci umorzenia. Starają się oni dokonywać spłat choćby w minimalnych możliwych kwotach. Udzielenie ulgi podatkowej podatnikowi byłoby bardzo niesprawiedliwe wobec innych podatników.
Zdaniem organu I instancji, również wypadek, któremu podatnik uległ w 2020 r. (uraz kręgosłupa), choć jest istotnym zdarzeniem, nie stanowi samoistnej podstawy do umorzenia zaległości podatkowych
Analizując przesłankę interesu publicznego organ I instancji podkreślił, że realizowane przez Gminę zadania z zakresu dróg gminnych, transportu zbiorowego, ochrony zdrowia, pomocy społecznej, edukacji, kultury i wielu innych wymagają finansowania. Ogólna sytuacja gospodarcza kraju spowodowała, że dochody podatkowe, które otrzymuje Gmina zostały mocno uszczuplone. Dlatego też każdy przypadek umorzenia zaległości podatkowych poddawany jest wnikliwej analizie. W przypadku podatnika nie można, zdaniem organu, uznać, że zachodzi przesłanka ważnego interesu publicznego.
Organ I instancji podkreślił, że w interesie publicznym jest by wszyscy podatnicy wywiązywali się z nałożonych na nich obowiązków dotyczących zapłaty podatków. Udzielenie wnioskowanej ulgi stawiałoby zatem podatnika w uprzywilejowanej pozycji w stosunku do innych podatników, znajdujących się w gorszej sytuacji finansowej i majątkowej, a mimo to regulujących swoje zobowiązania publicznoprawne.
Biorąc pod uwagę ważny interes publiczny organ I instancji zauważył, że dochody Gminy uległy znacznemu zmniejszeniu w związku z panującą od zeszłego roku pandemią COVID-19. Ponadto w roku 2020 Gmina borykała się z coraz większymi wydatkami wynikającymi ze wzrostu cen. Na Gminie spoczywały też nowe zadania związane choćby z zakwaterowaniem i utrzymaniem uchodźców z Ukrainy. Dużą część tych kosztów Gmina pokrywa z własnego budżetu. Dlatego też budżet Gminy jest mocno napięty, a każda rezygnacja z dochodów może powodować trudności i konieczność zadłużenia. Również realizacja zadań własnych przez Gminę nie może być zaniechana. Rezygnacja z dochodów, którą bezsprzecznie jest umorzenie zaległości podatkowych powoduje przerzucenie kosztów na tych podatników, którzy pomimo trudności rzetelnie wywiązują się z uiszczenia zobowiązań. Organ I instancji podkreślił, że w interesie publicznym leży m.in. zapewnienie systematycznych i terminowych wpływów budżetowych, z których zaspokajane są materialne i niematerialne potrzeby ogółu społeczeństwa. Dlatego też zobowiązania podatkowe mają charakter powszechnych, a ich umarzanie charakter wyjątkowy.
Podsumowując organ I instancji stwierdził, że ocenił sytuację podatnika i odniósł się do jego argumentów i to zarówno w aspekcie "ważnego interesu podatnika", jak i "interesu publicznego". Organ uznał, że o przesłance umorzenia decydują zobiektywizowane kryteria, a "ważnego interesu" podatnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym odczuciem, przekonaniem o potrzebie skorzystania z ulgi, w tym spowodowanym dolegliwością płacenia podatków. Organ podkreślił, że nie istnieje zamknięty katalog zdarzeń i sytuacji, które mogą być oceniane w kategoriach ważnego interesu podatnika. Umorzenie zaległości podatkowych nie może jednak prowadzić do korzystniejszego traktowania podatników korzystających ze zwolnień. Umorzenie zaległości nie stanowi bowiem przywileju samego w sobie, lecz jest formą pomocy udzielonej przez państwo w wyjątkowych sytuacjach.
W odwołaniu od powyższej decyzji Burmistrza Miasta Trzebini S.K. zarzucił brak dokładnego rozpoznania sprawy w przedmiocie dokumentów. Odwołujący wyjaśnił, że przedmiotowy pojazd został rozkradziony na placu i nic z niego nie zostało, o czym pisał w wielu pismach do Urzędu Miasta. Pojazd ten nie był więc użytkowany, gdyż fizycznie go nie było. Odwołujący uważa, że nie powinien płacić podatku za coś czego nie ma. Dodał też, że miał problem z wyrejestrowaniem tego pojazdu i dopiero w ostatni, czasie mu się to udało. Odwołując podniósł, że nie ma z czego zapłacić zaległości, gdyż w ubiegłym roku złamał kręgosłup i ma kłopot z prowadzeniem działalności i uzyskiwaniem obrotów by zapłacić ten podatek. Ledwo starcza mu na bieżące wydatki. W związku z powyższym odwołujący wniósł o umorzenie mu zaległych kwot podatku.
Decyzją z dnia 21 października 2022 r. nr SKO.Pod/4140/830/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta Trzebini. W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium przytoczyło treść art. 21 § 1 pkt 1, art. 51 § 1 i art. 67a § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa oraz art. 8 i art. 9 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych i stwierdziło, że podziela ustalenia faktyczne i prawne dokonane przez organ I instancji. SKO wskazało, że z akt sprawy wynika, że odwołujący jest właścicielem samochodu ciężarowego marki MAN o numerze rejestracyjnym: [...], a zatem jest właścicielem pojazdu samochodowego, który zgodnie z art. 8 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, podlega opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych.
Organ II instancji wskazał, że podatnik wspólnie ze współmałżonką prowadzi działalność gospodarczą w charakterze: transport drogowy towarów (zgodnie z numerem PKD). Organ ustalił, że odwołujący w roku podatkowym 2019 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągnął stratę w wysokości: 19.784,21 zł, a za okres od stycznia do końca sierpnia 2021 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągnął stratę w wysokości: 16.074,59 zł. Podatnik w okresie trzech ostatnich lat podatkowych nie otrzymał pomocy "de minimis". Organ wskazał, że odwołujący ponosi koszty miesięczne w gospodarstwie domowym takie jak koszty utrzymania domu, mieszkania (media, czynsz) - 500,00 zł oraz spłata kredytów - 700,00 zł.
Kolegium wskazało, że po analizie wszystkich okoliczności faktycznych oraz posiadanych dokumentów organ I instancji wyważył istotny interes podatnika z interesem publicznym i stwierdził, że udzielenie ulgi w formie umorzenia zaległości podatkowej w całości, byłoby zbyt daleko idącą pomocą. W ocenie Kolegium, stanowisko zajęte w ramach i w granicy uznania administracyjnego, uwzględniało wszystkie okoliczności ustalone w toku postępowania, w tym trudną sytuację materialno - bytową związaną z uzyskiwaniem nierównomiernych dochodów z działalności gospodarczej przez podatnika. SKO wskazało, że niejednokrotnie, kiedy odwołujący nie wywiązywał się z obowiązku składania deklaracji DT-1 w danym roku podatkowym, organ podatkowy w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego za dany rok podatkowy, kierował wniosek do Wydziału Komunikacji i Paszportów Starostwa Powiatowego w Chrzanowie o uzyskanie informacji czy podatnik jest nadal właścicielem rzeczonego pojazdu. Zawsze była odpowiedź potwierdzająca fakt, że podatnik jest nadal właścicielem danego pojazdu samochodowego.
Organ podatkowy zwrócił uwagę również na fakt, iż do powstania zaległości podatkowych z tytułu podatku od środków transportowych przyczyniły się zdarzenia, które są efektem jego działalności. Zaległości te wynikają bowiem z niedopełnienia przez odwołującego formalności tak, aby skutkowało to wygaśnięciem obowiązku podatkowego. Kolegium zaznaczyło, iż dopóki dany pojazd jest zarejestrowany, na jego właścicielu ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych (art. 9 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych). Podatnik dopiero w roku 2020 dokonał czasowego wycofania w/w pojazdu z ruchu do dnia 28 sierpnia 2022 r. (decyzja z dnia 2 września 2020 r.). Podatnik przez kilka lat nie wykazywał woli dokonania zmian w bazie CEPIK, nie dokonał również chociażby częściowej spłaty zadłużenia z tytułu podatku.
Dokonując oceny sytuacji finansowej odwołującego organ II instancji stwierdził, że prowadzona przez podatnika firma nie przynosi zysków. Z przedstawionych przez podatnika dokumentów wynika, iż w okresie od stycznia do sierpnia 2021 r. poniósł on stratę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w łącznej kwocie: 16.074,59 zł (bilans firmy). Podatnik poniósł również stratę za rok 2019, która wyniosła: 19.784,21 zł (PIT-36). Natomiast w roku podatkowym 2020 osiągnął dochód w wysokości: 1.520,30 zł. Sytuacja taka powoduje, że odwołujący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Nie stanowi to jednak automatycznie podstawy do udzielenia ulgi podatkowej w formie umorzenia zaległości podatkowych przez organ podatkowy.
Kolegium ponownie podkreśliło, że dopóki pojazd jest zarejestrowany, na jego właścicielu ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych, nawet jeśli pojazdu tego faktycznie nie posiada czy z niego nie korzysta. SKO dodało, że odwołujący nie dysponował żadnym materiałem dowodowym, który umożliwiłby wykazanie, iż wbrew zapisom rejestracyjnym przedmiotowy pojazd był rozkradziony, i z którego nic nie zostało. W tym wypadku nie sposób, zdaniem Kolegium, odmówić wiarygodności dokumentom urzędowym w rozumieniu art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej, które zgromadził organ podatkowy w trakcie prowadzonych postępowań podatkowych świadczących o własności pojazdu przysługującej podatnikowi.
Kolegium stwierdziło, że nie neguje trudnej sytuacji przedstawionej przez odwołującego, która wpisuje się w kryteria spełnienia przesłanki ważnego interesu podatnika, również z uwagi na trudności zdrowotne, aczkolwiek jej zaistnienie nie obliguje wierzyciela publicznoprawnego do całkowitego umorzenia zaległości z tytułu podatku od środków transportowych.
W ocenie Kolegium, decyzja w sprawie udzielenia ulgi w spłacie zobowiązania wywodzi się z tzw. uznania administracyjnego. Burmistrz Miasta Trzebini po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, dokonał oceny całokształtu stanu faktycznego sprawy, ważąc interes podatnika oraz interes publiczny i podjął decyzję o odmowie udzielenia odwołującemu ulgi we wnioskowanej formie. Zdaniem Kolegium organ I instancji wydając zaskarżoną decyzję nie przekroczył granic uznania administracyjnego.
Z powyższą decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie nie zgodził się S.K. i pismem z dnia 25 listopada 2022 r. wniósł na nią skargę, w której podniósł te same argumenty co w odwołaniu od decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm., zwanej dalej ustawą o COVID-19). Zgodnie z ust. 2 wymienionego artykułu, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Stosownie do wspomnianego powyżej ust. 3 omawianego przepisu, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
W związku z tym, że w piśmie z dnia 2 grudnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne, Sąd zwrócił się do skarżącego o wskazanie adresu elektronicznego na platformie ePUAP oraz podanie, czy wnosi o przeprowadzenie rozprawy zdalnej przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, pod rygorem przyjęcia, że nie ma on możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Sąd poinformował, że w takiej sytuacji sprawa zostanie skierowana na posiedzenie niejawne. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na powyższe zapytanie Sądu.
Mając powyższe na uwadze Przewodniczący Wydziału I WSA w Krakowie zarządzeniem z dnia 20 stycznia 2023 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, uznając rozpoznanie sprawy za konieczne z uwagi na obowiązek terminowego załatwienia sprawy.
W ocenie Sądu, skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym umożliwiło rozstrzygnięcie sprawy bez szkody dla jej wyjaśnienia, przeciwdziałając jednocześnie stanowi przewlekłości postępowania. Wyjaśnić należy przy tym, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji skarżącego, bowiem podnoszone przez niego argumenty, podobnie jak i argumenty organu, były wnikliwie rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę wraz z odpowiedzią organu na skargę.
Przystępując zatem do rozpoznania sprawy w pierwszej kolejności wskazać należy, że w myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 p.p.s.a., stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.
Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Co więcej, pozostaje zobowiązany do wzięcia z urzędu pod rozwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodniesionych w skardze, pozostających jednak w związku z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Oznacza to zatem, że w przypadku zaistnienia takiej konieczności, uchylone może zostać nie tylko orzeczenie organu wydane w postępowaniu odwoławczym, które zostało zaskarżonego do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale i orzeczenie wydane na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego.
W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę, uchyla decyzję administracyjną, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w przypadku wystąpienia przesłanek nieważności postępowania administracyjnego określonych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Poruszając się w tak zakreślonych ramach kontroli zgodności z prawem, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego, a skarga rozpatrywana w niniejszej sprawie jest bezzasadna i podlega oddaleniu.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organów stanowił art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm., zwanej dalej O.p.), zgodnie z którym, organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
Z powyższego wynika, iż przesłankami udzielenia ulgi są przesłanki "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego". Przesłanki te mają charakter rozłączny i spełnienie choćby jednej z nich uzasadnia udzielenie ulgi.
"Ważny interes podatnika" jest przesłanką związaną bezpośrednio z sytuacją określonej osoby. Musi on być na tyle istotny i wyjątkowy, aby jego pominięcie przyniosło dla tej osoby wyraźnie dostrzegalne negatywne skutki. Uzyskanie ulgi w spłacie należności w istocie zawsze bowiem leży w interesie podatnika prowadząc bądź to do zmniejszenia jego obciążeń podatkowych, bądź to do takiego ich rozłożenia w czasie, aby były możliwe do spełnienia. O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują obiektywne kryteria i nie można go utożsamiać z subiektywnym odczuciem podatnika, że jego sytuacja życiowa i materialna uzasadnia zastosowanie ulgi. Dla uznania zaistnienia "ważnego interesu podatnika" nie wystarczy ustalenie trudnej sytuacji finansowo-osobistej, ale musi mieć ona charakter wyjątkowy, różniący się od sytuacji innych podatników. Ważny interes podatnika należy rozpatrywać przy uwzględnieniu nie tylko osiąganych dochodów, ale także posiadanego majątku, który może stanowić zabezpieczenie spłaty zobowiązań (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Ke 615/13).
Z kolei za "interes publiczny" należy uznać respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. W tak pojmowanym interesie mieści się dążenie do sytuacji, w której podatnicy regulują swoje zobowiązania podatkowe w całości i terminowo, dbałość o interes Skarbu Państwa, rozumiany jako konieczność ochrony dochodów państwa oraz możliwości realizacji zadań ogólnospołecznych. Przy jego ocenie należy uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy. Z reguły interes publiczny przemawia za tym, aby ulgi podatnikowi nie udzielać. Unika się w ten sposób obniżenia potencjalnych wpływów z podatków, jak i nie wprowadza się różnic w traktowaniu poszczególnych podatników, w szczególności zaś - nie premiuje się tych podatników, którzy zaniechali regulowania należności publicznoprawnych. Organ podatkowy musi mieć na uwadze i to, że między innymi względy społeczne wymagają również, żeby zobowiązania podatkowe były realizowane, a podatnik pochopnie nie był z nich zwalniany (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt I SA/Ka 577/00).
Z treści art. 67a § 1 pkt 3 O.p. wynika również, że decyzja w przedmiocie umorzenia opłaty legalizacyjnej lub rozłożenia jej na raty wydawana jest w ramach swobodnego uznania administracyjnego, co oznacza, że przepis prawa umożliwia organowi administracyjnemu dokonanie wyboru treści rozstrzygnięcia, w zależności od ustalonych okoliczności sprawy. Decyzja w tym zakresie nie może być jednakże dowolna, ponieważ winna ją poprzedzać dokładna analiza stanu faktycznego, w tym sytuacji majątkowej lub osobistej wnioskodawcy. W ramach tak poczynionych ustaleń organ może przystąpić do zbadania, czy w sprawie występuje ważny interes strony lub interes publiczny uzasadniający przychylenie się do wniosku.
Wyjaśnić należy, że decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu administracyjnego jak każde inne akty administracji publicznej, jednakże zakres sprawowanej kontroli jest nieco inaczej ukształtowany. Kontrola sądowa takich decyzji zmierza bowiem do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji oraz czy organ nie przekroczył granic swobodnego uznania, w tym czy odpowiednio uzasadnił swoje stanowisko.
Kontrola decyzji uznaniowej wymaga zatem sprawdzenia, czy jej wydanie poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz dostatecznym wyjaśnieniem stanu faktycznego pod kątem przesłanek do umorzenia bądź rozłożenia na raty należności. Sąd kontroluje, czy w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek do wydania decyzji uznaniowej oraz czy podjęte na ich podstawie rozstrzygnięcie nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, tj. czy ocena jest swobodna a nie dowolna.
Istotą uznania administracyjnego jest to, że ustawodawca wprowadzając pojęcie nieostre, niedookreślone, przerzuca na organ administracji publicznej konieczność wypełnienia hipotezy normy prawnej konkretną treścią, zależną od poczynionych ustaleń i konkretnych okoliczności sprawy. W konsekwencji organ zobligowany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a co za tym idzie - w tym konkretnym przypadku - do rozważenia istnienia "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego" w kontekście wniosku o umorzenie należności.
Przenosząc powyższe rozważania uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że nie można organom obu instancji zarzucić przekroczenia granic uznania administracyjnego i dowolności oceny stanu majątkowego skarżącego.
Jak wynika z akt sprawy skarżący jest właścicielem samochodu ciężarowego marki MAN o numerze rejestracyjnym: [...]. Od 2014 r. skarżący nie uiszczał z tego tytułu należnego podatku od środków transportowych do czego był zobowiązany na podstawie art. 8 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1452 ze zm.). Ja wynika z treści złożonych przez skarżącego w toku postępowania wyjaśnień powodem nieuiszczania przez niego ww. podatku było to, że w ogóle nie korzystał z przedmiotowego pojazdu, gdyż z uwagi na jego zły stan (samochód został rozkradziony przez zbieraczy złomu) nie mógł on z niego korzystać. Mimo to skarżący nie podjął działań zmierzających do jego wyrejestrowania. Jak słusznie zauważyły organ II instancji obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych ciąży na właścicielu pojazdu, a wygasa z końcem miesiąca, w którym środek transportowy został wyrejestrowany lub wydana została decyzja o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu (art. 9 ust. 1 i ust. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych). Skarżący dopiero w 2020 r. dokonał czasowego wycofania ww. pojazdu z ruchu do dnia 28 sierpnia 2022 r. (decyzja z dnia 2 września 2020 r.). Powstanie zatem zaległości podatkowych nie było spowodowane okolicznościami mającymi nadzwyczajny charakter, czy wynikającymi ze szczególnych zdarzeń losowych, lecz było spowodowane brakiem działania skarżącego i niewyrejestrowaniem przedmiotowego pojazdu mimo, że jak sam skarżący przyznał w skardze nie mógł z tego pojazdu korzystać. Zaniedbanie przez skarżącego terminowego wpłacania podatków i nie podjęcie działań zmierzających do wygaśnięcia obowiązku podatkowego, nie może być utożsamiane z jego ważnym interesem.
Odnosząc się do wskazanych przez skarżącego jego kłopotów zdrowotnych stwierdzić należy, że z akt sprawy nie wynika, iż to stan zdrowia skarżącego był zasadniczą przyczyną powstania przedmiotowych zaległości podatkowych. Należy bowiem zauważyć, że do uszkodzenia przez skarżącego kręgosłupa doszło w czerwcu 2020 r., a więc kiedy od sześciu lat skarżący nie uiszczał już podatku od środków transportu. Jak to już zostało powyżej wskazane dopiero w dniu 2 września 2020 r. została wydana decyzja o czasowym wycofaniu ww. pojazdu z ruchu do dnia 28 sierpnia 2022 r. W ocenie Sądu, w realiach niniejszej sprawy rozpoznane u skarżącego schorzenie kręgosłupa nie mogło stanowić przesłanki ważnego interesu podatnika przemawiającego za umorzeniem jego zaległości podatkowych, gdyż nadal prowadzi on wspólnie z żoną działalność gospodarczą.
W ocenie Sądu, przesłanka "ważnego interesu podatnika" zachodzi natomiast w niniejszej sprawie, gdyż skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Jak wynika bowiem z akt sprawy w roku podatkowym 2019 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej skarżący poniósł stratę w wysokości 19.784,21 zł. W roku 2020 r. skarżący osiągnął co prawda dochód w wysokości 1.520,30 zł, jednak w okresie od stycznia do sierpnia 2021 r. poniósł on znowu stratę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 16.074,59 zł.
Jak słusznie jednak zauważyły organy obu instancji każda osoba, która podejmuje się rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej musi liczyć się z ryzykiem, iż działalność ta nie przyniesie spodziewanych przychodów. Jest to jednak ryzyko obciążające jedynie tę osobę. W rozpatrywanej sprawie skarżący nie może więc oczekiwać, iż ryzyko jakiego się podjął w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą winno obciążać Skarb Państwa, a w konsekwencji wszystkich podatników zwłaszcza w sytuacji, gdy zaległości podatkowe powstały na skutek braku działania skarżącego w wyrejestrowaniu pojazdu. Tym samym trudna sytuacja majątkowa skarżącego sama w sobie nie może być uznana za wystarczającą przesłankę umożliwiającą zastosowanie wnioskowanej ulgi.
Zdaniem Sądu, nie została również spełniona przesłanka umorzenia zaległości podatkowych z uwagi na interes publiczny. Umorzenie bowiem tych zaległości spowodowałoby uszczuplenie należności budżetowych Gminy w sytuacji, gdy z uwagi na trudną sytuację gospodarczą kraju (wysoka inflacja oraz wzrost cen za towary i usługi) zwiększeniu uległy wydatki Gminy związane z realizacją jej zadań własnych oraz zleconych. Ponadto zastosowanie tej ulgi postawiłoby skarżącego w korzystniejszej sytuacji w stosunku do tych podatników, którzy pomimo trudnej sytuacji finansowej, regulują swoje zobowiązania podatkowe wobec Państwa.
Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd dokonał jej oceny także pod kątem prawidłowości prowadzonego postępowania i nie dopatrzył się naruszenia przez organy przepisów Ordynacji podatkowej. Organy podatkowe zgromadziły bowiem pełny materiał dowodowy i dokonały jego oceny w sposób rzetelny oraz wyczerpujący, w zgodzie z zasadą wynikającą z art. 191 O.p., a wyniki tej oceny znalazły odzwierciedlenie w obszernych uzasadnieniach decyzji obu instancji, sporządzonych zgodnie z wymogami przewidzianymi w art. 210 § 4 O.p.
W tej sytuacji Sąd uznał, że zarzuty podniesione przez skarżącego nie mogły skutkować uchyleniem decyzji, gdyż nie były one zasadne. Rozpoznając niniejszą sprawę nie dopatrzono się również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadnić uchylenie zaskarżonej decyzji (art. 134 p.p.s.a.).
W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są zgodne z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na ich wynik, dlatego Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.