III SA/Łd 686/24

III SA/Łd 686/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-02-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska
Ewa Alberciak /sprawozdawca/
Joanna Wyporska-Frankiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 497
art. 28
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Sentencja
Dnia 12 lutego 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia WSA Anna Dębowska, Protokolant st. sekretarz sądowy Aneta Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2025 roku sprawy ze skargi P. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 lipca 2024 roku nr UP-499/2024 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 12 lipca 2024 r. nr UP - 499/2024 Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), zwanej dalej k.p.a., w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497), zwanej dalej u.s.u.s. - po rozpoznaniu wniosku P. K. o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 28 maja 2024 r. nr 1139/2024 o odmowie umorzenia należności z tytułu składek - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
1 marca 2024 r. do ZUS wpłynął wniosek skarżącego o umorzenie należności z tytułu składek. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie umorzenia, decyzją z 28 maja 2024 r. odmówił umorzenia należności z tytułu składek. odmówił umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 48 876,90 zł oraz odmówił umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 34 986,22 zł.
Wnioskodawca złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wskazał, że w jego przypadku nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności. Dodał, że nie ma żony, następców prawnych i nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie. Poinformował, że dom, w którym mieszka jest własnością ojca oraz jego dwóch braci. Podkreślił, że gdyby miał przejąć dom po ojcu, to musiałby spłacić majątek dzieciom braci ojca, a biorąc pod uwagę zadłużenie byłoby to nieopłacalne. Ponadto nie pozwala na to również jego sytuacja materialna. Wnioskodawca podniósł także, że poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego zdarzenia nadzwyczajnego, jakim była pandemia Covid-19 i opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Podkreślił, że zaburzenia obsesyjno-kompulsywne, na które cierpi są chorobą przewlekłą i nieleczone mogą prowadzić do depresji. Oznajmił, że ma 33 lata i nie zamierza pogłębiać własnych zaburzeń mieszkając z matką alkoholiczką oraz współuzależnionym ojcem.
7 lipca 2024 r. do ZUS wpłynęła historia wizyt strony w Poradni Leczenia Uzależnień w O. w okresie od stycznia 2023 r. do lipca 2024 r.
Zaskarżoną decyzją z 12 lipca 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że dokonał rozpoznania sytuacji rodzinnej i materialnej, rodzaju, okresu i wysokości należności na podstawie wszystkich uzyskanych i przedłożonych do sprawy dokumentów, także uwzględnionych w decyzji z 28 maja 2024 r. 1 marca 2024 r. do ZUS wpłynęło oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej. Wnioskodawca wskazał, że jest kawalerem, od 1 sierpnia 2023 r. do 31 lipca 2025 r. pracuje zarobkowo w A. A. W. w O. na podstawie umowy o pracę i uzyskuje wynagrodzenie w wysokości 900,00 zł brutto, tj. 731,00 zł netto miesięcznie, nie pobiera świadczeń emerytalno-rentowych, nie uzyskuje dochodów z innych źródeł, nie pobiera świadczeń z Urzędu Pracy, zasiłków z pomocy społecznej i nie korzysta z innych form pomocy. Prowadzi 3 - osobowe gospodarstwo domowe z ojcem – Z. K., który uzyskuje dochody w wysokości 3 038,39 zł netto miesięcznie oraz matką – J. K., która uzyskuje dochody w wysokości 1 125,26 zł netto miesięcznie. Wnioskodawca podniósł, że ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem w łącznej wysokości 400,00 zł, w tym z tytułu opłat eksploatacyjnych - 200,00 zł oraz kosztów leczenia 200,00 zł, posiada inne zobowiązania finansowe w wysokości 26 510,22 zł, które są spłacane w układzie ratalnym w miesięcznej wysokości 400,00 zł, nie posiada nieruchomości oraz ruchomości, nie posiada wierzytelności i praw majątkowych. Wyjaśnił, że ze względu na leczenie psychiatryczne nie ma możliwości poprawy sytuacji materialnej. Leczy się na zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania spowodowane używaniem alkoholu - zespół uzależnienia oraz zaburzenia obsesyjno - kompulsyjne (zaburzenie z przewagą myśli natrętnych). Wskazał, że prowadzenie działalności gospodarczej przypadło na okres od 9 lipca 2019 r. do 31 stycznia 2023 r., a więc okres trwania pandemii, co wpłynęło negatywnie na ilość zleceń oraz kondycję psychiczną, spowodowało ciągłe zamartwianie się i regulowanie emocji alkoholem.
Organ ustalił, że 20 lutego 2024 r. wnioskodawca zakończył prowadzenie działalności gospodarczej. Od 1 sierpnia 2023 r. jest zgłoszony do ubezpieczeń w ZUS na podstawie umowy o pracę w 1/4 wymiaru czasu pracy, podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne od stycznia 2024 r. wynosi 1 060,50 zł, tj. 845,82 zł netto miesięcznie. Skarżący nie jest właścicielem nieruchomości i nie posiada ruchomości.
Organ odwołał się do treści art. 28 u.s.u.s. i ustalił, że:
- przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych;
- przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że:
- sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowania upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe,
- nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,
- nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym,
- ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;
Zdaniem organu nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. Strona zaprzestała prowadzenia działalności, jednak nie zachodzi przesłanka braku następców prawnych, ponieważ ma rodziców - zgodnie z wykładnią językową przywołanego przepisu wszystkie wymienione okoliczności, tj.: zakończenie prowadzenia działalności gospodarczej, brak majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, muszą wystąpić łącznie - wystąpienie którejkolwiek z ww. okoliczności wyklucza stwierdzenie zajścia przedmiotowej przesłanki;
W ocenie organu przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi, ponieważ wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 67) wysokość kosztów upomnienia wynosi 16,00 zł.
W ocenie ZUS przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi dlatego, że Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję.
Przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi - nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Organ wyjaśnił, że skoro wobec wnioskodawcy nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.
Następnie organ odwołał się do art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., nr 141 poz. 1365). ZUS podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie występują przesłanki umorzenia określone w cytowanym rozporządzeniu oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Zdaniem ZUS decydując się na prowadzenie działalności gospodarczej wnioskodawca powinien być świadomy, że dodatkowo zobowiązuje się do opłacenia należnych składek z tego tytułu za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Obowiązek ten istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności, aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet w przypadku poniesienia strat, czy pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności różnych problemów. Obligatoryjność opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek. Za ryzyko związane z prowadzoną działalnością, jak również negatywnymi skutkami oraz za wszelkie rozliczenia odpowiada podmiot prowadzący działalność.
Zdaniem organu przesłanka wymieniona w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma zastosowania w sprawie strony, ponieważ zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej.
Wystąpienie przesłanki § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu.
Wnioskodawca podniósł, że kłopoty w firmie spowodowały u niego obniżenie nastroju, ataki paniki, częstsze sięganie po alkohol, a następnie uzależnienie od alkoholu. Dodał, że w lutym 2023 r. rozpoczął terapię związaną z uzależnieniem. Nadmienił, że po około roku abstynencji oprócz uzależnienia psychiatra zdiagnozował u niego zaburzenia obsesyjno-kompulsywne, które bardzo utrudniają codzienne funkcjonowanie, są chorobą przewlekłą i nieleczone mogą prowadzić do depresji, ponadto trudno jest określić długość leczenia. Wyjaśnił, że cierpi na zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania spowodowane nadużywaniem alkoholu (zespół uzależnienia). Oznajmił, że kondycję psychiczną pogarszała sytuacja rodzinna - matka uzależniona od alkoholu oraz współuzależniony ojciec. Do akt sprawy skarżący załączył historię wizyt w Poradni Uzależnień w Opocznie, z której wynika, że rozpoznano u niego zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania spowodowane używaniem alkoholu - zespół uzależnienia.
Odnosząc się do powyższego ZUS wskazał, że nie neguje problemów zdrowotnych strony i podchodzi do nich ze zrozumieniem, jednak nie przedłożył dowodów potwierdzających trwałą i całkowitą niezdolność do pracy, np. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności lub niezdolności do pracy. Nie powoływał się na konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. wnioskodawca ma 33 lata i jest aktywny zawodowo - pracuje na podstawie umowy o pracę. Zdaniem organu nie można zatem uznać, że jego stan zdrowia bądź konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawia możliwości uzyskania środków finansowych na spłatę należności z tytułu składek. Zdaniem ZUS w sprawie strony ta przesłanka nie zachodzi.
Analizując uregulowania prawne dotyczące możliwości umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności należy brać pod uwagę między innymi to, czy spłata zadłużenia w dłuższym czasie nie spowoduje sytuacji, że po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi do zachowania podstawowych potrzeb życiowych. Trudna sytuacja materialna, uniemożliwiająca spłatę długów, musi zostać udowodniona i mieć charakter trwały.
W ocenie ZUS ograniczone możliwości płatnicze, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości we wnioskowanym zakresie. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych należności, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych, z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie, w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste. 20 lutego 2024 r. wnioskodawca zakończył prowadzenie działalności gospodarczej. Od dnia 1 sierpnia 2023 r. pracuje na podstawie umowy o pracę w1/4 wymiaru czasu pracy, podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne od stycznia 2024 r. wynosi 1.060,50 zł, tj. 845,82 zł netto miesięcznie.
Skarżący poinformował, że prowadzi 3 - osobowe gospodarstwo domowe z rodzicami: ojcem – Z. K., który uzyskuje dochody w wysokości 3 038,39 zł netto miesięcznie oraz matką – J. K., która uzyskuje dochody w wysokości 1 125,26 zł netto miesięcznie.
Według ustaleń organu Z. K. jest zgłoszony do ubezpieczeń w ZUS jako: - emeryt i pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 5 684,80 zł brutto i aktualnie do wypłaty pozostaje 3 369,97 zł miesięcznie, - wnioskodawca na podstawie umowy o pracę w 1/4 wymiaru czasu pracy, podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne od stycznia 2024 r. wynosi 1 060,50 zł brutto, tj. 845,82 zł netto miesięcznie, - osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą. Matka pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1 797,12 zł brutto i aktualnie do wypłaty pozostaje kwota 1 261,40 zł. Analizując sprawę pod kątem istnienia trudnej sytuacji finansowej i ubóstwa organ musi wziąć pod uwagę wszystkie dochody jakimi dysponuje gospodarstwo domowe strony. Wskaźnikiem służącym do oceny kryterium ubóstwa i trudnej sytuacji materialnej jest kwota określająca minimum socjalne. Organ wskazał, że budżet gospodarstwa domowego w wysokości 6 323,01 zł jest znacznie wyższy niż poziom minimum socjalnego, określony w kwietniu 2024 r. przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych na kwotę 4 668,36 zł IV kwartale 2023 r. dla 3-osobowego gospodarstwa pracowniczego. Wyklucza to zatem stan ubóstwa i konieczność sięgania przez stronę do pomocy z opieki społecznej, która dedykowana jest tylko osobom w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Wnioskodawca oświadczył, że nie korzysta z pomocy społecznej oraz innych form wsparcia skierowanych do osób znajdujących się w niedostatku. Strona wyjaśniła, że ponosi stałe miesięczne koszty związane z utrzymaniem w wysokości 400,00 zł, w tym z tytułu opłat eksploatacyjnych - 200,00 zł, i kosztów leczenia - 200,00 zł. Budżet domowy pozwala na ich sfinansowanie w całości. W miesięcznych kosztach utrzymania nie uwzględniono podstawowych wydatków ponoszonych w każdym gospodarstwie domowym, na zakup żywności, ubrań, środków higienicznych itp. Jednak wydatki te nie są nadzwyczajnymi kosztami jakie musi ponosić, a ZUS nie może umarzać zaległości każdej osobie, która ponosi, podobnie jak ogół społeczeństwa, zwykłe koszty utrzymania. Strona zaznaczyła, że ojciec ze swojego świadczenia emerytalnego utrzymuje całe gospodarstwo domowe, zatem potrzeby bytowe są zaspokojone.
Wnioskodawca poinformował, że posiada inne zobowiązania finansowe w wysokości 26 510,00 zł, które spłaca w układzie ratalnym w miesięcznej kwocie 400,00 zł. Zatem dysponuje środkami finansowymi na ten cel. Zdaniem ZUS fakt posiadania innych zobowiązań nie stanowi przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ prowadziłby to do nieuzasadnionego uprzywilejowania innych wierzycieli względem Skarbu Państwa. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jako wierzyciel nie może uwzględniać interesów innych wierzycieli, jednocześnie strona nie ma podstaw, aby przedkładać ich interesy nad roszczenia względem należności z tytułu składek.
Instytucja umorzenia służy wsparciu osób w zupełnie wyjątkowych okolicznościach związanych ze skrajną biedą, nieprzewidzianymi wypadkami losowymi, czy innymi, niemożliwymi do przewidzenia zdarzeniami, w sytuacji gdy status materialny trwale nie rokuje spłaty zadłużenia. Zdaniem ZUS w sytuacji strony takie okoliczności nie zachodzą - ma 33 lata, uzyskuje dochody z pracy i nie udowodnił trwałego wykluczenia z rynku pracy z powodów zdrowotnych. Do osiągnięcia przez stronę wieku emerytalnego pozostało jeszcze 31 lat aktywności zawodowej, w ciągu których może uzyskiwać dochody pozwalające na sukcesywną spłatę zadłużenia wobec ZUS. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 września 2023 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2024 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 1893) minimalne wynagrodzenie z pracę w pełnym wymiarze czasu pracy od 1 stycznia 2024 r. wynosi 4 300,00 zł brutto, tj. 3 261,53 zł netto miesięcznie.
Natychmiastowe umorzenie należności naruszałby interes publiczny oraz konstytucyjną zasadę powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. Organ wskazał, że wnioskodawca może złożyć wniosek o zawarcie umowy ratalnej, co pozwala na nienaliczanie odsetek za zwłokę od następnego dnia po dniu wpływu wniosku o udzielenie ulgi - od składek, które rozłożono na raty. ZUS zobowiązany jest do każdej raty naliczyć opłatę prolongacyjną wynoszącą połowę odsetek za zwłokę.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi P. K. zarzucił niewłaściwą interpretację przepisów, tendencyjną oraz subiektywną chroniącą wyłącznie interes organu oraz aparatu urzędniczego. Wskazał, że organ "zasłania się" zasadą równości obywateli wobec prawa i w ocenie skarżącego Zakład Ubezpieczeń Społecznych dyskryminuje i bagatelizuje jego problemy psychiczne - uzależnienie od alkoholu (z którym zmaga się na psychoterapii) oraz zaburzenia obsesyjno-kompulsywne (z którymi również zmaga się na psychoterapii). Zdaniem strony organ nie bierze pod uwagę faktu, że mieszka w domu z osobą uzależnioną od alkoholu (matka) i prawdopodobnie współuzależnioną (ojciec), co czyni walkę z nałogiem jeszcze cięższą. W takiej sytuacji drastycznie zwiększa się ryzyko depresji lub nawrotu choroby alkoholowej, a wtedy o powrocie do produktywności nie będzie mowy.
Strona wskazała, że chciałaby wrócić do społeczeństwa i z czasem, gdy ustabilizuje się sytuacja podjąć pracę na pełen etat i jak najszybciej wyprowadzić się z domu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem skargi jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 12 lipca 2024 r. utrzymująca w mocy własną decyzję z 28 maja 2024 r. o odmowie umorzenia P. K. należności z tytułu składek.
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, że w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. ustalona została zasada, zgodnie z którą należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Stosownie zaś do art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność tych składek zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej,
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Jednakże w uzasadnionych przypadkach należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności według zasad określonych w rozporządzeniu (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.).
Wskazać przy tym należy, że przedstawione powyżej reżimy prawne umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, o których mowa w art. 28 ust. 2 i art. 28 ust. 3a u.s.u.s., nie są od siebie niezależne i oderwane.
W przepisie art. 28 ust. 2-3 u.s.u.s. uregulowane zostały podstawowe kwestie w zakresie umorzenia należności z tytułu tych składek oraz przypadki ich całkowitej nieściągalności. Art. 28 ust. 3a u.s.u.s. dotyczy kwestii umarzania należności ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami składek na ubezpieczenie społeczne. Oba reżimy prawne umarzania należności z tytułu tych składek nawiązują jednak do siebie, co wynika z takich sformułowań, jak "z zastrzeżeniem ust. 3a" oraz "(...) mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności". Przypadki całkowitej nieściągalności uregulowane zostały wyczerpująco w powołanym wyżej art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Z uwagi zatem na użyty w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. zwrot "pomimo braku ich całkowitej nieściągalności" uzależnienie umorzenia należności z tytułu składek od ich całkowitej nieściągalności dotyczy także ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na ubezpieczenie społeczne. W konsekwencji oznacza to zatem, że przy umarzaniu nieopłaconych przez te podmioty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne zastosowanie będzie miał wymóg wystąpienia precyzyjnie określonych przesłanek całkowitej nieściągalności, a w sytuacji ich niewystąpienia sytuacja majątkowa i rodzinna wnioskodawcy podlegać będzie ocenie organu z punktu widzenia przesłanek określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141 poz. 1365), wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s.
Zgodnie z treścią § 3 ww. rozporządzenia, zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Z powołanych regulacji wynika, że rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, mimo braku ich całkowitej nieściągalności podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza użyty w powołanym wyżej art. 28 ust. 3a u.s.u.s. zwrot "należności z tytułu składek (...) mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane". Oznacza to zatem, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, przy czym wybór ten może być swobodny, ale nie dowolny (por. wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2007 r., sygn. akt II GSK 141/07, Lex nr 368197, a także wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Łd 584/09, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podkreślić przy tym należy, że proces podejmowania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, w tym także ubezpieczenie zdrowotne, ma charakter dwuetapowy. Najpierw organ, ustalając istotne okoliczności faktyczne sprawy związane przede wszystkim z sytuacją majątkową, osobistą i rodzinną wnioskodawcy, ocenia czy okoliczności te odpowiadają choćby jednej z przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. lub w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia. Stwierdzenie, że okoliczności ustalone w sprawie nie odpowiadają żadnej z przesłanek umorzenia zaległości wyklucza możliwość pozytywnego rozstrzygnięcia dla ubezpieczonego. Z kolei drugi etap ma miejsce jedynie wówczas, gdy organ stwierdzi, że przesłanki te przemawiają za umorzeniem ww. należności. Jednak nawet pozytywna ocena występowania tych przesłanek nie obliguje organu do skorzystania z instytucji umorzenia należności z tytułu tych składek. Odmawiając w takiej sytuacji umorzenia zaległości organ działa w zakresie przyznanego mu uznania administracyjnego.
W kontekście przesłanek określonych w powołanym wyżej § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia szczególne znaczenie ma wnikliwe wyjaśnienie sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy. A zatem strona w treści złożonego wniosku o umorzenie należności, a następnie w toku postępowania powinna wskazać takie konkretne okoliczności, które będą przemawiały za zastosowaniem wobec niej instytucji umorzenia. Także i Zakład Ubezpieczeń Społecznych w toku postępowania, powinien wnikliwie ustalić istnienie (lub brak) takich okoliczności, podejmując w tym zakresie, o ile jest to możliwe, działania z urzędu, niezależnie od informacji uzyskanych od wnioskodawcy, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. i zasadą zupełności postępowania dowodowego, o której stanowi art. 77 § 1 tej ustawy. Oczywiste jest jednak, że w toku takiego postępowania, to głównie na stronie spoczywa ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek do umorzenia, świadczy bowiem o tym użyty przez ustawodawcę w § 3 ust. 1 rozporządzenia zwrot "jeżeli zobowiązany wykaże". Wszakże to wnioskodawca, a nie organ, ma pełną wiedzę o swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej, osobistej i o przeszkodach w spłacie zadłużenia. Jeżeli jednak strona działająca bez pełnomocnika nie wskazuje wszystkich istotnych okoliczności organ powinien wezwać stronę do wyjaśnienia istotnych faktów, a dopiero później dokonywać oceny całokształtu materiału.
Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne na podstawie art. 28 ust. 3a w związku z § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia nie odnosi się do ustalania przesłanek warunkujących umorzenie należności. W tym zakresie Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie działa na podstawie uznania administracyjnego. Ustalając stan faktyczny sprawy w toku postępowania dowodowego i następnie porównując ten stan do hipotezy normy zezwalającej na umorzenie tych należności organ jest związany określonymi w k.p.a. zasadami, zwłaszcza wskazanymi wyżej, oraz regułami logiki. Postępowanie organu w tym zakresie podlega kontroli sądu administracyjnego, a więc sąd ocenia, czy został w sprawie zebrany kompletny materiał dowodowy, czy w procesie oceny dowodów nie naruszono reguł logiki i czy zastosowano właściwe przepisy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Uznanie administracyjne odnosi się natomiast do wyboru konsekwencji prawnych (umorzyć należności lub odmówić ich umorzenia) w razie prawidłowego ustalenia, że zastosowanie instytucji umorzenia jest możliwe, bowiem przemawiają za tym przesłanki wskazane w § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia. Wybór tej konsekwencji prawnej, to właśnie drugi etap postępowania organu w procesie wydawania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.
Odnosząc powyższe rozważania prawne do rozpatrywanej sprawy należało stwierdzić, że organ przeprowadził ponowną analizę przesłanek wynikających z treści art. 28 ust. 3 u.s.u.s. odnosząc ją do przedstawionej przez skarżącego sytuacji materialnej i osobistej. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organ wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków, tj. w takim zakresie, w jakim było to możliwe zebrał cały dostępny materiał dowodowy i dokonał jego oceny, a następnie rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi. Organ sprawdził i uwzględnił wszystkie okoliczności podane przez skarżącego oraz okoliczności wynikające z danych będących w posiadaniu organu. ZUS szczegółowo przedstawił ustalenia, na których oparł swoje wnioski o braku podstaw do umorzenia należności z tytułu składek.
Odnosząc się do ustalonej przez organ sytuacji skarżącego Sąd podzielił zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji ocenę. Organ ustalił, że skarżący jest zatrudniony na umowę o pracę w ¼ wymiaru czasy pracy, od stycznia 2024 r. otrzymuje 845,82 zł netto miesięcznie. Skarżący prowadzi 3-osobowe gospodarstwo domowe z rodzicami. Ojciec skarżącego, Z. K. otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości do wypłaty 3 369,97 zł oraz z tytułu umowy o pracę w ¼ wymiaru otrzymuje 845,82 zł netto. Z kolei matka skarżącego J. K. pobiera świadczenie emerytalne (miesięcznie do wypłaty - 1261,40 zł). Prawidłowe jest ustalenie organu, że budżet gospodarstwa domowego skarżącego wynosi miesięcznie 6 323,01 zł, co przekracza kwotę minimum socjalnego dla 3-osobowego gospodarstwa pracowniczego, które w IV kwartale 2023 r. wynosiło 4 668,36 zł.
Z akt wynika również, że skarżący nie korzysta z opieki społecznej oraz innych form wsparcia socjalnego. Comiesięczne koszty utrzymania skarżący określił na kwotę 800 zł. Przedstawiona sytuacja doprowadziła organ do prawidłowego wniosku, że skarżący nie znajduje się w stanie ubóstwa, również nie korzysta z form wsparcia w przypadku niedostatku (m.in. z MOPS-u). Istotne znaczenie ma, że skarżący zakończył prowadzenie działalności gospodarczej 20 lutego 2024 r. Należało zatem uznać, że potrzeby bytowe skarżącego są zaspokojone.
Znamienne jest, że w toku postępowania strona nie przedstawiła żadnego zaświadczenia, z którego wynikałoby ograniczenie możliwości podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, czy też orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Niewątpliwie skarżący jest w wieku produkcyjnym i przed nim jeszcze ponad 30 lat pracy zawodowej. Sąd uznał za poprawne stanowisko organu, że biorąc pod uwagę wiek skarżącego, brak orzeczenia o niepełnosprawności lub przeciwskazaniu do świadczenia pracy zarobowej, ma możliwość podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, co pozwoliłoby na uzyskanie przez niego dochodów. Skarżący powinien być osobą aktywną zawodowo, bowiem do osiągnięcia wieku emerytalnego brakuje mu jeszcze wielu lat (urodził się w 1991 r.). Zasadne jest zatem twierdzenie organu, że skarżący rokuje spłatę zobowiązań w przyszłości, świadczy to o jego możliwościach zarobkowych.
W ocenie Sądu, organ prawidłowo ustalił, że w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 1, 2, 4, 4b, 4c u.s.u.s. Z materiału dowodowego nie wynika, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust.1 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, jak również w umorzonym postępowaniu upadłościowym.
Ustalenia organu dotyczące przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. są zasadne. Skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, lecz nie wystąpiła przesłanka braku następców prawnych (skarżący ma rodziców).
W przypadku strony nie zachodziła również przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s., bowiem odnosi się do zadłużenia niższego od kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym.
W sprawie należy również podzielić stanowisko organu, że nie zachodzi przesłanka z art. 28 ust. 5 u.s.u.s., bowiem żaden organ egzekucyjny nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. W toku postępowania skarżący nie wykazał ww. okoliczności.
Rację ma również organ podnosząc, że w sprawie nie zaistniała sytuacja, o której stanowi art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s., ponieważ postępowanie egzekucyjne jest prowadzone przez Dyrektora Oddziału ZUS w Tomaszowie Mazowieckim.
Niezależnie od powyższego, jak już wyżej wskazano, na podstawie cyt. art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe przypadki zostały określone w powołanym powyżej § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.
W świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych należy stwierdzić, że organ administracji nie naruszył prawa uznając, że skarżący nie wykazał, że opłacenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Okoliczność, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami, którzy osiągają dochód z tytułu świadczenia emerytalnego i umowy o pracę powoduje, że powyższa przesłanka nie może być podstawą umorzenia należności z tytułu składek.
Podkreślić należy, że sposób określenia przesłanek pozwalających na umorzenie takich należności wskazuje, że prawodawca dopuścił możliwość wykorzystania tego instrumentu prawnego w sytuacjach zupełnie wyjątkowych. Sąd podziela stanowisko przyjęte w dotychczasowym orzecznictwie, że przepis § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia posługuje się sformułowaniem "niezbędnych potrzeb życiowych", a więc pojęciem niedookreślonym. Zgodnie jednak z literalnym brzmieniem "niezbędne potrzeby życiowe" to takie, których zaspokojenie jest konieczne bądź też, których niezaspokojenie negatywnie (szkodliwie) wpłynie na byt zobowiązanego lub jego rodzinę. Przy czym wymaga podkreślenia, że niezbędne potrzeby życiowe należy rozumieć w sposób obiektywny, a nie poprzez subiektywne postrzeganie tych potrzeb przez wnioskodawcę. Oczywistym jest bowiem, że egzekwowanie należnych składek zawsze będzie odbierane przez zobowiązanego jako uciążliwość i niemożność zaspokojenia określonych potrzeb. Nie oznacza to jednak, że brak możliwości zaspokojenia takich potrzeb wypełnia przesłankę niezbędnych potrzeb życiowych. Nie każda bowiem potrzeba, to potrzeba niezbędna.
Zasadne są twierdzenia organu, że w przypadku skarżącego nie zachodzą szczególne okoliczności, o których stanowi § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, skoro będąc w wieku produkcyjnym nie podejmuje zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, co pozwoliłoby mu na spłatę zadłużenia. Należy podkreślić, że wniosek o umorzenie należności z tytułu składek skarżący złożył 1 marca 2024 r. i w toku prowadzonego postępowania, jeśli rodzina miałaby problemy finansowe mógł wystąpić do MOPS o przyznanie którejś z dostępnych form zasiłku, czego jednak nie uczynił.
Miesięczne wydatki strona oceniła na kwotę 400 zł, w tym z tytułu opłat eksploatacyjnych 200 zł. Organ słusznie zauważył, że w stałych kosztach nie uwzględniono podstawowych wydatków ponoszonych w każdym gospodarstwie domowym, tj. na zakup żywności, ubrań, artykułów higienicznych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym skarżący podał, że posiada zobowiązania pieniężne w wysokości 26 510 zł, które spłaca w układzie ratalnym miesięcznie w kwocie 400 zł.
Odnosząc się natomiast do stanu zdrowia skarżącego, Sąd podzielił stanowisko organu, że materiał dowodowy przedstawiony przez stronę nie wskazuje na istnienie choroby lub choroby członka rodziny, o której stanowi § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Niewątpliwie skarżący przedstawił w toku postępowania administracyjnego dokumentację medyczną, z której wynika, że leczy się w związku z zaburzeniami psychicznymi oraz jest uzależniony od alkoholu (zespół uzależnienia i zaburzenia obsesyjno - kompulsyjne, lecz strona nie przedstawiła zaświadczenia lekarskiego czy też orzeczenia, z którego wynika trwała lub całkowita niezdolność do pracy, a tylko takie dokumenty pozwoliłyby na stwierdzenie, że w przypadku skarżącego zachodzi przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Z akt sprawy wynika także, że skarżący podjął leczenie w związku z uzależnieniem od alkoholu w lutym 2023 r. Prowadzi to do wniosku, że korzysta z pomocy specjalisty ponad półtora roku i powinien podjąć działania związane z poszukiwaniem pracy na cały etat, co pozwoliłoby na spłatę zadłużenia z tytułu składek choćby w układzie ratalnym.
W zakresie wystąpienia przesłanki wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Sąd uznał za organem, że powstanie zadłużenia nie było wynikiem klęski żywiołowej bądź szczególnego zdarzenia, ale było wynikiem nieopłacania w ustawowym terminie składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej.
Bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostają także podniesione argumenty, co do ciążących na stronie zobowiązań. Jak słusznie wskazał organ administracji zakończenie prowadzenia działalności gospodarczej nie stanowi okoliczności stanowiącej podstawę do umorzenia zaległych składek, gdyż obowiązek ich opłacania powstaje z momentem rozpoczęcia jej prowadzenia i trwa do momentu jej zakończenia, niezależnie od osiąganych przychodów, czy ponoszonych strat. Natomiast, co do ciążących na stronie innych zobowiązań cywilnoprawnych, wskazać należy, że ich publicznoprawny charakter oraz cele na jakie są przeznaczane, za uprawnione pozwala uznać stanowisko organu, że umorzenie przedmiotowych zaległości stanowiłoby de facto działanie sprzeczne z interesem społecznym. Znamienne jest również, że strona reguluje zobowiązania cywilnoprawne.
Końcowo należy również podkreślić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie akcentowano, że ZUS jako dysponent środków publicznych oceniając istnienie przesłanek umorzenia składek zobligowany jest do uwzględnienia interesu publicznego, a nie tylko interesu indywidualnego wnioskodawcy. W wyroku z dnia 18 stycznia 2011r., sygn. akt II GSK 60/10 NSA przyjął, że nawet jeżeli występuje któraś z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., ZUS nie ma obowiązku umorzenia należności, jest to wyłącznie prawem wierzyciela, który podejmuje decyzję w oparciu o reguły wynikające z art. 7 k.p.a. Wynika to z faktu, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest wierzycielem dysponującym środkami publicznymi, a zatem interes społeczny jest czynnikiem, który musi być brany pod uwagę, a nie tylko interes indywidualny.
W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, istnieje ważny interes publiczny przemawiający przeciwko umorzeniu zaległości składkowych skarżącego. Jest nim realna możliwość chociażby częściowej spłaty zadłużenia w przyszłości. Skarżący ma 34 lata i ma przed sobą jeszcze długi okres pracy zarobkowej. Skarżący jest osobą zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia. Być może w najbliższym czasie podejmie pracę zarobkową w pełnym wymiarze czasu pracy, jego sytuacja materialna ulegnie poprawie, co umożliwi chociaż częściową spłatę zadłużenia w układzie ratalnym. Podjęcie zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy pozwoliłoby również skarżącemu na wyprowadzenie się z domu rodzinnego, w którym, jak twierdzi, w związku z uzależnieniem rodziców od alkoholu, czuje się niekomfortowo i zamieszkiwanie w domu rodzinnym prowadzi do pogłębienia nałogu.
Umorzenie w chwili obecnej takich należności uniemożliwia organowi odzyskanie zaległości w przypadku ewentualnej poprawy w przyszłości sytuacji materialnej skarżącego, czego nie można wykluczyć. Uzasadnione jest zatem przyjęcie wniosku, że umorzenie obecnie należności z tytułu składek byłoby przedwczesne.
Podkreślić trzeba, że skarżący ma również możliwość zawarcia z ZUS umowy ratalnej w celu spłaty zaległości i ustalenia składki stosownie do aktualnych możliwości płatniczych. Skarżący powinien wziąć pod uwagę, że rata może zostać określona w bardzo niskiej wysokości, tak aby nie wpływać negatywnie na całość budżetu domowego.
W świetle przedstawionych powyżej okoliczności należy stwierdzić, że organ prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające z uwzględnieniem reguł w nim obowiązujących, a w szczególności z poszanowaniem art. 7, art. 11, art. 77 i art. 80 k.p.a. Organ ustosunkował się do wszystkich okoliczności faktycznych i dowodów podnoszonych przez skarżącego w toku postępowania, a także ocenił zebrany materiał dowodowy w sposób kompletny, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czyniąc tym samym zadość art. 107 § 3 k.p.a. Obowiązkiem wnioskodawcy jest przedstawienie w sposób pełny i szczegółowy swojej sytuacji, zaś obowiązkiem organu jest rozważenie wykazanych przez stronę okoliczności i dokonanie ich oceny pod względem istnienia przesłanek umorzeniowych. Z tego obowiązku organ wywiązał się w sposób należyty. Podkreślić bowiem należy, że mimo, że katalog przesłanek, o których mowa w § 3 rozporządzenia ma charakter otwarty, to organ nie ma obowiązku poszukiwania okoliczności umorzenia należności, a jedynie dokonania oceny wskazanych przez stronę.
Na marginesie powyższych rozważań wskazać także należy, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją ciąży na płatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ZUS (por. wyrok WSA z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Ke 74/14, wyrok WSA z dnia 24 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 1451/12). W orzecznictwie podnosi się również, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych, opłacających składki, osób i narusza określoną w art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 tej ustawy zasadę równego traktowania ubezpieczonych (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2011r., sygn. akt II GSK 99/10, LEX nr 952872).
Dodać należy, że zmiana stanu faktycznego lub uzyskanie nowych dowodów w sprawie, po wydaniu wyroku przez Sąd, może stanowić podstawę do wystąpienia przez stronę z nowym wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek. Sąd administracyjny dokonując kontroli zaskarżonej decyzji jest bowiem zobowiązany uwzględnić stan faktyczny i prawny na dzień wydania decyzji.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
eg