I SA/Kr 131/20

I SA/Kr 131/20 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2020-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-02-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Piotr Głowacki
Stanisław Grzeszek
Urszula Zięba /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 1673/20 - Wyrok NSA z 2021-01-20
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1314
art. 59 par 1 pkt 6
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr.) Sędziowie: WSA Piotr Głowacki WSA Stanisław Grzeszek po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 maja 2020r. sprawy ze skarg Prezydenta Miasta K. – Zarząd Dróg Miasta K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] grudnia 2019r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...]zł (pięćset osiemdziesiąt złotych).
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z dnia 10 grudnia 2019r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia 5 listopada 2019r., nr [...], którym umorzono Prezydentowi Miasta K. – [...] K. postępowanie egzekucyjne, prowadzone do majątku Z. W..
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Organ I instancji, jako organ egzekucyjny, prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego Z. W. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego przez wierzyciela - Prezydenta Miasta K. na należność z tytułu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty w strefie płatnego parkowania pojazdu w łącznej kwocie należności głównej [...] zł.
Organ I instancji, postanowieniem z dnia 5 listopada 2019r., o którym mowa powyżej, umorzył postępowanie egzekucyjne, z uwagi na zgon zobowiązanego w dniu 29 października 2019r. Powyższe postanowienie doręczono wierzycielowi w dniu 7 listopada 2019r.
Na ww. postanowienie wierzyciel, pismem z dnia 13 listopada 2019r. złożył zażalenie z zachowaniem terminu. Zażalenie uzasadnił, tym, że w jego ocenie "umorzenie postępowania egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie jest niezasadne (...). Zgodnie bowiem z artykułem 56 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego".
Po przeprowadzeniu postępowania zażaleniowego, organ II instancji wydał postanowienie z dnia 10 grudnia 2019r., o którym mowa na wstępie. W uzasadnieniu powołano się m.in. na treść art. 59 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2018r. poz. 1314, dalej: "u.p.e.a.") i wywiedziono, że śmierć zobowiązanego w toku prowadzonej egzekucji, powoduje konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy dochodzona należność jest ściśle związana z osobą zmarłego. Nie można zatem mówić o uznaniowości w powyższym zakresie. Zdaniem organu zażaleniowego, w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z taką sytuacją, bowiem dochodzone należności z tytułu opłat dodatkowych za nieuiszczone opłaty parkingowej w strefie płatnego parkowania są opłatami ściśle związanymi z osobą zmarłego. Wynikają bowiem z jego osobistego działania/zaniechania, a zatem ich dalsze egzekwowanie po śmierci zobowiązanego nie było możliwe. Organ egzekucyjny, co prawda w żaden sposób, nie uzasadnił, dlaczego uznaje, że obowiązek ten jest ściśle związany z osobą zmarłego, niemniej organ II instancji wskazał, że opłaty o charakterze sankcyjnym, uznawane są za obowiązki ściśle związane z osobą zobowiązanego (zmarłego). Kontrargumentów nie przedstawił też wierzyciel, który w żaden sposób nie próbował obalić tezy, że egzekwowane obowiązki są ściśle związane z osobą zobowiązanego (zmarłego). Wierzyciel powołał jedynie, że jako przykład przepisów szczególnych, regulujących dochodzenie należności publicznoprawnych po zmarłym wskazać należy art. 97 i art. 98 § 1 o.p. Organ zażaleniowy nie kwestionuje, że dochodzona należność ma charakter publicznoprawny, co wywodzi autor zażalenia. Nie podważa to jednak umorzenia postępowania egzekucyjnego. Cała u.p.e.a. odnosi się do obowiązków publicznoprawnych, w tym również art. 59 § 1 pkt 6, na podstawie którego, umorzono postępowanie egzekucyjne. Organ odwoławczy zauważył zarazem, że zapadłe umorzenie postępowania egzekucyjnego, nie stanowi przeszkody dla wierzyciela do dalszego dochodzenia swych roszczeń wobec ewentualnych spadkobierców zobowiązanego, jeżeli tylko wierzyciel, uzyska urzędowe (sądowe) potwierdzenie przejęcia obowiązków przez spadkobierców (następców prawnych) zobowiązanego (art. 28 a u.p.e.a.). Wymaga to z kolei wystawienia nowego tytułu wykonawczego. Wobec powyższego, mając na uwadze ścisłe związanie obowiązku z osobą zmarłego zobowiązanego, zdaniem organu II instancji, należało postępowanie egzekucyjne umorzyć na podstawie art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie ww. postanowieniu zarzucono naruszenie:
1. art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a., poprzez wadliwe przyjęcie, że obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej za nieopłacone parkowanie jest ściśle związany z osobą zmarłego,
2. naruszenie art. 97 § 1 w zw. z art. 2 § 2 o.p. w zw. z art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (t.j Dz. U. 2019 poz. 869 ze zm., dalej: "u.f.p."), poprzez ich niezastosowanie,
3. naruszenie przepisów postępowania, poprzez utrzymanie w mocy wadliwego rozstrzygnięcia organu I instancji, tj. zastosowanie art. 18 u.p.e.a w zw. z 138 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2018r. poz. 2096 ze zm., dalej: "k.p.a.").
W ocenie strony skarżącej, błędnie zinterpretowany został charakter przedmiotowej należności. Opłaty dodatkowej nie można traktować, jako sankcję, karę pieniężną, grzywnę, czy karę dyscyplinarną, które wyłączone byłyby ze spadkobrania, jako obowiązki publicznoprawne, wynikające ze stosunków innych, niż cywilnoprawne na mocy przepisów Kodeksu cywilnego, tj. art. 922 § 2. Charakter sankcji przesądzałby o ścisłym związku z osobą zmarłego, natomiast w przedmiotowym stanie faktycznym, nie ma możliwości przypisania charakteru sankcyjnego analizowanemu obowiązkowi. Pogląd ten jest podzielany w orzecznictwie i doktrynie, na co strona skarżąca powołała stosowne orzecznictwo i literaturę. Zdaniem strony skarżącej, przedmiotowe postępowanie, powinno zostać zawieszone na mocy art. 56 § 1 pkt. 2 u.p.e.a. w zw. z art. 56 § 3 u.p.e.a. Niezależnie od powyższego, zwrócono uwagę, że opłata dodatkowa, o której mowa w art. 13f ust. 1 u.d.p., stanowi niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym, a zatem zalicza się do katalogu należności wymienionych w art. 60 u.f.p. Skoro więc przepisy w ustawie o drogach publicznych nie regulują kwestii następstwa prawnego, to mając na uwadze treść art. 67 u.f.p. należy przyjąć, że wskazane w ww. przepisie odesłanie, nakazuje odpowiednio stosować regulacje działu III o.p., które kompleksowo regulują kwestię następstwa prawnego. W konsekwencji, do opłaty dodatkowej, o której mowa w art. 13f ust. 1 u.d.p. ma odpowiednie zastosowanie art. 97 § 1 o.p., wobec czego umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a. jest niedopuszczalne. Powyższe stanowisko uzyskało aprobatę w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 11 czerwca 2019r., sygn. akt I GSK 53/19).
W oparciu o powyższe zarzuty i argumentację skargi, wniesiono o uwzględnienie skargi w całości, uchylenie w całości postanowienia organu II instancji, uchylenie w całości postanowienia organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego wg norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji, podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie. W zakresie zarzutów skargi, uznał je za bezpodstawne i powołał się na treść zaskarżonej decyzji. W konsekwencji wniesiono o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.
Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, w tym także te niepodniesione w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych.
Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje także środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Jednocześnie zaznaczyć trzeba, że korzystając z uprawnienia, które przyznaje sądowi administracyjnemu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 120 p.p.s.a., dopuszczający możliwość rozpoznania w postępowaniu uproszczonym skargi, której przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, Sąd procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. w granicach kompetencji, przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych przepisów, Sąd uznał, że zawiera ono wady, powodujące konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego. W konsekwencji, skarga Prezydenta Miasta K. – Zarząd Dróg Miasta K. jest zasadna.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 10 grudnia 2019r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia 5 listopada 2019r., nr [...], którym umorzono postępowanie egzekucyjne, prowadzone do majątku Z. W..
Kwestię sporną w przedmiotowej sprawie, stanowi możliwość umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku Z. W. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego przez wierzyciela - Prezydenta Miasta K. na należność z tytułu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty w strefie płatnego parkowania pojazdu w łącznej kwocie należności głównej [...] zł.
W przedmiotowej sprawie, organ I instancji, postanowieniem z dnia 5 listopada 2019r., umorzył postępowanie egzekucyjne, z uwagi na zgon zobowiązanego w dniu 29 października 2019r. Powyższe postanowienie doręczono wierzycielowi w dniu 7 listopada 2019r.
W zażaleniu Prezydent Miasta K. podniósł brak podstaw do umorzenia postępowania, gdyż w jego ocenie, na podstawie art. 56 § 1 pkt. 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub części, gdy obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego.
Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego.
Z przepisu tego wynika, że śmierć zobowiązanego, powoduje umorzenie postępowania egzekucyjnego tylko wtedy, gdy obowiązek ma charakter osobisty i nie może go za zobowiązanego wykonać inna osoba. Jeżeli natomiast obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego, czyli może być wykonany przez inny podmiot, śmierć zobowiązanego, prowadzi jedynie do zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 2 u.p.e.a.
Tym samym ustalenie, czy opłata dodatkowa za parkowanie pojazdu na terenie strefy płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty za parkowanie jest obowiązkiem ściśle związanym z osobą zobowiązanego, czy też nie jest taką powinnością, zdaniem Sądu, wymaga uprzedniego stwierdzenia, czy tego rodzaju opłata, podlega sukcesji.
Wedle art. 67 ust. 1 ustawy o finansach publicznych do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych ustawą o finansach publicznych, stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018r. poz. 2096 ze zm. i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019r. poz. 900, ze zm., dalej - O.p.). Z kolei, stosownie do treści art. 60 pkt 1 ww. ustawy środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności dochody budżetu państwa, dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego albo przychody państwowych funduszy celowych, w tym kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w ustawie o finansach publicznych.
Zdaniem Sądu, bez wątpienia, opłata dodatkowa za parkowanie pojazdu na terenie strefy płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty za parkowanie, o której mowa w art. 13f ust. 1 ustawy o drogach publicznych, stanowi niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym, a zatem zalicza się do katalogu należności wymienionych w art. 60 ustawy o finansach publicznych. To z kolei oznacza, że przepisy regulujące następstwo prawne w Ordynacji podatkowej znajdują odpowiednie zastosowanie do świadczeń pieniężnych, o których mowa w art. 13f ust. 1 ustawy o drogach publicznych.
W tym miejscu, podkreślić należy, że skoro przepisy ustawy o drogach publicznych nie regulują kwestii następstwa prawnego, a zarazem w art. 67 ustawy o finansach publicznych znajduje się odesłanie do "przepisów działu III Ordynacji podatkowej", to tym samym należy odpowiednio stosować zawarte tam regulacje, które kompleksowo odnoszą się do następstwa prawnego.
W orzecznictwie zasadnie zwraca się również uwagę na fakt, że odmowa stosowania przepisów Ordynacji podatkowej do opłaty dodatkowej za parkowanie pojazdu na terenie strefy płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty za parkowanie oznaczałoby, że opłata ta nie mogłaby wygasnąć przez przedawnienie lub potrącenie (art. 59 § 1 pkt 9 i pkt 3 O.p.), nie mogłaby stanowić nadpłaty w przypadku zapłacenia jej nienależnie (art. 72 § 1 O.p.), nie mogłaby także zostać objęta ulgą (art. 67a § 1 O.p.) - por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2019r., sygn. akt: II FSK 2600/18.
Natomiast odpowiednie stosowanie przepisów, oznacza stosowanie ich wprost, w całości, zgodnie z modyfikacjami, wynikającymi z istoty regulowanej instytucji prawnej, względnie oznacza odmowę ich stosowania. Nawet ewentualne uznanie, że przepisy działu III Ordynacji podatkowej do niepodatkowych należności budżetowych stosuje się tylko odpowiednio, a nie wprost, ze względu na brzmienie art. 2 § 2 O.p. również nie daje podstaw do odmowy ich stosowania w ogóle. Wobec tego, do opłaty dodatkowej za parkowanie pojazdu na terenie strefy płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty za parkowanie, o której mowa w art. 13f ust. 1 ustawy o drogach publicznych ma odpowiednie zastosowanie art. 97§ 1 O.p., zgodnie z którym, spadkobiercy podatnika, z zastrzeżeniem § 2, przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy (por. wyrok NSA z 11 czerwca 2019r. sygn. akt I GSK 53/19).
Konkludując, w ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego niezasadnie umorzył postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a., a zarazem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nieprawidłowo utrzymał jego rozstrzygnięcie w mocy.
W konsekwencji, organ dokona stosownych czynności w postępowaniu egzekucyjnym, uwzględniając zajęte w tej kwestii stanowisko Sądu, wyrażone powyżej.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 i w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm.) uznał, że skarga jest uzasadniona i uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, gdyż jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018r. poz. 265 ze zm.). Sąd zasądził na rzecz strony skarżącej kwotę 580 zł, na którą składa się 100 zł tytułem wpisu sądowego oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika.